Tội trốn thuế trong luật hình sự một số nước và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

Phân tích tội trốn thuế trong luật hình sự của một số quốc gia. Rút ra bài học kinh nghiệm quý báu nhằm hoàn thiện pháp luật hình sự tại Việt Nam.

• Tác giả: Nguyen Viet Quang
• Người hướng dẫn: PhD. Le Thi Diem Hang
• Trường học: Hanoi Law University
• Chuyên ngành: Criminal Law
• Đề tài: Tax Evasion In Criminal Law Of Some Countries Worldwide And Lessons For Vietnam
• Loại tài liệu: Graduation Thesis
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hanoi

Tóm tắt

I. Khái niệm và đặc điểm của tội trốn thuế trong luật hình sự

Tội trốn thuế là một trong những tội phạm kinh tế nghiêm trọng, liên quan trực tiếp đến an ninh tài chính của quốc gia. Theo Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi năm 2017), trốn thuế được định nghĩa là hành động cố ý không nộp hoặc nộp không đúng số tiền thuế phải nộp. Tội phạm này không chỉ gây thiệt hại trực tiếp cho ngân sách nhà nước mà còn tác động tiêu cực đến sự phát triển kinh tế-xã hội. Phương thức thực hiện trốn thuế ngày càng tinh vi, từ khai báo thấp giá trị hàng hóa, ẩn dấu thu nhập đến lạm dụng các khoảng trống pháp luật. Việc nhận diện và xử lý tội trốn thuế đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan thuế, điều tra và tư pháp, nhằm bảo vệ lợi ích công cộng và xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh.

1.1. Định nghĩa tội trốn thuế theo pháp luật Việt Nam

Theo Bộ luật Hình sự 2015, tội trốn thuế là hành vi cố ý không nộp hoặc nộp không đúng số tiền thuế phải nộp. Hành vi này bao gồm khai báo giả dối về doanh thu, giá trị hàng hóa, chi phí kinh doanh hoặc lợi nhuận. Đối tượng có thể là cá nhân, doanh nghiệp hoặc tổ chức. Mức độ thiệt hại được xác định dựa trên số tiền thuế trốn được.

1.2. Yếu tố cấu thành tội trốn thuế

Để cấu thành tội trốn thuế, phải có đầy đủ các yếu tố: đối tượng là người có nghĩa vụ nộp thuế, hành vi cố ý không nộp hoặc nộp sai thuế, nguyên nhân là sự cố ý hoặc hiểu biết hành vi trái pháp luật. Đặc biệt, hành vi phải gây thiệt hại lớn cho ngân sách nhà nước để có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, thay vì chỉ xử phạt hành chính.

II. Pháp luật trốn thuế ở các quốc gia phát triển

Các quốc gia phát triển như Mỹ, Pháp, Anh... đã xây dựng hệ thống pháp luật chặt chẽ để chống trốn thuế. Tại Mỹ, Internal Revenue Service (IRS) được trao quyền mạnh mẽ để điều tra và xử phạt các hành vi trốn thuế. Pháp luật Mỹ quy định mức hình phạt cao, lên đến 5 năm tù và phạt tiền từ 10.000 đô la trở lên. Ở Pháp, Bộ luật Hình sự nước này coi trốn thuế là tội phạm nặng, với hình phạt lên đến 5 năm tù và phạt tiền tối đa 500.000 EUR. Những quốc gia này cũng sử dụng công nghệ hiện đại để phát hiện và truy vết các hành vi trốn thuế, bao gồm hệ thống quản lý thuế điện tử, phân tích dữ liệu lớn và hợp tác quốc tế.

2.1. Quy định về trốn thuế tại Hoa Kỳ

Luật pháp Mỹ xử phạt trốn thuế rất nghiêm khắc theo Internal Revenue Code (IRC). Các tội phạm trốn thuế được chia thành nhiều cấp độ khác nhau tùy theo mức độ và phương thức. Người phạm tội có thể bị phạt tù đến 5 năm, phạt tiền 250.000 USD (cá nhân) hoặc 500.000 USD (doanh nghiệp). IRS sử dụng công nghệ điều tra hiện đại để phát hiện các hành vi không nộp thuế hoặc khai báo sai.

2.2. Quy định về trốn thuế tại Pháp

Pháp luật Pháp coi trốn thuế là tội phạm kinh tế nghiêm trọng, được quy định chi tiết trong Code général des impôts (CGI). Các hành vi trốn thuế bị xử phạt hình sự với mức phạt tù từ 1-5 năm và phạt tiền 500.000 EUR. Pháp cũng áp dụng nguyên tắc phạt hành chính kèm theo, với tiền phạt hành chính thêm 100% giá trị thuế trốn được.

III. Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn quốc tế cho Việt Nam

Từ những quy định pháp luật của các quốc gia phát triển, Việt Nam có thể rút ra nhiều bài học quý báu để hoàn thiện hệ thống pháp luật chống trốn thuế. Thứ nhất, cần tăng cường hình phạt đối với trốn thuế để phát huy tác dụng răn đe. Hiện nay, mức phạt ở Việt Nam vẫn còn thấp hơn nhiều so với các quốc gia khác, không đủ sức ngăn chặn hành vi vi phạm. Thứ hai, đầu tư vào công nghệ quản lý thuế điện tử, hệ thống chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan chức năng là điều cần thiết. Thứ ba, cần nâng cao nhận thức về ý thức nộp thuế trong cộng đồng xã hội. Thứ tư, tăng cường hợp tác quốc tế trong việc trao đổi thông tin về những kẻ trốn thuế hoạt động xuyên biên giới. Thứ năm, xây dựng đội ngũ cán bộ điều tra chuyên sâu và đủ năng lực xử lý các vụ án trốn thuế phức tạp.

3.1. Cải tiến khung pháp luật chống trốn thuế tại Việt Nam

Việt Nam cần tiếp tục sửa đổi, bổ sung các quy định về xử phạt trốn thuế để phù hợp với xu thế quốc tế. Cần điều chỉnh mức hình phạt cao hơn, từ 5-7 năm tù và phạt tiền lên đến 500 triệu VND. Đồng thời, cần làm rõ hơn các điều khoản pháp luật về các hình thức trốn thuế mới như thương mại điện tử, giao dịch tiền mã hóa nhằm phù hợp với tình hình kinh tế thực tế.

