Luận văn thạc sĩ bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ và chồng theo luật hôn nhân và gia đình năm 2000

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ và chồng theo luật hôn nhân và gia đình, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Trần Thị Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Phương Lan
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân sự
• Đề tài: Bảo Vệ Quyền Của Người Phụ Nữ Trong Quan Hệ Tài Sản Giữa Vợ Và Chồng Theo Luật Hôn Nhân Và Gia Đình Năm 2000
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ BẢO VỆ QUYỀN CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG QUAN HỆ TÀI SẢN GIỮA VỢ VÀ CHỒNG
• 1.1. Khái niệm về quyền của người phụ nữ và bảo vệ quyền của người phụ nữ
• 1.1.1. Quyền của người phụ nữ
• 1.1.2. Bảo vệ quyền của người phụ nữ
• 1.1.3. Bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ với chồng
• 1.1.3.1. Đặc điểm và nội dung bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ và chồng
• 1.1.3.1.1. Đặc điểm của việc bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ và chồng
• 1.1.3.1.2. Nội dung bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ sở hữu tài sản giữa vợ với chồng
• 1.1.3.2. Cách thức bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ và chồng
• 1.1.3.3. Ý nghĩa của việc bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ và chồng
• 2. CHƯƠNG 2: LUẬT HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH NĂM 2000 VỚI VẤN ĐỀ BẢO VỆ QUYỀN CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG QUAN HỆ TÀI SẢN GIỮA VỢ VÀ CHỒNG
• 2.1. Bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ sở hữu tài sản giữa vợ và chồng
• 2.2. Bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ sở hữu tài sản chung giữa vợ và chồng
• 2.3. Bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ sở hữu tài sản riêng của vợ, chồng
• 2.4. Bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ thừa kế tài sản giữa vợ và chồng
• 2.4.1. Cơ sở pháp lý về quyền thừa kế tài sản giữa vợ và chồng
• 2.4.2. Điều kiện phát sinh quan hệ thừa kế giữa vợ với chồng
• 2.4.3. Các hình thức thừa kế tài sản giữa vợ với chồng theo quy định pháp luật hiện hành
• 2.5. Bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ cấp dưỡng giữa vợ và chồng
• 2.5.1. Điều kiện phát sinh nghĩa vụ cấp dưỡng giữa vợ và chồng
• 2.5.2. Quyền và nghĩa vụ cấp dưỡng giữa vợ và chồng
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN THI HÀNH PHÁP LUẬT TRONG VIỆC BẢO VỆ QUYỀN CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG QUAN HỆ TÀI SẢN GIỮA VỢ VÀ CHỒNG
• 3.1. Một số vấn đề về tình trạng thực thi và bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ với chồng
• 3.1.1. Những kết quả đã đạt được
• 3.1.2. Một số tồn tại trong việc bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ và chồng
• 3.2. Vài nét về áp dụng pháp luật bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ và chồng qua thực tiễn xét xử tại Nam Định
• 3.3. Một số biện pháp nhằm bảo vệ tốt hơn quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ và chồng
• 3.3.1. Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật nói chung và pháp luật về hôn nhân và gia đình nói riêng
• 3.3.2. Nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống các cơ quan nhà nước, đặc biệt là các cơ quan tư pháp để bảo vệ quyền lợi của người phụ nữ
• 3.3.3. Nâng cao chất lượng và đa dạng hóa các hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật
• MỞ ĐẦU
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về bảo vệ quyền phụ nữ trong quan hệ tài sản vợ chồng

Bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ và chồng là một vấn đề quan trọng trong Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000. Luật này không chỉ ghi nhận quyền của phụ nữ mà còn đảm bảo thực thi quyền lợi của họ trong thực tế. Quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản được thể hiện qua các quy định pháp luật, nhằm bảo vệ lợi ích hợp pháp của họ trong gia đình.

1.1. Khái niệm quyền phụ nữ trong quan hệ tài sản

Quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản được hiểu là quyền sở hữu, quyền thừa kế và quyền cấp dưỡng. Những quyền này cần được ghi nhận và bảo vệ trong thực tế để đảm bảo sự bình đẳng giữa vợ và chồng.

1.2. Ý nghĩa của việc bảo vệ quyền phụ nữ

Bảo vệ quyền của người phụ nữ không chỉ là trách nhiệm của pháp luật mà còn là nghĩa vụ của toàn xã hội. Điều này giúp nâng cao vị thế của phụ nữ trong gia đình và xã hội, đồng thời thúc đẩy sự phát triển bền vững.

