Pháp luật về bảo vệ quyền của cổ đông trong ngân hàng thương mại cổ phần ở Việt Nam

Luận văn tốt nghiệp luật học nghiên cứu Pháp luật về bảo vệ quyền của cổ đông trong ngân hàng thương mại cổ phần ở việt nam khóa luận tốt, điều tra thực trạng, phân tích số liệu,

• Tác giả: Tạ Thị Hiển
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Lan Hương
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật học
• Đề tài: Pháp luật về bảo vệ quyền của cổ đông trong ngân hàng thương mại cổ phần ở Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUYỀN CỦA CỔ ĐÔNG VÀ PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH VỀ BẢO VỆ QUYỀN CỦA CỔ ĐÔNG TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN Ở VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm NHTMCP, phân loại và đặc thù của NHTMCP
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ QUYỀN CỦA CỔ ĐÔNG VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG HOÀN THIỆN VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ VỀ HỆ THỐNG PHÁP LUẬT BẢO VỆ QUYỀN CỦA CỔ ĐÔNG TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN Ở VIỆT NAM
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về bảo vệ quyền cổ đông trong ngân hàng thương mại cổ phần

Bảo vệ quyền cổ đông trong ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện nay. Quyền lợi của cổ đông không chỉ ảnh hưởng đến sự ổn định của ngân hàng mà còn tác động đến toàn bộ nền kinh tế. Việc bảo vệ quyền lợi này cần được thực hiện thông qua các quy định pháp luật rõ ràng và hiệu quả.

1.1. Khái niệm và vai trò của cổ đông trong NHTMCP

Cổ đông là những người sở hữu cổ phần trong ngân hàng thương mại cổ phần. Họ có quyền tham gia vào các quyết định quan trọng của ngân hàng, bao gồm việc bầu ra hội đồng quản trị và quyết định về các chính sách tài chính. Vai trò của cổ đông rất quan trọng trong việc đảm bảo sự minh bạch và trách nhiệm trong quản trị ngân hàng.

1.2. Các quyền lợi cơ bản của cổ đông trong NHTMCP

Cổ đông có nhiều quyền lợi như quyền nhận cổ tức, quyền biểu quyết tại đại hội đồng cổ đông, và quyền yêu cầu công ty mua lại cổ phần. Những quyền lợi này giúp cổ đông bảo vệ lợi ích của mình và tham gia vào quá trình ra quyết định của ngân hàng.

II. Thách thức trong việc bảo vệ quyền cổ đông tại NHTMCP

Mặc dù có nhiều quy định pháp luật về bảo vệ quyền cổ đông, nhưng thực tế vẫn tồn tại nhiều thách thức. Những thách thức này có thể đến từ việc thực thi pháp luật không đồng bộ, sự thiếu minh bạch trong hoạt động của ngân hàng, và sự không công bằng trong việc phân chia lợi nhuận.

2.1. Thực trạng pháp luật về bảo vệ quyền cổ đông

Pháp luật hiện hành về bảo vệ quyền cổ đông trong NHTMCP còn nhiều bất cập. Các quy định chưa đủ mạnh để bảo vệ quyền lợi của cổ đông, đặc biệt là cổ đông nhỏ. Điều này dẫn đến tình trạng cổ đông không thể thực hiện quyền lợi của mình một cách hiệu quả.

2.2. Những rủi ro trong hoạt động của NHTMCP

Hoạt động của NHTMCP chứa đựng nhiều rủi ro như rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản và rủi ro lãi suất. Những rủi ro này không chỉ ảnh hưởng đến ngân hàng mà còn tác động đến quyền lợi của cổ đông, đặc biệt trong bối cảnh khủng hoảng tài chính.

III. Phương pháp bảo vệ quyền cổ đông hiệu quả trong NHTMCP

Để bảo vệ quyền cổ đông một cách hiệu quả, cần có các phương pháp và giải pháp cụ thể. Những giải pháp này bao gồm việc cải thiện quy định pháp luật, tăng cường minh bạch trong hoạt động của ngân hàng, và nâng cao trách nhiệm của hội đồng quản trị.

3.1. Cải cách pháp luật về bảo vệ quyền cổ đông

Cần thiết phải cải cách các quy định pháp luật hiện hành để đảm bảo quyền lợi của cổ đông được bảo vệ tốt hơn. Các quy định cần rõ ràng và cụ thể hơn về quyền và nghĩa vụ của cổ đông trong NHTMCP.

3.2. Tăng cường minh bạch trong hoạt động ngân hàng

Minh bạch trong hoạt động của ngân hàng là yếu tố quan trọng để bảo vệ quyền lợi của cổ đông. Cần có các báo cáo tài chính định kỳ và công khai thông tin để cổ đông có thể theo dõi và đánh giá hoạt động của ngân hàng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về bảo vệ quyền cổ đông

Nghiên cứu thực tiễn về bảo vệ quyền cổ đông trong NHTMCP cho thấy rằng việc áp dụng các quy định pháp luật hiện hành còn nhiều hạn chế. Tuy nhiên, một số ngân hàng đã có những bước tiến trong việc bảo vệ quyền lợi của cổ đông thông qua các chính sách minh bạch và trách nhiệm.

4.1. Các ngân hàng thực hiện tốt việc bảo vệ quyền cổ đông

Một số ngân hàng thương mại cổ phần đã thực hiện tốt việc bảo vệ quyền lợi của cổ đông thông qua việc công khai thông tin và thực hiện các chính sách minh bạch. Điều này giúp tăng cường niềm tin của cổ đông vào ngân hàng.

4.2. Kết quả nghiên cứu về quyền lợi cổ đông

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc bảo vệ quyền lợi của cổ đông không chỉ giúp tăng cường sự ổn định của ngân hàng mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Cổ đông có quyền lợi được bảo vệ sẽ có động lực đầu tư và tham gia vào hoạt động của ngân hàng.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho bảo vệ quyền cổ đông

Bảo vệ quyền cổ đông trong NHTMCP là một vấn đề cần được quan tâm và cải thiện. Cần có các giải pháp đồng bộ để đảm bảo quyền lợi của cổ đông được bảo vệ một cách hiệu quả. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc cải cách pháp luật và nâng cao trách nhiệm của các tổ chức tín dụng.