3.2. Ứng dụng công nghệ và nâng cao kỹ năng chuyên gia

Cơ quan thuế Việt Nam nên đầu tư vào hệ thống công nghệ thông tin hiện đại, ứng dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích dữ liệu và phát hiện trốn thuế. Đồng thời, cần đào tạo chuyên sâu cho các cán bộ điều tra về phương pháp phát hiện hành vi trốn thuế phức tạp, đặc biệt là trốn thuế xuyên biên giới hoặc thông qua các công ty vỏ.

IV. Vai trò của pháp luật hình sự trong ngăn chặn trốn thuế

Pháp luật hình sự đóng vai trò quan trọng và tất yếu trong việc ngăn chặn trốn thuế. Các quy định về xử phạt hình sự không chỉ có tác dụng ngăn chặn (deterrent effect) mà còn có tác dụng phòng ngừa (preventive effect) rất mạnh mẽ. Khi những kẻ trốn thuế biết rằng họ sẽ phải đối mặt với hình phạt tù, họ sẽ cân nhắc kỹ hơn trước khi thực hiện hành vi vi phạm. Bên cạnh đó, pháp luật hành chính về thuế cũng đóng vai trò bổ sung quan trọng, vì không phải mọi hành vi trốn thuế đều đủ mức độ để truy cứu trách nhiệm hình sự. Sự kết hợp hài hòa giữa biện pháp hành chính và hình sự là cách tiếp cận tối ưu nhất. Để nâng cao hiệu quả, các cơ quan liên quan cần phối hợp chặt chẽ, từ công an, kiểm sát đến tòa án, nhằm đảm bảo xử lý công bằng, minh bạch và đúng pháp luật đối với các vụ án trốn thuế.

4.1. Tác dụng phòng ngừa và răn đe của pháp luật hình sự

Hình phạt tù và phạt tiền nặng nề đối với trốn thuế có tác dụng mạnh mẽ trong việc ngăn chặn tương lai những người có ý định trốn thuế. Khi nhân dân nhận thức rõ ràng những hậu quả pháp luật của hành vi này, họ sẽ tự giác chấp hành các nghĩa vụ nộp thuế. Pháp luật hình sự cũng giáo dục xã hội về tính chất nghiêm trọng của trốn thuế và cần thiết bảo vệ ngân sách nhà nước.

4.2. Phối hợp giữa pháp luật hành chính và hình sự

Hệ thống pháp luật Việt Nam cần phối hợp chặt chẽ giữa biện pháp hành chính (phạt tiền, áp lực kiểm tra) và hình sự (truy cứu tội trốn thuế). Các hành vi trốn thuế nhẹ có thể xử lý hành chính, còn những hành vi nặng, có tính chất hoạch định, gây thiệt hại lớn phải truy cứu hình sự. Điều này đảm bảo tính cân đối và hiệu quả cao nhất.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Thuế là nguồn thu ngân sách chủ yếu của quốc gia, là nghĩa vụ tài chính mang tính bắt buộc của công dân và tổ chức nhằm bảo đảm cho Nhà nước thực hiện các chức năng quản lý xã hội, phát triển cơ sở hạ tầng và điều tiết kinh tế vĩ mô trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam. Cùng với sự phát triển kinh tế, hệ thống pháp luật thuế của Việt Nam đã từng bước được hoàn thiện thông qua các văn bản như Luật Quản lý thuế năm 2019 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2020), Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu năm 2016, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các Luật về thuế năm 2014, cùng các văn bản hướng dẫn xử phạt vi phạm hành chính (Nghị định số 125/2020/NĐ-CP, Nghị định số 102/2021/NĐ-CP).

Tuy nhiên, tình hình vi phạm pháp luật thuế ngày càng diễn biến phức tạp. Thủ đoạn trốn thuế trở nên tinh vi, gây thất thoát nghiêm trọng cho ngân sách nhà nước và làm méo mó môi trường cạnh tranh lành mạnh. Thực tiễn áp dụng pháp luật cho thấy việc xử lý hành vi trốn thuế hiện nay chủ yếu dừng lại ở các biện pháp hành chính; việc truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 200 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) còn gặp một số vướng mắc, tồn tại cả về mặt nhận thức lý luận lẫn áp dụng thực tiễn, dẫn đến hiệu quả răn đe chưa đạt mức tối ưu.

Mục tiêu nghiên cứu: Mục tiêu của khóa luận là làm sáng tỏ các vấn đề lý luận, phân tích đặc điểm pháp lý của tội trốn thuế theo pháp luật hình sự Việt Nam; đồng thời khảo sát, đối chiếu với các quy định pháp luật và án lệ của một số quốc gia đại diện trên thế giới (Hoa Kỳ và Cộng hòa Pháp), từ đó rút ra các bài học kinh nghiệm và đề xuất giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật cũng như nâng cao hiệu quả xét xử tội trốn thuế tại Việt Nam.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Tội trốn thuế theo quy định của Bộ luật Hình sự Việt Nam năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) và các quy định pháp luật hình sự, án lệ điều chỉnh hành vi trốn thuế của một số quốc gia tiêu biểu.
• Phạm vi nội dung: Tiếp cận hành vi trốn thuế dưới góc độ pháp lý hình sự, kinh tế và quản lý nhà nước; so sánh các quy định về cấu thành tội phạm và hệ thống chế tài áp dụng.
• Phạm vi không gian: Tập trung nghiên cứu thực tiễn pháp lý tại Việt Nam và hai quốc gia có hệ thống pháp luật phát triển đại diện cho hai truyền thống pháp luật lớn: Hoa Kỳ (hệ thống Thông luật - Common Law) và Pháp (hệ thống Dân luật - Civil Law).
• Phạm vi thời gian: Ưu tiên khảo cứu các văn bản pháp luật, nghiên cứu học thuật và số liệu thực tiễn trong giai đoạn 10 năm trở lại đây.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên hệ thống cơ sở lý thuyết khoa học pháp lý hình sự và các văn bản quy phạm pháp luật thực định:

• Văn bản pháp luật Việt Nam: Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), Luật Quản lý thuế năm 2019 (sửa đổi năm 2024), Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu năm 2016, Luật Kiểm toán độc lập năm 2011, Nghị định số 123/2020/NĐ-CP quy định về hóa đơn, chứng từ, Nghị định số 125/2020/NĐ-CP, Nghị định số 134/2016/NĐ-CP và Nghị định số 18/2021/NĐ-CP.
• Văn bản và án lệ quốc tế:
  • Hoa Kỳ: Bộ luật Thuế vụ (Internal Revenue Code - Title 26 U.S.C., đặc biệt là Section 7201, 6151, 6601, 6651, 6663, 7302); Bộ luật Hình sự Liên bang (Title 18 U.S.C. Section 17, 3571, 5031); các án lệ của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ (Spies v. United States, United States v. Sturman, Boulware v. United States, Sansone v. United States, Helvering v. Mitchell, United States v. Ursery).
  • Cộng hòa Pháp: Bộ luật Thuế chung (Code général des impôts - CGI, Điều 1728, 1729, 1741); Bộ luật Hình sự Pháp (Code Pénal, Điều 121-2, 121-3, 122-1); Bộ luật Tư pháp hình sự người chưa thành niên (CJPM); các án lệ của Tòa Phá án Pháp (Cour de cassation).

