Bảo vệ các quyền dân sự trong hoạt động công chứng ở Việt Nam hiện nay

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích bảo vệ quyền dân sự trong hoạt động công chứng tại Việt Nam hiện nay, nêu rõ thách thức và giải pháp.

• Tác giả: Vũ Thị Ánh Nguyệt
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Minh Hà
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Khoa Luật
• Chuyên ngành: Pháp luật về quyền con người
• Đề tài: Bảo vệ các quyền dân sự trong hoạt động công chứng ở Việt Nam hiện nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ BẢO VỆ CÁC QUYỀN DÂN SỰ TRONG HOẠT ĐỘNG CÔNG CHỨNG
• 1.1. Một số khái niệm, ý nghĩa, vai trò bảo vệ các quyền dân sự trong hoạt động công chứng
• 1.2. Một số khái niệm
• 1.3. Ý nghĩa, vai trò của bảo vệ các quyền dân sự trong hoạt động công chứng
• 1.4. Cơ chế bảo vệ các quyền dân sự trong hoạt động công chứng
• 1.5. Quy định về quyền dân sự và công chứng trong hệ thống pháp luật Việt Nam
• 1.6. Quản lý nhà nước về công chứng. Quy định về các hình thức xử lý ở các mức độ khác nhau trong trường hợp quyền dân sự trong hoạt động công chứng bị vi phạm
• 1.7. Tham gia bảo vệ quyền dân sự trong hoạt động công chứng thông qua các thiết chế xã hội
• 1.8. Kinh nghiệm quốc tế về bảo vệ các quyền dân sự trong hoạt động công chứng
• 1.9. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN BẢO VỆ CÁC QUYỀN DÂN SỰ TRONG HOẠT ĐỘNG CÔNG CHỨNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 2.1. Thực trạng bảo vệ các quyền dân sự trong hoạt động công chứng ở Việt Nam hiện nay
• 2.2. Thực trạng pháp luật về hoạt động công chứng trong việc bảo vệ các quyền dân sự
• 2.3. Thực tiễn hoạt động quản lý nhà nước về công chứng trong việc bảo vệ các quyền dân sự
• 2.4. Tình hình xử lý vi phạm về hoạt động công chứng
• 2.5. Thực tiễn hoạt động của các thiết chế xã hội trong việc bảo vệ các quyền dân sự trong hoạt động công chứng
• 2.6. Hạn chế, bất cập và nguyên nhân
• 2.6.1. Hạn chế, bất cập
• 2.6.2. Nguyên nhân của những hạn chế, bất cập
• 2.7. Các kinh nghiệm rút ra
• 2.8. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ BẢO VỆ CÁC QUYỀN DÂN SỰ TRONG HOẠT ĐỘNG CÔNG CHỨNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 3.1. Quan điểm và phương hướng của Đảng và Nhà nước về nâng cao hiệu quả bảo vệ các quyền dân sự trong hoạt động công chứng
• 3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả bảo vệ các quyền dân sự trong hoạt động công chứng ở Việt Nam hiện nay
• 3.3. Hoàn thiện các quy định của pháp luật liên quan đến hoạt động công chứng để bảo đảm tốt hơn các quyền dân sự của người yêu cầu công chứng. Bảo đảm các điều kiện cần thiết để tổ chức thi hành pháp luật về công chứng
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về bảo vệ quyền dân sự trong hoạt động công chứng tại Việt Nam

Bảo vệ quyền dân sự trong hoạt động công chứng là một vấn đề quan trọng trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Công chứng không chỉ là một hình thức xác nhận tính hợp pháp của các giao dịch mà còn là một công cụ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, việc bảo vệ quyền dân sự thông qua hoạt động công chứng càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.

1.1. Khái niệm và vai trò của công chứng trong bảo vệ quyền dân sự

Công chứng là hoạt động của công chứng viên nhằm xác nhận tính xác thực và hợp pháp của các giao dịch dân sự. Vai trò của công chứng trong việc bảo vệ quyền dân sự là rất lớn, giúp ngăn chặn các tranh chấp và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên tham gia giao dịch.

1.2. Ý nghĩa của việc bảo vệ quyền lợi trong hoạt động công chứng

Việc bảo vệ quyền lợi trong hoạt động công chứng không chỉ đảm bảo tính hợp pháp của các giao dịch mà còn tạo ra sự tin tưởng cho người dân khi tham gia vào các giao dịch dân sự. Điều này góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động công chứng và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân.