5.1. Đề xuất cải cách pháp luật

Cần có các đề xuất cụ thể để cải cách pháp luật về bảo vệ quyền cổ đông, nhằm đảm bảo quyền lợi của cổ đông được bảo vệ tốt hơn trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện nay.

5.2. Tăng cường trách nhiệm của các tổ chức tín dụng

Các tổ chức tín dụng cần nâng cao trách nhiệm trong việc bảo vệ quyền lợi của cổ đông. Điều này không chỉ giúp tăng cường niềm tin của cổ đông mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngân hàng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường, bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư nói chung và cổ đông nói riêng là động lực then chốt nhằm duy trì sự ổn định của thị trường vốn, kích thích dòng vốn đầu tư trong nước và quốc tế. Theo Báo cáo thường niên Môi trường kinh doanh (Doing Business) năm 2016 do Ngân hàng Thế giới (WB) và Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) công bố, chỉ số bảo vệ nhà đầu tư của Việt Nam được xếp ở vị trí thứ 87 trên tổng số 189 quốc gia và nền kinh tế. Dù đã có những chuyển biến nhất định, thứ hạng này vẫn ở khoảng cách xa so với các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á như Singapore (xếp thứ 1), Malaysia (xếp thứ 3) hay Thái Lan (xếp thứ 27). Ba tiêu chí trọng tâm được WB và IFC sử dụng để định lượng mức độ bảo vệ nhà đầu tư gồm:

• Mức độ công bố thông tin;
• Trách nhiệm của ban giám đốc;
• Mức độ dễ dàng để cổ đông khởi kiện ra tòa án.

Thực tiễn hoạt động của hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) tại Việt Nam trong giai đoạn 2011–2016 bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng: tình trạng nợ xấu kéo dài, suy giảm vốn lưu động, mất cân đối thanh khoản và năng lực tài chính suy yếu. Quá trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng làm phát sinh những hệ quả pháp lý phức tạp đối với cổ đông. Điển hình là việc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) áp dụng biện pháp mua bắt buộc ba ngân hàng thương mại với giá 0 đồng vào năm 2015, hoặc thương vụ sáp nhập giữa Ngân hàng Thương mại Cổ phần Nhà Hà Nội (Habubank - HBB) vào Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn - Hà Nội (SHB) năm 2012. Những sự kiện này cho thấy trên thực tế, quyền lợi tài sản và quyền quản trị của cổ đông, đặc biệt là nhóm cổ đông thiểu số, dễ bị chuyển hóa thành hình thức hoặc đối mặt với nguy cơ mất trắng vốn đầu tư.

Xuất phát từ các bất cập trên, tác giả xác định mục tiêu và ba nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Nghiên cứu khái quát lý luận chung về NHTMCP, quyền của cổ đông trong NHTMCP, các đặc thù quản trị và mối liên hệ giữa quyền lợi của cổ đông với các hoạt động tiền tệ của ngân hàng thương mại.
2. Khảo sát thực trạng quy định pháp luật hiện hành và thực tiễn áp dụng các cơ chế bảo vệ quyền của cổ đông trong mô hình NHTMCP tại Việt Nam.
3. Đề xuất phương hướng và các nhóm giải pháp, kiến nghị hoàn thiện hệ thống pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ cổ đông.

• Đối tượng nghiên cứu: Các quy định pháp luật điều chỉnh quan hệ bảo vệ quyền của cổ đông trong NHTMCP và thực tiễn thi hành các quy định này tại Việt Nam.
• Phạm vi nghiên cứu: Giới hạn trong khuôn khổ pháp luật doanh nghiệp, pháp luật ngân hàng, thị trường chứng khoán và các văn bản điều chỉnh hoạt động tái cơ cấu ngân hàng tại Việt Nam tính đến thời điểm nghiên cứu (năm 2016).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận vận dụng các lý thuyết kinh tế - pháp lý hiện đại và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật làm nền tảng phân tích:

• Lý thuyết đại diện (Agency Theory): Giải thích sự mâu thuẫn lợi ích bắt nguồn từ sự tách biệt giữa quyền sở hữu (thuộc về các cổ đông - người ủy quyền) và quyền điều hành (thuộc về ban quản lý, ban giám đốc - người đại diện). Sự bất đối xứng thông tin và xung đột nhóm lợi ích tạo ra nguy cơ người quản lý hoặc nhóm cổ đông chi phối lạm dụng quyền lực gây thiệt hại cho cổ đông thiểu số.
• Nguyên tắc quản trị công ty của OECD (G20/OECD Principles of Corporate Governance 2015): Khung đối chiếu quốc tế quy định sáu quyền cơ bản của cổ đông: đăng ký quyền sở hữu, chuyển nhượng cổ phần, tiếp cận thông tin kịp thời, tham gia và biểu quyết tại Đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ), bầu/bãi miễn thành viên Hội đồng quản trị (HĐQT), và quyền hưởng lợi nhuận.
• Chuẩn mực quốc tế Basel: Bộ nguyên tắc tăng cường quản trị công ty đối với các tổ chức ngân hàng (tháng 10/2010 của Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng), cùng các nội dung của Basel I và Basel II về an toàn vốn và quản trị rủi ro.
• Khung pháp lý quốc gia: Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010, Luật Doanh nghiệp năm 2005 và năm 2014, Luật Chứng khoán năm 2006 (sửa đổi, bổ sung năm 2010), Luật Phá sản năm 2014, Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2012, Luật Kiểm toán độc lập năm 2011; Nghị định số 59/2009/NĐ-CP, Nghị định số 59/2011/NĐ-CP, Nghị định số 07/2013/VBHN-NHNN; Thông tư số 10/2011/TT-NHNN và Thông tư số 07/2013/TT-NHNN của Thống đốc NHNN.