Phương pháp tiếp cận và nghiên cứu:

• Phương pháp luận: Dựa trên phép biện chứng duy vật và chủ nghĩa duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền và các lý luận khoa học pháp lý xã hội chủ nghĩa.
• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Sử dụng để mổ xẻ các yếu tố cấu thành tội phạm (chủ thể, khách thể, mặt khách quan, mặt chủ quan), các điều khoản luật định và tổng hợp các nguồn học liệu từ giáo trình của Trường Đại học Luật Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội cùng các tạp chí chuyên ngành.
• Phương pháp quy nạp và diễn dịch: Rút ra bản chất pháp lý của hành vi trốn thuế từ các trường hợp thực tiễn và án lệ cụ thể, từ đó diễn dịch thành các nguyên tắc áp dụng pháp luật.
• Phương pháp so sánh luật học: So sánh quy định pháp luật giữa hệ thống Civil Law (Pháp, Việt Nam) và Common Law (Hoa Kỳ) nhằm nhận diện ưu điểm, hạn chế và sự tương thích trong cơ chế kiểm soát tội phạm thuế.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tội trốn thuế theo pháp luật hình sự Việt Nam

Chương 1 tập trung phân tích toàn diện các khía cạnh lý luận và pháp lý thực định về tội trốn thuế theo Điều 200 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).

1. Khái niệm tội phạm: Tác giả tổng hợp quan điểm của các học giả (Nguyễn Mai Bộ, Đinh Văn Quế, Lương Hữu Hải, Lê Văn Cảm) và đưa ra định nghĩa: Tội trốn thuế là hành vi nguy hiểm cho xã hội do cá nhân có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện với lỗi cố ý, sử dụng các thủ đoạn gian dối nhằm không nộp thuế, nộp thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc làm tăng số tiền thuế được miễn, giảm, khấu trừ, hoàn, xâm phạm trật tự quản lý kinh tế của Nhà nước ở mức độ nghiêm trọng theo quy định của luật hình sự.

2. Các yếu tố cấu thành tội phạm:

• Chủ thể: Gồm hai nhóm:
  • Cá nhân: Phải từ đủ 16 tuổi trở lên (theo Điều 12 BLHS) và có năng lực trách nhiệm hình sự (không thuộc trường hợp mất năng lực theo Điều 21 BLHS).
  • Pháp nhân thương mại: Phải thỏa mãn đầy đủ 4 điều kiện tại Khoản 1 Điều 75 BLHS (hành vi nhân danh, vì lợi ích, dưới sự chỉ đạo/chấp thuận của pháp nhân và còn thời hiệu truy cứu) và nằm trong phạm vi chịu trách nhiệm hình sự đối với Điều 200 theo quy định tại Điều 76 BLHS.
• Mặt khách quan (Actus Reus): Bao gồm 9 dạng hành vi cụ thể được quy định từ Điểm a đến Điểm i Khoản 1 Điều 200 BLHS:
  • Điểm a: Không nộp hồ sơ đăng ký thuế, không nộp hồ sơ khai thuế hoặc nộp chậm quá 90 ngày theo quy định của Luật Quản lý thuế.
  • Điểm b: Không ghi chép trong sổ kế toán các khoản thu liên quan đến việc xác định số tiền thuế phải nộp.
  • Điểm c: Không xuất hóa đơn khi bán hàng hóa, dịch vụ hoặc ghi giá trị trên hóa đơn bán hàng thấp hơn giá trị thanh toán thực tế (đối chiếu Nghị định 123/2020/NĐ-CP và Thông tư 78/2021/TT-BTC).
  • Điểm d: Sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp để hạch toán hàng hóa, nguyên liệu đầu vào.
  • Điểm đ: Sử dụng chứng từ, tài liệu không hợp pháp khác để làm sai lệch số tiền thuế phải nộp.
  • Điểm e: Khai sai với thực tế hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu mà không khai bổ sung sau khi hàng hóa đã được thông quan (loại trừ trường hợp cấu thành tội Buôn lậu - Điều 188 hoặc Vận chuyển trái phép - Điều 189).
  • Điểm g: Cố ý không kê khai hoặc khai sai về thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu (loại trừ Điều 188, 189).
  • Điểm h: Câu kết với người gửi hàng để nhập khẩu hàng hóa (loại trừ Điều 188, 189).
  • Điểm i: Sử dụng hàng hóa thuộc đối tượng không chịu thuế, miễn thuế, xét miễn thuế không đúng mục đích mà không khai báo việc chuyển đổi mục đích sử dụng với cơ quan thuế (theo Nghị định 134/2016/NĐ-CP và Nghị định 18/2021/NĐ-CP).
• Định lượng cấu thành tội phạm:
  • Đối với cá nhân: Số tiền trốn thuế từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng; hoặc dưới 100.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi trốn thuế hoặc đã bị kết án về tội này hoặc một trong các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, sở hữu, trật tự công cộng được liệt kê tại Khoản 1 Điều 200, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.
  • Đối với pháp nhân thương mại: Số tiền trốn thuế từ 200.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng; hoặc từ 100.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt hành chính hoặc có tiền án chưa xóa án tích theo quy định tại Khoản 5 Điều 200.
• Mặt chủ quan (Mens Rea): Người phạm tội hoặc pháp nhân thương mại thực hiện với lỗi cố ý trực tiếp (Điều 10 BLHS). Chủ thể nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả làm thất thu ngân sách và mong muốn hậu quả đó xảy ra nhằm mục đích vụ lợi. Lỗi vô ý hoặc cố ý gián tiếp không cấu thành tội trốn thuế.

