Bảo Vệ Dữ Liệu Cá Nhân: Khái Niệm Về Quyền Sở Hữu Trí Tuệ Mới

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp personal data the idea of a new intellectual property, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất biện pháp cải tiến thực tế.

• Tác giả: Ly Thu Ha
• Người hướng dẫn: Dr. Vuong Thanh Thuy
• Trường học: Hanoi Law University
• Chuyên ngành: Intellectual Property Law
• Đề tài: Bảo Vệ Dữ Liệu Cá Nhân: Khái Niệm Về Quyền Sở Hữu Trí Tuệ Mới
• Loại tài liệu: graduation thesis
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• DECLARATION
• INDEX OF ABBREVIATIONS
• 1. CHAPTER 1: The Rationale Of The Thesis. Overview Of The Current Research Situation. The Significance Of The Thesis. The Objectives Of The Thesis. The Objects And Scope Of The Thesis. The Methodology Of The Thesis. The Structure Of The Thesis
• 1.1. The Rationale Of The Thesis
• 1.2. Overview Of The Current Research Situation
• 1.3. The Significance Of The Thesis
• 1.4. The Objectives Of The Thesis
• 1.5. The Objects And Scope Of The Thesis
• 1.6. The Methodology Of The Thesis
• 1.7. The Structure Of The Thesis
• 2. CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW ON PERSONAL DATA AND INTELLECTUAL PROPERTY PROTECTION OVER PERSONAL DATA
• 2.1. Section 1. Literature Review on Personal Data and Intellectual Property Protection over Personal Data
• 2.1.1. Literature Review on Personal Data
• 2.1.2. Theoretical Foundation for Intellectual Property Protection
• 2.2. Section 2. Legal Framework of Vietnam Intellectual Property Law on Protecting Personal Data
• 2.3. Section 3. Recommendations to Improve Legal Framework and Enhance the Application of Intellectual Property Mechanisms to Protect Personal Data
• INDEX OF REFERENCES

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bảo Vệ Dữ Liệu Cá Nhân Và Quyền Sở Hữu Trí Tuệ

Bảo vệ dữ liệu cá nhân là một vấn đề ngày càng quan trọng trong thời đại số. Quyền sở hữu trí tuệ (IP) đang được xem xét như một phương thức mới để bảo vệ dữ liệu cá nhân. Việc hiểu rõ khái niệm này giúp nâng cao nhận thức về quyền riêng tư và bảo mật thông tin cá nhân.

1.1. Khái Niệm Dữ Liệu Cá Nhân Và Quyền Riêng Tư

Dữ liệu cá nhân bao gồm thông tin có thể xác định được cá nhân. Quyền riêng tư liên quan đến việc kiểm soát thông tin cá nhân và cách thức mà nó được sử dụng.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Quyền Sở Hữu Trí Tuệ

Quyền sở hữu trí tuệ bảo vệ các sản phẩm sáng tạo và thông tin cá nhân, giúp cá nhân có quyền kiểm soát và hưởng lợi từ dữ liệu của mình.

II. Thách Thức Trong Bảo Vệ Dữ Liệu Cá Nhân Tại Việt Nam

Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc bảo vệ dữ liệu cá nhân. Các quy định pháp lý hiện tại chưa đủ mạnh để bảo vệ quyền lợi của cá nhân. Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin cũng tạo ra nhiều rủi ro cho dữ liệu cá nhân.

2.1. Thiếu Hụt Về Khung Pháp Lý

Khung pháp lý hiện tại chưa đáp ứng được yêu cầu bảo vệ dữ liệu cá nhân, dẫn đến việc lạm dụng thông tin cá nhân.

2.2. Nguy Cơ Từ An Ninh Mạng

An ninh mạng yếu kém có thể dẫn đến việc dữ liệu cá nhân bị đánh cắp hoặc lạm dụng, gây thiệt hại cho cá nhân và tổ chức.

III. Phương Pháp Bảo Vệ Dữ Liệu Cá Nhân Hiệu Quả

Để bảo vệ dữ liệu cá nhân, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả như tăng cường giáo dục về quyền riêng tư và phát triển các công nghệ bảo mật. Các biện pháp này giúp cá nhân tự bảo vệ thông tin của mình.

3.1. Tăng Cường Giáo Dục Về Quyền Riêng Tư

Giáo dục cộng đồng về quyền riêng tư và bảo vệ dữ liệu cá nhân là rất cần thiết để nâng cao nhận thức và trách nhiệm.