Phương pháp nghiên cứu: Tác giả sử dụng kết hợp ba phương pháp chủ yếu:

• Phương pháp phân tích quy phạm: Mổ xẻ nội dung các điều luật điều chỉnh quyền cổ đông, nghĩa vụ của bộ máy quản trị và trình tự can thiệp của cơ quan nhà nước.
• Phương pháp so sánh luật học: Đối chiếu quy định của Luật Doanh nghiệp với Luật Các tổ chức tín dụng; so sánh sự thay đổi giữa Luật Doanh nghiệp 2005 và 2014; tham chiếu mô hình kiểm toán và khởi kiện tại các nước như Mỹ, Pháp, Đức, Anh, Úc.
• Phương pháp tổng hợp thực tiễn: Tổng hợp các dữ liệu, vụ việc vi phạm và thương vụ cơ cấu lại trên thị trường ngân hàng để đánh giá tính khả thi và kẽ hở của pháp luật thực định.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về quyền của cổ đông và pháp luật điều chỉnh về bảo vệ quyền của cổ đông trong Ngân hàng thương mại cổ phần ở Việt Nam

Chương đầu làm rõ bản chất kinh tế - pháp lý của NHTMCP và vị trí của cổ đông trong mô hình này. NHTMCP được xác định là doanh nghiệp kinh doanh tiền tệ hoạt động theo hình thức công ty cổ phần, chịu sự chi phối kép của Luật Doanh nghiệp và Luật Các tổ chức tín dụng. Hoạt động của NHTMCP mang bốn đặc thù khác biệt so với công ty cổ phần thông thường:

1. Bắt buộc phải duy trì mức vốn pháp định theo quy định của Chính phủ (Nghị định số 07/2013/VBHN-NHNN).
2. Phải có cổ đông chiến lược có năng lực tài chính và cam kết hỗ trợ lâu dài (khoản 3 Điều 6 Nghị định số 59/2011/NĐ-CP và Thông tư số 10/2011/TT-NHNN).
3. Tuân thủ nghiêm ngặt các quy chế an toàn nghiệp vụ, hạn mức tín dụng, dự trữ bắt buộc và phân loại nợ do tính chất rủi ro mang tính hệ thống cao.
4. Áp dụng chuẩn mực quản trị ngân hàng theo tiêu chuẩn quốc tế Basel.

Về giới hạn sở hữu, Điều 55 Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010 đặt ra các trần tỷ lệ nhằm hạn chế tình trạng thâu tóm và lũng đoạn:

Chủ thể sở hữu cổ phần	Tỷ lệ sở hữu tối đa (% vốn điều lệ)	Điều kiện / Ghi chú đặc thù
Cổ đông là cá nhân	Không quá 5%	Áp dụng cho từng cá nhân riêng lẻ
Cổ đông là tổ chức	Không quá 15%	Trừ trường hợp xử lý TCTD khó khăn, cổ phần hóa, hoặc cổ đông nước ngoài
Cổ đông và người có liên quan	Không quá 20%	Tính gộp nhóm liên quan
Nhóm cổ đông sáng lập	Tối thiểu 50% trong 5 năm đầu	Pháp nhân sáng lập nắm tối thiểu 50% số cổ phần sáng lập

Khóa luận phân định quyền của cổ đông thành hai nhóm: nhóm quyền tài sản (nhận cổ tức, ưu tiên mua cổ phần mới, tự do chuyển nhượng, yêu cầu mua lại cổ phần, nhận tài sản còn lại khi giải thể/phá sản) và nhóm quyền chung (tham dự và biểu quyết tại ĐHĐCĐ, tra cứu thông tin, triệu tập ĐHĐCĐ bất thường, giám sát ban điều hành).

Hệ thống cơ chế bảo vệ quyền cổ đông được cấu thành từ ba lớp:

• Cơ chế tự bảo vệ: Xuất phát từ ý thức chủ động và quyền bình đẳng của cổ đông trong việc nắm bắt thông tin và biểu quyết.
• Thiết chế nội bộ: Gồm ĐHĐCĐ (cơ quan quyền lực cao nhất), HĐQT (cơ quan quản trị), Giám đốc/Tổng giám đốc (điều hành hoạt động thường nhật), Ban kiểm soát (BKS) và bộ phận kiểm toán nội bộ (theo chuẩn IIA).
• Thiết chế bảo vệ bên ngoài: Bao gồm cơ quan hành chính (NHNN, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước - UBCKNN, cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan Thuế), cơ quan tư pháp (Tòa án, Trọng tài thương mại), và các tổ chức độc lập (công ty kiểm toán độc lập, luật sư).

Chương 1 cũng phân tích mối quan hệ giữa bảo vệ cổ đông với việc thực hiện chính sách tiền tệ. Các công cụ trực tiếp (khung lãi suất) và công cụ gián tiếp (tỷ lệ dự trữ bắt buộc, lãi suất tái chiết khấu, tái cấp vốn) tác động trực tiếp đến chi phí vốn, thanh khoản và biên lợi nhuận của ngân hàng, từ đó quyết định trực tiếp đến giá trị cổ phiếu và quyền lợi cổ tức của cổ đông.

Chương 2: Thực trạng pháp luật về bảo vệ quyền của cổ đông và thực tiễn áp dụng trong hoạt động của Ngân hàng thương mại theo pháp luật Việt Nam

Chương này đi sâu vào thực tiễn thực hiện từng nhóm quyền của cổ đông và chỉ ra các kẽ hở pháp lý:

1. Thực hiện nhóm quyền về tài sản

• Quyền nhận cổ tức: Dù Điều 114 và Điều 132 Luật Doanh nghiệp 2014 quy định điều kiện chi trả cổ tức, quyết định cuối cùng vẫn thuộc về ĐHĐCĐ theo nguyên tắc đa số phiếu. Pháp luật Việt Nam thiếu quy định bắt buộc doanh nghiệp phải trích tỷ lệ lợi nhuận tối thiểu để trả cổ tức như một số quốc gia. Thực tế ghi nhận: Ngân hàng Hàng Hải (MaritimeBank) ba năm liên tiếp từ 2014 không chia cổ tức; Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam (Techcombank) từ năm 2011 đến thời điểm nghiên cứu không chia cổ tức dù báo lãi nghìn tỷ và chi thù lao lãnh đạo cao; VietinBank và BIDV năm 2016 cũng gặp vướng mắc về chính sách cổ tức. Bên cạnh đó, việc lạm dụng chia cổ tức bằng cổ phiếu hoặc cổ phiếu thưởng bản chất chỉ là chia tách cổ phiếu và ghi nhận trên sổ sách, không tạo ra dòng tiền thật cho cổ đông nhỏ.
• Quyền ưu tiên mua cổ phần: Ban điều hành và cổ đông lớn thường dùng kỹ thuật soạn thảo nghị quyết ĐHĐCĐ để tạo sự bất bình đẳng: phát hành cho cổ đông chiến lược hoặc lãnh đạo với giá ưu đãi thấp hơn nhiều lần so với cổ đông phổ thông; hoặc quy định tỷ lệ mua khác biệt (cổ đông sáng lập 1 cổ phần cũ được mua 1 cổ phần mới, cổ đông thường phải 2 cổ phần cũ mới được mua 1 cổ phần mới).
• Quyền tự do chuyển nhượng cổ phần: Bị giới hạn tại Điều 29 và 56 Luật Các tổ chức tín dụng 2010 (cổ đông lớn thay đổi tư cách phải được NHNN chấp thuận; thành viên HĐQT, BKS, Tổng giám đốc không được chuyển nhượng trong thời gian giữ chức vụ hoặc khi đang xử lý trách nhiệm). Bất cập nảy sinh từ việc rò rỉ thông tin nội gián trước các thương vụ M&A, khiến người nội bộ trục lợi gom mua cổ phiếu trước, còn cổ đông nhỏ tiếp cận thông tin chậm bị thiệt hại giá trị.
• Quyền yêu cầu mua lại cổ phần: Điều 57 Luật Các tổ chức tín dụng 2010 đòi hỏi sau khi mua lại phải bảo đảm tỷ lệ an toàn, vốn điều lệ không thấp hơn vốn pháp định và phải được NHNN chấp thuận nếu giảm vốn. Quy định tại Điều 129 và 131 Luật Doanh nghiệp 2014 bộc lộ bất cập khi thiếu hướng dẫn về chủ thể chịu chi phí thẩm định giá độc lập và biện pháp giải quyết khi các bên không đồng thuận chọn 1 trong 3 tổ chức định giá.
• Quyền nhận tài sản khi phá sản, giải thể: Căn cứ Điều 101 Luật Phá sản 2014, thứ tự phân chia tài sản được luật định rõ:

Thứ tự thanh toán	Nội dung nghĩa vụ tài chính
1	Chi phí phá sản
2	Nợ lương, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho người lao động
3	Tiền gửi của khách hàng, khoản tiền Bảo hiểm tiền gửi phải trả cho người gửi tiền
4	Nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước; các khoản nợ không bảo đảm hoặc nợ có bảo đảm chưa thanh toán hết
5	Giá trị tài sản còn lại (nếu có) mới được chia cho các cổ đông theo tỷ lệ sở hữu

Theo cơ chế này, quyền nhận tài sản của cổ đông chỉ dừng lại ở "khả năng" trên lý thuyết. Khi ngân hàng mất khả năng thanh toán, quyền của chủ nợ và người gửi tiền được ưu tiên bảo đảm tối đa thông qua quỹ bảo hiểm tiền gửi, dẫn đến việc cổ đông hầu như chịu rủi ro mất trắng.

2. Thực hiện một số quyền chung

• Quyền tham dự và biểu quyết tại ĐHĐCĐ: Xuất hiện nhiều rào cản từ phía ban điều hành như: cài cắm quy định yêu cầu sở hữu lượng vốn tối thiểu mới được dự họp; quy định nếu vắng mặt thì mặc nhiên ủy quyền cho HĐQT; tổ chức họp ở địa điểm xa xôi, thiếu chỗ ngồi; gửi tài liệu sát ngày. Quy định bỏ phiếu điện tử tại Điều 140 Luật Doanh nghiệp 2014 chưa được chuẩn hóa, gây cản trở quyền biểu quyết của cổ đông ở xa và nhà đầu tư nước ngoài. Hơn nữa, quyền ưu đãi biểu quyết của cổ đông sáng lập trong 3 năm đầu (Điều 52 Luật Các tổ chức tín dụng 2010) có xu hướng vô hiệu hóa tiếng nói của cổ đông phổ thông.
• Quyền triệu tập ĐHĐCĐ bất thường: Khoản 2 Điều 114 Luật Doanh nghiệp 2014 quy định cổ đông/nhóm cổ đông sở hữu từ 10% tổng số cổ phần phổ thông liên tục ít nhất 6 tháng mới có quyền triệu tập khi HĐQT vi phạm nghiêm trọng. Rào cản thực tế là luật không định nghĩa rõ thế nào là "vi phạm nghiêm trọng", đồng thời việc liên kết đạt tỷ lệ 10% trên thị trường chứng khoán rất phức tạp do cổ phiếu liên tục được mua bán trao tay qua Trung tâm Lưu ký Chứng khoán.
• Quyền tiếp cận thông tin: Luật Doanh nghiệp 2014 bãi bỏ quy định tại Điều 129 Luật Doanh nghiệp 2005 (về quyền sao chép BCTC của cổ đông tại cơ quan đăng ký kinh doanh). Cổ đông thường bị từ chối tiếp cận sổ sách, hóa đơn kế toán nội bộ do bộ phận kế toán gây khó dễ, cản trở việc thu thập chứng cứ để thực hiện quyền giám sát hoặc khởi kiện.
• Quyền kiểm soát giao dịch nội gián, tư lợi: Luật Doanh nghiệp 2014 hạ tỷ lệ HĐQT chấp thuận giao dịch từ mức dưới 50% (của Luật Doanh nghiệp 2005) xuống dưới 35% tổng tài sản ghi trong BCTC (Điều 162). Tuy nhiên, kẽ hở quản trị vẫn dẫn đến hàng loạt sai phạm nghiêm trọng: vụ việc tại Ngân hàng TMCP Xây dựng Việt Nam (VNCB) bị khởi tố tháng 7/2014 về vi phạm quy định cho vay; sai phạm quản lý tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đại Dương (Oceanbank) tính đến 31/3/2014; và các thương vụ áp đặt mua lại 0 đồng năm 2015 đã tước đoạt toàn bộ quyền tài sản của cổ đông mà không qua quy trình giải quyết phá sản tư pháp minh bạch.

