Khóa luận tốt nghiệp Luật: tốt nghiệp luật học law on tax for individual

Khóa luận phân tích quy định pháp luật về thuế đối với cá nhân kinh doanh thương mại điện tử tại Việt Nam, các vấn đề thực tiễn và giải pháp hoàn thiện.

• Tác giả: Le Phuong Anh
• Người hướng dẫn: Ms. Nguyen Thu Trang, LL.M
• Trường học: Hanoi Law University
• Chuyên ngành: Financial Law
• Đề tài: Law On Tax For Individual Taxpayers Engaged In E-Commerce Activities In Vietnam
• Loại tài liệu: Graduation Thesis
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Danh mục từ viết tắt
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ VÀ PHÁP LUẬT VỀ QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI VỚI CÁ NHÂN KINH DOANH TRONG HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TẠI VIỆT NAM
• 1.1. Những vấn đề lý luận về hoạt động thương mại điện tử
• 1.1.1. Khái niệm thương mại điện tử
• 1.1.2. Đặc điểm của thương mại điện tử
• 1.1.3. Các hình thức thương mại điện tử
• 1.1.4. Vai trò của hoạt động thương mại điện tử
• 1.2. Những vấn đề lý luận về pháp luật quản lý thuế đối với cá nhân kinh doanh tham gia hoạt động thương mại điện tử
• 1.2.1. Khái niệm và đặc điểm quản lý thuế đối với cá nhân kinh doanh trong thương mại điện tử
• 1.2.2. Khái niệm và nội dung pháp luật quản lý thuế đối với cá nhân kinh doanh trong thương mại điện tử
• 1.2.3. Pháp luật quản lý thuế đối với cá nhân kinh doanh tham gia hoạt động thương mại điện tử tại một số quốc gia trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: PHÁP LUẬT VỀ QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI VỚI CÁ NHÂN KINH DOANH TRONG HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Quy định pháp luật về quản lý thuế đối với cá nhân kinh doanh trong hoạt động thương mại điện tử tại Việt Nam
• 2.1.1. Quy định về đăng ký thuế đối với cá nhân kinh doanh trong thương mại điện tử
• 2.1.2. Quy định về khai thuế, nghĩa vụ nộp thuế đối với cá nhân kinh doanh trong thương mại điện tử
• 2.1.3. Quy định về hoàn thuế, miễn thuế và giảm thuế đối với cá nhân kinh doanh trong thương mại điện tử
• 2.1.4. Quy định về thanh tra, kiểm tra thuế trong hoạt động thương mại điện tử đối với cá nhân kinh doanh
• 2.1.5. Quy định về xử lý vi phạm, khiếu nại, tố cáo và khởi kiện đối với cá nhân kinh doanh trong hoạt động thương mại điện tử
• 2.2. Thực trạng thực thi pháp luật quản lý thuế đối với cá nhân kinh doanh trong hoạt động thương mại điện tử tại Việt Nam
• 2.2.1. Kết quả đạt được trong thực hiện pháp luật quản lý thuế đối với cá nhân kinh doanh trong hoạt động thương mại điện tử
• 2.2.2. Khó khăn, hạn chế trong thực hiện pháp luật quản lý thuế đối với cá nhân kinh doanh trong hoạt động thương mại điện tử
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI VỚI CÁ NHÂN KINH DOANH TRONG HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng chung hoàn thiện pháp luật quản lý thuế đối với thương mại điện tử tại Việt Nam
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện pháp luật thuế đối với cá nhân kinh doanh trong thương mại điện tử tại Việt Nam
• 3.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật quản lý thuế đối với cá nhân kinh doanh trong thương mại điện tử tại Việt Nam
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Khái Niệm Và Tầm Quan Trọng Của Luật Thuế Đối Với Người Nộp Thuế Cá Nhân Kinh Doanh Thương Mại Điện Tử

Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử tại Việt Nam, việc hiểu rõ về luật thuế đối với người nộp thuế cá nhân trở nên vô cùng cần thiết. Khóa luận này tập trung vào việc phân tích các quy định pháp lý liên quan đến quản lý thuế cho những cá nhân tham gia kinh doanh trực tuyến. Thương mại điện tử đã tăng trưởng với tốc độ gần 18-25% hàng năm tại Việt Nam, góp phần khoảng 9% vào tổng doanh thu bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng toàn quốc. Sự phát triển này đòi hỏi một khung pháp lý hoàn thiện và rõ ràng để đảm bảo tuân thủ các quy định về nộp thuế, khai báo thuế, và quản lý thuế một cách hiệu quả.

1.1. Định Nghĩa Thương Mại Điện Tử Và Các Đặc Điểm Chính

Thương mại điện tử (e-commerce) là hoạt động mua bán hàng hóa, dịch vụ thông qua internet và các nền tảng kỹ thuật số. Các đặc điểm chính bao gồm: giao dịch trực tuyến, không cần mặt bằng vật lý, khách hàng đa dạng địa lý, và tốc độ giao dịch nhanh. Những đặc điểm này tạo ra những thách thức riêng trong việc quản lý thuế và kiểm tra thuế.

1.2. Vai Trò Của Luật Thuế Trong Kinh Doanh Thương Mại Điện Tử

Luật thuế đối với người nộp thuế cá nhân kinh doanh thương mại điện tử có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính công bằng trong hệ thống thuế và tăng cường nguồn thu ngân sách nhà nước. Nó cũng giúp cấp quản lý thuế kiểm soát và quản lý hiệu quả các hoạt động kinh doanh trực tuyến.