II. Vấn đề và thách thức trong bảo vệ quyền phụ nữ theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2000

Mặc dù Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000 đã có những quy định tích cực về quyền của phụ nữ, nhưng thực tế vẫn còn nhiều thách thức. Việc thực thi quyền lợi của phụ nữ trong quan hệ tài sản chưa được đảm bảo đầy đủ, dẫn đến nhiều vấn đề xã hội phức tạp.

2.1. Thực trạng bảo vệ quyền phụ nữ trong quan hệ tài sản

Nhiều phụ nữ vẫn gặp khó khăn trong việc thực hiện quyền sở hữu tài sản, đặc biệt là trong các vụ tranh chấp tài sản sau ly hôn. Điều này cho thấy sự cần thiết phải cải thiện các quy định pháp luật và nâng cao nhận thức xã hội.

2.2. Những rào cản trong thực thi quyền lợi của phụ nữ

Các rào cản về văn hóa, xã hội và pháp lý vẫn tồn tại, ảnh hưởng đến khả năng thực hiện quyền của phụ nữ. Cần có các biện pháp cụ thể để khắc phục những rào cản này.

III. Phương pháp bảo vệ quyền phụ nữ trong quan hệ tài sản vợ chồng

Để bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản, cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các biện pháp này không chỉ dừng lại ở việc ghi nhận quyền mà còn phải đảm bảo thực thi hiệu quả trong thực tế.

3.1. Cải cách pháp luật về quyền phụ nữ

Cần có những cải cách pháp luật nhằm bảo vệ quyền lợi của phụ nữ trong quan hệ tài sản, bao gồm việc sửa đổi các quy định không còn phù hợp và bổ sung các quy định mới.

3.2. Tăng cường giáo dục và tuyên truyền

Giáo dục và tuyên truyền về quyền của phụ nữ là rất quan trọng. Cần nâng cao nhận thức của cộng đồng về quyền lợi của phụ nữ trong quan hệ tài sản để tạo ra sự thay đổi tích cực.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quyền phụ nữ

Nghiên cứu về quyền của phụ nữ trong quan hệ tài sản đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực, nhưng cũng cho thấy nhiều vấn đề cần giải quyết. Việc áp dụng pháp luật trong thực tiễn cần được theo dõi và đánh giá thường xuyên.

4.1. Kết quả đạt được trong bảo vệ quyền phụ nữ

Nhiều phụ nữ đã được hưởng lợi từ các quy định pháp luật, nhưng vẫn còn nhiều trường hợp chưa được giải quyết thỏa đáng. Cần có các biện pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả thực thi.

4.2. Những tồn tại trong thực tiễn thi hành pháp luật

Mặc dù có nhiều quy định tích cực, nhưng việc thực thi vẫn gặp nhiều khó khăn. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng để đảm bảo quyền lợi của phụ nữ được thực hiện đầy đủ.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho bảo vệ quyền phụ nữ

Bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ và chồng là một vấn đề quan trọng và cần thiết. Cần có những giải pháp đồng bộ để đảm bảo quyền lợi của phụ nữ được thực hiện trong thực tế.

5.1. Đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật

Cần có những đề xuất cụ thể nhằm hoàn thiện các quy định pháp luật về quyền của phụ nữ, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong thực tiễn.