Chương 3: Định hướng hoàn thiện và một số kiến nghị về hệ thống pháp luật bảo vệ quyền của cổ đông trong Ngân hàng thương mại cổ phần ở Việt Nam

Trên cơ sở nhận diện bất cập, tác giả xây dựng định hướng và các nhóm kiến nghị cụ thể:

• Phương hướng hoàn thiện: Hoàn thiện pháp luật bảo vệ cổ đông phải gắn liền với quá trình minh bạch hóa thị trường tài chính, tiệm cận các thông lệ quốc tế của OECD và Basel; cân bằng giữa sự điều tiết vĩ mô của NHNN với việc bảo đảm quyền tài sản hợp pháp của nhà đầu tư tư nhân.
• Hoàn thiện quy định về quyền của cổ đông:
  • Bổ sung quy định bắt buộc tỷ lệ trích lợi nhuận tối thiểu trả cổ tức bằng tiền mặt khi ngân hàng đáp ứng đủ các chỉ tiêu an toàn tài chính.
  • Ban hành hướng dẫn cụ thể về cơ chế và quy trình bỏ phiếu điện tử tại ĐHĐCĐ, bảo đảm tính pháp lý cho cổ đông nước ngoài và cổ đông ở xa.
  • Sửa đổi Điều 114 Luật Doanh nghiệp: hạ tỷ lệ sở hữu yêu cầu để triệu tập ĐHĐCĐ bất thường (từ 10% xuống mức linh hoạt hơn) và làm rõ tiêu chí pháp lý của hành vi "vi phạm nghiêm trọng" của người quản trị.
  • Quy định trách nhiệm chi trả phí thẩm định giá khi công ty mua lại cổ phần của cổ đông.
• Hoàn thiện quy định về bộ máy quản trị và kiểm soát:
  • Quy định rõ ràng trách nhiệm cá nhân, trách nhiệm bồi thường thiệt hại của HĐQT và Tổng giám đốc khi để xảy ra các giao dịch tư lợi, giao dịch nội gián sai quy định.
  • Tăng cường vị thế độc lập và quyền hạn thực chất của Ban kiểm soát; quy định BKS có quyền độc lập tiếp cận toàn bộ chứng từ tài chính kế toán mà không cần sự phê duyệt của Ban điều hành.
  • Bắt buộc kiểm toán độc lập đối với các giao dịch tài sản lớn và hợp đồng có liên quan đến người quản lý trước khi trình ĐHĐCĐ phê duyệt.
• Kiến nghị về phương thức tái cơ cấu ngân hàng:
  • Hoàn thiện khung khổ pháp lý cho việc xử lý các ngân hàng yếu kém; xem xét lại tính pháp lý và cơ chế định giá trong biện pháp "mua lại với giá 0 đồng" của NHNN.
  • Thiết lập cơ chế bồi hoàn hoặc hoán đổi cổ phần minh bạch trong các thương vụ sáp nhập bắt buộc nhằm bảo đảm cổ đông không bị tước đoạt tài sản bất hợp lý.

---

Kết quả và đóng góp

• Hệ thống hóa lý luận: Công trình làm rõ bản chất quyền của cổ đông trong thiết chế đặc thù là NHTMCP – nơi chịu ràng buộc nghiêm ngặt bởi các chỉ tiêu an toàn vốn và chính sách tiền tệ quốc gia, chỉ ra mối quan hệ hữu cơ giữa lý thuyết đại diện và các lớp cơ chế bảo vệ quyền (tự bảo vệ, nội bộ, bên ngoài).
• Phát hiện lỗ hổng quy phạm qua thực tiễn: Khóa luận đối chiếu chi tiết sự bất cập giữa Luật Doanh nghiệp 2014 và Luật Các tổ chức tín dụng 2010. Tác giả chứng minh rằng quy định bảo vệ cổ đông trên thực tế còn mang tính hình thức, thông qua các dẫn chứng xác thực: tình trạng "nhịn" cổ tức nhiều năm tại Techcombank, MaritimeBank; rào cản chi phí định giá cổ phần tại Điều 129 Luật Doanh nghiệp 2014; bất cập kiểm soát đặc biệt và phân chia tài sản theo Điều 101 Luật Phá sản 2014.
• Đóng góp giải pháp: Luận văn đề xuất các sửa đổi mang tính thực thi cao về việc luật hóa tỷ lệ trích cổ tức tối thiểu, giải tỏa rào cản về tỷ lệ 10% khi triệu tập ĐHĐCĐ, hoàn thiện quy định trách nhiệm bồi thường của HĐQT, và đặc biệt là kiến nghị minh bạch hóa cơ chế tái cơ cấu/mua lại bắt buộc nhằm hạn chế thiệt hại cho cổ đông.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Tác giả thừa nhận công trình không tránh khỏi những thiếu sót nhất định về mặt kinh nghiệm và bề dày kiến thức nghiên cứu. Về mặt dữ liệu, các vụ việc thực tiễn và số liệu phân tích tập trung chủ yếu vào giai đoạn tái cơ cấu 2011–2016 (các vụ việc VNCB, Oceanbank, sáp nhập Habubank - SHB, chính sách mua ngân hàng 0 đồng năm 2015, báo cáo Doing Business 2016). Các vụ án kinh tế phát sinh sau thời điểm nghiên cứu chưa được bao quát.
• Hướng mở: Tiếp tục mở rộng nghiên cứu về cơ chế khởi kiện phái sinh của cổ đông thiểu số đối với ban điều hành ngân hàng; xây dựng các tiêu chí định giá tài sản độc lập trong tái cơ cấu ngân hàng; và theo dõi hiệu lực của các văn bản sửa đổi, bổ sung Luật Các tổ chức tín dụng trong giai đoạn tiếp theo.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng:
  • Sinh viên, học viên cao học và giảng viên chuyên ngành Luật Kinh tế, Luật Ngân hàng - Tài chính, Quản trị kinh doanh.
  • Cổ đông cá nhân, nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán tham gia đầu tư vào cổ phiếu ngành ngân hàng.
  • Các nhà làm luật, chuyên viên pháp chế tại các tổ chức tín dụng.
• Nội dung đáng tham khảo nhất:
  • Toàn bộ nội dung phân tích thực trạng tại Chương 2, đặc biệt là phần mổ xẻ sự bất bình đẳng trong phát hành thêm cổ phần, rủi ro pháp lý của việc nhận cổ tức bằng cổ phiếu, và rủi ro thứ tự thanh toán khi ngân hàng phá sản theo Luật Phá sản 2014.
  • Hệ thống các tiêu chí đánh giá bảo vệ nhà đầu tư của WB/IFC và chuẩn mực quản trị Basel được viện dẫn tại Chương 1.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Theo báo cáo Doing Business 2016 của WB và IFC, chỉ số bảo vệ nhà đầu tư của Việt Nam được xếp hạng bao nhiêu và dựa trên những tiêu chí nào?