II. Thách thức trong việc bảo vệ quyền dân sự trong hoạt động công chứng

Mặc dù có nhiều quy định pháp luật về công chứng, nhưng thực tế vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc bảo vệ quyền dân sự. Những thách thức này có thể đến từ việc thực thi pháp luật, sự thiếu hiểu biết của người dân, hoặc sự không đồng bộ trong các quy định pháp luật.

2.1. Những hạn chế trong quy định pháp luật về công chứng

Một số quy định pháp luật hiện hành chưa đầy đủ hoặc không rõ ràng, dẫn đến khó khăn trong việc thực thi và bảo vệ quyền lợi của người dân. Điều này cần được xem xét và điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn.

2.2. Thực trạng vi phạm quyền dân sự trong hoạt động công chứng

Thực tế cho thấy, vẫn còn nhiều trường hợp vi phạm quyền dân sự trong hoạt động công chứng, từ việc công chứng viên không thực hiện đúng quy trình đến việc người dân không được thông tin đầy đủ về quyền lợi của mình.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền dân sự trong công chứng

Để nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền dân sự trong hoạt động công chứng, cần có những giải pháp đồng bộ từ việc hoàn thiện quy định pháp luật đến việc nâng cao nhận thức của người dân về quyền lợi của mình.

3.1. Hoàn thiện quy định pháp luật về công chứng

Cần rà soát và điều chỉnh các quy định pháp luật liên quan đến công chứng để đảm bảo tính đồng bộ và khả thi trong thực tiễn. Điều này sẽ giúp bảo vệ quyền lợi của người dân một cách hiệu quả hơn.

3.2. Tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực cho công chứng viên

Đào tạo và nâng cao năng lực cho công chứng viên là rất quan trọng. Công chứng viên cần được trang bị kiến thức pháp luật đầy đủ và kỹ năng xử lý tình huống để thực hiện tốt nhiệm vụ của mình.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về bảo vệ quyền dân sự

Nghiên cứu về bảo vệ quyền dân sự trong hoạt động công chứng đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực, nhưng cũng không thiếu những vấn đề cần khắc phục. Việc áp dụng các giải pháp thực tiễn sẽ giúp nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền lợi của người dân.

4.1. Kinh nghiệm quốc tế trong bảo vệ quyền dân sự

Nghiên cứu kinh nghiệm của các quốc gia khác trong việc bảo vệ quyền dân sự thông qua hoạt động công chứng có thể giúp Việt Nam rút ra bài học quý giá. Các mô hình thành công có thể được áp dụng để cải thiện hệ thống công chứng trong nước.

4.2. Đánh giá thực trạng bảo vệ quyền dân sự trong công chứng tại Việt Nam

Đánh giá thực trạng hiện tại cho thấy, mặc dù có nhiều tiến bộ, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết để bảo vệ quyền lợi của người dân trong hoạt động công chứng.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của bảo vệ quyền dân sự trong công chứng

Bảo vệ quyền dân sự trong hoạt động công chứng là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Trong tương lai, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao nhận thức của người dân để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của họ.

5.1. Tương lai của hoạt động công chứng tại Việt Nam

Hoạt động công chứng tại Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển và hoàn thiện, góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

5.2. Định hướng phát triển hệ thống công chứng trong thời gian tới

Định hướng phát triển hệ thống công chứng cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ, cải cách thủ tục hành chính và tăng cường sự giám sát của nhà nước đối với hoạt động công chứng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giao dịch dân sự và kinh tế tại Việt Nam trong những năm qua ghi nhận sự gia tăng vượt bậc với hàng triệu hợp đồng, thỏa thuận được xác lập mỗi năm. Sự phát triển này kéo theo nhiều nguy cơ tiềm ẩn về tranh chấp tài sản phức tạp và xâm phạm quyền con người. Trong bối cảnh đó, chế định công chứng đóng vai trò là công cụ pháp lý phòng ngừa rủi ro hàng đầu, bảo đảm tính xác thực, tính hợp pháp của hợp đồng và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên tham gia. Kể từ khi Luật Công chứng năm 2014 chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2015 thay thế cho Luật Công chứng năm 2006, hoạt động công chứng đã có bước chuyển mình mạnh mẽ theo định hướng xã hội hóa sâu rộng. Sự kiện Việt Nam trở thành thành viên thứ 84 của Liên minh Công chứng Quốc tế vào năm 2013 đã mở ra giai đoạn hội nhập toàn diện cho ngành công chứng nước nhà.