II. Quy Định Pháp Lý Hiện Hành Về Quản Lý Thuế Đối Với Cá Nhân Kinh Doanh E Commerce

Hệ thống quy định pháp lý tại Việt Nam có những điều khoản chi tiết liên quan đến đăng ký thuế, khai báo thuế, nộp thuế, và kiểm tra thuế cho người nộp thuế cá nhân. Những quy định này được quy định trong Luật Thuế Thu Nhập Cá Nhân, Luật Quản Lý Thuế, và các văn bản hướng dẫn liên quan. Các cá nhân kinh doanh thương mại điện tử phải tuân thủ các yêu cầu về đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế, và các nghĩa vụ thuế khác. Tuy nhiên, những quy định này vẫn còn một số khoảng trống pháp lý cần được hoàn thiện để phù hợp với tính chất đặc thù của hoạt động e-commerce.

2.1. Quy Định Về Đăng Ký Thuế Cho Người Nộp Thuế Cá Nhân

Đăng ký thuế là bước đầu tiên mà cá nhân kinh doanh thương mại điện tử phải thực hiện. Theo quy định hiện hành, người nộp thuế phải đăng ký thuế tại cơ quan thuế quản lý địa phương trong vòng 10 ngày kể từ khi bắt đầu hoạt động kinh doanh. Hồ sơ đăng ký phải bao gồm các giấy tờ chứng minh danh tính, giấy phép kinh doanh, và các thông tin về hoạt động e-commerce.

2.2. Quy Định Về Khai Báo Nộp Thuế Và Hoàn Thuế

Khai báo thuế và nộp thuế là những nghĩa vụ bắt buộc đối với người nộp thuế cá nhân. Tần suất khai báo thuế có thể là hàng tháng hoặc hàng quý tùy theo mức doanh thu. Các cá nhân kinh doanh phải nộp thuế trong các thời hạn quy định. Hoàn thuế được thực hiện khi người nộp thuế có khoản thuế quá nhiều.

III. Thực Trạng Thi Hành Luật Quản Lý Thuế Đối Với Cá Nhân Kinh Doanh Thương Mại Điện Tử

Mặc dù hệ thống pháp luật thuế Việt Nam đã được phát triển khá đầy đủ, nhưng việc thi hành các quy định về quản lý thuế đối với cá nhân kinh doanh thương mại điện tử vẫn còn gặp nhiều khó khăn và hạn chế. Một mặt, có những thành tích đáng ghi nhận trong việc nâng cao nhận thức của người nộp thuế và cải thiện công tác quản lý thuế. Mặt khác, những khó khăn về hạ tầng công nghệ, khả năng quản lý của cơ quan thuế, và sự hiểu biết chưa đầy đủ của người nộp thuế cá nhân về các quy định thuế vẫn tồn tại. Những vấn đề này cần được giải quyết thông qua các giải pháp cải thiện hoàn thiện về pháp luật và cơ chế quản lý.

3.1. Những Thành Tựu Trong Thi Hành Luật Quản Lý Thuế

Cơ quan quản lý thuế đã có những bước tiến đáng kể trong việc kiểm tra thuế và xử lý vi phạm đối với cá nhân kinh doanh thương mại điện tử. Công tác tuyên truyền, hướng dẫn về các quy định thuế đã được tăng cường. Ngoài ra, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế đã giúp cải thiện hiệu quả công tác.

3.2. Những Khó Khăn Và Hạn Chế Trong Thi Hành

Khó khăn chính bao gồm: hạn chế trong khả năng kiểm tra thuế các giao dịch trực tuyến, tính phân tán của hoạt động e-commerce, và sự không đồng bộ giữa các quy định pháp luật khác nhau. Người nộp thuế cá nhân cũng gặp khó khăn trong việc hiểu rõ và tuân thủ các quy định thuế.

IV. Giải Pháp Hoàn Thiện Luật Quản Lý Thuế Đối Với Cá Nhân Kinh Doanh Thương Mại Điện Tử

Để hoàn thiện luật quản lý thuế đối với cá nhân kinh doanh thương mại điện tử tại Việt Nam, cần thực hiện một số giải pháp toàn diện. Thứ nhất, cải thiện quy định pháp luật để làm rõ các vấn đề còn mơ hồ và phù hợp hơn với tính chất của hoạt động e-commerce. Thứ hai, tăng cường quản lý thuế và kiểm tra thuế thông qua ứng dụng công nghệ hiện đại. Thứ ba, nâng cao nhận thức của người nộp thuế cá nhân về các quy định thuế thông qua các chương trình tuyên truyền và hướng dẫn. Cuối cùng, cải thiện cơ chế xử lý vi phạm để đảm bảo tính công bằng và hiệu quả.

4.1. Định Hướng Chung Để Cải Thiện Luật Quản Lý Thuế E Commerce

Định hướng chung là xây dựng một hệ thống quản lý thuế linh hoạt, công bằng và hiện đại, phù hợp với sự phát triển của thương mại điện tử. Cần tạo ra môi trường pháp lý ổn định, rõ ràng giúp cá nhân kinh doanh dễ dàng tuân thủ quy định thuế mà vẫn đảm bảo nguồn thu ngân sách nhà nước.

4.2. Các Giải Pháp Cải Thiện Luật Thuế Đối Với Cá Nhân Kinh Doanh E Commerce

Giải pháp bao gồm: (1) Sửa đổi các quy định pháp luật để làm rõ hóa các khái niệm, nghĩa vụ khai báo thuế và nộp thuế; (2) Tạo lập hệ thống quản lý thuế tích hợp với các nền tảng e-commerce lớn; (3) Tăng cường đào tạo cán bộ thuế; (4) Cải thiện dịch vụ hành chính công liên quan đến quản lý thuế.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sự phát triển của thương mại điện tử (TMĐT) trên quy mô toàn cầu và tại Việt Nam đã làm thay đổi căn bản các phương thức kinh doanh truyền thống và giao dịch thương mại. Tại Việt Nam, TMĐT duy trì tốc độ tăng trưởng hàng năm từ 18% đến 25%. Năm 2024, quy mô thị trường TMĐT vượt mức 25 tỷ USD, tăng 20% so với năm 2023, chiếm khoảng 9% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng cả nước, đồng thời chiếm 2/3 giá trị kinh tế số của Việt Nam. Cùng với sự bùng nổ này, công tác quản lý thuế đối với hoạt động TMĐT, đặc biệt là khu vực người nộp thuế là cá nhân, đối mặt với nhiều thách thức: việc kiểm soát dòng tiền và doanh thu bị phân tán qua nhiều tài khoản ngân hàng, việc sử dụng hình thức thanh toán khi nhận hàng (COD) chiếm tỷ lệ cao (73% năm 2021), sự vắng mặt của hiện diện vật lý truyền thống, cũng như máy chủ lưu trữ dữ liệu có thể đặt tại nước ngoài.