3.2. Ứng Dụng Công Nghệ Bảo Mật Mới

Sử dụng các công nghệ bảo mật tiên tiến như mã hóa và xác thực hai yếu tố để bảo vệ dữ liệu cá nhân khỏi các mối đe dọa.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Quyền Sở Hữu Trí Tuệ Trong Bảo Vệ Dữ Liệu

Quyền sở hữu trí tuệ có thể được áp dụng để bảo vệ dữ liệu cá nhân thông qua các quy định pháp lý và hợp đồng. Điều này giúp cá nhân có quyền kiểm soát và hưởng lợi từ dữ liệu của mình.

4.1. Các Quy Định Pháp Lý Về Bảo Vệ Dữ Liệu

Các quy định như GDPR cung cấp khung pháp lý cho việc bảo vệ dữ liệu cá nhân, giúp cá nhân có quyền truy cập và kiểm soát thông tin của mình.

4.2. Hợp Đồng Bảo Vệ Dữ Liệu Cá Nhân

Hợp đồng có thể được sử dụng để xác định quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan trong việc sử dụng dữ liệu cá nhân.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Bảo Vệ Dữ Liệu Cá Nhân

Tương lai của bảo vệ dữ liệu cá nhân phụ thuộc vào việc cải thiện khung pháp lý và nâng cao nhận thức cộng đồng. Cần có sự hợp tác giữa các bên liên quan để đảm bảo quyền lợi của cá nhân được bảo vệ.

5.1. Cải Thiện Khung Pháp Lý

Cần cập nhật và hoàn thiện các quy định pháp lý để bảo vệ dữ liệu cá nhân một cách hiệu quả hơn.

5.2. Tăng Cường Hợp Tác Giữa Các Bên Liên Quan

Sự hợp tác giữa chính phủ, doanh nghiệp và cộng đồng là cần thiết để xây dựng một môi trường an toàn cho dữ liệu cá nhân.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế số và bối cảnh Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, dữ liệu cá nhân (DLCN) không còn đơn thuần là thông tin nhân thân gắn liền với đời tư mà đã chuyển hóa thành một nguồn tài nguyên kinh tế có giá trị thương mại lớn. Tại Việt Nam, tỷ lệ ứng dụng Internet ghi nhận tốc độ tăng trưởng nhanh với hơn 64 triệu người dùng (chiếm 66% dân số, tăng hơn 19% so với năm 2018, xếp thứ 13 trên thế giới), sở hữu khoảng 58 triệu tài khoản Facebook và 62 triệu tài khoản Google. Để thiết lập hành lang pháp lý quản lý, Chính phủ Việt Nam đã ban hành Nghị định số 13/2023/NĐ-CP ngày 17/04/2023 về bảo vệ dữ liệu cá nhân, đồng thời Bộ Công an tiếp tục đề xuất xây dựng Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Tuy nhiên, các quy định hiện hành chủ yếu tiếp cận việc bảo vệ DLCN dưới lăng kính quyền con người và quyền riêng tư truyền thống. Cách tiếp cận này bộc lộ hạn chế khi ngăn cản dòng chảy trao đổi dữ liệu tự do trong nền kinh tế thị trường, đồng thời chưa trao cho chủ thể dữ liệu quyền năng tài sản để kiểm soát hành vi khai thác thương mại của bên thứ ba không có quan hệ hợp đồng trực tiếp. Do đó, việc nghiên cứu cơ chế tài sản hóa và bảo hộ DLCN như một loại quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) mới là yêu cầu cấp thiết.

Khóa luận xác định hai nhiệm vụ và câu hỏi nghiên cứu trọng tâm:

1. Phân tích và chỉ rõ ý nghĩa, tính tất yếu của cơ chế bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với dữ liệu cá nhân.
2. Đề xuất các mô hình, cơ chế pháp lý sở hữu trí tuệ tiềm năng nhằm tăng cường hiệu quả bảo vệ dữ liệu cá nhân tại Việt Nam.