3. Hệ thống hình phạt:

Đối tượng áp dụng	Khung hình phạt	Chế tài chính	Chế tài bổ sung
Cá nhân	Khung 1 (Trốn thuế 100tr - dưới 300tr hoặc có tiền án/tiền sự)	Phạt tiền 100.000.000 đ - 500.000.000 đ hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm	Phạt tiền từ 20.000.000 đ - 100.000.000 đ; Cấm đảm nhiệm chức vụ, hành nghề từ 01 - 05 năm; Tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản
	Khung 2 (Có tổ chức; trốn 300tr - dưới 1 tỷ; lợi dụng chức vụ; phạm tội 2 lần trở lên; tái phạm nguy hiểm)	Phạt tiền 500.000.000 đ - 1.500.000.000 đ hoặc phạt tù từ 01 năm đến 03 năm	Áp dụng tương tự các chế tài bổ sung tại Khung 1
	Khung 3 (Trốn thuế từ 1.000.000.000 đ trở lên)	Phạt tiền 1.500.000.000 đ - 4.500.000.000 đ hoặc phạt tù từ 02 năm đến 07 năm	Áp dụng tương tự các chế tài bổ sung tại Khung 1
Pháp nhân thương mại	Khung 1 (Khoản 1 Điều 200: trốn 200tr - dưới 300tr hoặc 100tr - dưới 200tr có tiền sự/tiền án)	Phạt tiền từ 300.000.000 đ - 1.000.000.000 đ	Phạt tiền từ 50.000.000 đ - 200.000.000 đ (nếu hình phạt chính không phải phạt tiền); Cấm kinh doanh, hoạt động trong một số lĩnh vực từ 01 - 03 năm; Cấm huy động vốn từ 01 - 03 năm
	Khung 2 (Các tình tiết thuộc Điểm a, b, d, đ Khoản 2 Điều 200)	Phạt tiền từ 1.000.000.000 đ - 3.000.000.000 đ	Áp dụng các biện pháp cấm kinh doanh, cấm huy động vốn
	Khung 3 (Trốn thuế từ 1.000.000.000 đ trở lên)	Phạt tiền từ 3.000.000.000 đ - 10.000.000.000 đ hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 tháng đến 03 năm	Áp dụng các biện pháp cấm kinh doanh, cấm huy động vốn
	Đình chỉ vĩnh viễn (Theo Điều 79 BLHS)	Chấm dứt hoàn toàn hoạt động nếu thành lập chỉ để phạm tội hoặc gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng	Xóa bỏ tư cách hoạt động trong lĩnh vực vi phạm

---

Chương 2: Tội trốn thuế theo pháp luật hình sự một số quốc gia và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

Chương này tiến hành nghiên cứu so sánh pháp luật của Hoa Kỳ (Common Law) và Pháp (Civil Law), phân tích cấu thành tội phạm, án lệ và chế tài đặc thù.

1. Pháp luật hình sự Hoa Kỳ về tội trốn thuế:

• Cơ sở pháp lý: Quy định tại Mục 7201 Tiêu đề 26 Bộ luật Thuế vụ (26 U.S.C. § 7201).
• Phân biệt thuật ngữ: Pháp luật Hoa Kỳ phân định rõ "Tax Avoidance" (tránh thuế - sử dụng các biện pháp hợp pháp để giảm nghĩa vụ thuế) và "Tax Evasion" (trốn thuế - sử dụng thủ đoạn bất hợp pháp, cố ý không khai báo hoặc gian lận).
• Ba yếu tố cấu thành tội trốn thuế liên bang:
  1. Hành vi cố ý trốn tránh hoặc đánh bại nghĩa vụ thuế (An attempt to evade or defeat a tax/payment - Actus Reus): Đòi hỏi phải có "hành vi khẳng định" (affirmative act). Theo án lệ Spies v. United States (1943), việc đơn thuần không nộp tờ khai chỉ là khinh tội (misdemeanor), nhưng nếu đi kèm hành vi che giấu sổ sách, giao dịch tiền mặt bất thường hoặc làm sai lệch tài liệu thì sẽ cấu thành trọng tội trốn thuế (felony). Án lệ United States v. Sturman (1991) khẳng định việc giấu tài khoản ngân hàng ở nước ngoài là hành vi trốn thuế rõ rệt.
  2. Khoản thuế thiếu hụt thực tế (An additional tax due and owing - Causation/Tax Deficiency): Chính phủ phải chứng minh có một khoản thuế nợ thực tế phát sinh. Theo án lệ Sansone v. United States (1965), khoản thiếu hụt là yếu tố bắt buộc để kết tội theo § 7201. Án lệ Boulware v. United States (2008) phân định việc cổ đông rút tiền công ty chỉ bị tính thuế khi công ty có lợi nhuận lũy kế; nếu không có lợi nhuận, khoản tiền đó được coi là hoàn vốn (return of capital) và không phát sinh số thuế thiếu hụt.
  3. Tính cố ý (Willfulness - Mens Rea): Người phạm tội nhận thức rõ nghĩa vụ thuế nhưng cố tình vi phạm.
• Chủ thể: Cá nhân từ đủ 18 tuổi (theo 18 U.S.C. § 5031; người dưới 18 tuổi xử lý tại tòa vị thành niên) và pháp nhân. Pháp nhân phải chịu trách nhiệm hình sự đối với hành vi phạm tội của người quản lý, đại diện hoặc nhân viên được ủy quyền thực hiện vì lợi ích của pháp nhân.
• Hệ thống chế tài kép (Criminal and Civil Sanctions):
  • Hình sự: Cá nhân bị phạt tù đến 5 năm, phạt tiền tối đa 100.000 USD theo § 7201 (hoặc nâng lên đến 250.000 USD theo 18 U.S.C. § 3571, hoặc phạt gấp đôi khoản thu lợi/khoản thiệt hại theo § 3571(d)); Pháp nhân bị phạt tiền đến 500.000 USD (hoặc theo § 3571).
  • Dân sự: Phạt gian lận dân sự 75% trên tổng số thuế nợ (26 U.S.C. § 6663), tính lãi suất liên bang chậm nộp (§ 6601), tịch thu tài sản liên quan (§ 7302), thu hồi giấy phép kinh doanh, cấm tham gia đấu thầu hợp đồng liên bang (FAR 9.406-2).
  • Nguyên tắc Double Jeopardy: Án lệ Helvering v. Mitchell (1938) và United States v. Ursery (1996) khẳng định việc áp dụng đồng thời chế tài hình sự và các biện pháp chế tài dân sự (thu hồi tài sản, phạt tiền gian lận) không vi phạm điều khoản cấm xét xử hai lần của Hiến pháp Hoa Kỳ, do chế tài dân sự mang tính chất bù đắp và phòng ngừa phi hình sự.