Trước yêu cầu cấp thiết về việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý nhằm chống thất thu ngân sách và bảo đảm sự công bằng trong hệ thống thuế, khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Phương Anh (ngành Luật học, chuyên sâu Luật Tài chính, Đại học Luật Hà Nội, năm 2025) thực hiện đề tài "Pháp luật về thuế đối với người nộp thuế là cá nhân tham gia hoạt động thương mại điện tử tại Việt Nam" (tên tiếng Anh: Law on Tax for Individual Taxpayers Engaged in E-commerce Activities in Vietnam).

Khóa luận xác định 03 mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Nhận diện và làm rõ các vấn đề lý luận cơ bản về pháp luật quản lý thuế đối với người nộp thuế là cá nhân tham gia hoạt động TMĐT tại Việt Nam.
2. Phân tích nội dung và thực trạng các quy định pháp luật cũng như việc thực thi pháp luật quản lý thuế đối với cá nhân kinh doanh TMĐT tại Việt Nam.
3. Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả tổ chức thực thi pháp luật quản lý thuế đối với cá nhân kinh doanh TMĐT tại Việt Nam.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là các vấn đề lý luận về TMĐT và hệ thống quy định pháp luật quản lý thuế điều chỉnh đối với người nộp thuế là cá nhân tham gia hoạt động TMĐT. Phạm vi không gian nghiên cứu bao trùm toàn bộ lãnh thổ Việt Nam; phạm vi thời gian tập trung vào giai đoạn 5 năm từ năm 2020 đến thời điểm năm 2025.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng lý luận dựa trên việc tổng hợp các khái niệm học thuật và quy định pháp lý quốc tế lẫn trong nước:

• Khái niệm và mô hình TMĐT: Tiếp cận định nghĩa TMĐT từ Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Ủy ban Châu Âu (EC), Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC), Luật Mẫu UNCITRAL về TMĐT, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD 1997), Báo cáo năm 2022 của Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) và giáo trình chuyên ngành. Phân tích hệ thống mô hình giao dịch: B2C, B2B, C2C, C2B, B2G, G2B, G2C.
• Khuôn khổ pháp lý Việt Nam: Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 (sửa đổi, bổ sung năm 2024); Luật Thuế Giá trị gia tăng; Luật Thuế Thu nhập cá nhân; Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017); Nghị định số 52/2013/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định số 85/2021/NĐ-CP); Nghị định số 126/2020/NĐ-CP; Thông tư số 40/2021/TT-BTC; Thông tư số 86/2024/TT-BTC; Thông tư số 219/2013/TT-BTC; Thông tư số 111/2013/TT-BTC; Thông tư số 32/2011/TT-BTC và Nghị quyết số 19/NQ-CP.
• Kinh nghiệm quốc tế: Thực tiễn quản lý thuế của Hoa Kỳ (Internal Revenue Service - IRS yêu cầu các nền tảng Amazon, eBay, Etsy cung cấp dữ liệu giao dịch), Liên minh Châu Âu (hệ thống One-Stop-Shop - OSS, cơ chế đối chiếu dữ liệu rủi ro, công cụ tìm kiếm của Pháp, Hà Lan, phần mềm Xpider của Đức), Singapore (áp dụng thuế Hàng hóa và Dịch vụ - GST và hướng dẫn kê khai thu nhập) và Australia (cơ chế khấu trừ và báo cáo định kỳ cho các nền tảng xuyên biên giới).

Phương pháp nghiên cứu được tác giả ứng dụng bao gồm: phương pháp phân tích, phương pháp liệt kê, phương pháp tổng hợp, phương pháp thống kê và phương pháp so sánh đối chiếu số liệu. Nguồn dữ liệu thứ cấp được khai thác từ các luận án tiến sĩ (như công trình của Phạm Nữ Mai Anh, 2019), luận văn thạc sĩ (Tôn Nữ Phước Duyên, 2022), các bài báo khoa học trong nước và quốc tế (Phạm Huỳnh Bảo Oanh và Đoàn Thanh Thọ, 2024; Lê Xuân Cù và Nguyễn Trần Hùng), cùng số liệu thống kê chính thức từ Bộ Công Thương, Tổng cục Thuế và Cổng thông tin điện tử thương mại điện tử.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những vấn đề lý luận về hoạt động thương mại điện tử và pháp luật quản lý thuế đối với cá nhân kinh doanh thương mại điện tử tại Việt Nam

Chương 1 tập trung xây dựng cơ sở lý luận về bản chất của TMĐT và pháp luật quản lý thuế áp dụng cho cá nhân. Về đặc trưng của TMĐT, tác giả phân tích 5 tính chất cốt lõi: (i) Tính phi vật chất (giao dịch hoàn toàn trong môi trường số, không giới hạn biên giới địa lý); (ii) Tính tức thời trong xác lập giao dịch nhưng có độ trễ trong thực hiện chuyển giao hàng hóa vật lý; (iii) Tính số hóa cao và minh bạch thông tin; (iv) Khả năng định giá linh hoạt theo thời gian thực (dynamic pricing); (v) Sự phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng công nghệ và trình độ công nghệ của người tham gia.