Đối tượng nghiên cứu:

• Bản chất pháp lý, giá trị nhân thân và giá trị kinh tế của dữ liệu cá nhân; quan điểm học thuật quốc tế về việc tài sản hóa dữ liệu cá nhân dưới dạng quyền sở hữu trí tuệ.
• Khung pháp luật thực định của Việt Nam về bảo vệ dữ liệu cá nhân và khả năng tương thích, ứng dụng các nguyên lý của luật sở hữu trí tuệ vào bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Phạm vi nghiên cứu:

• Phạm vi văn bản pháp lý: Các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên (Công ước Berne năm 1971 về bảo hộ tác phẩm văn học và nghệ thuật, Hiệp định TRIPS); hệ thống văn bản pháp luật trong nước (Hiến pháp năm 2013, Bộ luật Dân sự năm 2005 và 2015, Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 sửa đổi, bổ sung năm 2022, Luật An toàn thông tin mạng năm 2015, Luật An ninh mạng năm 2018, Luật Công nghệ thông tin năm 2006, Luật Dược năm 2016, Nghị định số 13/2023/NĐ-CP, Nghị định số 15/2020/NĐ-CP, Nghị định số 64/2007/NĐ-CP, Nghị định số 52/2013/NĐ-CP); văn bản pháp luật của Liên minh Châu Âu (GDPR) và Trung Quốc.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu pháp luật Việt Nam có liên hệ, đối chiếu với kinh nghiệm quốc tế (Liên minh Châu Âu, Hoa Kỳ, Trung Quốc, Singapore, Úc).
• Phạm vi thời gian: Khảo cứu lý luận pháp lý quốc tế trong 30 năm qua và thực tiễn lập pháp, thực thi bảo vệ dữ liệu cá nhân tại Việt Nam trong vòng 10 năm trở lại đây.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng lập luận dựa trên nền tảng lý thuyết về quyền tài sản (Property Rights Theory), lý thuyết kinh tế về quyền riêng tư (Economics of Privacy), học thuyết tư bản giám sát (Surveillance Capitalism của Shoshana Zuboff), lý thuyết dữ liệu lớn (Big Data của Viktor Mayer-Schönberger & Kenneth Cukier) và các lý thuyết định giá tài sản vô hình.

Các văn bản pháp lý và khung tham chiếu quốc tế được sử dụng gồm:

• Định nghĩa dữ liệu cá nhân và nguyên tắc bảo vệ dữ liệu theo GDPR (Điều 4(1)), Hướng dẫn của OECD (năm 2001, 2015), Tiêu chuẩn của Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Hoa Kỳ (NIST), Công ước 108 của Hội đồng Châu Âu.
• Án lệ của Tòa án Công lý Liên minh Châu Âu (CJEU): Vụ Scarlet Extended SA v. SABAM (C-70/10 năm 2011), SABAM v. Netlog NV (C-360/10 năm 2012), và vụ án Productores de Música de España (Promusicae) v. Telefónica de España SAU (C-275/06 năm 2008) liên quan đến việc cân bằng giữa bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ và quyền bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Phương pháp luận nghiên cứu xuyên suốt là chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể bao gồm:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Làm rõ các khái niệm, đặc tính kinh tế - pháp lý của DLCN.
• Phương pháp so sánh luật học: Đối chiếu quy định của Việt Nam với các chuẩn mực quốc tế (GDPR, OECD) và pháp luật của các quốc gia khác.
• Phương pháp suy luận logic và hệ thống hóa: Phân loại dữ liệu cá nhân và đánh giá tính tương thích của các chế định SHTT.
• Phương pháp thống kê, lấy ý kiến chuyên gia và khảo sát xã hội học: Khai thác số liệu về hành vi người dùng, tình hình vi phạm dữ liệu và kết quả khảo sát nhận thức người tiêu dùng (như khảo sát của Insight Network năm 2019).

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu bao gồm các báo cáo chính thức của Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Công an, cơ sở dữ liệu pháp luật quốc gia, các tạp chí khoa học chuyên ngành trong và ngoài nước (Harvard Law Review, Stanford Law Review, International Review of Intellectual Property and Competition Law, Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp, Tạp chí Kiểm sát...).

Nội dung chính theo từng chương

Cấu trúc nội dung của khóa luận được phân bổ theo 3 chương chính với các luận điểm chi tiết:

Chương I: Mở đầu và tổng quan tình hình nghiên cứu (Chapter I. Introduction & Overview of Research Situation)

Chương I trình bày tính cấp thiết, mục tiêu, đối tượng, phạm vi, phương pháp nghiên cứu và tổng quan y văn trong nước và quốc tế:

• Tình hình nghiên cứu quốc tế: Phân tích các công trình nền tảng về tài sản hóa dữ liệu cá nhân và quyền sở hữu trí tuệ như Pamela Samuelson (2000) về "Privacy as Intellectual Property"; Karki (2005) về quyền riêng tư và tài sản trí tuệ; Leon Trakman và cộng sự (2019) về khả năng DLCN trở thành tài sản trí tuệ mới; Gianclaudio Malgieri (2016, 2018) về giao thoa giữa bí mật kinh doanh, tiền tệ kỹ thuật số và DLCN; Nadezhda Purtova (2011, 2015) về quyền tài sản đối với DLCN.
• Tình hình nghiên cứu trong nước: Điểm qua các công trình bước đầu tiếp cận vấn đề như Nguyễn Như Hà & Đặng Minh Phương (2024) về bảo vệ DLCN dưới góc độ quyền tác giả; Phạm Thị Hiền & Nguyễn Thu Dung (2021) và Nguyễn Thị Long (2022) về thực trạng pháp luật bảo vệ DLCN và định hướng coi DLCN là tài sản phi truyền thống; luận văn thạc sĩ của Phạm Hoàng Thanh (2022), Lò Chí Anh Đức (2022), Trần Hoàng Đức (2016).

Chương II: Nội dung phân tích chuyên sâu (Chapter II. Analysis)

Chương II là phần trọng tâm của khóa luận, gồm 3 phần (Sections) giải quyết toàn diện từ lý luận đến thực trạng và giải pháp:

Phần 1: Tổng quan lý luận về dữ liệu cá nhân và bảo hộ sở hữu trí tuệ đối với dữ liệu cá nhân (Section 1)

• Định nghĩa và đặc điểm của dữ liệu cá nhân: Tác giả hệ thống hóa quá trình phát triển thuật ngữ từ "thông tin cá nhân" trong Luật Công nghệ thông tin 2006, Nghị định 64/2007/NĐ-CP, Nghị định 52/2013/NĐ-CP, Luật Dược 2016, Luật An toàn thông tin mạng 2015 đến thuật ngữ "dữ liệu cá nhân" tại Nghị định 13/2023/NĐ-CP. Tác giả đưa ra định nghĩa tổng hợp: DLCN là tập hợp thông tin về một cá nhân cụ thể, được thu thập, xử lý và lưu trữ dưới bất kỳ hình thức nào, có liên hệ mật thiết hoặc dùng để nhận biết, xác định cá nhân đó.

Tiêu chí phân loại	Các nhóm dữ liệu	Căn cứ / Đặc điểm pháp lý
Theo mức độ ảnh hưởng tâm lý / Pháp lý	Dữ liệu cá nhân cơ bản & Dữ liệu cá nhân nhạy cảm	Điều 2 Nghị định 13/2023/NĐ-CP; phương pháp đánh giá mức độ nghiêm trọng của ENISA.
Theo tính bảo mật	Dữ liệu công cộng & Dữ liệu bí mật	Mức độ công khai phục vụ quản lý nhà nước hoặc giới hạn tiếp cận cần có sự đồng ý của chủ thể.
Theo mối quan hệ với dữ liệu khác	Dữ liệu liên kết & Dữ liệu độc lập	Khả năng tự định danh đơn lẻ hay cần kết hợp đa nguồn để nhận diện cá nhân.
Theo cấu trúc dữ liệu	Dữ liệu đơn giản & Dữ liệu phức tạp	Quy mô số lượng ký tự, cấu trúc thông tin đơn lẻ hay tổ hợp đa tầng (quan điểm chính trị, tài chính...).

• Bản chất kinh tế và giá trị của DLCN: DLCN có tính chất của hàng hóa công cộng (không cạnh tranh và khó loại trừ), dễ dẫn đến hiện tượng lạm dụng tài sản và suy giảm giá trị do nguồn cung dồi dào. Giá trị của DLCN được đánh giá qua 3 giác độ:
  1. Góc độ doanh nghiệp: Định giá qua vốn hóa, doanh thu, giá bán bản ghi dữ liệu, chi phí rò rỉ dữ liệu hoặc mô hình phân tầng hồ sơ người dùng (top-down và bottom-up profiles).
  2. Góc độ cá nhân: Bao gồm giá trị phi tiền tệ (nhân phẩm, tự do cá nhân) và giá trị tiền tệ (thể hiện qua các trường hợp tự bán dữ liệu như phiên đấu giá dữ liệu cá nhân của Shawn Buckles năm 2014 cho The Next Web với giá 350 Euro, hoặc sự tự nguyện chia sẻ thông tin bệnh lý trên diễn đàn PatientsLikeMe).
  3. Góc độ xã hội: Dữ liệu mang lại giá trị chung, công cộng và tập thể (ví dụ phân tích dữ liệu lớn phục vụ cảnh báo dịch bệnh hoặc tương tác thuốc y tế).
• Sự song hành giữa cơ chế quyền con người và cơ chế sở hữu trí tuệ: Quyền riêng tư theo Điều 12 Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền (UDHR 1948) bảo vệ mặt tinh thần, trong khi cơ chế SHTT bảo hộ khía cạnh vật chất, kiểm soát thương mại hóa, giải quyết bài toán "bi kịch của tài nguyên chung" (tragedy of the commons) và khắc phục khiếm khuyết thị trường.