5.2. Tương lai của quyền phụ nữ trong quan hệ tài sản

Tương lai của quyền phụ nữ trong quan hệ tài sản phụ thuộc vào sự nỗ lực của toàn xã hội trong việc bảo vệ và thực thi quyền lợi của họ. Cần có sự đồng lòng từ các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quyền bình đẳng về tài sản giữa vợ và chồng là nền tảng cốt lõi bảo đảm sự tiến bộ xã hội và hạnh phúc gia đình. Mặc dù Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 đã xác lập nguyên tắc bình đẳng nam nữ, thực tiễn đời sống kinh tế xã hội tại Việt Nam vẫn tồn tại khoảng cách lớn giữa quy định pháp luật và thực thi. Báo cáo khảo sát thực địa của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc chỉ ra rằng có tới 44% giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chỉ đứng tên người chồng, trong khi tỷ lệ đứng tên cả hai vợ chồng chỉ đạt khoảng 22%, và người vợ đứng tên riêng chiếm 19.7%. Sự thiếu hụt tên người vợ trên giấy tờ sở hữu dẫn đến nguy cơ cao bị tước đoạt quyền lợi khi phát sinh tranh chấp hoặc ly hôn.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là bảo vệ quyền tài sản của người phụ nữ trong quan hệ hôn nhân hợp pháp dưới lăng kính bình đẳng giới. Mục tiêu cụ thể là làm rõ các khía cạnh lý luận về quyền sở hữu, quyền thừa kế, quyền cấp dưỡng; đánh giá toàn diện thực trạng áp dụng pháp luật; đồng thời kiến nghị giải pháp hoàn thiện thể chế nhằm nâng cao hiệu lực bảo vệ quyền của người vợ. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000, Bộ luật Dân sự năm 2005 và thực tiễn xét xử tại Tòa án nhân dân tỉnh Nam Định cùng dữ liệu xã hội học giai đoạn 2005 - 2013. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa then chốt trong việc thúc đẩy nâng tỷ lệ phụ nữ đồng đứng tên tài sản lên trên 50%, giảm thiểu khoảng 30% đến 40% các vụ tranh chấp tài sản phức tạp khi chấm dứt hôn nhân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp chặt chẽ giữa hai hệ thống lý thuyết nền tảng: Lý thuyết quyền con người và Lý thuyết bình đẳng giới trong luật dân sự hiện đại. Theo Công ước về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ năm 1979 và Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền năm 1948, quyền của người phụ nữ là bộ phận cấu thành không thể tách rời của quyền con người phổ quát, đòi hỏi nhà nước phải bảo đảm cơ hội tiếp cận và kiểm soát nguồn lực kinh tế ngang bằng với nam giới.

Song song đó, nghiên cứu vận dụng mô hình chế độ tài sản pháp định cộng đồng tài sản hợp nhất theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 và Bộ luật Dân sự năm 2005. Ba khái niệm trung tâm được chuẩn hóa bao gồm:

1. Quyền tài sản của người phụ nữ: Tổng hợp các quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt đối với tài sản chung, tài sản riêng, quyền thừa kế hai chiều và quyền yêu cầu cấp dưỡng khi gặp khó khăn túng thiếu.
2. Sở hữu chung hợp nhất: Khối tài sản do vợ chồng tạo lập trong thời kỳ hôn nhân, không phân chia theo tỷ lệ đóng góp thu nhập trực tiếp mà xác lập quyền sở hữu ngang nhau giữa hai bên.
3. Quyền đại diện pháp lý giữa vợ và chồng: Cơ chế ủy quyền và đại diện đương nhiên nhằm bảo vệ lợi ích gia đình và quyền lợi của bên bị mất hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn tiếp cận vấn đề dựa trên phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin. Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu đa tầng bao gồm: Bộ dữ liệu 1.200 hộ gia đình từ Cuộc điều tra gia đình Việt Nam do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp Tổng cục Thống kê thực hiện; dữ liệu Điều tra bình đẳng giới của Viện Khoa học Xã hội Việt Nam; cùng hồ sơ hơn 100 bản án, quyết định giải quyết tranh chấp tài sản hôn nhân tại Tòa án nhân dân các cấp thuộc tỉnh Nam Định từ năm 2008 đến năm 2012.

Phương pháp chọn mẫu điển hình phi ngẫu nhiên được áp dụng để khảo sát các vụ án tranh chấp tài sản tiêu biểu tại khu vực đồng bằng sông Hồng, nơi chịu tác động đan xen giữa tập quán truyền thống và đô thị hóa. Lý do lựa chọn kết hợp phương pháp phân tích quy phạm luật viết với phương pháp thống kê xã hội học pháp luật là nhằm đối chiếu chính xác giữa chuẩn mực pháp lý với hành vi ứng xử thực tế của người dân, từ đó vạch rõ những rào cản khiến quyền tài sản của người vợ bị xâm phạm trong đời sống.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực chứng đã làm sáng tỏ 3 phát hiện mang tính then chốt về việc thực thi quyền tài sản của phụ nữ:

Thứ nhất, tồn tại khoảng cách sâu sắc giữa pháp luật và thực tiễn trong việc đăng ký quyền sở hữu tài sản chung. Mặc dù Khoản 2 Điều 27 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 quy định tài sản chung phải ghi tên cả vợ và chồng, số liệu thống kê cho thấy tại khu vực nông thôn có tới 57.7% giấy chứng nhận nhà đất chỉ đứng tên duy nhất người chồng. Tỷ lệ người vợ đứng tên độc lập chỉ đạt 15.8% ở nông thôn và 20.2% ở thành thị; đối với cơ sở sản xuất kinh doanh, người chồng đứng tên chiếm áp đảo với 53.7%.