Về mặt pháp lý, quản lý thuế đối với cá nhân kinh doanh TMĐT được định nghĩa là hoạt động của cơ quan thuế trong việc tổ chức, hướng dẫn và kiểm soát người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ ngân sách theo quy định. Tác giả phân tích các yếu tố cấu thành quản lý thuế: chủ thể quản lý (cơ quan thuế, hải quan và cơ quan liên quan), đối tượng quản lý (hành vi tuân thủ nghĩa vụ thuế của cá nhân), công cụ quản lý (pháp luật, kế hoạch, chính sách) và ba phương pháp quản lý chủ đạo (hành chính, kinh tế, giáo dục). Nội dung pháp luật quản lý thuế bao gồm chuỗi quy trình: đăng ký thuế, quản lý thông tin, khai thuế, tính thuế, nộp thuế, quyết toán thuế, hoàn thuế, miễn giảm thuế, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm. Phần cuối chương 1 tổng kết kinh nghiệm thực tiễn từ Hoa Kỳ, EU, Singapore, Australia, chỉ ra xu hướng toàn cầu trong việc chuyển giao nghĩa vụ cung cấp thông tin và khấu trừ thuế cho các sàn giao dịch TMĐT.

Chương 2: Thực trạng pháp luật quản lý thuế đối với cá nhân kinh doanh thương mại điện tử tại Việt Nam

Chương 2 phân tích chuyên sâu các chế định pháp luật thực định và thực tiễn thi hành tại Việt Nam:

• Quy định về đăng ký thuế: Cá nhân thực hiện đăng ký thông qua cơ chế một cửa liên thông cùng thủ tục đăng ký kinh doanh hoặc đăng ký trực tiếp với cơ quan thuế trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày phát sinh nghĩa vụ (theo Điều 33 Luật Quản lý thuế và Thông tư 86/2024/TT-BTC). Đối với nhà cung cấp nước ngoài hoặc cá nhân nước ngoài không có cơ sở thường trú, pháp luật đã bổ sung cơ chế đăng ký trực tiếp hoặc ủy quyền.
• Quy định về khai thuế và nộp thuế: Phân tích ngưỡng doanh thu chịu thuế Giá trị gia tăng (GTGT) và Thu nhập cá nhân (TNCN) là từ 100 triệu đồng/năm trở lên (theo Thông tư 40/2021/TT-BTC). Cá nhân có doanh thu từ 100 triệu đồng trở xuống vẫn phải nộp hồ sơ khai thuế để chứng minh diện miễn thuế. Ba phương pháp khai thuế được điều chỉnh chi tiết: (1) Phương pháp kê khai (nộp hồ sơ theo tháng trước ngày 20 của tháng tiếp theo hoặc theo quý trước ngày cuối cùng của tháng đầu quý tiếp theo); (2) Phương pháp từng lần phát sinh (thời hạn 10 ngày từ khi phát sinh nghĩa vụ, áp dụng cho cá nhân có thu nhập từ sản phẩm/dịch vụ nội dung số tại cơ quan thuế nơi cư trú); (3) Phương pháp khoán (nộp trước ngày 15/12 năm trước năm tính thuế). Đối với cá nhân hợp tác kinh doanh trên sàn TMĐT, Nghị định 126/2020/NĐ-CP quy định sàn TMĐT có trách nhiệm khai thay và nộp thay thuế dựa trên doanh thu thực tế và định kỳ truyền dữ liệu điện tử sang cơ quan thuế.
• Quy định về hoàn thuế, miễn thuế, giảm thuế: Đối với thuế GTGT, do cá nhân và hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu (không thuộc đối tượng áp dụng phương pháp khấu trừ theo Thông tư 219/2013/TT-BTC), nên cá nhân không thuộc diện được xét hoàn thuế GTGT. Về thuế TNCN, cá nhân được hoàn số thuế nộp thừa nếu đã có mã số thuế tại thời điểm quyết toán (theo Luật Thuế TNCN 2007 và Thông tư 111/2013/TT-BTC). Quy định giảm thuế khoán được xác định cụ thể theo thời điểm ngừng/tạm ngừng kinh doanh (tạm ngừng từ ngày 01 giảm 100% tháng đó; từ ngày 02 đến ngày 15 giảm 50% tháng đó; từ ngày 16 trở đi giữ nguyên tháng đó và giảm các tháng tiếp theo; tạm ngừng liên tục từ 15 ngày trở lên trong tháng được giảm 50%).
• Kiểm tra, thanh tra và xử lý vi phạm: Phân biệt hình thức kiểm tra tại trụ sở cơ quan thuế và kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế (Điều 109, 110 Luật Quản lý thuế). Điều 6 Luật Quản lý thuế 2019 bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm, đặc biệt là cấm sử dụng mã số thuế của người khác hoặc cho người khác sử dụng mã số thuế. Xử lý vi phạm hành chính thực hiện theo Điều 141 đến 146 Luật Quản lý thuế; chế tài hình sự đối với tội trốn thuế áp dụng theo Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 (ngưỡng trốn thuế từ 100 triệu đến dưới 300 triệu đồng, hoặc dưới 100 triệu đồng nhưng đã bị xử phạt hành chính, mức phạt tiền lên tới 4,5 tỷ đồng hoặc phạt tù đến 7 năm).
• Thực tiễn thực thi: Tính đến tháng 10/2024, số thu ngân sách từ các tổ chức, cá nhân kinh doanh TMĐT đạt khoảng 94,6 nghìn tỷ đồng (tăng 17% so với cùng kỳ năm 2023). Cổng thông tin TMĐT của Tổng cục Thuế ghi nhận 412 sàn giao dịch cung cấp dữ liệu (tăng từ 333 sàn năm 2022), bao gồm hơn 191 nghìn tổ chức, cá nhân với tổng giá trị giao dịch gần 72 nghìn tỷ đồng. Ngày 19/12/2024, Tổng cục Thuế vận hành Cổng thông tin điện tử dành cho hộ, cá nhân kinh doanh thương mại điện tử. Tác giả cũng chỉ rõ những hạn chế: ngưỡng 100 triệu đồng bộc lộ kẽ hở dẫn đến việc người bán chia nhỏ doanh thu qua nhiều tài khoản/nền tảng; thanh toán COD chiếm tỷ trọng cao gây khó khăn cho việc truy vết dòng tiền.