Phần 2: Khung pháp lý luật sở hữu trí tuệ Việt Nam về bảo vệ dữ liệu cá nhân (Section 2)

• Tổng quan pháp luật Việt Nam: Nghị định 13/2023/NĐ-CP quy định 8 nguyên tắc xử lý dữ liệu và 11 quyền cơ bản của chủ thể dữ liệu (Điều 9: quyền được biết, đồng ý, truy cập, rút lại sự đồng ý, xóa dữ liệu, hạn chế xử lý, cung cấp dữ liệu, phản đối xử lý, khiếu nại/tố cáo/khởi kiện, yêu cầu bồi thường thiệt hại, tự bảo vệ). Phân định rõ trách nhiệm của Bên Kiểm soát dữ liệu (Điều 38), Bên Xử lý dữ liệu (Điều 39), quy định đánh giá tác động chuyển dữ liệu ra nước ngoài (Điều 25) và thẩm quyền thanh tra của Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) - Bộ Công an.
• Khả năng áp dụng các cơ chế sở hữu trí tuệ bảo hộ DLCN:

Mô hình bảo hộ SHTT	Cơ sở pháp lý & Nguyên lý áp dụng	Ưu điểm và khả năng thích ứng với DLCN
Quyền nhân thân của tác giả (Copyright Moral Rights)	Điều 4.2, 12a, 7, 26 Luật SHTT 2005 (sửa đổi 2022); Điều 10 Hiệp định TRIPS; Công ước Berne.	Cơ chế bảo hộ tự động ngay khi dữ liệu được định hình; ràng buộc trách nhiệm bên thứ ba không có hợp đồng trực tiếp; bảo vệ quyền nhân thân vô thời hạn cả sau khi chủ thể chết.
Mô hình Bí mật kinh doanh (Trade Secrecy Model)	Điều 39 Hiệp định TRIPS; các quy định về bí mật kinh doanh trong pháp luật sở hữu công nghiệp.	Bảo vệ tính bảo mật thông tin có giá trị thương mại (kinh tế, tài chính cá nhân); thiết lập các tiêu chuẩn đạo đức kinh doanh; cơ chế kiểm soát linh hoạt đối với doanh nghiệp.
Quyền đặc thù mới (Sui Generis Right)	Học thuyết quyền tài sản đối với cơ sở dữ liệu và dữ liệu phi truyền thống.	Xây dựng quyền tài sản riêng biệt, cân bằng giữa lợi ích độc quyền khai thác của chủ thể với lợi ích công cộng và tự do thông tin.

• Khung pháp luật dân sự Việt Nam (Điều 105.1, Điều 115, Điều 158, Điều 207 Bộ luật Dân sự 2015) đã tạo tiền đề công nhận quyền tài sản đối với các đối tượng vô hình, trong khi Điều 3.4, Điều 16.3 và Điều 22.2 Nghị định 13/2023/NĐ-CP mở ra khả năng chuyển giao và thương mại hóa dữ liệu khi có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu.

Phần 3: Kiến nghị hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao hiệu quả áp dụng cơ chế sở hữu trí tuệ (Section 3)

• Phân tích bối cảnh chung và thách thức thực tiễn mà Việt Nam đối mặt khi tiếp cận bảo vệ dữ liệu cá nhân theo hướng sở hữu trí tuệ (rào cản nhận thức pháp lý, xung đột giữa bảo mật thông tin và thúc đẩy luồng dữ liệu số).
• Đưa ra nhóm khuyến nghị hoàn thiện khung pháp luật thực định (Legal Framework) và nhóm khuyến nghị trên phương diện thực thi thực tế (Practical Grounds).

Chương III: Kết luận (Chapter III. Conclusion)

Chương III tổng kết lại toàn bộ các phát hiện lý luận và thực tiễn, khẳng định vai trò của việc bổ sung cơ chế SHTT vào hệ thống pháp luật bảo vệ dữ liệu cá nhân tại Việt Nam.