2. Pháp luật hình sự Cộng hòa Pháp về tội trốn thuế:

• Cơ sở pháp lý: Quy định tại Điều 1741 Bộ luật Thuế chung (Code général des impôts - CGI) và các quy định của Bộ luật Hình sự Pháp (Code Pénal).
• Khái niệm và phân loại: Pháp luật Pháp phân biệt "Fraude fiscale" (gian lận thuế/trốn thuế - tội phạm bị xử lý theo Điều 1741 CGI) và "Évitement fiscal" / "Optimisation fiscale" (tránh thuế/tối ưu hóa thuế - khai thác kẽ hở pháp luật hợp pháp).
• Yếu tố cấu thành tội phạm:
  • Mặt vật chất (Élément matériel): Điều 1741 CGI xử phạt cả hành vi trốn thuế hoàn thành lẫn hành vi cố ý chuẩn bị trốn thuế ("a tenté de se soustraire"). Các nhóm hành vi gồm: Cố ý không nộp tờ khai trong hạn định (án lệ Cour de cassation 1988 xử phạt bác sĩ cố tình không nộp tờ khai nhiều năm); Cố ý che giấu thu nhập/tài sản chịu thuế vượt ngưỡng 1/10 số thuế hoặc vượt 153 EUR (án lệ Cour de cassation 1991 xử phạt bác sĩ khai thấp thu nhập so với thực tế từ trung tâm trị liệu); Cố ý tổ chức tình trạng mất khả năng thanh toán (án lệ Cour de cassation 2005 xác định chi tiêu cá nhân không cấu thành trốn thuế nếu không có thủ đoạn gian dối che giấu tài sản); Thay đổi bản chất thu nhập (án lệ Cour de cassation 1976 xử phạt việc khai man thu nhập thương mại thành tiền lương); Sử dụng hóa đơn khống của công ty ma để tăng thuế khấu trừ VAT (án lệ Cour de cassation 1993, 1998).
  • Mặt chủ quan (Élément intentionnel): Lỗi cố ý gian lận (deliberate intention to defraud). Điều 121-3 Bộ luật Hình sự Pháp quy định không có tội phạm nếu không có ý chí thực hiện hành vi.
  • Chủ thể: Cá nhân từ đủ 18 tuổi chịu trách nhiệm đầy đủ; người chưa thành niên xử lý theo CJPM (mức phạt tiền không quá một nửa hoặc không quá 7.500 EUR); Pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm theo Điều 121-2 Bộ luật Hình sự Pháp đối với hành vi do người đại diện/cơ quan điều hành thực hiện vì lợi ích của pháp nhân (loại trừ Nhà nước và các cơ quan công quyền).
• Chế tài xử phạt: Phạt tù đến 5 năm và phạt tiền 500.000 EUR (có thể tăng lên gấp đôi số tiền thu lợi từ tội phạm). Trường hợp tăng nặng (có tổ chức, mở tài khoản nước ngoài, sử dụng định danh giả, hợp đồng giả, lập địa chỉ thuế giả mạo ở nước ngoài) mức phạt tù nâng lên đến 7 năm và phạt tiền lên đến 3.000.000 EUR.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính:

1. Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về cấu thành tội phạm và khung hình phạt của tội trốn thuế theo Điều 200 Bộ luật Hình sự Việt Nam năm 2015, phân tích chi tiết 9 dạng hành vi khách quan và định lượng tiền trốn thuế khởi điểm (từ 100.000.000 đồng đối với cá nhân, 200.000.000 đồng đối với pháp nhân).
2. So sánh đối chiếu cơ chế điều chỉnh tội trốn thuế giữa hai hệ thống pháp luật điển hình trên thế giới:
   • Hoa Kỳ: Đòi hỏi sự kết hợp giữa "hành vi khẳng định" (affirmative act) và "khoản thuế thiếu hụt" (tax deficiency), áp dụng chế tài kép nghiêm ngặt giữa hình sự và dân sự (phạt gian lận 75% theo § 6663).
   • Pháp: Quy định bao quát các hành vi gian lận thực chất (Điều 1741 CGI), xử phạt cả hành vi chưa đạt, gắn trách nhiệm pháp nhân với hành vi của người đại diện theo Điều 121-2 Bộ luật Hình sự Pháp.

Bảng so sánh pháp luật về tội trốn thuế giữa Việt Nam, Hoa Kỳ và Pháp:

Tiêu chí	Việt Nam (Điều 200 BLHS 2015)	Hoa Kỳ (26 U.S.C. § 7201)	Pháp (Điều 1741 CGI)
Truyền thống pháp luật	Civil Law (Luật thành văn)	Common Law (Án lệ & Thành văn)	Civil Law (Luật thành văn & Án lệ)
Yếu tố cấu thành khách quan	Liệt kê chi tiết 9 nhóm hành vi; gắn với định lượng giá trị tối thiểu (100 triệu VNĐ)	Khái quát hành vi cố ý; yêu cầu có "hành vi khẳng định" và "khoản thuế thiếu hụt"	Liệt kê hành vi gian dối cốt lõi; xử lý cả hành vi cố ý trốn thuế chưa đạt
Trách nhiệm của pháp nhân	Quy định cụ thể điều kiện chịu TNHS tại Điều 75 BLHS	Quy định rộng, gắn với hành vi của người quản lý, đại diện	Quy định tại Điều 121-2 BLHS Pháp (loại trừ Nhà nước)
Chế tài phạt tiền chính	Cá nhân: Tối đa 4,5 tỷ VNĐ; Pháp nhân: Tối đa 10 tỷ VNĐ	Cá nhân: 100.000 - 250.000 USD (hoặc gấp 2 lần lợi nhuận/thiệt hại); Pháp nhân: 500.000 USD	Cá nhân & Pháp nhân: 500.000 EUR (có thể tăng gấp đôi tiền thu lợi); tăng nặng lên 3.000.000 EUR
Chế tài phạt tù cá nhân	Từ 03 tháng đến 07 năm tù	Tối đa 05 năm tù	Tối đa 05 năm tù (tăng nặng lên 07 năm tù)
Chế tài bổ sung / Song song	Cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm huy động vốn, đình chỉ hoạt động	Phạt gian lận dân sự 75%, cấm đấu thầu, tước giấy phép kinh doanh	Tước quyền công dân, đóng cửa cơ sở kinh doanh, phạt thuế hành chính

Giải pháp và bài học kinh nghiệm đề xuất cho Việt Nam:

• Hoàn thiện lập pháp: Tiếp thu kỹ thuật lập pháp của Hoa Kỳ và Pháp trong việc xây dựng tiêu chí phân định rõ ràng giữa hành vi "trốn thuế" (bất hợp pháp) và "tránh thuế" (tối ưu hóa thuế hợp pháp); ban hành hướng dẫn liên ngành để phân biệt rõ ranh giới giữa tội Trốn thuế (các Điểm e, g, h Khoản 1 Điều 200) với tội Buôn lậu (Điều 188) và tội Vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới (Điều 189).
• Cơ chế chế tài: Nghiên cứu áp dụng cơ chế phạt tiền linh hoạt dựa trên tỷ lệ phần trăm số tiền thuế trốn hoặc gấp nhiều lần khoản lợi bất chính (tương tự quy định tại 18 U.S.C. § 3571(d) của Hoa Kỳ hoặc Điều 1741 CGI của Pháp) nhằm triệt tiêu hoàn toàn động cơ kinh tế của người phạm tội.
• Phát triển án lệ: Tăng cường áp dụng và tổng kết thực tiễn xét xử để ban hành các án lệ cụ thể hóa hành vi gian lận hóa đơn, kê khai sai bản chất giao dịch và sử dụng doanh nghiệp bình phong.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu chủ yếu tập trung phân tích các văn bản luật thực định và một số án lệ tiêu biểu tại Hoa Kỳ, Pháp và Việt Nam trong khung thời gian 10 năm; chưa mở rộng khảo sát thực tiễn tại các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á (ASEAN).
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu cơ chế phòng chống tội phạm trốn thuế trong bối cảnh nền kinh tế số, các mô hình kinh doanh thương mại điện tử xuyên biên giới, tài sản số, tiền mã hóa; hoàn thiện các cơ chế phối hợp quốc tế về chia sẻ thông tin thuế và tương trợ tư pháp trong điều tra tội phạm thuế đa quốc gia.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng:
  • Sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Luật Hình sự, Luật Kinh tế, Tài chính - Thuế.
  • Các cơ quan lập pháp, cơ quan tiến hành tố tụng (Cơ quan Điều tra, Viện Kiểm sát, Tòa án) và cán bộ quản lý thuế trong việc nhận diện dấu hiệu tội phạm và áp dụng pháp luật.
• Phần nội dung giá trị: Phân tích chi tiết 9 hành vi khách quan tại Điều 200 BLHS Việt Nam và hệ thống án lệ thực tế của Hoa Kỳ (Spies, Sansone, Boulware) cùng Tòa Phá án Pháp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Định lượng số tiền trốn thuế tối thiểu để truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 200 Bộ luật Hình sự Việt Nam là bao nhiêu?
Đối với cá nhân, mức trốn thuế tối thiểu để truy cứu trách nhiệm hình sự là từ 100.000.000 đồng trở lên (hoặc dưới 100.000.000 đồng nếu đã bị xử phạt hành chính về hành vi trốn thuế hoặc có tiền án về các tội danh quy định tại Điều 200 chưa được xóa án tích). Đối với pháp nhân thương mại, mức trốn thuế tối thiểu là từ 200.000.000 đồng trở lên (hoặc từ 100.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng kèm điều kiện tiền sự/tiền án chưa xóa án tích).

2. Điểm khác biệt cơ bản giữa "trốn thuế" (Tax Evasion / Fraude fiscale) và "tránh thuế" (Tax Avoidance / Évitement fiscal) theo pháp luật quốc tế là gì?
Tránh thuế là việc người nộp thuế sử dụng các phương thức và công cụ hợp pháp, tận dụng các ưu đãi hoặc kẽ hở pháp lý để giảm thiểu số tiền thuế phải nộp. Ngược lại, trốn thuế là hành vi bất hợp pháp có chủ đích (sử dụng hóa đơn giả, che giấu doanh thu, gian lận sổ sách, khai báo sai sự thật) nhằm không nộp thuế hoặc nộp ít hơn nghĩa vụ pháp luật quy định.

3. Án lệ Spies v. United States của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ xác lập nguyên tắc gì đối với tội trốn thuế?
Án lệ Spies xác định rằng việc đơn thuần không nộp tờ khai thuế (omission/inactivity) chỉ bị coi là khinh tội (misdemeanor). Để bị kết án trọng tội trốn thuế (felony) theo Mục 7201 IRC, hành vi không khai báo phải đi kèm với các "hành vi khẳng định" (affirmative acts) mang tính gian dối, chẳng hạn như che giấu sổ sách kế toán, giao dịch bằng tiền mặt nhằm tránh lưu vết, hoặc ngụy tạo tài liệu.

4. Pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự về tội trốn thuế theo pháp luật Pháp như thế nào?
Theo Điều 121-2 Bộ luật Hình sự Pháp và Điều 1741 CGI, pháp nhân (ngoại trừ Nhà nước và các cơ quan công quyền không thực hiện dịch vụ ủy quyền) phải chịu trách nhiệm hình sự đối với hành vi trốn thuế khi hành vi đó được thực hiện bởi người đại diện, người quản lý hoặc cơ quan điều hành nhân danh và vì lợi ích của pháp nhân.