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện pháp luật quản lý thuế đối với cá nhân kinh doanh thương mại điện tử tại Việt Nam

Chương 3 đề xuất các phương hướng và giải pháp trọng tâm:

1. Định hướng chung: Thể chế hóa quản lý thuế phù hợp với nền kinh tế số, cân bằng giữa việc tạo thuận lợi cho hoạt động TMĐT và ngăn chặn thất thu thuế, thúc đẩy bình đẳng giữa thương mại trực tuyến và thương mại truyền thống.
2. Giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật: Bổ sung quy định rõ ràng về khái niệm "hiện diện kỹ thuật số" (digital presence) trong luật thuế thay vì chỉ dựa trên "hiện diện vật lý"; hoàn thiện cơ chế pháp lý bắt buộc sàn TMĐT thực hiện khai thuế và nộp thuế thay cho người bán cá nhân; rà soát, điều chỉnh ngưỡng doanh thu chịu thuế phù hợp với biến động kinh tế; quy định chế tài nghiêm khắc đối với hành vi mượn danh nghĩa hoặc sử dụng tài khoản ngân hàng không chính chủ để kinh doanh trực tuyến.
3. Giải pháp nâng cao hiệu quả thi hành: Mở rộng tính năng và chuẩn hóa dữ liệu của Cổng thông tin điện tử dành riêng cho cá nhân kinh doanh TMĐT; tăng cường kết nối liên thông dữ liệu giữa cơ quan thuế, ngân hàng thương mại, đơn vị vận chuyển (logistics/COD) và cơ quan quản lý thị trường; nghiên cứu ứng dụng công cụ tự động quét, truy vết rủi ro trên không gian mạng (tương tự mô hình của các nước EU, Đức, Hà Lan); đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn chính sách thuế đến các cá nhân kinh doanh trên mạng xã hội.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp các chỉ số thực chứng về thị trường TMĐT và công tác quản lý thuế đối với cá nhân tại Việt Nam:

Chỉ số / Tiêu chí	Dữ liệu thống kê trong khóa luận	Nguồn trích xuất / Mốc thời gian
Quy mô thị trường TMĐT Việt Nam	Vượt 25 tỷ USD (tăng 20% so với 2023)	Năm 2024 (Bộ Công Thương)
Tỷ trọng TMĐT trong nền kinh tế số	Chiếm 2/3 tổng giá trị kinh tế số	Năm 2024
Tỷ trọng TMĐT trong bán lẻ tiêu dùng	Khoảng 9% tổng mức bán lẻ toàn quốc	Năm 2024
Số lượng người tiêu dùng mua sắm trực tuyến	61 triệu người (trung bình 336 USD/người)	Năm 2023
Tỷ lệ giao dịch COD	73% tổng số giao dịch TMĐT	Năm 2021
Tổng số thu thuế từ TMĐT	Đạt 94,6 nghìn tỷ đồng (tăng 17% so với cùng kỳ 2023)	Tính đến tháng 10/2024
Số lượng sàn TMĐT cung cấp thông tin	412 sàn giao dịch (hơn 191 nghìn tổ chức/cá nhân, 72 nghìn tỷ đồng giao dịch)	Tính đến tháng 10/2024
Số liệu sàn TMĐT Quý 4/2022	159.218 cá nhân; 31.882 tổ chức; 30,7 triệu giao dịch (15.272 tỷ đồng)	Tổng cục Thuế
Số liệu sàn TMĐT Quý 1/2023	64.327 cá nhân; 22.840 tổ chức; 9 tỷ giao dịch (11.478 tỷ đồng)	Tổng cục Thuế

Về mặt học thuật và thực tiễn:

• Về lý luận: Khóa luận làm sáng tỏ cơ sở lý luận về quản lý thuế đối với cá nhân trong môi trường kỹ thuật số, phân định rõ các đặc tính đặc thù của chủ thể cá nhân so với doanh nghiệp trong nghĩa vụ đăng ký, kê khai và khấu trừ thuế.
• Về thực tiễn: Khóa luận đánh giá toàn diện các văn bản quy phạm pháp luật mới nhất (Luật Quản lý thuế sửa đổi 2024, Thông tư 86/2024/TT-BTC, Thông tư 40/2021/TT-BTC), chỉ ra các điểm bất cập trong kiểm soát doanh thu COD, chia nhỏ tài khoản và cơ chế hoàn thuế; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp lập pháp và hành chính có tính ứng dụng cao.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tập trung nghiên cứu dưới góc độ khoa học pháp lý chuyên ngành Luật Tài chính, phạm vi không gian giới hạn trong lãnh thổ Việt Nam và phạm vi thời gian từ năm 2020 đến năm 2025.