Kết quả và đóng góp

• Kết quả nghiên cứu chính:
  • Chứng minh DLCN thỏa mãn đầy đủ các thuộc tính của một loại quyền tài sản (Property Right) và có những điểm tương đồng sâu sắc với đối tượng quyền SHTT (tính phi vật thể, gắn liền với chủ thể tạo lập, được định hình qua phương tiện điện tử/kỹ thuật số, và cần cơ chế cân bằng lợi ích công - tư).
  • Trích xuất dữ liệu khảo sát thực tế: Khảo sát của Insight Network (2019) cho thấy 79% người tiêu dùng mong muốn nhận được đền bù/thù lao khi DLCN của họ bị chia sẻ hoặc thương mại hóa, minh chứng cho nhu cầu xác lập quyền tài sản đối với DLCN.
  • Phân tích và chỉ rõ các trường hợp ngoại lệ trong Nghị định 13/2023/NĐ-CP (như Điều 17 xử lý dữ liệu không cần sự đồng ý, Điều 16.3 chuyển giao dữ liệu khi chia tách/sáp nhập doanh nghiệp, Điều 22.2 điều kiện hóa việc mua bán dữ liệu) đã gián tiếp thừa nhận tính chất tài sản của DLCN.
• Giải pháp và kiến nghị đề xuất:
  • Hoàn thiện khung pháp lý: Bổ sung chế định quyền tài sản đối với DLCN trong dự thảo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân tương lai; tích hợp cơ chế bảo hộ tự động phỏng theo quyền nhân thân của quyền tác giả và mô hình bảo mật thông tin theo luật bí mật kinh doanh; thiết lập khung pháp lý cho quyền đặc thù (sui generis right).
  • Khuyến nghị thực tiễn: Xây dựng cơ chế thỏa thuận cấp phép dữ liệu minh bạch giữa chủ thể dữ liệu và doanh nghiệp công nghệ, phân định rõ phạm vi khai thác và mức bồi hoàn kinh tế tương xứng.
• Đóng góp mới của tác giả: Khóa luận là một trong những công trình nghiên cứu khoa học chuyên sâu đầu tiên tại Việt Nam tiếp cận trực diện và toàn diện vấn đề bảo vệ DLCN dưới góc độ Luật Sở hữu trí tuệ, khắc phục hạn chế của các nghiên cứu trước đây vốn chỉ dừng lại ở việc nêu vấn đề hoặc đóng khung DLCN trong quyền riêng tư truyền thống.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu được giới hạn trong khuôn khổ khóa luận tốt nghiệp cử nhân luật, nguồn dữ liệu so sánh tập trung chủ yếu vào pháp luật EU và Hoa Kỳ, các khảo sát thực nghiệm xã hội học về mức độ sẵn sàng chuyển nhượng dữ liệu tại thị trường Việt Nam chưa được triển khai trên quy mô diện rộng độc lập mà kế thừa từ các báo cáo sẵn có.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Đi sâu xây dựng quy chế pháp lý chi tiết cho quyền đặc thù (sui generis right) đối với dữ liệu cá nhân tại Việt Nam; nghiên cứu cơ chế định giá dữ liệu cá nhân và hoàn thiện các quy định về hợp đồng cấp phép dữ liệu trong môi trường trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT).

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho sinh viên, giảng viên chuyên ngành Luật Sở hữu trí tuệ, Luật Dân sự, Luật Kinh tế và Công nghệ thông tin. Các phần có giá trị tham khảo chuyên môn cao bao gồm:

• Bảng phân loại và hệ thống hóa lý thuyết kinh tế - pháp lý về dữ liệu cá nhân tại Mục 1 và Mục 2 của Phần 1 (Chương II).
• Phần phân tích đối chiếu án lệ quốc tế của CJEU (Scarlet Extended, Netlog, Promusicae) với các điều khoản của Nghị định 13/2023/NĐ-CP và Luật Sở hữu trí tuệ tại Phần 2 (Chương II).
• Luận cứ khoa học phục vụ công tác lập pháp dự thảo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao tác giả cho rằng bảo vệ dữ liệu cá nhân theo mô hình quyền con người truyền thống là chưa đủ?
Mô hình quyền con người và quyền riêng tư chỉ bảo vệ các giá trị nhân thân và khắc phục thiệt hại tinh thần khi bị xâm phạm, nhưng không trao cho chủ thể dữ liệu quyền năng tài sản để tham gia đàm phán, chia sẻ lợi nhuận kinh tế khi dữ liệu bị các tập đoàn công nghệ thương mại hóa, đồng thời không bảo vệ hiệu quả chủ thể trước các bên thứ ba sử dụng lại dữ liệu mà không có quan hệ hợp đồng trực tiếp.