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát của luận văn là làm sáng tỏ các vấn đề lý luận về quyền dân sự và cơ chế bảo vệ quyền dân sự của người yêu cầu công chứng, từ đó đánh giá toàn diện thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành tại Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2020. Nghiên cứu giải quyết ba nội dung cốt lõi: nhận diện bản chất quyền nhân thân và quyền tài sản trong công chứng; đánh giá các kẽ hở pháp lý và tồn tại trong thực tiễn hành nghề; và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền dân sự của công dân. Luận văn mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở để giảm thiểu trên 60% rủi ro tranh chấp khế ước, giảm tải áp lực xét xử cho hệ thống Tòa án nhân dân và góp phần củng cố nền tảng xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết về quyền con người hiện đại, trọng tâm là học thuyết ba thế hệ quyền con người do Karel Vasak công bố năm 1977. Trong đó, các quyền dân sự và chính trị thuộc thế hệ thứ nhất nhấn mạnh đến quyền tự do cá nhân, quyền bình đẳng trước pháp luật và quyền sở hữu tài sản không bị xâm phạm tùy tiện. Luận văn cũng dựa trên lý thuyết nghĩa vụ bảo vệ của Nhà nước theo Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị năm 1966, khẳng định trách nhiệm chủ động của cơ quan công quyền trong việc ban hành thể chế ngăn chặn hành vi vi phạm từ các chủ thể thứ ba. Đồng thời, học thuyết của Chủ nghĩa Mác - Lênin về quản lý nhà nước đối với các hoạt động dịch vụ công được sử dụng để giải thích mối quan hệ quản lý giữa Nhà nước và các tổ chức hành nghề công chứng.

Luận văn phân tích đối chiếu ba mô hình công chứng chủ yếu trên thế giới: Mô hình công chứng La tinh thuộc hệ thống Dân luật, đại diện tiêu biểu là Pháp và Ba Lan, nơi công chứng viên được Nhà nước ủy thác công quyền, đóng vai trò như một thẩm phán phòng ngừa và văn bản công chứng mang giá trị chứng cứ tuyệt đối. Mô hình công chứng Anglo-Saxon thuộc hệ thống Thông luật, điển hình tại Anh và Hoa Kỳ, nơi hoạt động công chứng mang tính chất tư nhân, do luật sư kiêm nhiệm và chủ yếu xác thực về mặt hình thức tài liệu. Mô hình công chứng tập thể theo truyền thống pháp luật xã hội chủ nghĩa, nơi công chứng viên là công chức nhà nước hưởng lương ngân sách.

Bốn khái niệm nền tảng được định hình xuyên suốt công trình gồm: công chứng, hoạt động công chứng, quyền dân sự bao gồm quyền nhân thân và quyền tài sản, cùng cơ chế bảo vệ quyền dân sự theo tinh thần của Hiến pháp năm 2013 và Bộ luật Dân sự năm 2015.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu nghiên cứu bao gồm hệ thống hơn 120 văn bản quy phạm pháp luật, các báo cáo tổng kết 5 năm thi hành Luật Công chứng năm 2014 của Bộ Tư pháp, số liệu nghiệp vụ từ Hiệp hội Công chứng viên Việt Nam kể từ ngày thành lập 14/01/2019 đến năm 2020, cùng các báo cáo thực tế từ các Sở Tư pháp trên cả nước.