5. Việc xử phạt đồng thời án phạt hình sự và chế tài phạt gian lận dân sự 75% ở Hoa Kỳ có vi phạm nguyên tắc cấm xét xử hai lần (Double Jeopardy) không?
Không. Theo các án lệ của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ (Helvering v. Mitchell, United States v. Ursery), chế tài dân sự (tiền phạt 75% theo 26 U.S.C. § 6663, truy thu thuế và tính lãi suất) là các biện pháp hành chính - tài chính nhằm bù đắp chi phí điều tra và bảo vệ nguồn thu ngân sách, mang bản chất phi hình sự nên được áp dụng song song với án phạt tù hoặc phạt tiền hình sự mà không vi phạm nguyên tắc Double Jeopardy.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Việt Quang đã làm rõ các cơ sở lý luận và thực định về tội trốn thuế theo quy định của Bộ luật Hình sự Việt Nam năm 2015, đồng thời phân tích sâu sắc kinh nghiệm pháp lý và hệ thống án lệ từ hai quốc gia đại diện là Hoa Kỳ và Pháp. Thông qua việc phân tích so sánh các yếu tố cấu thành tội phạm, cơ chế phân định trách nhiệm pháp nhân và hệ thống chế tài đa tầng, công trình đã đề xuất nhiều định hướng giá trị nhằm hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao hiệu quả phòng ngừa, xử lý tội phạm thuế tại Việt Nam. Đây là tài liệu học thuật có giá trị tham khảo thiết thực cho công tác lập pháp, nghiên cứu khoa học pháp lý và hoạt động tố tụng tư pháp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF JUSTICE MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING HANOI LAW UNIVERSITY NGUYEN VIET QUANG 463033 TAX EVASION IN CRIMINAL LAW OF SOME COUNTRIES WORLDWIDE AND LESSONS FOR VIETNAM GRADUATION THESIS Hanoi - 2025 MINISTRY OF JUSTICE MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING HANOI LAW UNIVERSITY NGUYEN VIET QUANG 463033 TAX EVASION IN CRIMINAL LAW OF SOME COUNTRIES WORLDWIDE AND LESSONS FOR VIETNAM Major: Criminal Law GRADUATION THESIS SUPERVISOR PHD. LE THI DIEM HANG Hanoi - 2025 i STATUTORY DECLARATION I here formally declare that I myself have written the submitted Bachelor’s Thesis independently, the conclusion and data in the Bachelor’s Thesis are truthful and reliable. Confirmation of Supervisor Author of Bachelor’s Thesis Lê Thị Diễm Hằng ii LIST OF ABBREVIATIONS U. United States Code Dr.

United States IRS Internal Revenue Service p. page IRC Internal Revenue Code DILA Direction de l'information légale et administrative CGI Code général des impôts CJPM Code de la justice pénale des mineurs BOFiP Bulletin Officiel des Finances Publiques VAT Value added tax CIT Corporate Income Tax iii TABLE OF CONTENT COVER PAGE.ii LIST OF ABBREVIATIONS. iii TABLE OF CONTENT. 1 CHAPTER 1: TAX EVASION UNDER VIETNAMESE CRIMINAL LAW.

Concept of the crime. Elements of the crime. Penalties prescribed for Tax evasion. 17 Conclusion of Chapter 1.

24 CHAPTER 2: TAX EVASION UNDER SOME COUNTRIES’ CRIMINAL LAW AND PRACTICAL LESSONS FOR VIETNAM. Tax Evasion in the Criminal Legislation of Various Nations. Tax Evasion under the provisions of U. Tax evasion under the provisions of French Criminal Law.

Lesson learned from International Practice. 51 Conclusion of Chapter 2. 57 LIST OF REFERENCES. Rationale of the research Taxation emerged concurrently with the establishment of the State, constituting a mandatory material contribution by citizens to enable the State to maintain and execute its functions and duties.

With the evolution of the economy, the system of taxes and legal policies governing taxation has become increasingly diverse and refined. The contributions of citizens to the State are now explicitly and transparently regulated by law. For any State to exist and sustain its normal operations, tax revenue is indispensable. It represents not only a compulsory contribution by citizens to the State budget but also a mechanism through which the State reinvests such revenue to maintain social order, develop infrastructure, and create an optimal environment for citizens to live, work, and thrive.

In the context of Vietnam's socialist-oriented market economy, taxation also serves as a tool for the State to manage and regulate macroeconomic balance, fostering a healthy, fair, and civilized business environment. Recognizing the above, the State has progressively refined and tightened tax policies and obligations through legal and sub-legal instruments. For instance, the 2019 Law on Tax Administration, effective from July 1, 2020, formally codified 14 rights of taxpayers. Other key legislative documents include the 2016 Law on Export and Import Taxes (No.

107/2016/QH13), the 2014 Law Amending and Supplementing Tax Laws (No. 71/2014/QH13), Decree No. 102/2021/ND-CP amending and supplementing provisions on administrative penalties for tax violations, and Decree No. 125/2020/ND-CP on administrative penalties for tax and invoice-related violations.

Additionally, the current Penal Code introduces new provisions to meet the demands of crime prevention and combat in the new context. For acts of failing to fulfill tax obligations, Article 200 of the 2015 Penal Code (No. 100/2015/QH13), as amended by Clause 47, Article 1 of the 2017 Penal Code (No. 12/2017/QH14), provides comprehensive and detailed definitions of tax evasion acts and corresponding penalties.

In the current context, as the nation develops and the economy grows, the role of taxation becomes increasingly critical. However, a segment of taxpayers remains unaware of the importance of taxation and their responsibilities to the State, resorting to various schemes and tactics to evade taxes. The number of tax evasion cases continues to rise, with increasingly sophisticated methods leading to significant revenue losses. This inflicts 1 substantial harm on the State and society, depleting State budget resources, disrupting macroeconomic balance, and fostering an unhealthy business environment.

In response, competent authorities have implemented numerous measures to inspect, investigate, and address tax evasion. Depending on the nature and severity of the violation, tax evaders may face administrative or criminal penalties, though administrative sanctions remain predominant. Criminal prosecution for tax evasion remains limited, and the process of handling such cases is fraught with shortcomings and errors due to both subjective and objective factors. Consequently, the deterrent and preventive effects of these measures remain suboptimal.

It can be argued that criminal law and the criminal prosecution process for tax evasion are highly effective tools for curbing such offenses in the current context. To meet these demands, the 2015 Penal Code introduced numerous amendments and supplements to refine provisions on tax evasion, aiming for stricter and more specific regulations. Therefore, research on the topic "Tax evasion in criminal law of some countries worldwide and lessons for Vietnam" is not only theoretically urgent but also addresses practical demands. The United States Books and Monographs: Leandra Lederman & Stephen W.

Mazza, "Tax Controversies: Practice and Procedure", West Academic, 5th ed., 2020: Provides a detailed analysis of tax disputes, including tax evasion, IRS enforcement measures, and the U. judicial system related to taxation; Samuel W. Buell, "Capital Offenses: Business Crime and Punishment in America’s Corporate Age", W. Norton & Company, 2016: Explores economic crimes, including tax evasion, within the context of U.

corporate practices; Allison Christians, "Introduction to Tax Policy Theory", Cambridge University Press, 2021: Introduces legal and policy aspects of taxation, including tax evasion and government control measures in the U. Townsend, "Tax Crimes", LexisNexis, 2019: A monograph on tax crimes, focusing on IRS investigations, criminal prosecutions, and penalties. Scientific Articles and Research Papers: Joshua D. Blank, "The Timing of Tax Transparency", Emory Law Journal, Vol.

