Bảo Hộ Quyền Tác Giả Đối Với Tác Phẩm Báo Chí Theo Pháp Luật Việt Nam

Luận văn thạc sỹ phân tích bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm báo chí theo pháp luật Việt Nam, nêu rõ các quy định và thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Minh Hải
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Quế Anh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân sự và Tố tụng dân sự
• Đề tài: Bảo Hộ Quyền Tác Giả Tác Phẩm Báo Chí Theo Pháp Luật Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BẢO HỘ QUYỀN TÁC GIẢ ĐỐI VỚI TÁC PHẨM BÁO CHÍ
• 1.1. Khái quát chung về tác phẩm báo chí
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN HÀNH VỀ BẢO HỘ QUYỀN TÁC GIẢ ĐỐI VỚI TÁC PHẨM BÁO CHÍ
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG BẢO HỘ QUYỀN TÁC GIẢ ĐỐI VỚI TÁC PHẨM BÁO CHÍ VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ BẢO HỘ QUYỀN TÁC GIẢ ĐỐI VỚI TÁC PHẨM BÁO CHÍ VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC THI CÁC BIỆN PHÁP BẢO VỆ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bảo Hộ Quyền Tác Giả Tác Phẩm Báo Chí

Bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm báo chí là một vấn đề quan trọng trong pháp luật Việt Nam. Quyền tác giả không chỉ bảo vệ quyền lợi của tác giả mà còn khuyến khích sự sáng tạo trong lĩnh vực báo chí. Theo quy định của pháp luật, tác phẩm báo chí được coi là sản phẩm trí tuệ, và việc bảo vệ quyền tác giả là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành báo chí.

1.1. Khái Niệm Quyền Tác Giả Trong Tác Phẩm Báo Chí

Quyền tác giả là quyền của tác giả đối với tác phẩm của mình, bao gồm quyền nhân thân và quyền tài sản. Đối với tác phẩm báo chí, quyền tác giả bảo vệ những sản phẩm thông tin được sáng tạo và phát hành.

1.2. Đặc Điểm Của Tác Phẩm Báo Chí

Tác phẩm báo chí có tính chất đa dạng và phong phú, bao gồm nhiều thể loại như phóng sự, ghi nhanh, và bình luận. Mỗi tác phẩm đều có nội dung độc lập và cấu trúc hoàn chỉnh.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Bảo Hộ Quyền Tác Giả

Mặc dù pháp luật Việt Nam đã có những quy định về bảo hộ quyền tác giả, nhưng thực tế vẫn tồn tại nhiều thách thức. Việc vi phạm quyền tác giả diễn ra phổ biến, gây khó khăn cho các tác giả trong việc bảo vệ quyền lợi của mình. Hệ thống pháp lý hiện hành cần được cải thiện để đáp ứng tốt hơn nhu cầu bảo vệ quyền tác giả.

2.1. Các Hành Vi Vi Phạm Quyền Tác Giả

Hành vi vi phạm quyền tác giả bao gồm sao chép, phát hành tác phẩm mà không có sự đồng ý của tác giả. Những hành vi này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của tác giả mà còn làm giảm giá trị của tác phẩm.

2.2. Thiếu Ý Thức Về Quyền Tác Giả

Nhiều người làm báo và độc giả chưa nhận thức đầy đủ về quyền tác giả, dẫn đến việc vi phạm diễn ra thường xuyên. Cần có các chương trình giáo dục để nâng cao nhận thức về quyền tác giả trong xã hội.

III. Phương Pháp Bảo Hộ Quyền Tác Giả Hiệu Quả

Để bảo vệ quyền tác giả đối với tác phẩm báo chí, cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các biện pháp này bao gồm cả biện pháp pháp lý và biện pháp giáo dục. Việc nâng cao nhận thức và hiểu biết về quyền tác giả là rất quan trọng.

3.1. Biện Pháp Pháp Lý Bảo Vệ Quyền Tác Giả

Các biện pháp pháp lý bao gồm việc khởi kiện các hành vi vi phạm quyền tác giả và yêu cầu bồi thường thiệt hại. Hệ thống pháp luật cần được hoàn thiện để bảo vệ quyền lợi của tác giả một cách hiệu quả hơn.