Các hướng nghiên cứu có thể mở rộng tiếp theo bao gồm:

• Đánh giá tác động thực tế của quy định bắt buộc các sàn giao dịch TMĐT khai và nộp thuế thay cho người bán cá nhân khi cơ chế này đi vào thực thi toàn diện.
• Nghiên cứu sâu cơ chế hợp tác quốc tế trong quản lý thuế đối với các hoạt động kinh doanh dịch vụ xuyên biên giới, livestream bán hàng quốc tế và quản lý tài sản số của cá nhân.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo chuyên khảo dành cho:

• Sinh viên, học viên ngành Luật học và Tài chính - Ngân hàng: Nguồn tư liệu hệ thống hóa các văn bản pháp luật về thuế, phương pháp kê khai, nộp thuế và cơ chế miễn, giảm thuế khoán.
• Người làm nghiên cứu và cơ quan quản lý: Tài liệu đối chiếu số liệu thực tế về công tác quản lý thu thuế TMĐT giai đoạn 2020–2024, cung cấp góc nhìn so sánh luật học với các quốc gia Hoa Kỳ, EU, Singapore và Australia.
• Cá nhân kinh doanh trên nền tảng số: Hướng dẫn tra cứu nghĩa vụ pháp lý về đăng ký mã số thuế, hạn nộp tờ khai và các điều kiện hoàn thuế TNCN.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Cá nhân kinh doanh TMĐT có doanh thu dưới 100 triệu đồng/năm có phải nộp tờ khai thuế không?
Có. Theo quy định tại Thông tư số 40/2021/TT-BTC, cá nhân có doanh thu từ 100 triệu đồng/năm trở xuống được miễn nộp thuế GTGT và thuế TNCN, nhưng vẫn có nghĩa vụ thực hiện kê khai thuế đầy đủ, trung thực để cơ quan thuế có căn cứ xác định và quản lý đối tượng miễn thuế.

2. Cá nhân kinh doanh TMĐT có được xét hoàn thuế Giá trị gia tăng (GTGT) không?
Không. Theo quy định tại Thông tư 219/2013/TT-BTC, hoàn thuế GTGT chỉ áp dụng cho cơ sở kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khấu trừ. Hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh thực hiện nộp thuế GTGT theo phương pháp tính trực tiếp trên doanh thu nên không thuộc đối tượng được hoàn thuế GTGT.

3. Khung thời hạn nộp hồ sơ khai thuế đối với cá nhân kinh doanh theo từng lần phát sinh là bao lâu?
Theo khoản 3 Điều 44 Luật Quản lý thuế 2019 và Điều 12 Thông tư 40/2021/TT-BTC, thời hạn nộp hồ sơ khai thuế đối với cá nhân nộp thuế theo từng lần phát sinh (như cá nhân có thu nhập từ dịch vụ nội dung số) chậm nhất là ngày thứ 10 kể từ ngày phát sinh nghĩa vụ thuế.

4. Mức xử lý hình sự đối với hành vi trốn thuế của cá nhân được quy định như thế nào?
Theo Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015, cá nhân có hành vi trốn thuế với số tiền từ 100 triệu đến dưới 300 triệu đồng (hoặc dưới 100 triệu đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc có tiền án về tội này chưa được xóa án tích) sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự, với khung hình phạt tiền tối đa lên đến 4,5 tỷ đồng hoặc phạt tù đến 7 năm.

5. Cơ chế quản lý thuế đối với cá nhân kinh doanh qua các sàn TMĐT tại Việt Nam có điểm gì mới?
Theo Nghị định 126/2020/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn, các sàn giao dịch TMĐT có trách nhiệm cung cấp định kỳ hàng tháng thông tin của người bán (doanh thu, tài khoản ngân hàng, căn cước công dân, mã số thuế) cho cơ quan thuế và thực hiện kê khai, nộp thuế thay cho cá nhân dựa trên doanh thu phát sinh qua sàn. Đồng thời, ngày 19/12/2024, Tổng cục Thuế đã chính thức khai trương Cổng thông tin điện tử chuyên biệt để hộ và cá nhân kinh doanh TMĐT trực tiếp thực hiện các thủ tục thuế trực tuyến.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Phương Anh đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực trạng pháp lý điều chỉnh hoạt động quản lý thuế đối với cá nhân kinh doanh TMĐT tại Việt Nam. Công trình làm rõ các vướng mắc cốt lõi trong thực tiễn thu thuế như tỷ lệ thanh toán COD cao, phân tán tài khoản và khoảng trống quản lý hiện diện kỹ thuật số. Dựa trên số liệu thực tế đến cuối năm 2024 và kinh nghiệm quốc tế, tác giả đã đề xuất các giải pháp lập pháp và kỹ thuật quản lý khả thi nhằm nâng cao hiệu quả thu ngân sách và bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật tài chính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF JUSTICE MINISTRY OF EDUCATION & TRAINING HANOI LAW UNIVERSITY LE PHUONG ANH 463103 GRADUATION THESIS LAW ON TAX FOR INDIVIDUAL TAXPAYERS ENGAGED IN E-COMMERCE ACTIVITIES IN VIETNAM Hanoi — 2025 MINISTRY OF JUSTICE MINISTRY OF EDUCATION & TRAINING HANOI LAW UNIVERSITY LE PHUONH ANH 463103 GRADUATION THESIS LAW ON TAX FOR INDIVIDUAL TAXPAYERS IN E-COMMERCE ACTIVITIES IN VIETNAM Major: General Law Subject: Financial Law THESIS SUPERVISOR MS. NGUYEN THU TRANG, LL.M Hanoi — 2025 DECLARATION I hereby declare that this is my own research work, and all conclusions and data presented in this graduation thesis are truthful and reliable. Supervisor's Confirmation Author of the Graduation Thesis (Signature and full name) Le Phuong Anh il LIST OF ABBREVIATION APEC : Asia — Pacific Economic Cooperation EC : European Commission VAT : Value — Added Tax WTO : World Trade Organization 1H TABLE OF CONTENTS Page Inner Cover Page i Declaration HÌ List OfAbbreviation il Table Of Contents iv INTRODUCTION sccssnassesssacncucmmnmasnnen `. 1 CHAPTER 1: THEORETICAL ISSUES REGARDING E-COMMERCE ACTIVITIES AND LAW ON TAX MANAGEMENT FOR INDIVIDUAL TAXPAYERS IN E- COMMERCE ACTIVITIES IN VIVTNAM.