Việt Nam được xếp ở vị trí thứ 87 trên 189 quốc gia và nền kinh tế (đứng sau Singapore ở vị trí thứ 1, Malaysia thứ 3, Thái Lan thứ 27). Chỉ số này được đo lường dựa trên ba tiêu chí tiêu chuẩn: (i) Mức độ công bố thông tin; (ii) Trách nhiệm của ban giám đốc; (iii) Mức độ dễ dàng để cổ đông có thể khởi kiện ra tòa án.

2. Tỷ lệ sở hữu cổ phần tối đa trong NHTMCP được Luật Các tổ chức tín dụng 2010 giới hạn như thế nào?

Theo Điều 55 Luật Các tổ chức tín dụng 2010: Một cổ đông cá nhân không được sở hữu vượt quá 5% vốn điều lệ; một cổ đông tổ chức không được sở hữu vượt quá 15% vốn điều lệ (trừ các trường hợp ngoại lệ quy định tại khoản 3 Điều 149, sở hữu cổ phần nhà nước hoặc sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài); cổ đông và người có liên quan của cổ đông đó không được sở hữu vượt quá 20% vốn điều lệ của một tổ chức tín dụng.

3. Khóa luận nêu những dẫn chứng thực tế nào về việc cổ đông NHTMCP không được chi trả cổ tức?

Khóa luận dẫn chứng trường hợp của MaritimeBank suốt 3 năm (từ 2014 đến thời điểm nghiên cứu) không thực hiện chi trả cổ tức cho cổ đông; Techcombank từ năm 2011 không chia cổ tức dù kết quả kinh doanh báo lãi nghìn tỷ và thù lao lãnh đạo ở mức cao; cùng vướng mắc chính sách cổ tức tại VietinBank và BIDV trong năm 2016.

4. Trong thủ tục phá sản tổ chức tín dụng theo Luật Phá sản 2014, quyền nhận tài sản của cổ đông được xếp ở thứ tự nào?

Căn cứ Điều 101 Luật Phá sản 2014, tài sản của tổ chức tín dụng phá sản được phân chia theo thứ tự ưu tiên: (1) Chi phí phá sản; (2) Lương, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm của người lao động; (3) Tiền gửi của khách hàng và tiền bảo hiểm tiền gửi; (4) Nghĩa vụ tài chính với Nhà nước và các khoản nợ không bảo đảm. Quyền nhận tài sản của cổ đông chỉ được giải quyết sau khi đã hoàn thành toàn bộ các nghĩa vụ trên, do đó chỉ mang tính khả năng và đối mặt với rủi ro mất vốn rất cao.

5. Những rào cản lớn nhất khi cổ đông thực hiện quyền yêu cầu triệu tập ĐHĐCĐ bất thường là gì?

Cổ đông gặp hai khó khăn lớn: Thứ nhất, khi lấy lý do HĐQT vi phạm nghiêm trọng, cổ đông rất khó thu thập tài liệu, hóa đơn chứng từ kế toán do ban điều hành nắm giữ, đồng thời luật chưa có định nghĩa định lượng rõ ràng thế nào là "vi phạm nghiêm trọng". Thứ hai, việc gom nhóm cổ đông đạt đủ tỷ lệ 10% cổ phần phổ thông liên tục trong 6 tháng gặp trở ngại lớn do các giao dịch khớp lệnh mua bán cổ phiếu trên sàn diễn ra liên tục làm thay đổi cơ cấu cổ đông mỗi ngày.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Tạ Thị Hiển đã phân tích toàn diện khung khổ lý luận và thực trạng áp dụng pháp luật về bảo vệ quyền của cổ đông trong hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam. Công trình chỉ rõ những bất cập tại các điểm giao thoa giữa Luật Doanh nghiệp 2014, Luật Các tổ chức tín dụng 2010 và các văn bản điều chỉnh chính sách tái cơ cấu, xử lý ngân hàng yếu kém. Những đề xuất về sửa đổi quy định chi trả cổ tức, bỏ phiếu điện tử, minh bạch hóa cơ chế mua bán ngân hàng và nâng cao trách nhiệm người quản trị mang giá trị thực tiễn cao, đóng góp thiết thực vào việc hoàn thiện thể chế bảo vệ nhà đầu tư trên thị trường tài chính Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUYỀN CỦA CỔ ĐÔNG VÀ PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH VỀ BẢO VỆ QUYỀN CỦA CỔ ĐÔNG TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN Ở VIỆT NAM 1. Khái niệm NHTMCP, phân loại và đặc thù của NHTMCP  Khái niệm NHTMCP Là một chủ thể kinh doanh trong đời sống kinh tế, NHTM trước tiên là một loại hình doanh nghiệp trong lĩnh vực tài chính với hoạt động là kinh doanh, cung ứng thường xuyên một hoặc một số dịch vụ: nhận tiền gửi, cho vay, cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản và các hoạt động khác có liên quan, thực chất là sử dụng các yếu tố đầu vào để sản xuất ra sản phẩm dưới hình thức là cung cấp dịch vụ tài chính với mục tiêu là tìm kiếm lợi nhuận. Trên thế giới có rất nhiều các định nghĩa khác nhau về NHTM. Ở Mỹ, NHTM là một loại hình tổ chức tín dụng cung cấp một danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất, đặc biệt là tín dụng tiết kiệm và dịch vụ thanh toán, đồng thời NHTM sẽ là tổ chức thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế.