Luận văn kết hợp các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành luật học: phương pháp phân tích quy phạm, phương pháp so sánh luật học, phương pháp rà soát đối chiếu và phương pháp suy luận logic. Cỡ mẫu nghiên cứu thực tế gồm hơn 80 hồ sơ vụ việc tranh chấp hợp đồng, giao dịch điển hình và các bản án tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu tại các Tòa án nhân dân trong giai đoạn từ ngày 01/01/2015 đến năm 2020. Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích được áp dụng tại các đô thị lớn có mật độ giao dịch cao như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng đối chiếu với các địa phương vùng nông thôn. Việc lựa chọn phương pháp này giúp bảo đảm tính khách quan, phản ánh chính xác các lỗ hổng nghiệp vụ thực tế và tăng độ tin cậy cho các đề xuất lập pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu làm sáng tỏ bốn phát hiện mang tính then chốt về thực trạng bảo vệ quyền dân sự trong hoạt động công chứng tại Việt Nam: Thứ nhất, cơ cấu các giao dịch công chứng có sự phân hóa mạnh mẽ khi các hợp đồng liên quan đến quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất chiếm hơn 75% tổng lượng hồ sơ, trong khi nhóm việc bảo vệ quyền nhân thân như dịch thuật, công chứng giấy tờ hộ tịch chỉ chiếm khoảng 25%. Thứ hai, giá trị pháp lý của văn bản công chứng đã phát huy tối đa công năng bảo vệ khi hơn 90% các giao dịch bất động sản qua công chứng được tiến hành đăng ký biến động thuận lợi, hạn chế tối đa các tranh chấp quyền sở hữu sau giao dịch. Thứ ba, khung chế tài xử lý vi phạm bước đầu hoàn thiện theo Nghị định số 110/2013/NĐ-CP và Nghị định số 67/2015/NĐ-CP với mức phạt tiền tối đa 50 triệu đồng đối với vi phạm hành chính, kết hợp hình thức tước thẻ công chứng viên, tạo sự răn đe đối với các hành vi tiêu cực. Thứ tư, tình trạng làm giả giấy tờ tùy thân và giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà đất ngày càng tinh vi, chiếm khoảng 15% đến 20% các nguyên nhân dẫn đến rủi ro văn bản công chứng bị khởi kiện vô hiệu do tổ chức công chứng thiếu hệ thống tra cứu dữ liệu thời gian thực.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những bất cập trên bắt nguồn từ sự thiếu đồng bộ giữa quy định của Luật Công chứng năm 2014 với Luật Đất đai năm 2013, Luật Nhà ở năm 2014 và Bộ luật Dân sự năm 2015. Khác với mô hình công chứng tại Pháp nơi 100% cơ sở dữ liệu về đất đai và hộ tịch được liên thông trực tuyến với văn phòng công chứng, các công chứng viên tại Việt Nam vẫn chủ yếu dựa vào kỹ năng kiểm tra thủ công bằng mắt thường.

Dữ liệu thực tiễn có thể được mô tả rõ nét qua bảng phân loại rủi ro pháp lý giữa giao dịch có công chứng và hợp đồng viết tay. Tỷ lệ hợp đồng có công chứng bị Tòa án tuyên vô hiệu chỉ ở mức dưới 1,5%, thấp hơn rất nhiều so với con số trên 35% của các giao dịch giấy tay không qua xác thực. Biểu đồ nguyên nhân vi phạm cũng cho thấy có đến 65% lỗi xuất phát từ việc xác minh năng lực hành vi dân sự và tình trạng tài sản chung vợ chồng của người yêu cầu công chứng. Điều này chứng minh rằng việc hoàn thiện thể chế quản lý và chuẩn hóa nghiệp vụ cho đội ngũ công chứng viên là yêu cầu cấp thiết để bảo đảm quyền lợi tài sản cho nhân dân.

Đề xuất và khuyến nghị

Để nâng cao hiệu lực bảo vệ quyền nhân thân và quyền tài sản trong hoạt động công chứng, luận văn đưa ra bốn nhóm khuyến nghị trọng tâm:

Thứ nhất, khẩn trương sửa đổi, bổ sung Luật Công chứng năm 2014 trước năm 2025. Quốc hội và Bộ Tư pháp cần hoàn thiện cơ chế trách nhiệm bồi thường thiệt hại của tổ chức hành nghề công chứng, đồng thời bổ sung quy định mở rộng diện hợp đồng bắt buộc phải công chứng đối với các giao dịch tài sản có giá trị lớn nhằm giảm tối thiểu 50% các tranh chấp dân sự phát sinh ngoài xã hội.

Thứ hai, thiết lập và vận hành hệ thống cơ sở dữ liệu công chứng toàn quốc kết nối liên thông 100% với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và Cơ sở dữ liệu đất đai hoàn thành trong năm 2024. Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp với Bộ Công an và Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp quyền truy cập bảo mật cho công chứng viên để tra cứu thông tin ngăn chặn và lịch sử giao dịch tức thời.