2. Điểm tương đồng cốt lõi giữa dữ liệu cá nhân và đối tượng bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trong khóa luận là gì?
Cả hai đều là tài sản vô hình (intangible assets), gắn liền với chủ thể sáng tạo/tạo lập (phát sinh cả quyền nhân thân và quyền tài sản), được định hình qua các dạng thức vật chất nhất định (tập tin số, văn bản, hình ảnh, âm thanh), liên quan đến mối quan hệ giữa chủ thể - người nắm giữ và đều đòi hỏi luật pháp phải thiết lập cơ chế cân bằng lợi ích tư nhân với lợi ích công cộng.

3. Mô hình quyền tác giả có thể hỗ trợ bảo vệ dữ liệu cá nhân như thế nào?
Dựa trên cơ chế bảo hộ tự động ngay khi thông tin được định hình mà không cần đăng ký, mô hình quyền tác giả giúp chủ thể dữ liệu tự động xác lập quyền năng pháp lý đối với dữ liệu của mình; quyền nhân thân giúp bảo vệ tính riêng tư vô thời hạn (kể cả sau khi chết), trong khi quyền tài sản cho phép định ra thời hạn khai thác thương mại có đền bù đối với bên thứ ba.

4. Khảo sát của Insight Network (2019) được trích dẫn trong văn bản phản ánh điều gì về nhận thức của người dùng?
Khảo sát chỉ ra 79% người tiêu dùng mong muốn nhận được sự bồi hoàn/tiền thù lao khi dữ liệu cá nhân của họ bị chia sẻ, chứng minh xu hướng thực tế của xã hội coi dữ liệu cá nhân là một tài sản có giá trị kinh tế cần được trao đổi sòng phẳng thay vì bị khai thác miễn phí.

5. Cơ quan nhà nước nào tại Việt Nam chịu trách nhiệm chính trong việc kiểm tra, giám sát bảo vệ dữ liệu cá nhân theo Nghị định 13/2023/NĐ-CP?
Theo Điều 29 Nghị định 13/2023/NĐ-CP, cơ quan chuyên trách bảo vệ dữ liệu cá nhân là Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) thuộc Bộ Công an, có thẩm quyền kiểm tra hoạt động bảo vệ dữ liệu và chuyển dữ liệu ra nước ngoài định kỳ một năm một lần hoặc đột xuất khi có vi phạm.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lý Thu Hà đã đặt nền móng lý luận vững chắc cho việc tiếp cận dữ liệu cá nhân dưới góc độ một loại tài sản trí tuệ mới tại Việt Nam. Bằng việc phân tích sâu sắc các hạn chế của khung pháp lý hiện hành cùng kinh nghiệm quốc tế, công trình đã luận giải tính tất yếu của việc kết hợp hài hòa giữa cơ chế quyền riêng tư và cơ chế quyền sở hữu trí tuệ. Đây là nguồn tài liệu tham khảo học thuật có giá trị thiết thực cho quá trình hoàn thiện chính sách, pháp luật về dữ liệu số trong kỷ nguyên kinh tế số tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF JUSTICE MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING HANOI LAW UNIVERSITY LY THU HA 452845 GRADUATION THESIS HANOI — 2024 DECLARATION Thereby declare that that work which is being presented in the thesis, entitled “Personal Data: The Idea of a New Intelectnal Property”, is an original piece of research work under the guidance of Dr. Vuong Thanh Thuy, Department of Intellectual Property Law, Hanoi Law University. The conclusions and data provided in the thesis are researched and presented with academic integrity, ensiwing clarity and reliability in the research outcomes./ Professor’s Student’ s Signature Confirmation INDEX OF ABBREVIATIONS Decree 13/2023/ND-CP Decree No. 13/2023/ND-CP on Protection of Personal Data Decree 15/2020/ND-CP Decree No.

15/2020/ND-CP on Penalties for Administrative Violations in the Fields of Postel Services, Telecommunications, Radio Frequency, Information Technology and Electronic Transactions Decree 64/2007/ND-CP Decree No. 64/2007/ND-CP on Information Technology Application in State Agencies Operations eg Exempli gratia (for example) Et al. Et alia (and others) EU European Union GDPR General Data Protection Regulation ie. Inter alia (that is) Tbid.

Ibidem (previously cited) IP Intellectual Property Iss. Number OECD The Organization for Economic Cooperation and Development PD Personal Data Pages/page Vol. Volume WIPO The World Intellectual Property Organization TABLE OF CONTENTS DECLARATION ii INDEX OF ABBREVIATIONS CHAPTER I. The Rationale Of The Thesis.