Đạo luật ngân hàng của Pháp (1941) định nghĩa NHTM là những xí nghiệp hay cơ sở nào thường xuyên nhận của công chúng dưới hình thức ký thác hay hình thức khác các số tiền mà họ đang cho chính họ vào nghiệp vụ chiết khấu, tín dụng hay dịch vụ tài chính.3 ỞViệt Nam, tại khoản 2 Điều 4 Luật các TCTD 2010 quy định “Ngân hàng thương mại là loại hình tổ chức tín dụng có thể được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận.” Theo đó thì NHTM sẽ thực hiện kinh doanh, cung ứng thường xuyên một số dịch vụ như: 3 Lê Văn tề, Nguyễn Thị Xuân Liễu, Quản trị Ngân hàng thương mại, Nxb Thống Kê, Hà Nội, năm 2013. 7 Tham khảo miễn phí các tài liệu khác tại luanvantot.com Dịch vụ viết luận văn trọn gói website: luanvantot.com Zalo/tele 0934573149 thu nhận tiền gửi của công chúng và có hoàn trả; cấp tín dụng cho các chủ thể khác vay dưới nhiều hình thức khác nhau; làm trung gian thanh toán và quản lý các phương tiện thanh toán; và các hoạt động kinh doanh nghiệp vụ khác có liên quan4. Cùng là TCTD được thành lập theo Luật TCTD của Ngân hàng Nhà Nước Việt Nam và hoạt động chính là kinh doanh tiền tệ, tuy nhiên NHTM có sự khác biệt rõ rệt với TCTD phi ngân hàng. TCTD phi ngân hàng chỉ là loại hình tổ chức tín dụng được thực hiện một hoặc một số hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật TCTD, trừ các hoạt động nhận tiền gửi của cá nhân và cung ứng các dịch vụ thanh toán qua tài khoản của khách hàng5.

Như vậy hoạt động của NHTM sẽ rộng hơn, không chỉ bao gồm các hoạt động ngân hàng nói chung mà còn được thực hiện các hoạt động nghiệp vụ có liên quan vì mục tiêu lợi nhuận. Trong hệ thống NHTM thì NHTMCP được xem là loại hình tổ chức tín dụng mang nhiều ưu điểm trong nền kinh tế thị trường. Loại hình ngân hàng này có những đặc trưng của công ty cổ phần đó là cấu trúc vốn và tài chính linh hoạt; cơ chế quản lý tập trung cao với sự tách bạch rõ ràng giữa quyền sở hữu và bộ máy quản trị trong hoạt động. Tóm lại NHTMCP là loại hình TCTD được tổ chức dưới hình thức công ty cổ phần; được thực hiện tất cả các hoạt động nghiệp vụ tài chính như nhận tiền gửi, cho vay, cung ứng dịch vụ thanh toán và các hoạt động nghiệp vụ có liên quan.

Tên gọi NHTMCP có thể phân biệt với các ngân hàng thương mại nhà nước và ngân hàng thương mại liên doanh và chi nhánh ngân hàng thương mại nước ngoài tại Việt Nam. Tổ chức và hoạt động của NHTMCP được điều chỉnh bởi Luật DN, Luật TCTD, Nghị định 59/2009- NĐ/CP và các văn bản pháp luật liên quan.  Phân loại NHTMCP 4 Lê Thị Thu Thủy, Giáo trình Luật ngân hàng Việt Nam, Khoa luật – ĐHQGHN, năm 2013. 5 Khoản 4 điều 4 Luật các TCTD 2010.

8 Tham khảo miễn phí các tài liệu khác tại luanvantot.com Dịch vụ viết luận văn trọn gói website: luanvantot.com Zalo/tele 0934573149 NHTMCP ở Việt Nam có thể được chia theo hình thức sở hữu như sau: Thứ nhất: Loại hình NHTMCP có sự tham gia của cổ đông nhà nước. Vài năm trước, ở Việt Nam có một số ngân hàng thương mại nhà nước qui mô lớn trong đó Nhà nước sở hữu 100 %. Trong xu thế kinh tế hội nhập hiện nay, để thu hút và thúc đẩy hoạt động ngân hàng vững mạnh, các ngân hàng thương mại nhà nước đã chuyển đổi thành NHTMCP trong đó Nhà nước năm trên 50% tổng số cổ phần phát hành. Chẳng hạn Ngân hàng thương mại cổ phần nhà nước: Vietcombank, Vietinbank, Agribank, BIDV… Thứ hai: Loại hình NHTMCP tư nhân.

Là ngân hàng thương mại được thành lập dưới sự góp vốn của hai hay nhiều cá nhân hoặc công ty theo cổ phần. Trong đó mỗi cá nhân hay công ty chỉ được sở hữu một số cổ phần hạn định theo quy định của ngân hàng nhà nước Việt Nam. Một số ngân hàng thương mại cổ phần hiện nay là: Ngân hàng thương mại cổ phần Kỹ thương Việt Nam (Techcombank), Ngân hàng thương mại cổ phần Quân đội (MB), Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn- Hà Nội (SHB), Ngân hàng thương mại cổ phần Tiên Phong (TP Bank), Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu (ACB), Ngân hàng thương mại cổ phần phát triển nhà thành phố Hồ Chí Minh ( HDBank), Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn Thương tín (Sacombank), Ngân hàng thương mại cổ phần Đông Á. Thứ ba: Loại hình NHTMCP có vốn góp của bên nước ngoài (thuộc loại hình tổ chức tín dụng có vốn đầu tư nước ngoài).

