Chương 1. Những van đề lý luận về thực hiện pháp luật bảo vệ môi trường trong các khu công nghiệp; + Chương 2: Thực trạng thực hiện pháp luật bảo vệ môi trường trong các khu công nghiệp ở Việt Nam hiện nay; + Chương 3: Quan điểm và giải pháp đảm bảo thực hiện pháp luật bảo vệ môi trường trong các khu công nghiệp ở Việt Nam. PHAN B: TONG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN 1. Tông quan tình hình nghiên cứu 1.
Tình hình nghiÊn cứu trong nước Van đề nghiên cứu BVMT nói chung và THPL BVMT trong các KCN nói riêng là một van dé được nhiều chuyên gia, nhà khoa học quan tâm nghiên cứu dưới nhiều góc độ, băng nhiều phương pháp của nhiều ngành khoa học khác nhau, như: ngành kỹ thuật môi trường, ngành QLNN về môi trường, ngành Khoa học môi trường. Riêng đối với ngành Luật học nói chung và Khoa học lý luận về Nhà nước và pháp luật nói riêng, thì đây là một van dé nghiên cứu còn khá mới mẻ. Mặc dù vậy, qua quá trình tìm hiểu, tổng hợp tai liệu, tư liệu, số liệu, NCS nhận thấy, trong những năm gần đây, có khá nhiều công trình nghiên cứu Lý luận Nhà nước và pháp luật nói riêng và ngành Luật học nói chung đã được công bố liên quan đến đối tượng này và đã được luận giải ở nhiều góc nhìn khác nhau, thông qua nhiều góc độ khác nhau của các nhà khoa học, nhà quản lý và những người làm công tác thực tiễn trong nước và nước ngoài. Các tài liệu khá phong phú, bao gồm: sách chuyên khảo, luận án, đề tài nghiên cứu khoa học, bài viết trên tạp chí, báo cáo khoa học.
Điều này đã cho thấy tính thời sự và sự cấp thiết cả về mặt lý luận và thực tiễn của van đề THPL BVMT nói chung và THPL BVMT trong KCN nói riêng. Có thé nhận thay, các công trình nghiên cứu có liên quan ở trong nước thường được thực hiện theo các hướng nội dung chính như sau: 1. Nghiên cứu về hệ thống pháp luật bảo vệ môi trường Trong thời gian qua, ở nước ta đã có không ít các công trình khoa học nghiên cứu pháp luật về BVMT theo nhiều phương diện khác nhau, từ đại cương đến từng phạm vi cụ thê, như: - Cuốn “Giáo trình đánh giá tác động môi trường” do PGS. Đặng Văn Minh chủ biên (Trường Đại học Nông lâm - Đại học Thái Nguyên, Nxb.
Nông nghiệp, 2013) đã đưa ra các phân tích tông thê những van dé lý luận, thực tiễn về DTM - một công cụ quản lý môi trường có tác dụng phòng ngừa mạnh mẽ. - Cuốn “Giáo trình pháp luật và chính sách môi trường” của tác giả Nguyễn Mạnh Khải (Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội, 2020) đã trình bày tông thé về pháp luật môi trường Việt Nam, chính sách môi trường Việt Nam trong những năm gần đây. - Cuốn sách “Nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền theo pháp luật môi trường Việt Nam: Sách chuyên khảo "của TS.
Võ Trung Tín, do Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật phát hành năm 2020 cũng đã phân tích các vấn đề lý luận về nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền, các QDPL thé hiện và thực hiện nguyên tắc này, đồng thời, dé xuất hệ thống giải pháp nhằm hoàn thiện các QDPL môi trường và cơ chế triển khai thực hiện có hiệu quả nguyên tắc này ở Việt Nam. - Cuốn sách “Pháp luật về bồi thường thiệt hại môi trường ở Việt Nam - Lý luận và thực tiễn ” của GS. Lê Hồng Hạnh, TS.
Lê Đình Vinh (Viện Khoa học pháp lý, Nxb. Tư pháp, 2021) đã phân tích các khía cạnh pháp lý, những vấn đề lý luận của chế định xác định trách nhiệm về bồi thường thiệt hại môi trường cũng như những bài học kinh nghiệm quốc tế trong van dé này. - Còn có thé ké đến các cuốn sách như: “Pháp luật về bảo vệ môi trường ở Việt Nam” (Sách chuyên khảo) do PGS. Doãn Hồng Nhung chủ biên (Nxb.
Dai học Quốc gia Hà Nội, 2018), “Pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề ở Việt Nam” của PGS. Doãn Hồng Nhung (Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội, 2019); sách “Pháp luật về bảo vệ moi trường biển ở Việt Nam qua thực tiễn ap dung tại một SỐ tinh T,rung Bộ” của ThS. Nguyễn Thị Hà (Nxb.
Đại học Huế, 2021). đã trình bay van đề cơ bản về chính sách, pháp luật BVMT trong các phạm vi khác nhau, góp phần làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn về pháp luật BVMT ở nước ta hiện nay. Bên cạnh các sách, giáo trình, sách chuyên khảo, tham khảo, còn có một số luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Luật học đã trình bày những van đề cơ bản liên quan đến pháp luật BVMT của Việt Nam ở những góc nhìn cụ thể khác nhau, như: - Luận án “Pháp luật về sử dụng các công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay” của TS. Nguyễn Ngọc Anh Đào (Học viện Khoa học xã hội, 2013) đã góp phần làm rõ những vấn đề lý luận về sử dụng các công cụ kinh tế trong pháp luật BVMT, đồng thời đưa ra những đánh giá về thực trạng sử dụng các công cụ này trong BVMT ở Việt Nam và đề xuất phương hướng, giải pháp hoàn thiện pháp luật về sử dụng các công cụ kinh tế trong BVMT ở nước ta.