Overview Of The Current Research Situation. The Significance Of The Thesis.---cc+ccseerieerrerrrsrrser 5 4, The Objectives Of The Thesis. The Objects And Scope Of The Thesis. The Methodology Of The Thesis.

“The Structure Of The Thesis sssisscscsisssisssssecsssssisesssucssessossassississansnsasinssssoissisensiticens 7 CHAPTER IE. ANALY SIS sicssssssssssosasssssssssssssscssnsssoszsonscosscossonssnasaaccoscessossonnesusenoaniesnes 8 SECTION 1. LITERATURE REVIEW ON PERSONAL DATA AND INTELLECTUAL PROPERTY PROTECTION OVER PERSONAL DATA 1. LITERATURE REVIEW ON PERSONAL DATA.

Definition of Personal Date. Characteristics of Personal Data. Classification of Personal Data. THEORETICAL FOUNDATION FOR INTELLECTUAL PROPERTY PROTECTION 1.

Rationales of Protecting Personal Data as an Intellectual Property - The Value of Personal Data Towards Related Subjects.1 A CON DI ENESSCIĂE:s:sGsGGytsgtötttguijGfGSiàqogasgi—snuassvdlt 1. The Individhial Perspeciive. The Society Perspective. Co-existence of the Intellectual Property Mechanism and Other Mechanisms fo Protect Persceial!D TƯ NNẢợẢẻẽ | 1.

Protecting Personal Data as a Human Rầghi. Advantages of the Intellectual Property Mechanism Compared to Other CONCLUSION OF SECTION 1 SECTION 2. LEGAL FRAMEWORK OF VIETNAM INTELLECTUAL PROPERTY LAW ON PROTECTING PERSONAL DATA. OVERVIEW OF CURRENT VIETNAM LEGAL FRAMEWORK ON PERSONAL 21/1:;.

Principles and Rights of Data Ownes. POTENTIALITY TO PROTECT PERSONAL DATA AS AN INTELLECTUAL 2. Property Rights in Personal Data sosscssscvcsasscstsissttcscctssssnstsnevssssvantastteenee BB 2. Personal Data as an Intellectual Prơperty.

Personal Data Protection under Moral Rights of Copyrights’ Authors 2. Application of Trade Secrecy Model for Promoting Information 2. Establishinga New Form of Intellectual Property Right on the Basis of the Sta Generis Righf. AD CONCLUSION OF SECTION 2.

RECOMMENDATIONS TO IMPROVE LEGAL FRAMEWORK AND ENHANCE THE APPLICATION OF INTELLECTUAL PROPERTY MECHANISMS TO PROTECT PERSONAL DATA. VIETNAM GENERAL CONTEXT OF PERSONAL DATA PROTECTION 3⁄2. CHALLENGES VIETNAM FACING IN APPROACHING THE INTELLECTUAL PROPERTY WAY TO PROTECT PERSONAL DATA. 11ne:BtacHGal/ASDBGbSc66x.Sielsc6f610ieti5)8660sd040128tL0ac0650818sGãzanp OM 3.

RECOMMENDATIONS FOR APPROACHING THE INTELLECTUAL PROPERTY WAY TO PROTECT PERSONAL DATA. Suggestions on the Legal Framework. Suggestions on the Practical Grounds. sasaseasastbncsasien re th CONCLUSION OF SECTION .- SH 58 CHAPTER TIT.scssssssscssssssesscossessorsessssoscenserscenscssconscosscsscensensssnssnsces 59 INDEX OF REFERENCES.

The Rationale of the Thesis In the modem world, characterized by advancements in science, technology and the internet, PD has evolved into a valuable commodity for exchange. In the actual situation, the Draft of the Proposal for the Issuance of a Decree on Personal Data Protection states that Vietnam is one of the countries with the highest Internet development and application rates in the world. The number of Internet users in V ietnam has reached over 64 million people, accounting for more than 2/3 of the population (66%), an increase of over 19% compared to 2018, ranking 13th in the world in terms of the number of users. This includes 58 million Facebook accounts and 62 million Google accounts!.

The abundant amount of PD being digitalized has urged the Vietnam government to issue an official legal framework for protecting PD. After several Proposals and consultations, on 17/04/2023, the Government issued Decree No. 13/2023/ND-CP on Personal Data Protection, being the first official specialized legal document regulating issues revolving around PD.