Đây là loại hình NHTMCP có thành phần cổ đông góp vốn là cổ đông Việt Nam và các cổ đông (cá nhân, doanh nghiệp) nước ngoài. Hầu hết các NHTMCP tư nhân hiện nay đều có vốn góp của cổ đông nước ngoài. Chẳng hạn: Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) hiện có 4 cổ đông lớn đều là cổ đông nước ngoài như: Standard Chartered APR Limited (9.65%), 9 Tham khảo miễn phí các tài liệu khác tại luanvantot.com Dịch vụ viết luận văn trọn gói website: luanvantot.com Zalo/tele 0934573149 Connaught Investors Limited (7.99%), Dragon Financial Holdings Limited (6.81%), Standard Chartered Bank (Hong Kong) Limited (6.23%), hay Ngân hàng ngoại thương Việt Nam (VCB) với tổng phần trăm sở hữu nước ngoài chiếm 20.07 %, trong đó cổ đông lớn là doanh nghiệp nước ngoài Mizuho Bank, Ltd (11. Ngoài ra còn rất nhiều các NHTMCP có vốn sở hữu của nước ngoài, chủ yếu là các doanh nghiệp, ngân hàng nước ngoài đầu tư.

 Đặc thù của NHTMCP NHTMCP không chỉ mang những đặc trưng của công ty cổ phần thông thường mà còn có những nét đặc trưng riêng của một tổ chức tín dụng. Dưới đây là một số đặc thù của NHTMCP: Thứ nhất: NHTMCP phải có vốn pháp định. Khác với doanh nghiệp thông thường điều kiện để đi vào hoạt động là khi đăng kí kinh doanh tại các cơ quan đăng kí kinh doanh, NHTMCP sẽ được cấp giấy phép thành lập và hoạt động bởi NHNN khi đạt đủ điều kiện theo quy định để thành lập, trong đó đặc trưng đầu tiên là NHTMCP đó phải có đủ số vốn pháp định. Hiện nay mức vốn pháp định của từng loại hình ngân hàng được điều chỉnh theo Nghị định số 07/2013 VBHN-NHNN.

Thứ hai: NHTMCP phải có cổ đông chiến lược. Bản chất hoạt động của NHTMCP là kinh doanh tài chính, do đó khả năng và sức mạnh tài chính của ngân hàng là điều quan trọng đầu tiên. Để ngân hàng có thể hoạt động vững mạnh, hiệu quả và có lợi nhuận thì luôn cần tới vai trò của các nhà đầu tư chiến lược. Theo quy định tại khoản 3 điều 6 Nghị định số 59/2011/NĐ-CP có định nghĩa “Nhà đầu tư chiến lược là các nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài có năng lực tài chính và có cam kết bằng văn bản của người có thẩm quyền trong việc gắn bó lợi ích lâu dài với doanh nghiệp và hỗ trợ doanh nghiệp sau cổ phần hóa về: chuyển giao công nghệ mới; đào tạo nguồn nhân lực; nâng 10 Tham khảo miễn phí các tài liệu khác tại luanvantot.com Dịch vụ viết luận văn trọn gói website: luanvantot.com Zalo/tele 0934573149 cao năng lực tài chính; quản trị doanh nghiệp; cung ứng nguyên vật liệu; phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm.” Các cổ đông chiến lược ngoài ra còn phải đáp ứng các tiêu chí theo quy định tại Thông tư 10/2011/TT-NHNN của NHNN Việt Nam đối với cổ đông trong nước và cổ đông nước ngoài.

Vai trò của cổ đông chiến lược trong NHTMCP không chỉ giúp ngân hàng củng cố năng lực tài chính, mà còn thúc đẩy ngân hàng nâng cao năng lực quản trị điều hành, quản trị rủi ro, phát triển sản phẩm dịch vụ, mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh. Thứ ba: Hoạt động của NHTMCP phải tuân thủ chặt chẽ các qui định chuyên ngành. Hoạt động của NHTM chứa đựng nhiều rủi ro hơn các ngành kinh doanh khác. Rủi ro trong hoạt động của NHTM có thể là các loại rủi ro đặc thù như rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản, rủi ro lãi suất, rủi ro ngoại hối, rủi ro vốn khả dụng, rủi ro đạo đức,…Khi có rủi ro xảy ra, kéo theo rất nhiều ảnh hưởng lớn đến các hoạt động kinh tế xã hội.

Chính vì lí do này mà NHTM chịu sự kiểm soát, giám sát chặt chẽ của hệ thống phát luật. Các quy định pháp lý đối với NHTM được bao quát trên nhiều mặt của hoạt động kinh doanh như: điều kiện kinh doanh, tiêu chuẩn của người lãnh đạo NH, dự trữ bắt buộc, bảo hiểm tiền gửi, an toàn trong hoạt động, phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro, sử dụng vốn tự có đầu tư cho tài sản cố định,…Mọi hoạt động của NHTMCP vì thế mà phải tuân thủ chặt chẽ theo các quy định của pháp luật chuyên ngành như Luật NHHH, Luật các TCTD, Nghị định, thông tư liên quan. Thứ tư: Tuân thủ các chuẩn mực quốc tế Basel về quản trị ngân hàng. Quản trị công ty hiệu quả rất cần thiết để xây dựng, duy trì sự tín nhiệm và lòng tin của công chúng đối với hệ thống ngân hàng.

Đây chính là những yếu tố cốt yếu cho sự vận hành lành mạnh của ngành ngân hàng cũng như toàn bộ nền kinh tế6. 6 Các nguyên tắc tăng cường quản trị công ty đối với các tổ chức ngân hàng tháng 10/2010 của Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng.