Luận văn: Bảo đảm quyền lợi người lao động trong cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước

Luận văn phân tích thực trạng pháp luật về bảo đảm quyền lợi người lao động khi cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước và đề xuất giải pháp hoàn thiện.

• Tác giả: Nguyễn Thanh Hải
• Người hướng dẫn: TS. Ngô Huy Cương
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Bảo đảm quyền lợi của người lao động trong quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và tầm quan trọng của bảo vệ quyền lợi người lao động trong cổ phần hóa DNNN

Bảo vệ quyền lợi người lao động trong quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước (DNNN) là một vấn đề pháp lý quan trọng và cấp bách trong bối cảnh đổi mới kinh tế Việt Nam. Cổ phần hóa DNNN không chỉ là một cải cách kinh tế mà còn là một quá trình phức tạp ảnh hưởng trực tiếp đến hàng triệu lao động. Sự cần thiết phải cổ phần hóa xuất phát từ tình trạng hoạt động kém hiệu quả và tài chính nghèo nàn của các DNNN. Việc bảo đảm quyền lợi của người lao động không chỉ đảm bảo công bằng xã hội mà còn là điều kiện tiên quyết cho sự thành công của quá trình cổ phần hóa. Cần thiết phải xây dựng một khuôn khổ pháp lý vững chắc nhằm bảo vệ các quyền cơ bản của lao động như tiền lương, bảo hiểm xã hội, và cơ hội phát triển sự nghiệp.

1.1. Khái niệm cổ phần hóa DNNN và bản chất pháp lý

Cổ phần hóa DNNN là quá trình chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước thành công ty cổ phần với các cổ đông khác nhau. Bản chất pháp lý của cổ phần hóa là thay đổi hình thức sở hữu từ sở hữu toàn bộ của nhà nước sang sở hữu đa dạng. Quá trình này tạo ra những thay đổi trong cấu trúc quản lý, tài chính và quan hệ lao động của doanh nghiệp.

1.2. Tác động tích cực và tiêu cực đến người lao động

Tác động tích cực bao gồm: cơ hội mua cổ phiếu ưu đãi, tăng cường dân chủ trong doanh nghiệp, và cải thiện hiệu quả kinh doanh. Tác động tiêu cực gồm: rủi ro mất việc làm, thay đổi chế độ lương thưởng, giảm quyền lợi xã hội. Cần có các biện pháp bảo vệ toàn diện để giảm thiểu tác động tiêu cực.

II. Quyền mua cổ phiếu và chính sách lương trong cổ phần hóa DNNN

Quyền mua cổ phiếu ưu đãi là một trong những cơ chế quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi người lao động trong quá trình cổ phần hóa. Chính sách này cho phép lao động mua cổ phiếu với giá ưu đãi, giúp họ trở thành cổ đông của doanh nghiệp và tham gia chia sẻ lợi nhuận. Tuy nhiên, cần phải xác định rõ đối tượng được mua cổ phiếu, số lượng cổ phiếu cho phép mua, và điều kiện bán, chuyển nhượng cổ phiếu. Đồng thời, chính sách tiền lương phải được đảm bảo ổn định và công bằng, bao gồm lương cơ bản, phụ cấp lương, và lương tối thiểu vùng theo quy định của pháp luật. Các quyền lợi về bảo hiểm xã hội và các chế độ khác cũng phải được duy trì và cải thiện.

2.1. Đối tượng mua cổ phiếu và giá ưu đãi

Các người lao động hiện đang làm việc tại doanh nghiệp được mua cổ phiếu ưu đãi với giá thấp hơn giá thị trường. Số lượng cổ phiếu mỗi lao động được mua thường có giới hạn để đảm bảo công bằng. Cần quy định rõ ràng về điều kiện, thủ tục, và khung thời gian mua cổ phiếu.

2.2. Bán và chuyển nhượng cổ phiếu ưu đãi

Quyền bán, chuyển nhượng cổ phiếu của lao động cần được bảo vệ nhưng cũng cần có những quy định hợp lý. Thông thường, người lao động không được phép bán cổ phiếu ưu đãi trong một thời gian nhất định để ổn định cơ cấu cổ đông. Các quy định này phải được công khai và minh bạch.

2.3. Chế độ lương và bảo hiểm xã hội

Chế độ lương, phụ cấp lương, và bảo hiểm xã hội phải được duy trì hoặc cải thiện so với trước khi cổ phần hóa. Bảng lương phải được xây dựng khoa học, minh bạch, và đảm bảo lương tối thiểu vùng theo quy định của pháp luật.

III. Chế độ dân chủ tại doanh nghiệp và bảo vệ lao động bị dư thừa

Chế độ dân chủ tại doanh nghiệp cổ phần hóa là yếu tố quan trọng để bảo vệ quyền lợi người lao động. Lao động cần có quyền tham gia vào các quyết định quan trọng của doanh nghiệp thông qua đại diện trong ban quản lý hoặc các cơ chế tham vấn khác. Tuy nhiên, chế độ đối với người lao động dôi dư trong quá trình cổ phần hóa vẫn là một vấn đề khó khăn. Cần có chính sách cụ thể bao gồm hỗ trợ đào tạo lại, hỗ trợ tìm kiếm việc làm, hoặc hỗ trợ tài chính tạm thời. Đối với công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do nhà nước làm chủ sở hữu, cần áp dụng các quy định bảo vệ đặc biệt để đảm bảo không có sự phân biệt đối xử.

3.1. Thực hiện dân chủ tại doanh nghiệp cổ phần hóa

Dân chủ tại doanh nghiệp được thực hiện thông qua đại hội cổ đông, hội đồng quản lý, và các cơ chế tham vấn lao động. Lao động nên có đại diện trong các cơ quan này để bảo vệ quyền lợi của mình. Công đoàn cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giám sát và bảo vệ quyền lợi.

3.2. Hỗ trợ người lao động dôi dư

Chính sách hỗ trợ lao động dôi dư phải bao gồm: hỗ trợ tiền mặt, đào tạo nghề mới, hỗ trợ tìm kiếm việc làm mới, hoặc các quyền lợi khác theo quy định pháp luật lao động.

IV. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật bảo vệ quyền lợi người lao động

Để bảo vệ quyền lợi người lao động một cách hiệu quả trong quá trình cổ phần hóa DNNN, cần hoàn thiện khuôn khổ pháp lý hiện hành. Trước hết, phải đảm bảo yếu tố công bằng trong thực hiện chính sách đối với lao động, không có sự phân biệt đối xử giữa các nhóm lao động khác nhau. Thứ hai, các quy định của pháp luật phải được thực hiện một cách nghiêm túc và đầy đủ, không được lơ là hay vi phạm. Thứ ba, cần hoàn thiện chính sách bán cổ phiếu ưu đãi cho lao động với những điều kiện phù hợp hơn. Thứ tư, cần cải thiện chính sách tiền lương để đảm bảo mức sống của lao động được duy trì hoặc nâng cao. Cuối cùng, cần phát huy vai trò của công đoàn trong việc bảo vệ quyền lợi người lao động và đảm bảo các quy định pháp luật được tuân thủ.

4.1. Đảm bảo công bằng và thực hiện pháp luật nghiêm túc

Yếu tố công bằng là nền tảng của bảo vệ quyền lợi lao động. Tất cả quyết định cổ phần hóa phải được thực hiện công khai, minh bạch, và tuân thủ đúng quy định pháp luật. Cần thiết lập cơ chế giám sát mạnh mẽ để phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm.

4.2. Hoàn thiện chính sách cổ phiếu ưu đãi và tiền lương

Chính sách bán cổ phiếu nên được điều chỉnh để tăng tính khả thi và công bằng. Chính sách tiền lương cần được nâng cao để phản ánh giá trị lao động và đảm bảo mức sống tối thiểu.

4.3. Phát huy vai trò của công đoàn

Công đoàn cần được trao quyền lực hơn trong việc bảo vệ quyền lợi lao động, tham gia vào các quyết định quan trọng của doanh nghiệp, và giám sát quá trình cổ phần hóa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những van dé ly luận chung về bảo đảm quyên lợi của NLĐ trong quá trình CP hoá DNNN Chương 2: 'Lhực trạng pháp luật Việt Nam hiện nay về bảo đảm quyền loi ca NLD trong qué trinh CP hoa DXNN Chương 3: Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật bảo đảm quyển lợi của NLD trong qua trinh CP hoa DANN: LOI MO BAU 1. Tính cấp thiết của dễ tài Chủ trương cễ phân hóa (CPII) các Doanh nghiệp nhà nước (2NNN) đã dược để cập dến lần dầu tiên trong Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2- Ban chấp hành 'Irung ương Khoá VII tháng 11/ 1991: Chuyển một số công ty quốc doanh có điều kiện thành công ty cỗ phần (CP) và thành lập một số Công ty quốc doanh ỨP mới, phải làm thí diễm, chỉ đạo chặt chẽ, rút kinh nghiệm chu đáo trước khi mở rộng trong phạm vi thích hợp. Qua hơn 15 năm tiền hành CP hoá công ty nhà nước va phải sau hai Hội nghị Trung ương (TW) 3 và 9 Khoá IX, tiến trình ŒP hoá mới từng, bước bắt đầu, các cơ chế về chính sách về CPII ngày cảng được hoàn thiện phủ hợp với cơ chế thị trường, đấm báo hài hỏa lợi ích nhả nước, cong ty và người lao động (NL}). Trong quả trình CPII, có rái nhiều vấn đề được đặt ra để giải quyết trước khi chuyển chuyển sang công ty CP.

Vi du như vấn dễ xử lý tài chỉnh và xác định giá trị DN, bán CP và quán lý, sử dụng tiển thu từ bán phần vốn nhà nước lại công ty CP hoả, chính sách đối với NLĐ trong công ty CP. va một số vấn dễ khác. Trang dó, vấn dễ chính sách đối với NLĐ được đặc biệt coi trọng bởi mọi cơ chế chính sách của nhà nước để đối mới DN đều ảnh hưởng đến NI.Ð như: Quyền lợi của KL,Ð khi công ty chuyển sang CD, những người mat việc thôi việc khi công ty chuyển sang CP, vấn để lao động đôi dư, chế độ hưu trí đối với NLD. va những vấn dé khác.

Thực tế cho thấy, thời gian qua hoạt dộng ©PH 12NNN dã và dang được thực hiện một cách mạnh mẽ Tuy nhiên, quyền lợi của NLĐ tại các DN đang trong quá trình CPII vẫn chưa được quan tâm một cách đúng mức và đầy đủ. Chính vi vậy việc nghiên cứu vé bio dam quyền lợi cia NI trong quá trình CP hoá DNNN trong thời điểm hiện nay tuy không phải là mới mẻ nhưng lại rất cần thiết. Thông qua việc tìm hiểu nội dung cúa chính sich CP hoa và các vấn đề có liên quan, chúng ta sẽ có những đánh piá khách quan hơn về hiệu quả cũng như những khỏ khăn hạn chế của CP hoá đối với NLD, từ đó có thể đưa ra một số giải pháp nhằm tháo gỡ những hạn chế dó 2. Tỉnh hình nghiên cứu của đề tài Chủ trương CPII các DNNN được triển khai đến nay đã hơn 15 nắm.