- Luận án “Cơ chế pháp lý về sự tham gia của các tổ chức xã hội trong bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay” của Nguyễn Thị Tô Uyên (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, 2017) trình bày những van dé lý luận cũng như quá trình hình thành, phát triển và thực trạng cơ chế pháp lý về sự tham gia của các tô chức xã hội trong BVMT ở Việt Nam; từ đó đưa ra quan điểm và đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế pháp lý về sự tham gia của các tô chức xã hội trong BVMT ở nước ta; Luận án cũng đã được Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản dưới dạng ấn phẩm Sách chuyên khảo vào năm 2017. - Ngoài ra, có thê kế đến các đề tài luận văn thạc sĩ Luật học như: “Phap luật về bảo vệ môi trường ở Việt Nam - Thực trạng và giải pháp” của Dinh Phượng Quynh (Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, 2011); “Pháp luật về phí bảo vệ môi trường ở Việt Nam” của Khuất Thị Thu (Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, 2017). Nghiên cứu về thực hiện pháp luật bảo vệ môi trường Giới nghiên cứu trong nước đã có nhiều công trình khác nhau, tương đối đa dạng về THPL BVMT.
Trước hết cần ké đến các cuốn sách chuyên khảo, tham khảo đã được xuất bản nôi bật là: - Cuén sách “Kiểm tra của cơ quan hành chính Nhà nước doi với việc thực hiện pháp luật bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay” của Phạm Văn Lợi và Nguyễn Văn Động (Nxb. Tư pháp, 2005) nêu bật các nội dung sau đây: Chức năng của các CQNN trong kiểm tra việc THPL BVMT ở nước ta; Cơ sở lý luận dé kiểm tra việc THPL BVMT của cơ quan hành chính Nhà nước; Các biện pháp pháp lý nhằm tăng cường công tác kiểm tra của cơ quan hành chính Nhà nước đối với việc THPL BVMT. - Cuốn sách "Giám sát xã hội về bảo vệ môi trường ở Việt Nam" của Bùi Cách Tuyến (Nxb. Tư pháp, 2014) đã trình bày một số vấn đề lý luận về giám sát xã hội nhằm nâng cao hiệu quả BVMT; phân tích thực trạng giám sát xã hội đối với hoạt động BVMT ở nước ta trước đây; từ đó, cuốn sách đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy vai trò của giám sát xã hội trong BVMT.
- Để tài nghiên cứu khoa học cấp trường (Trường Dai học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, 2014) “Náng cao hiệu quả thực hiện pháp luật xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường” do tác giả Nguyễn Thị Bình là chủ nhiệm đã phân tích van đề lý luận và thực tiễn về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực BVMT; đánh giá được những ưu điểm, hạn chế trong các QDPL và thực tiễn thực hiện các QDPL về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực BVMT. - Cuốn sách "Trach nhiệm pháp lý trong pháp luật bảo vệ môi trường ở Việt Nam' l¿ do Nguyễn Thị Tố Uyên chủ biên (Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, 2017) đã nghiên cứu tương đối toàn diện vấn đề trách nhiệm pháp lý trong việc hoàn thiện pháp luật BVMT ở Việt Nam hiện nay từ cơ sở lý luận đến thực trạng và đề xuất một số giải pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm pháp lý trong lĩnh vực này. - Cuốn sách “76 chức thực hiện pháp luật bảo vệ môi trường đô thị ở Việt Nam hiện nay” của tác giả Phạm Thị Ngọc Dung (Nxb.
Chính trị quốc gia Sự thật, 2019) đã trình bày hệ thống các vấn đề lý luận về tô chức THPL BVMT đô thị, đặc điểm của tô chức THPL BVMT đô thị; trách nhiệm của các chủ thê trong tổ chức THPL BVMT đô thị, đặc biệt là vai trò của chính quyền đô thị; nội dung, hình thức của tô chức THPL BVMT đô thị, các yêu tố ảnh hưởng đến công tác này. Đồng thời, luận án nêu rõ thực trạng tô chức THPL BVMT đô thị ở Việt Nam. Cuối cùng luận án đề xuất phương hướng và các giải pháp nâng cao hiệu quả tổ chức THPL BVMT đô thị trên các phương diện từ nhận thức, hệ thống pháp luật, chủ thể thực hiện cho đến các nội dung, quy trình cụ thê. Bên cạnh đó, có một số luận án tiễn sĩ thạc sĩ chuyên ngành Luật học cũng đã nghiên cứu về THPL BVMT ở các phạm vi khác nhau.
Cu thé như sau: - Luận án Tiến sĩ Luật học “Thuc hiện pháp luật về bảo vệ làng nghề ở các tỉnh Đồng bằng song Hong Việt Nam” của Nguyễn Trần Điện (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, 2016) cũng đã phân tích sâu sắc những van dé lý luận về THPL BVMT làng nghé. Những minh chứng, lập luận của luận án được kiểm chứng từ thực tiễn thực hiện tại các 10 tinh thuộc Đồng bang sông Hong. Từ đó, luận án đề xuất các giải pháp nhằm đảm bảo THPL BVMT làng nghề.