3.2. Tăng Cường Giáo Dục Về Quyền Tác Giả

Cần tổ chức các khóa đào tạo và hội thảo về quyền tác giả cho các nhà báo và sinh viên ngành báo chí. Việc này sẽ giúp nâng cao nhận thức và ý thức tuân thủ pháp luật trong lĩnh vực báo chí.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Về Bảo Hộ Quyền Tác Giả

Việc áp dụng các quy định về bảo hộ quyền tác giả trong thực tiễn còn nhiều hạn chế. Các cơ quan chức năng cần có những biện pháp cụ thể để thực thi quyền tác giả một cách hiệu quả hơn. Nghiên cứu thực tiễn sẽ giúp đưa ra những giải pháp phù hợp.

4.1. Thực Trạng Bảo Hộ Quyền Tác Giả Tại Việt Nam

Thực trạng bảo hộ quyền tác giả tại Việt Nam cho thấy nhiều tác giả vẫn chưa được bảo vệ quyền lợi một cách đầy đủ. Cần có sự can thiệp của các cơ quan chức năng để cải thiện tình hình này.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Quyền Tác Giả

Nghiên cứu cho thấy rằng việc bảo vệ quyền tác giả không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của tác giả mà còn thúc đẩy sự sáng tạo trong lĩnh vực báo chí. Cần có những chính sách khuyến khích tác giả sáng tạo.

V. Kết Luận Về Bảo Hộ Quyền Tác Giả Tác Phẩm Báo Chí

Bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm báo chí là một vấn đề cần thiết và cấp bách. Cần có những giải pháp đồng bộ để nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền tác giả. Tương lai của ngành báo chí phụ thuộc vào việc thực hiện tốt các quy định về quyền tác giả.

5.1. Tương Lai Của Quyền Tác Giả Trong Ngành Báo Chí

Tương lai của quyền tác giả trong ngành báo chí sẽ phụ thuộc vào sự phát triển của công nghệ và sự thay đổi trong nhận thức của xã hội. Cần có những điều chỉnh phù hợp để bảo vệ quyền lợi của tác giả.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Hoàn Thiện Pháp Luật

Cần đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật về quyền tác giả để đáp ứng tốt hơn nhu cầu bảo vệ quyền lợi của tác giả trong bối cảnh hiện đại.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của báo chí Việt Nam, bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm báo chí trở thành vấn đề cấp thiết nhằm khuyến khích sáng tạo và bảo vệ quyền lợi của nhà báo. Báo chí không chỉ là kênh thông tin đại chúng mà còn là tiếng nói của Đảng, Nhà nước và nhân dân, phục vụ nhu cầu thông tin đa dạng của xã hội. Theo ước tính, các hành vi vi phạm quyền tác giả trong lĩnh vực báo chí diễn ra thường xuyên, gây ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng và uy tín của các tác phẩm báo chí. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm sáng tỏ các vấn đề lý luận và thực tiễn về quyền tác giả đối với tác phẩm báo chí theo pháp luật Việt Nam, đồng thời đề xuất giải pháp hoàn thiện cơ chế bảo hộ nhằm nâng cao hiệu quả thực thi. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hệ thống pháp luật Việt Nam hiện hành, các điều ước quốc tế liên quan và pháp luật một số quốc gia phát triển trong lĩnh vực này, với thời gian nghiên cứu chủ yếu từ năm 2000 đến nay. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc góp phần xây dựng hành lang pháp lý vững chắc, thúc đẩy sự phát triển bền vững của báo chí Việt Nam trong thời kỳ hội nhập quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: Chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật, làm nền tảng cho việc phân tích các quan điểm pháp lý về quyền tác giả. Mô hình nghiên cứu tập trung vào ba khái niệm chính: tác phẩm báo chí, quyền tác giả và cơ chế bảo hộ quyền tác giả. Khái niệm tác phẩm báo chí được hiểu là sản phẩm sáng tạo trí tuệ thể hiện dưới dạng chữ viết, âm thanh, hình ảnh nhằm truyền tải thông tin về các sự kiện xã hội đến công chúng. Quyền tác giả bao gồm quyền nhân thân và quyền tài sản, bảo vệ lợi ích tinh thần và vật chất của tác giả. Cơ chế bảo hộ quyền tác giả được xem xét qua hệ thống pháp luật quốc gia, các điều ước quốc tế và biện pháp thực thi.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ văn bản pháp luật Việt Nam như Bộ luật Dân sự 2015, Luật Sở hữu trí tuệ 2005 và các nghị định hướng dẫn thi hành, cùng với các điều ước quốc tế như Công ước Berne, Hiệp định TRIPs. Ngoài ra, các tài liệu nghiên cứu, báo cáo ngành và các bài viết chuyên sâu cũng được sử dụng để bổ sung. Phương pháp phân tích bao gồm phân tích nội dung, so sánh pháp luật quốc tế và trong nước, tổng hợp và đánh giá thực trạng. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các văn bản pháp luật và tài liệu liên quan được ban hành từ năm 1986 đến 2020. Phương pháp chọn mẫu là phương pháp chọn lọc có chủ đích nhằm tập trung vào các văn bản pháp luật và điều ước quốc tế có liên quan trực tiếp đến quyền tác giả trong lĩnh vực báo chí. Timeline nghiên cứu kéo dài trong khoảng 12 tháng, từ khảo sát tài liệu đến phân tích và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hệ thống pháp luật Việt Nam về quyền tác giả đối với tác phẩm báo chí đã tương đối đầy đủ với các văn bản như Luật Sở hữu trí tuệ 2005, Bộ luật Dân sự 2015, Luật Báo chí 2016 và các nghị định hướng dẫn. Ví dụ, Nghị định 100/2006/NĐ-CP quy định chi tiết về quyền tác giả đối với tác phẩm báo chí, bao gồm quyền nhân thân và quyền tài sản.