Thứ ba, chuẩn hóa năng lực và đạo đức hành nghề công chứng viên. Hiệp hội Công chứng viên Việt Nam phối hợp với các cơ sở đào tạo tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ bắt buộc tối thiểu 16 giờ mỗi năm cho 100% công chứng viên từ năm 2023, tập trung vào kỹ năng thẩm định giấy tờ giả và nhận diện hành vi cưỡng ép, gian dối.

Thứ tư, nâng mức trần bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp bắt buộc của công chứng viên lên tối thiểu 3 tỷ đồng cho mỗi sự cố bồi thường. Các Sở Tư pháp trên 63 tỉnh, thành phố tăng cường thanh tra chuyên ngành định kỳ 2 lần mỗi năm đối với các tổ chức hành nghề công chứng để kịp thời phát hiện và đình chỉ các cá nhân vi phạm pháp luật.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cao cho bốn nhóm đối tượng chuyên môn: Cán bộ quản lý nhà nước tại Bộ Tư pháp, Cục Bổ trợ tư pháp và 63 Sở Tư pháp: Cung cấp nền tảng lý luận và số liệu thực tế để phục vụ quá trình sửa đổi các văn bản luật, thông tư hướng dẫn về tổ chức và hoạt động công chứng. Đội ngũ hơn 2.500 công chứng viên và chuyên viên pháp lý tại các tổ chức hành nghề công chứng: Hỗ trợ nắm vững quy trình kiểm tra hồ sơ, hạn chế các sai sót chuyên môn, bảo vệ an toàn cho bản thân và khách hàng trước các rủi ro lừa đảo. Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Luật Quyền con người mã số 8380101.07 và Luật Dân sự: Tài liệu bổ trợ đắc lực cho công tác giảng dạy, nghiên cứu khoa học và biên soạn giáo trình chuyên sâu về các thiết chế bảo vệ quyền con người. Luật sư, chuyên gia tư vấn pháp lý bất động sản và các nhà đầu tư: Cung cấp bức tranh toàn cảnh về giá trị chứng cứ của văn bản công chứng, giúp xây dựng phương án phòng ngừa tranh chấp tối ưu trong các thương vụ chuyển nhượng tài sản.

Câu hỏi thường gặp

Giá trị pháp lý của văn bản công chứng trong việc bảo vệ quyền dân sự được xác định như thế nào? Theo quy định tại Điều 5 Luật Công chứng năm 2014, văn bản công chứng có giá trị chứng cứ và các tình tiết trong đó không phải chứng minh trước Tòa án, trừ khi bị tuyên bố vô hiệu. Văn bản công chứng có hiệu lực thi hành bắt buộc đối với các bên, giúp xác lập chứng cứ vững chắc bảo vệ quyền sở hữu tài sản.

Hành vi làm giả giấy tờ hoặc giả mạo chủ thể công chứng bị xử lý ra sao? Người có hành vi gian dối có thể bị xử phạt hành chính đến 50 triệu đồng theo Nghị định số 67/2015/NĐ-CP. Nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm, đối tượng sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015 với mức phạt tù cao nhất lên đến 20 năm hoặc tù chung thân.

Việt Nam hiện áp dụng mô hình tổ chức công chứng nào? Việt Nam áp dụng mô hình công chứng La tinh, coi công chứng là dịch vụ công do Nhà nước ủy nhiệm cho công chứng viên thực hiện. Công chứng viên chịu trách nhiệm kiểm tra tính hợp pháp của hợp đồng và trở thành thành viên của Liên minh Công chứng Quốc tế từ năm 2013.

Hiệp hội Công chứng viên Việt Nam đóng vai trò gì trong việc bảo vệ người yêu cầu công chứng? Được thành lập từ ngày 14/01/2019, Hiệp hội đại diện cho hơn 2.500 hội viên trên toàn quốc, có trách nhiệm ban hành và giám sát việc thực hiện Quy tắc đạo đức hành nghề công chứng, bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người dân khi sử dụng dịch vụ.

Người yêu cầu công chứng có thể tự bảo vệ quyền lợi của mình bằng cách nào khi xảy ra sai sót? Theo Điều 11 Bộ luật Dân sự năm 2015 và Điều 52 Luật Công chứng năm 2014, người bị thiệt hại có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án tuyên vô hiệu văn bản công chứng và buộc tổ chức công chứng liên đới bồi thường toàn bộ thiệt hại vật chất thực tế.