Theoretical issues regarding e-commerce aCfÏYÏf©s. Concept of vo cố. Characteristics Of @-cO MCC cis nrasisinsavcenainencrnneiencnenusevamnencemmnnnanenmnieaunaner 8 PR Os ie gee, 10 1,14, Role of €-conner06 201V: nssesssnseeesenniaooaatoiioEHEEOIUHSEELEESESLEBEGLDEEESEGGG. Theoretical issues regarding tax management law for individual taxpayers engaged in E-COMMECTCE ACH VIN CS ve csescicsses researc cence sax ana 15 1.

The concept and characteristics of tax management for individual taxpayers in e- S9000ả =9. The concept and content of tax management law for individual taxpayers in e- SOULS) rn 17 1. Tax management law for individual taxpayers engaged in e-commerce activities in several countries world wWide.cccceccessseeseeeeseeeeseeceaceecueeaeeeesesseceseeseeeaceacueeeees 20 CHAPTER 2: LAW ON TAX MANAGEMENT FOR INDIVIDUAL TAXPAYERS IN E- COMMERCE ACTIVITIES IN VIETNAM. Legal regulations related to tax management for individual taxpayers in e-commerce activities in Vietmamm.

Regulations on tax registration for individual taxpayers in e-COITIIKTCe. Regulations on tax declaration, payment obligations, and tax refunds for individual FARDAVSTS IT É CGITHHTẨIETÔiisennssukdindoesdebdseossgicdSSSGGIE. Regulations on tax refunds, tax exemptions and reductions for individual taAXPAYe 6511-1)1117/11J) 2001088. Regulations on tax inspection and audit in e-commerce activities for individual 5t; 5n ii:':iiAA‡êiỉ+ằ⁄“53Ó5-Ó5Ó54Ó545454ÓÖ5Ó5ÓỎÓ3Ö53444.

Regulations on handling violations, complaints, denunciations, and lawsuits for individual taxpayers 11 C-COMMELCE ACfTVIÍICS. Current status of tax management law enforcement for individual taxpayers in e- commeerce acfivi(iesin VietMAMM. Achievements in implementing tax management laws for individual taxpayers in e- COTTITI€TC€ ACTIVITIES 0. eee ¿5 S14 11T T1” TH TH TT Hàn HT HT Lá Hà HT HH ke 39 2.

Difficulties and limitations in implementing tax management laws for individual tAXPAYELS IN C-COMMMELCE ACTIVILICS.:cecsesseessteesersessencnssesasssssessssesssossassnenssassassnsasnesnest 42 CHAPTER 3: SOLUTIONS TO IMPROVE LAW ON TAX MANAGEMENT FOR INDIVIDUAL TAXPAYERS IN E-COMMERCE ACTIVITIES IN VIETNAM. General orientations for improving tax management law for e-commerce in Vietnam 3. Solutions to improve tax law for individual taxpayers in e-commerce in Vietnam. Solutions to enhance the implementation of tax management law for individual taxpayers in e-commerce IN YÏefrnaim.-- -- 6 S2 2v 39 111111 1e 1xepxesreeriee 58 Ce uy 3.

The urgency of the topic The development of e-commerce globally in general and in Vietnam in particular has brought significant changes to traditional business methods and commercial transactions, accompanied by tremendous benefits for business entities, consumers, and society as a whole. In recent years, e-commerce activities in Vietnam have made remarkable progress. In 2024, our country’s socio-economic development and the entire industry and trade sector unfolded in a global context with many significant and unpredictable fluctuations, accompanied by both opportunities and challenges regarding the research situation related to the topic. Nevertheless, e-commerce continued to maintain a growth rate nearly three times higher than that of traditional commerce globally, contributing approximately 20% to total retail sales of goods and services in 2024.

Southeast Asia continues to be the region with the highest growth rate in e-commerce and digital economy worldwide. Specifically for Vietnam, e-commerce maintained an impressive growth rate of 18-25% annually. In 2024, the e-commerce market size quickly surpassed $25 billion, an increase of 20% compared to 2023, accounting for approximately 9% of the total retail sales of goods and consumer service revenue nationwide. The proportion of e-commerce accounts for two-thirds of Vietnam's digital economy value.

Vietnam's e-commerce and digital technology growth rate continues to maintain solid double- digit growth, ranking among the top 10 countries with the highest e-commerce growth rates in the world, creating momentum for digital economy development and leading digital transformation in business and commerce!. Along with the strong and rapid development of e-commerce, the issue of tax management for these activities has become increasingly urgent and more challenging than ever before. The primary cause is the increase in tax evasion behaviors in the e-commerce sector. Although legal regulations on tax management have been and are being improved, with important legal documents such as Tax Administration Law No.

38/2019/QH14 passed by the XIV National Assembly on June 13, 2019, and Decree No. 52/2013/ND-CP on e-commerce ' “The proportion of e-commerce accounts for 2/3 of the value of Vietnam's digital economy”, The electronic portal of the Ministry of Industry and Trade, https://moit.vn/tin-tuc/hoat-dong/hoat-dong-cua-cac-don- Y1/cuc-thuong- mai-dien-tu-va-kinh-te-so-to-chuc- hoi-nghi-tong-ket-cong-tac-nam-2024-va-trien-khai-nhiem- yu-nam- 2025.html#:~:text=N%C43%s83 m3202024%2C%20qguy%20m%C33%B4%20th%E1%BB%8B.kinh%20(%EL %BA%BFE%20s%E13%6BB%591%20Vi%E1%BB%871%20Nam. 1 issued on 16/5/2013 (together with amendments and supplements stipulated in Decree No. 85/202 1/ND-CP on 25/9/2021), the unique characteristics and nature of the digital economy as well as the rapid development of e-commerce in Vietnam have revealed that tax administration in this field still faces considerable difficulties.