Thứ hai, giá trị lao động nội trợ của người phụ nữ chưa được nhìn nhận thỏa đáng trong giải quyết phân chia tài sản. Trong khoảng 80% vụ án ly hôn có tranh chấp tài sản tại Tòa án nhân dân tỉnh Nam Định, bên chồng thường yêu cầu chia tài sản theo tỷ lệ đóng góp tài chính thực tế, viện dẫn lý do thu nhập của chồng cao hơn gấp 10 đến 30 lần so với vợ. Mặc dù pháp luật coi lao động gia đình tương đương lao động có thu nhập, việc định lượng công sức đóng góp của người vợ vẫn gặp nhiều lúng túng.

Thứ ba, lỗ hổng pháp lý trong cơ chế giám hộ đối với phụ nữ bị mất năng lực hành vi dân sự. Quy định tại Điều 67 và Điều 69 Bộ luật Dân sự năm 2005 xác định người chồng là người giám hộ đương nhiên. Tuy nhiên, trên 65% trường hợp phát sinh tranh chấp tài sản khi vợ mất năng lực hành vi cho thấy người chồng tự ý định đoạt tài sản riêng của vợ hoặc tài sản chung có giá trị lớn mà thiếu vắng sự giám sát hiệu quả từ người thân thích hay Ủy ban nhân dân cấp xã.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện trên bắt nguồn từ sự chi phối kéo dài của tư tưởng gia trưởng phong kiến Nho giáo, coi trọng vai trò chủ hộ của người đàn ông, cùng tập quán chuyển nhượng đất đai bằng miệng giữa cha mẹ và con cái khi kết hôn mà không làm thủ tục pháp lý. Dữ liệu nghiên cứu phản ánh trực quan qua bảng tổng hợp nhận thức xã hội: Dù hơn 57% người dân đồng thuận về mặt lý thuyết rằng giấy tờ nhà đất cần đứng tên cả hai vợ chồng, tỷ lệ triển khai trên thực tế chỉ đạt mức xấp xỉ 22%. Sự bất cập này có thể được trình bày rõ qua biểu đồ so sánh cơ cấu đứng tên tài sản theo vùng miền, minh chứng cho sự tụt hậu về quyền kinh tế của phụ nữ nông thôn so với thành thị.

So với các giai đoạn lịch sử như chế độ cộng đồng toàn sản của Luật Hôn nhân và gia đình năm 1959 hay chế độ kết hợp tài sản chung - riêng của Luật năm 1986, Luật năm 2000 đã có bước tiến lớn khi thừa nhận quyền có tài sản riêng và cơ chế đại diện bình đẳng. Tuy nhiên, việc thiếu các chế tài vô hiệu hóa bắt buộc đối với các giao dịch tài sản lớn không có chữ ký của người vợ, cùng sự thiếu đồng bộ giữa Luật Đất đai năm 2003 và Luật Nhà ở năm 2006, đã làm giảm đáng kể hiệu lực bảo vệ quyền lợi của phụ nữ trong nền kinh tế thị trường.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm thiết lập hành lang pháp lý vững chắc và nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền tài sản của người phụ nữ, 4 nhóm giải pháp chiến lược cần được triển khai đồng bộ:

1. Hoàn thiện quy định pháp luật về chế độ tài sản vợ chồng: Quốc hội và Bộ Tư pháp cần khẩn trương sửa đổi Luật Hôn nhân và gia đình theo hướng luật hóa chế độ tài sản theo thỏa thuận trước hôn nhân, đồng thời quy định chế tài nghiêm khắc: Tuyên bố vô hiệu tuyệt đối 100% các giao dịch bất động sản hoặc tài sản phải đăng ký nếu thiếu sự đồng thuận bằng văn bản của người vợ. Mục tiêu hoàn thành trong lộ trình 2014 - 2015.

2. Chuẩn hóa quy trình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất: Bộ Tài nguyên và Môi trường chỉ đạo các văn phòng đăng ký đất đai trên toàn quốc bắt buộc ghi tên cả vợ và chồng trên trang đầu của Giấy chứng nhận đối với mọi tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân, áp dụng quy trình cấp đổi miễn lệ phí đối với các giấy chứng nhận cũ chỉ đứng tên một bên, phấn đấu nâng tỷ lệ đồng đứng tên đạt trên 70% vào năm 2020.

3. Tăng cường cơ chế giám sát giám hộ và kiểm soát giao dịch tài sản: Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao ban hành Thông tư liên tịch hướng dẫn cụ thể Điều 59, Điều 70 Bộ luật Dân sự về quy trình thay đổi người giám hộ; thành lập hội đồng giám sát định kỳ 6 tháng một lần đối với việc quản lý tài sản của người vợ bị mất hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự.

4. Nâng cao năng lực xét xử và tính nhạy cảm giới của đội ngũ tư pháp: Tổ chức đào tạo thường niên cho 100% thẩm phán, hội thẩm nhân dân và kiểm sát viên tại các địa phương (như tỉnh Nam Định) về phương pháp tính toán giá trị kinh tế của lao động nội trợ, bảo đảm nguyên tắc tài sản chung chia đôi nhưng có tính đến yếu tố bảo vệ bên yếu thế theo đúng tinh thần bình đẳng giới thực chất.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Cơ quan lập pháp và các nhà hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm và luận cứ khoa học sắc bén phục vụ trực tiếp cho quá trình sửa đổi, bổ sung Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Đất đai, Luật Nhà ở và các văn bản hướng dẫn thi hành.
• Thẩm phán, Kiểm sát viên, Luật sư và Chuyên viên tư vấn pháp lý: Làm cẩm nang nghiệp vụ trong việc xác định nguồn gốc tài sản, định lượng công sức đóng góp của phụ nữ nội trợ, xử lý giao dịch vô hiệu và giải quyết tranh chấp phân chia tài sản khi ly hôn hoặc thừa kế tại tòa án.
• Cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ và các tổ chức bình đẳng giới: Tài liệu đào tạo và tuyên truyền pháp luật nòng cốt, giúp xây dựng các chiến dịch trợ giúp pháp lý, nâng cao nhận thức cho phụ nữ nông thôn về quyền đồng sở hữu tài sản.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Luật Dân sự: Nguồn tài liệu tham khảo chuyên sâu, phục vụ giảng dạy và nghiên cứu về quyền con người, luật hôn nhân gia đình và xã hội học pháp luật.

Câu hỏi thường gặp

Người vợ chỉ làm công việc nội trợ ở nhà có được chia đôi khối tài sản chung khi ly hôn không? Người vợ hoàn toàn có quyền được chia tài sản ngang bằng với người chồng. Theo Điều 27 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000, lao động của vợ trong gia đình được coi như lao động có thu nhập, bảo đảm người vợ có quyền sở hữu hợp nhất đối với toàn bộ tài sản tạo lập trong thời kỳ hôn nhân.

Đất đai do cha mẹ chồng tặng cho bằng lời nói trong thời kỳ hôn nhân được giải quyết ra sao khi ly hôn? Nếu việc tặng cho bằng lời nói không có văn bản công chứng nhưng vợ chồng đã xây dựng nhà ở kiên cố và sinh sống ổn định nhiều năm, Tòa án sẽ xem xét công nhận quyền sử dụng đất là tài sản chung hoặc hoàn trả giá trị công sức tôn tạo tương xứng cho người vợ.

Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chỉ ghi tên người chồng thì người vợ có quyền sở hữu không? Người vợ vẫn là đồng sở hữu hợp pháp nếu tài sản đó được mua, chuyển nhượng hoặc khai thác trong thời kỳ hôn nhân. Theo Nghị định số 70/2001/NĐ-CP, việc chỉ đứng tên một người không làm mất đi tính chất sở hữu chung hợp nhất của tài sản.

Người thân thích có quyền can thiệp nếu người chồng lợi dụng quyền giám hộ để tẩu tán tài sản của người vợ mất năng lực hành vi không? Người thân thích với tư cách người giám sát có quyền yêu cầu Ủy ban nhân dân cấp xã can thiệp hoặc khởi kiện ra Tòa án theo Điều 70 Bộ luật Dân sự năm 2005 để bãi miễn tư cách giám hộ của người chồng, bảo vệ toàn vẹn khối tài sản của người vợ.

Người chồng tự ý bán nhà ở là nguồn sống duy nhất của gia đình thì giao dịch đó có giá trị pháp lý không? Giao dịch chuyển nhượng đó hoàn toàn bị vô hiệu. Theo Khoản 3 Điều 28 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000, mọi giao dịch định đoạt tài sản chung có giá trị lớn hoặc là nguồn sống duy nhất phải có sự đồng thuận bằng văn bản của cả hai vợ chồng.

Kết luận

• Bảo vệ quyền tài sản của phụ nữ trong hôn nhân là điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa bình đẳng giới thực chất và xây dựng gia đình bền vững.
• Luận văn đã phân tích sâu sắc khoảng cách lớn giữa quy định pháp luật năm 2000 với thực tế khi tỷ lệ phụ nữ đứng tên tài sản nhà đất ở nông thôn chỉ đạt khoảng 15.8%.
• Khẳng định tính tương đương tuyệt đối giữa lao động nội trợ gia đình và lao động tạo ra thu nhập trực tiếp trong xác lập khối tài sản chung.
• Đóng góp hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá, tập trung vào chế định thỏa thuận tài sản, bắt buộc đồng đứng tên quyền sử dụng đất và cơ chế giám sát giám hộ tài sản.
• Thiết lập lộ trình cải cách tư pháp đồng bộ, nâng cao năng lực xét xử có nhạy cảm giới tại các tòa án địa phương trong giai đoạn tiếp theo.

Để tiếp tục nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền của phụ nữ, các nhà nghiên cứu, cơ quan tư pháp và tổ chức xã hội hãy chủ động khai thác các luận cứ khoa học từ luận văn, góp phần thúc đẩy sửa đổi toàn diện hệ thống pháp luật hôn nhân và gia đình Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ BẢO VỆ QUYỀN CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG QUAN HỆ TÀI SẢN GIỮA VỢ VÀ CHỒNG 1. KHÁI NIỆM VỀ QUYỀN CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ VÀ BẢO VỆ QUYỀN CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ 1. Quyền của người phụ nữ Quyền của người phụ nữ cũng bắt nguồn từ quyền con người. Để tiếp cận khái niệm về quyền của người phụ nữ cần nghiên cứu khái niệm quyền con người.

Quyền con người được hiểu từ nhiều góc độ khác nhau. Về khái niệm quyền con người, có quan điểm cho rằng: "Quyền con người là quyền của thành viên trong xã hội loài người - quyền của tất cả mọi người" [60]. Theo quy định của Văn phòng Cao ủy Liên hợp quốc thì "Quyền con người là những đảm bảo pháp lý toàn cầu, có tác dụng bảo vệ các cá nhân và các nhóm chống lại những hành động hoặc sự bỏ mặc mà làm tổn hại đến nhân phẩm, những sự được phép và tự do cơ bản của con người " [Dẫn theo 14, tr. Ở Việt Nam, quyền con người được hiểu là "những nhu cầu, lợi ích tự nhiên, vốn có và khách quan của con người được ghi nhận và bảo vệ trong pháp luật quốc gia và các thỏa thuận pháp lý quốc tế" [14, tr.

Quyền con người vừa là quyền tự nhiên, vừa là quyền pháp lý. Quyền con người là quyền tự nhiên được hiểu là những quyền khi sinh ra họ đã có, mà người khác phải tôn trọng, "mọi người sinh ra đều bình đẳng, tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được" (Tuyên ngôn thế giới về quyền con người năm 1948). Quyền con người là quyền pháp lý tức là quyền con người được pháp điển hóa, được ghi nhận bằng pháp luật, được cộng 12 đồng tôn trọng và bảo đảm thực hiện. Ở góc độ pháp lý, quyền con người gắn liền với những giá trị cao cả, nhân phẩm của con người, cần được tôn trọng và bảo vệ trong mọi giai đoạn lịch sử, mọi chế độ xã hội, và được ghi nhận trong pháp luật.

Từ khái niệm quyền con người ở trên sẽ đi đến khái niệm quyền của người phụ nữ. Quyền của người phụ nữ cũng bao gồm những nội dung cơ bản của quyền con người, không tách khỏi nội dung quyền con người. "Quyền con người của phụ nữ là một bộ phận cấu thành, gắn liền và không thể tách rời của các quyền con người phổ biến" (Tuyên bố Viên và chương trình hành động Hội nghị thế giới về quyền con người lần thứ II tổ chức ở Viên năm 1993). Phụ nữ chiếm hơn một nửa nhân loại.

Phụ nữ khác đàn ông ở thiên chức làm vợ, làm mẹ, với thiên chức như thế, quyền của họ cần phải được thừa nhận và đảm bảo. Có thể nói, quyền của người phụ nữ không chỉ là mối quan tâm riêng của người phụ nữ mà quan trọng hơn đó là mục tiêu quan tâm, bảo vệ của mọi quốc gia, của toàn nhân loại. Quyền của người phụ nữ đã được thế giới thừa nhận và tôn trọng. Điều đó được minh chứng thông qua việc ban hành rất nhiều văn kiện quốc tế, tuyên ngôn, điều ước quốc tế.

Tuyên ngôn thế giới về quyền con người đã ghi nhận các quyền con người với nguyên tắc áp dụng cho mọi cá nhân, không phân biệt nam nữ. Cedaw được ban hành vào năm 1979 đã bảo vệ ở phạm vi rộng lớn các quyền của người phụ nữ được sống an toàn, tự do, phát triển bền vững, nhấn mạnh bảo đảm họ được hưởng thụ các quyền cơ bản của con người. Có thể nói Cedaw là văn kiện quốc tế quan trọng nhất do Liên hợp quốc thông qua, đã đề cập một cách toàn diện, cụ thể về các quyền cơ bản của phụ nữ. Từ những lập luận ở trên có thể đưa ra khái niệm quyền của người phụ nữ như sau: Quyền của người phụ nữ là tập hợp các quyền con người mà người phụ nữ được hưởng, được tôn trọng, được bảo vệ và bảo đảm thực hiện bằng hệ thống các quy định của pháp luật do Nhà nước ban hành.

13 Phụ nữ có các quyền con người cơ bản như mọi công dân khác. Là con người cụ thể, phụ nữ có các quyền mà "không ai có thể chối cãi được". Tại Việt Nam, quyền của người phụ nữ đã phải trải qua một quá trình phát triển lâu dài và hiện nay ngày càng được khẳng định, được ghi nhận, tôn trọng và được bảo đảm bởi một hệ thống pháp luật đang dần hoàn thiện hơn. Bảo vệ quyền của người phụ nữ Việc ghi nhận quyền của người phụ nữ trong pháp luật là quan trọng nhưng chưa đủ.

Bảo vệ quyền của người phụ nữ còn quan trọng hơn. Việc bảo vệ quyền của người phụ nữ được ghi nhận trong Hiến pháp và các văn bản pháp luật có liên quan. Bảo vệ quyền của người phụ nữ được thực hiện một cách tổng thể qua nhiều hình thức, biện pháp khác nhau mà điều quan trọng nhất là đảm bảo cho các quyền của người phụ nữ đã được ghi nhận trong pháp luật được thực hiện trong thực tế. Nội dung bảo vệ quyền của người phụ nữ được thể hiện toàn diện trên mọi lĩnh vực: chính trị, kinh tế, lao động, việc làm, giáo dục, văn hóa, hôn nhân - gia đình…được pháp luật ghi nhận và bảo hộ trong toàn bộ hệ thống pháp luật Việt Nam.

Tại Hiến pháp - văn bản có hiệu lực pháp lý cao nhất - vấn đề quyền bình đẳng của phụ nữ luôn được thể hiện nhất quán, quyền bình đẳng của phụ nữ ngày càng được quy định mở rộng và hoàn thiện hơn trong các bản Hiến pháp. Những quy định về bảo vệ quyền của người phụ nữ trong văn bản có hiệu lực pháp lý cao nhất đã đưa người phụ nữ lên địa vị làm chủ trong xã hội. Quy định tại Hiến pháp về bảo vệ quyền của người phụ nữ chính là cơ sở pháp lý quan trọng cho việc ban hành một loạt các văn bản pháp luật về quyền của người phụ nữ như BLDS, Bộ luật Hình sự, Bộ luật Lao động, Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Bình đẳng giới 2006, Luật Phòng chống bạo lực gia đình 2007. Các văn bản pháp luật quy định hệ thống các quy phạm pháp luật về quyền của phụ nữ, các thể chế thực hiện các quyền đó cũng như hệ thống các biện pháp chế tài xử lý các hành vi vi phạm quyền của phụ nữ.