Kết luận

Luận văn đã hoàn thành trọn vẹn mục tiêu nghiên cứu với năm kết luận trọng tâm: Khẳng định công chứng là thiết chế pháp lý then chốt nhằm bảo đảm an toàn quyền nhân thân và quyền tài sản của công dân trong nền kinh tế thị trường. Làm rõ quá trình chuyển đổi đúng đắn từ mô hình công chứng tập thể bao cấp sang mô hình công chứng La tinh hội nhập quốc tế. Chỉ rõ những thành tựu đạt được và tồn tại trong 5 năm thi hành Luật Công chứng năm 2014 giai đoạn 2015 đến năm 2020. Đề xuất đồng bộ hệ thống bốn giải pháp về thể chế, công nghệ và đào tạo nhân lực có tính khả thi cao trước năm 2025. Góp phần cung cấp luận cứ khoa học hoàn thiện cơ chế bảo vệ quyền con người trong hoạt động bổ trợ tư pháp tại Việt Nam.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là đặt hoạt động công chứng dưới góc độ bảo vệ quyền con người, mở ra hướng tiếp cận mới cho khoa học pháp lý. Các nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý cần tiếp tục đẩy mạnh các đề tài về công chứng điện tử và ứng dụng công nghệ chuỗi khối trong giai đoạn tiếp theo. Hãy tham khảo toàn văn luận văn tại thư viện chuyên ngành để khai thác nguồn tư liệu học thuật giá trị này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Khái quát chung về bảo vệ các quyền dân sự trong hoạt động công chứng. Chương 2: Pháp luật và thực tiễn bảo vệ các quyền dân sự trong hoạt động công chứng tại Việt Nam hiện nay. Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ các quyền dân sự trong hoạt động công chứng tại Việt Nam hiện nay. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ BẢO VỆ CÁC QUYỀN DÂN SỰ TRONG HOẠT ĐỘNG CÔNG CHỨNG 1.

Một số khái niệm, ý nghĩa, vai trò bảo vệ các quyền dân sự trong hoạt động công chứng 1. Một số khái niệm 1. Khái niệm công chứng Trên thế giới, thuật ngữ “Notariat” (tiếng Đức), “Notary” (tiếng Anh) “Notaire” (tiếng Pháp) đều có gốc Latinh là Notarius có nghĩa là ghi chép. “Notarius” trong Luật Anh Cổ là một người sao chép hay trích lục các loại văn bản, giấy tờ khác, người làm chứng.

Trong Luật La Mã, Notarius là người ghi chép, thư ký, tốc ký, người ghi chép các hoạt động trong nghị viện của Tòa án hoặc ghi chép theo lời người khác đọc, người soạn các di chúc và giấy chuyển nhượng sở hữu. Vậy công chứng là gì? Theo từ điển Luật học của Mỹ, Notarial (được hiểu là công chứng) là hoạt động của công chứng viên [22, tr.11] với mục đích không chỉ ghi chép lại mà còn được mở rộng hơn, đó là nhằm ghi nhận lại những thông tin cần thiết. Tại Việt Nam, công chứng có nhiều cách định nghĩa thể hiện thông qua việc ghi nhận khái niệm này trong các thời kỳ khác nhau. Công chứng trong giai đoạn trước Cách mạng tháng 8 năm 1945 được xác lập bằng Sắc lệnh ngày 24/8/1931 của Tổng thống Cộng hòa Pháp về tổ chức công chứng được áp dụng ở Đông Dương theo Quyết định ngày 07/10/1931 của Viên Toàn quyền Đông Dương ở Việt Nam.

Theo đó, tại thời điểm này, chỉ có 01 Văn phòng công chứng tại Hà Nội, 03 Văn phòng công chứng tại Sài Gòn và ngoài ra, ở các thành phố như Nam Định, Hải Phòng, Đà Nẵng thì việc công chứng do Chánh lục sử Tòa án sơ thẩm kiêm nhiệm. Có thể coi đây là văn bản pháp lý đầu tiên làm cơ sở cho việc thiết lập hệ thống công chứng ở Việt Nam 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trong thời kỳ Pháp thuộc [20, tr. Thuật ngữ “công chứng” và tổ chức hoạt động với danh nghĩa là một tổ chức công chứng lần đầu tiên được chính thức ghi nhận [26]. Tuy nhiên, do điều kiện hoàn cảnh của cuộc kháng chiến thực dân Pháp lúc bấy giờ nên Văn phòng công chứng mới trên không hoạt động hiệu quả [20, tr.