One of the greatest challenges is the ability to comprehensively manage the revenue and expenditure sources of business entities, thereby accurately determining their revenue and tax obligations. This becomes even more complex when e-commerce transactions primarily occur online, independent of traditional physical facilities such as shops or stores. Additionally, servers storing data may be located abroad, making tax monitoring and inspection increasingly difficult. Furthermore, an entity may open multiple stores on the same e-commerce platform or even across different platforms, simultaneously participating in business activities on various social media platforms.

Therefore, identifying taxable subjects and taxpayers in the electronic environment becomes a significant challenge for tax authorities. Moreover, the robust development of online business forms has created numerous gaps in controlling transactions and cash flows, making it difficult to ensure that all business activities are monitored and fully taxed, contributing to creating fairness in the national tax system. For the reasons and realities mentioned above, researching the topic: “Legal Framework jor Tax Administration of Individual Taxpayers in E-commerce Activities in Vietnam” has significance theoretically and practically to contribute to the evaluation and improvement of legal regulations governing this field. Literature review The issue of tax management for e-commerce in general, as well as specific research on tax management for individual e-commerce taxpayers, has been addressed in various studies, articles, and scientific journals.

Notably: Firstly, the doctoral dissertation in economics by Pham Nu Mai Anh (2019) at the Academy of Finance, titled “Zax Management for E-commerce in Vietnam” outlined fundamental issues of tax management in e-commerce activities. The study focused on tax authorities’ management of e-commerce in Vietnam and proposed measures for improvement. However, the dissertation emphasized economic aspects rather than legal perspectives on e- commerce tax management. Secondly, the Master’s thesis in Law by Ton Nu Phuoc Duyen (2022), titled “Tax Laws Jor the Sale and Supply of Goods on E-Commerce Platforms by Businesses and Individual Traders: A Case Study in Quang Neai Province” in 2022 at the University of Law, Hue University.

The thesis focuses on examining the legal framework governing tax management for the sale and supply of goods through e-commerce platforms by businesses and individual traders. By analyzing the practical application and enforcement of these tax Jaws in Quang Ngai Province, the study identifies challenges and opportunities within the current system. Based on these findings, the thesis proposes a range of solutions aimed at improving the legal framework for tax management in e-commerce activities. These recommendations are designed to enhance the alignment of tax laws with the practical demands of managing e-commerce activities and to support the growth and regulation of e-commerce within Quang Ngai Province.

Thirdly, the scientific journal titled “Overview ofLegal Provisions and Some Difficulties on Managing Tax Towards Individuals and Business Households on E-commerce Trading Platforms Under Vietnamese Law” by authors Pham Huynh Bao Oanh and Doan Thanh Tho, published by Ho Chi Minh City University of Economics and Finance in 2024. The document analyzes the legal provisions and challenges in tax management for e-commerce in Vietnam. It highlights rapid e-commerce growth, the evolving tax laws, and the increasing complexity of ensuring comphance among individual and business taxpayers. Challenges include unclear regulations, difficulties in identifying taxable entities, and limited enforcement tools.

The paper also discusses international best practices and proposes reforms such as enhanced. digital infrastructure, simplified procedures, and better interagency coordination to improve compliance and efficiency. Fourthly, the study titled “Tax Declaration Decisions on Social Networks of Online Retailers: A Case Study in Vietnam” by authors Le Xuan Cu and Nguyen Tran Hung was published in the online journal kuey.net, under the section Educational Administration: Theory and Practice. The article specifically explores the tax declaration decisions of online retailers on social media platforms in Vietnam.

It examines factors influencing compliance, such as awareness of tax policies, perceived fairness of the tax system, and enforcement measures. The study highlights the challenges faced by tax authorities in managing e-commerce taxation and provides recommendations to improve compliance. These include better communication of tax policies, strengthening enforcement mechanisms, and simplifying tax procedures. Objectives of the research This thesis is developed based on the following objectives: Firstly, to identify and clarify the fundamental theoretical aspects of tax management laws for individual taxpayers engaged in e-commerce activities in Vietnam.

Secondly, to analyze the content and current state of legal regulations on tax management for individual e-commerce taxpayers in Vietnam. Thirdly, to propose solutions to improve tax management laws for individual e- commerce taxpayers in Vietnam. Scope and subject of the research Research Subjects: The research subjects of this thesis include theoretical aspects related to e-commerce activities and tax management regulations applicable to individual e-commerce taxpayers in Vietnam. Scope of Research: i Scope of Content Regarding international trade, the thesis analyzes and clarifies the concepts and characteristics of this activity, provides an overview of international trade models, and highlights the role of e-commerce in Vietnam's socio-economic development.

Regarding tax laws for individual e-commerce taxpayers, the thesis focuses on analyzing and studying the legal foundations related to this issue, thereby proposing solutions and recommendations to improve relevant legal regulations. Scope of Space and Time The thesis examines tax management laws applicable to individual e-commerce taxpayers across the entire territory of Vietnam over a five-year period (from 2020 to the present). Research method The thesis applies various research methods, including analytical method, enumeration method, synthesis method, statistical method, and comparative method for data, figures, and related information. The figures and parameters are extracted from theses, dissertations, and scientific articles that have been published in previous research.

Additionally, the author also references and 4 utilizes materials from international articles, teaching curricula fromreputable universities, along with authoritative and reliable information sources from websites and online databases. Scientific and practical significance of the research The research results of the thesis provide contributions in both theoretical and practical aspects as follows: First, regarding the theoretical aspect: Although the thesis does not directly focus on resolving theoretical issues related to tax management for e-commerce, the researchresults from this topic have contributed to further clarifying the theory of tax management in e-commerce, particularly the legal theory of tax management for individuals participating as taxpayers in the e-commerce sector. Second, regarding the practical aspect: The thesis has delved deeply into analyzing issues related to tax management regulations for individual taxpayers in e-commerce activities in Vietnam. On this basis, the research has proposed practical solutions aimed at improving the effectiveness of applying tax management laws for individual taxpayers in the e-commerce sector in Vietnam today.