90, 2022: Examines the impact of tax transparency on individual and corporate tax evasion behavior in the U.S; David Cay 2 Johnston, "Perfectly Legal: The Covert Campaign to Rig Our Tax System to Benefit the Super Rich—and Cheat Everybody Else", The New York Review of Books, 2017: Analyzes how large U. corporations avoid taxes and the economic impact of such practices; Joseph Bankman & Daniel Shaviro, "Tax Evasion, Tax Avoidance, and the Administration of the Income Tax", National Tax Journal, Vol. 2, 2021: Distinguishes between tax evasion and tax avoidance within the U. tax system; Steven M.

Rosenthal, "The Rise of Corporate Tax Evasion in the United States", Tax Notes, Vol. 170, 2019: Investigates corporate tax evasion in the U. and government responses. Government Reports and International Organization Publications: "IRS Criminal Investigation Annual Report", Internal Revenue Service (IRS), 2022: Annual report by the IRS on investigations and prosecutions of tax evasion cases in the U.S; "Tax Gap Estimates for Tax Years 2014-2016", Internal Revenue Service (IRS), 2021: Estimates the U.

tax gap, including tax evasion, and its implications; "The Impact of Offshore Tax Evasion on the U. Senate Permanent Subcommittee on Investigations, 2020: Investigative report by the U. Senate on cross-border tax evasion and tax havens; "OECD Report on Tax Evasion in the United States", OECD, 2019: A report by the OECD on tax evasion and countermeasures in the U. France Books and Monographs: Pierre Beltrame, "Droit fiscal général", Dalloz, 2021: This book provides a comprehensive overview of the French tax system, including provisions on tax evasion and associated penalties; Alain Guilloux, "Fraude fiscale et paradis fiscaux", Éditions Larcier, 2018: This work analyzes tax evasion and its connection to tax havens while evaluating France's policy framework for addressing this issue; Jacques Buisson & Michel Bouchard, "Droit pénal fiscal", LexisNexis, 2019: A specialized study on French tax criminal law, focusing on tax evasion, legal provisions, and applicable sanctions… Scientific Articles and Research Papers: "La lutte contre la fraude fiscale en France : état des lieux et perspectives", Revue de droit fiscal, Issue 10, 2022: This article assesses measures against tax evasion in France and recent reforms; "L'évasion fiscale : analyse des mécanismes et des stratégies de contrôle", Revue Française de Finances Publiques, Issue 145, 2020: A study on tax evasion mechanisms and control strategies employed by French tax authorities; "Sanctions pénales et administratives en matière fiscale : une double peine?", Revue de Science Criminelle et de Droit Pénal Comparé, Issue 2, 2019: 3 This paper discusses the intersection of administrative and criminal sanctions in cases of tax evasion… Government Reports and International Organization Publications: "Rapport de la Cour des comptes sur la fraude fiscale en France", Cour des comptes, 2021: A report by the French Court of Audit on the state of tax evasion and enforcement measures in France, "Études de l’OCDE sur la fraude et l’évasion fiscales", OECD, 2020: A report by the OECD on tax evasion in France and globally… 2.

Domestic publications With the rapid increase in the nature, quantity, and severity of tax evasion cases, issues related to tax evasion behavior or the crime of tax evasion have been selected as research topics by many scientists and authors. Notable examples include: Textbooks, specialized books, and commentaries: Hanoi Law University, "Textbook on Vietnamese Criminal Law, Part on Crimes, Volume 2", Judicial Publishing House, Hanoi, 2022; Ho Chi Minh City University of Law, "Textbook on Vietnamese Criminal Law, Part on Crimes, Volume 2", Hong Duc Publishing House, Ho Chi Minh City, 2022; Hanoi Procuratorate University, "Textbook on Vietnamese Criminal Law (Part on Crimes), Volume 2", Vietnam National University Publishing House, 2019; Nguyen Ngoc Hoa (Editor), "Scientific Commentary on the 2015 Penal Code (Amended and Supplemented in 2017), Part on Crimes, Volume 2", Judicial Publishing House, 2018; Dr. Tran Van Bien – Dr. Dinh The Hung, "Scientific Commentary on the 2015 Penal Code (Amended and Supplemented in 2017), Chapter XVIII: Crimes Infringing upon Economic Management Order", World Publishing House, Hanoi, 2017… The thesis: Tran Thi Hoa (2015), "The Crime of Tax Evasion under Vietnamese Criminal Law (Based on Practical Data from Hanoi City)", Master's Thesis, Vietnam National University, Hanoi, Vietnam; Le Thi Hong Nhung (2018), "Criminal Liability for the Crime of Tax Evasion in Vietnamese Criminal Law", Master's Thesis, Vietnam National University, Hanoi, Vietnam; Truong Van Tien (2018), "The Crime of Tax Evasion in the 2015 Penal Code", Master's Thesis, Hanoi Law University, Vietnam.

From the perspective of scientific articles, several notable works related to the crime of tax evasion in the 2015 Penal Code include: Master Luong Huu Hai, "The Crime of Tax Evasion in the 2015 Penal Code: Limitations, Obstacles, and Recommendations for Improvement, Viet Nguyen, "Legal Frameworks Need to Be Improved to Combat Tax Evasion", Journal of the Vietnam Lawyers Association, September 2019; Van Chien, 4 "Preventing Tax Evasion in Real Estate Business: Addressing the High Discrepancy Between Officially Announced Land Prices and Market Prices", Journal of the Vietnam Lawyers Association, October 2020; Dinh Chien, "Proposals to Close Legal Loopholes to Prevent Tax Evasion in Real Estate Transactions", Journal of the Vietnam Lawyers Association, October 2021; Nguyen Duy Binh, "The Personal Income Tax Evasion Case in Khanh Hoa: Thorough Consideration Needed to Avoid Injustice", Vietnam Lawyers, Issue 10, 2019. Objective, the object and delimitation of the Thesis 3. Objective of the Thesis The objective of this thesis is to propose solutions and draw practical lessons from criminal law regulations on tax evasion in Vietnam through the analysis of concepts, characteristics, and legal indicators of tax evasion under the regulations of several representative countries. Object of the Thesis The research subject of the thesis is the crime of tax evasion as stipulated in the 2015 Penal Code (amended and supplemented in 2017).

It also includes legal provisions on tax evasion in the legal systems of several representative countries. Delimitation of the Thesis - Content Scope: The research examines tax evasion from legal, economic, and state management perspectives. It focuses on analyzing practices in several countries and comparing them with the situation in Vietnam. - Geographical Scope: The study involves surveying and examining case studies in countries with developed tax legal systems, such as the United States, France and Vietnam.