Đến năm 1987, về mặt pháp lý thì thuật ngữ công chứng chính thức được sử dụng với tên gọi là công chứng nhà nước và được xác định là một hoạt động của Nhà nước với mục đích giúp công dân, cơ quan và tổ chức lập và xác nhận các văn bản, sự kiện có ý nghĩa pháp lý, hợp pháp hóa các văn bản, sự kiện đó, làm cho các văn bản, sự kiện đó có hiệu lực thực hiện [4, đoạn đầu tiên]. Về hệ thống thể chế được pháp luật của Nhà nước quy định về tổ chức và hoạt động công chứng nhà nước thì Nghị định số 45/HĐBT ngày 27/02/1991 là văn bản pháp luật đầy đủ về tổ chức và hoạt động công chứng nhà nước ở Việt Nam [20, tr. Theo đó: Công chứng nhà nước là việc chứng nhận tính xác thực của các hợp đồng và giấy tờ theo quy định của pháp luật, nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân và cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội góp phần phòng ngừa vi phạm pháp luật, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa. Các hợp đồng và giấy tờ đã được công chứng có giá trị chứng cứ [28, Điều 1].

Đến năm 1996, khi Chính phủ ban hành Nghị định số 31/CP thay thế Nghị định số 45/HĐBT thì công chứng cũng được xác định như khái niệm công chứng nhà nước được quy định tại Nghị định số 45/HĐBT nhưng bổ sung một số quy định loại trừ giá trị chứng cứ của hợp đồng, giấy tờ đã được công chứng nhà nước chứng nhận hoặc Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền chứng thực khi bị Tòa án tuyên bố vô hiệu. Chỉ đến khi Chính phủ ban hành Nghị định số 75/2000/NĐ-CP ngày 08/12/2000 thay thế Nghị định số 31/CP, 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] khái niệm công chứng mới được xác định khoa học hơn; cụ thể, “công chứng là việc phòng công chứng chứng nhận tính xác thực của hợp đồng được giao kết hoặc giao dịch khác được xác lập trong quan hệ dân sự, kinh tế, thương mại và quan hệ xã hội khác và thực hiện các việc khác theo quy định của Nghị định số 75/2000/NĐ-CP”. Đây là lần đầu tiên thuật ngữ pháp lý công chứng độc lập được sử dụng để thay thế cho thuật ngữ pháp lý "công chứng nhà nước" trong các văn bản pháp luật điều chỉnh về lĩnh vực công chứng trước đó; chủ thể của hoạt động công chứng là Phòng công chứng, không phải công chứng viên. Tóm lại, thông qua ba Nghị định nêu trên, có thể thấy, tổ chức hoạt động công chứng đều xác định công chứng là hoạt động do Nhà nước thực hiện.

Tuy nhiên, quy định về chủ thể của hoạt động công chứng theo Nghị định số 75/2000/NĐ-CP lại không phù hợp với quy định của pháp luật về thẩm quyền công chứng của cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài theo Pháp lệnh Lãnh sự năm 1990 và Nghị định số 75/2000/NĐ-CP (Điều 25). Vì vậy, nhằm khắc phục những bất cập phát sinh, ngày 29/11/2006, Quốc hội thông qua Luật Công chứng số 82/2006/QH11. Công chứng được xác định là việc công chứng viên chứng nhận tính xác thực, tính hợp pháp của hợp đồng, giao dịch khác bằng văn bản mà theo quy định của pháp luật phải công chứng hoặc cá nhân, tổ chức tự nguyện yêu cầu công chứng. Theo khái niệm này, công chứng là hành vi của công chứng viên (không còn là hành vi của Phòng Công chứng), điều này phân biệt với chứng thực là hành vi của người đại diện của cơ quan hành chính nhà nước; đối tượng của hoạt động công chứng là các hợp đồng, giao dịch về dân sự, kinh tế, thương mại; văn bản công chứng có giá trị chứng cứ do tính xác thực của các tình tiết, sự kiện có trong văn bản đã được công chứng viên xác nhận; các hợp đồng, giao dịch khác được công chứng viên xác nhận sẽ được coi là hợp pháp (có tính hợp pháp) [6].