Van đề đầm bảo quyền lợi cho NL-Ð trong quá trình PH I3NNN đã được quan tâm và thể chế đưới các quy định của pháp luật. Cho đến nay, pháp luật CPIT TDN hiện hành có gác quy định cụ thê ràng buộc DN CPII trong vấn đề sử dụng lao động, Công ty CP được thành lập trên cơ sở INNN ©PH có trách nhiệm kế thừa mọi nghĩa vụ đối với NLĐ từ DNKNN chuyển sang, có quyển tuyển chọn, bố trí, sứ đụng lao động và phối hợp với các cơ quan liên quan giải quyết chế độ cho NLJ2 theo quy định của pháp luật. Có một số bàu viết đã để cập đến vân để bảo vệ quyền lợi cho NLĐ trong DNNN CPH như: “Hỏi đáp về chế độ, chính sách đổi với lao dộng đôi dư và lao động sắp xếp và CPH DNNN” của Chu Hoàng Anh Bộ lao động thương binh và xã hội, “Giải quyết lao động đôi dư trong quá trình CPH DNNX” cúa Phạm Tuấn Anh — Học viện hành chính quốc gia, “Ba nghịch lý tronp CPH” của G8.T§ Nguyễn Văn Nam — nguyên thành viên Dan nghiền cứu của Thủ tướng. Tuy nhiên, các bài viết này mới dễ cập dến một vài khia canh vé dim bao quyển lợi cho NLĐ, chưa có công trình nào nghiên cứu về việc bảo đảm quyền lợi cho người ao động trong quá trình CPII DNNN ở nước ta.

Việc nghiên cứu các quy dịnh về bao dam quyén loi cho NID trong quá trình CFII DNNN ở nước ta sau đỏ đối chiến với các quy định của pháp luật hiện hành, vẫn đề này còn hạn chế, chưa thực sự có công trình nào nghiên cứu một cách tống thể, toàn diện về việc đấm bảo quyển lợi của NI.Ð trong, qua trinh CPII DNNN ở nước ta trong thời gian qua kở những quan điểm cúa Đăng và Nhà nước ta trong quá trình xây dựng, phát triển nền kinh tế. Trong quá trình thực hiện luận văn, tác giả có kết hợp sử dụng các phương pháp nghiên cứu: duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, phương pháp phân tích, dối chiểu, so sánh, tổng hợp, thống kê, khải quát hoá để giải quyết nội dung khoa học của đề tài. Đặc biệt, luận văn rất chủ trọng phương pháp so sánh luật; kết hợp giữa lý luận với thực tiễn. Kết cầu của luận văn kết cấu của luận văn được xây dựng phù hợp với mục địch, nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu.

Ngoài lời nói đầu, mục lục, đanh mục tải liệu tham khảo, kết luận, luận văn bao gồm 3 chương, Chương 1: Những van dé ly luận chung về bảo đảm quyên lợi của NLĐ trong quá trình CP hoá DNNN Chương 2: 'Lhực trạng pháp luật Việt Nam hiện nay về bảo đảm quyền loi ca NLD trong qué trinh CP hoa DXNN Chương 3: Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật bảo đảm quyển lợi của NLD trong qua trinh CP hoa DANN: 3. Phạm vi nghiên cứu Bao dam quyén loi cia NLP trong quá trình CPH TTNEN lả một vẫn đề khá mới mẻ. Vì vậy trong khuôn khổ của mệt luận văn thạc sỹ, không thể giải quyết được trọn ven tất cả các vấn đẻ có liên quan đến việc Bao dim quyén Tợi của NI.Ð trong quả trình CPH I}NNN. Với đề tài “Bảo đảm quyên lợi của NLD trong quả trình CP hoá DNNN”, tac gia lain văn chỉ tập trung nghiên cứu vả làm rõ những vấn dễ pháp lý liên quan đến quyền loi cla NLD tiếp tục làm việc trong Céng ty CP sau khi CPTI va quyền lợi của NLĐ bị mắt việc làm trong quá trình CPIL Chế độ pháp lý đổi với NI.Ð bị mất việc làm sau thời điểm IXNNN CPH không, thuộc phạm vi nghiên cứu của Luận văn này.

Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu cũa đề tài Việc nghiên cửu đề tải thực hiện các mục đích và nhiệm vụ sau: - Góp phần làm sáng lỗ những vẫn đề lý luận cư bản của việc đảm bảo guyén lei NLP trong qua trinh CPH DNNN. Trên cơ sở dó rút ra những nhận xét khoa học trong vấn để này - Bình luận, đánh giá các quy định pháp luật chung và các văn bản pháp luật vé CPH, về dám bảo quyển lợi cua NLD trong quả trình CPH DNNN, xem xét thực tiễn áp dụng các quy phạm pháp luật trong vấn đề trên, thực tế rút ra những nhận xét khoa học quan trọng về van dé nay - Trên cơ sở các nhận xét, đánh giá những vẫn để có liên quan giữa lý luận khoa học, luật thực định và thực tiễn bảo vệ quyền lợi của NLĐ trong quả trình CPH IQNHH ở Việt Nam, luận văn sẽ dễ xuất các giải pháp cụ thể nhằm góp phần bảo đảm hải hỏa lợi ích Nhà nước NLD NSDLD. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu luận văn được thực hiện trên nên tảng lý luận là các nguyên tắc vả phương pháp luận của chỏ nghĩa Mác- Lênm vả tư tưởng II Chi Minh, 3. Phạm vi nghiên cứu Bao dam quyén loi cia NLP trong quá trình CPH TTNEN lả một vẫn đề khá mới mẻ.

Vì vậy trong khuôn khổ của mệt luận văn thạc sỹ, không thể giải quyết được trọn ven tất cả các vấn đẻ có liên quan đến việc Bao dim quyén Tợi của NI.Ð trong quả trình CPH I}NNN. Với đề tài “Bảo đảm quyên lợi của NLD trong quả trình CP hoá DNNN”, tac gia lain văn chỉ tập trung nghiên cứu vả làm rõ những vấn dễ pháp lý liên quan đến quyền loi cla NLD tiếp tục làm việc trong Céng ty CP sau khi CPTI va quyền lợi của NLĐ bị mắt việc làm trong quá trình CPIL Chế độ pháp lý đổi với NI.Ð bị mất việc làm sau thời điểm IXNNN CPH không, thuộc phạm vi nghiên cứu của Luận văn này. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu cũa đề tài Việc nghiên cửu đề tải thực hiện các mục đích và nhiệm vụ sau: - Góp phần làm sáng lỗ những vẫn đề lý luận cư bản của việc đảm bảo guyén lei NLP trong qua trinh CPH DNNN. Trên cơ sở dó rút ra những nhận xét khoa học trong vấn để này - Bình luận, đánh giá các quy định pháp luật chung và các văn bản pháp luật vé CPH, về dám bảo quyển lợi cua NLD trong quả trình CPH DNNN, xem xét thực tiễn áp dụng các quy phạm pháp luật trong vấn đề trên, thực tế rút ra những nhận xét khoa học quan trọng về van dé nay - Trên cơ sở các nhận xét, đánh giá những vẫn để có liên quan giữa lý luận khoa học, luật thực định và thực tiễn bảo vệ quyền lợi của NLĐ trong quả trình CPH IQNHH ở Việt Nam, luận văn sẽ dễ xuất các giải pháp cụ thể nhằm góp phần bảo đảm hải hỏa lợi ích Nhà nước NLD NSDLD.

Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu luận văn được thực hiện trên nên tảng lý luận là các nguyên tắc vả phương pháp luận của chỏ nghĩa Mác- Lênm vả tư tưởng II Chi Minh, DANIIMUC CLIC’ VIET TAT CFI: Cé phần hóa DNNN T?oanh nghiệp nhà nước OP: Cổ phần Trung wong Newai lao déng Doanh nghiép nhưng lại rất cần thiết. Thông qua việc tìm hiểu nội dung cúa chính sich CP hoa và các vấn đề có liên quan, chúng ta sẽ có những đánh piá khách quan hơn về hiệu quả cũng như những khỏ khăn hạn chế của CP hoá đối với NLD, từ đó có thể đưa ra một số giải pháp nhằm tháo gỡ những hạn chế dó 2. Tỉnh hình nghiên cứu của đề tài Chủ trương CPII các DNNN được triển khai đến nay đã hơn 15 nắm. Van đề đầm bảo quyền lợi cho NL-Ð trong quá trình PH I3NNN đã được quan tâm và thể chế đưới các quy định của pháp luật.