14 Như vậy, bảo vệ quyền của người phụ nữ được hiểu là: hệ thống các biện pháp, cách thức được pháp luật quy định nhằm đảm bảo việc thực thi đầy đủ, có hiệu quả các quyền con người của phụ nữ trên thực tế cũng như xử lý kịp thời, nghiêm minh các hành vi vi phạm quyền của người phụ nữ. Bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ với chồng Bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ và chồng là một nội dung quan trọng tạo cơ sở để thực hiện quyền bình đẳng giữa vợ và chồng. Bảo vệ quyền của phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ với chồng phải bảo đảm được ba nội dung sau: Ghi nhận đầy đủ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ và chồng trong quan hệ hôn nhân hợp pháp; đảm bảo thực hiện quyền tài sản của người vợ trong trong thực tiễn; có chế tài xử lý những hành vi xâm phạm đến quyền của người phụ nữ…. Từ đó có thể đưa ra khái niệm về bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ với chồng như sau: Bảo vệ quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản giữa vợ và chồng là việc pháp luật ghi nhận quyền của người phụ nữ trong quan hệ sở hữu tài sản, quan hệ cấp dưỡng, quan hệ thừa kế tài sản trong quan hệ tài sản với người chồng trong quan hệ hôn nhân; đảm bảo các quyền tài sản của người phụ nữ được thực hiện đầy đủ, bình đẳng trong thực tế cũng như xử lý mọi hành vi vi phạm quyền tài sản của người phụ nữ trong quan hệ hôn nhân.

Trong lĩnh vực Luật Hôn nhân và gia đình, vị trí quan trọng của phụ nữ đã được khẳng định. Pháp luật cũng như thực tiễn thực thi pháp luật ở Việt Nam đã tạo cho phụ nữ Việt Nam sự bình đẳng về nhiều lĩnh vực trong quan hệ gia đình, đó là sự bình đẳng giữa vợ, chồng và điều đặc biệt quan trọng là quyền bình đẳng của phụ nữ trong quan hệ tài sản với chồng. 15 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 là cơ sở pháp lý cơ bản xác lập và bảo đảm thực hiện các quyền tài sản của phụ nữ như quyền có tài sản riêng, quyền được chia tài sản. Sự kiện kết hôn đã làm phát sinh quan hệ pháp luật giữa vợ và chồng.

Nội dung của quan hệ pháp luật giữa vợ và chồng bao gồm các nghĩa vụ và quyền về nhân thân và tài sản. Trong đó quyền và nghĩa vụ giữa vợ và chồng về tài sản đóng vai trò quan trọng trong đời sống gia đình, mang những nét đặc trưng gắn liền với nhân thân của vợ chồng. Quan hệ tài sản giữa vợ và chồng là cơ sở kinh tế đảm bảo cho gia đình thực hiện tốt chức năng xã hội, đáp ứng nhu cầu vật chất của vợ chồng, đảm bảo cho vợ chồng thực hiện tốt quan hệ nhân thân với nhau và quan hệ đối với con cái và các thành viên khác trong gia đình. Quan hệ tài sản giữa vợ và chồng bao gồm: Quan hệ sở hữu tài sản, quan hệ cấp dưỡng, quan hệ thừa kế giữa vợ và chồng.

Bảo vệ quyền lợi người phụ nữ trong quan hệ tài sản với người chồng chính là bảo vệ quyền lợi của họ trong ba mối quan hệ trên. Vấn đề bảo vệ quyền lợi của người phụ nữ trong quan hệ tài sản với người chồng đã được đảm bảo bởi hệ thống pháp luật nói chung và Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 nói riêng. Tuy nhiên quyền lợi của người phụ nữ nói chung cũng như quyền của người phụ nữ trong quan hệ tài sản với chồng nói riêng có được bảo vệ một cách hợp lý hay không lại là một vấn đề khác. Trong khi đó, tài sản của vợ chồng có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với gia đình và đóng góp giá trị không nhỏ vào sự phát triển của nền kinh tế nước ta hiện nay.

Trong gia đình, người phụ nữ vừa phải thực hiện thiên chức làm vợ, làm mẹ, vừa phải thực hiện chức năng là người lao động trong xã hội, là người tổ chức cuộc sống trong gia đình, người xây tổ ấm cho gia đình.