Tuy nhiên, khi Quốc Hội thông qua 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Luật Công chứng số 53/2014/QH13 thì khái niệm công chứng một lần nữa lại tiếp tục được thay đổi. Theo đó, công chứng là việc công chứng viên của một tổ chức hành nghề công chứng chứng nhận tính xác thực, hợp pháp của hợp đồng, giao dịch dân sự khác bằng văn bản, tính chính xác, hợp pháp, không trái đạo đức xã hội của bản dịch giấy tờ, văn bản từ tiếng Việt sang tiếng nước ngoài hoặc từ tiếng nước ngoài sang tiếng Việt mà theo quy định của pháp luật phải công chứng hoặc cá nhân, tổ chức tự nguyện yêu cầu công chứng. Với định nghĩa này, ngoài việc xác định cụ thể hình thức hoạt động hành nghề của công chứng viên tại các tổ chức hành nghề công chứng, Luật Công chứng 2014 còn quy định thêm thẩm quyền của công chứng viên đối với việc chứng nhận tính chính xác, hợp pháp, không trái đạo đức xã hội của bản dịch giấy tờ, văn bản; công chứng viên chịu trách nhiệm về nội dung bản dịch mà mình công chứng trước người yêu cầu công chứng, người dịch sẽ chịu trách nhiệm về tính chính xác của bản dịch trước công chứng viên [6, tr. Như vậy, rà soát các quy định về công chứng qua các thời kỳ cho ta thấy nhận thức về công chứng ở các thời kỳ là khác nhau.

Có thời kỳ công chứng được đồng nhất với hoạt động của cơ quan nhà nước. Theo quan điểm của tác giả thì Luật Công chứng năm 2014 đã đưa ra định nghĩa về công chứng tương đối đầy đủ và toàn diện. Theo đó: Công chứng là việc công chứng viên của một tổ chức hành nghề công chứng chứng nhận tính xác thực, hợp pháp của hợp đồng, giao dịch dân sự khác bằng văn bản, tính chính xác, hợp pháp, không trái đạo đức xã hội của bản dịch giấy tờ, văn bản từ tiếng Việt sang tiếng nước ngoài hoặc từ tiếng nước ngoài sang tiếng Việt mà theo quy định của pháp luật phải công chứng hoặc cá nhân, tổ chức tự nguyện yêu cầu công chứng. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Khái niệm hoạt động công chứng Hoạt động công chứng xuất hiện là do yêu cầu của việc quản lý của Nhà nước đối với các hoạt động giao dịch, yêu cầu cung cấp chứng cứ cho hoạt động tài phán [24]. Để thực hiện công chứng, bên cạnh các quy định của pháp luật thì cần có các chủ thể thực hiện trên thực tế. Theo đó, tùy từng thời kỳ khác nhau mà chủ thể thực hiện việc công chứng được định nghĩa và xác định cụ thể về phạm vi hoạt động. Tuy nhiên, về cơ bản, chủ thể thực hiện công chứng là công chứng viên.

Công chứng viên là những người được pháp luật trao quyền làm chứng khách quan thông qua một chuỗi các hành vi để thực hiện việc công chứng, theo một thủ tục quy định nhất định nhằm xác nhận, làm chứng chứng thực các giao dịch dân sự, các thỏa thuận theo yêu cầu của cá nhân, tổ chức hoặc xác minh thẩm định các sự kiện pháp lý như một biên bản ghi nhớ các giao dịch, di chúc hoặc lưu trữ các tài liệu [14, tr. Về mặt thể chế, công chứng viên là người có đủ tiêu chuẩn theo quy định của Luật Công chứng năm 2014, được Bộ trưởng Bộ Tư pháp bổ nhiệm để hành nghề công chứng [15, Điều 2]. Ngoài chủ thể thực hiện, còn có chủ thể yêu cầu công chứng. Theo quy định hiện nay, người yêu cầu công chứng là cá nhân, tổ chức Việt Nam hoặc cá nhân, tổ chức nước ngoài có yêu cầu công chứng hợp đồng, giao dịch, bản dịch theo quy định của Luật Công chứng 2014.

Từ đó, theo đó, tác giả cho rằng, “hoạt động công chứng là một chuỗi các hành vi của người yêu cầu công chứng và công chứng viên để thực hiện việc công chứng”.