2. Thực trạng vi phạm quyền tác giả trong lĩnh vực báo chí còn phổ biến, đặc biệt là sao chép tin tức, bài viết trên báo điện tử với tỷ lệ vi phạm ước tính khoảng 30-40% trong một số địa phương. Việc xử lý vi phạm còn hạn chế do quy định pháp luật chưa cụ thể và thiếu biện pháp chế tài hiệu quả.

3. Quyền tác giả đối với tác phẩm báo chí có đặc thù riêng biệt so với các loại tác phẩm khác, như tính thời sự, tính xác thực và tính định hướng xã hội cao. Ví dụ, quyền phát hành tác phẩm báo chí là đặc quyền của cơ quan báo chí, không phải của tác giả cá nhân.

4. Việc hội nhập quốc tế đã thúc đẩy Việt Nam hoàn thiện pháp luật về quyền tác giả, với việc tham gia các điều ước quốc tế như Công ước Berne (hiệu lực từ 2004), Hiệp định TRIPs và các FTA như EVFTA, TPP. Tuy nhiên, việc áp dụng các cam kết quốc tế vào thực tiễn còn nhiều khó khăn do sự khác biệt về hệ thống pháp luật và điều kiện thực thi.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các hạn chế trong bảo hộ quyền tác giả báo chí xuất phát từ quy định pháp luật còn chung chung, chưa cụ thể hóa các quyền và nghĩa vụ của các chủ thể liên quan. So sánh với pháp luật Hoa Kỳ và Thụy Điển cho thấy, các quốc gia này có quy định chi tiết hơn về quyền nhân thân và quyền tài sản, cũng như các biện pháp xử lý vi phạm rõ ràng và nghiêm khắc hơn. Ví dụ, Luật Bản quyền Hoa Kỳ quy định thời hạn bảo hộ quyền tác giả lên đến 95 năm kể từ khi công bố, trong khi Việt Nam là 70 năm sau khi tác giả qua đời. Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu là làm rõ tính đặc thù của quyền tác giả trong lĩnh vực báo chí, từ đó đề xuất các giải pháp pháp lý phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả bảo hộ và thực thi quyền tác giả, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của báo chí Việt Nam trong thời đại số.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật về quyền tác giả đối với tác phẩm báo chí bằng cách cụ thể hóa các quyền nhân thân và quyền tài sản, đặc biệt là quyền phát hành và quyền kiểm soát việc sao chép. Thời gian thực hiện: 12-18 tháng. Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp phối hợp Bộ Thông tin và Truyền thông.

2. Tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về quyền tác giả trong giới nhà báo và cơ quan báo chí nhằm xây dựng văn hóa tôn trọng quyền tác giả. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Hội Nhà báo Việt Nam, các cơ quan báo chí.

3. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống xử lý vi phạm quyền tác giả báo chí, bao gồm biện pháp hành chính, dân sự và hình sự với chế tài nghiêm minh, đồng thời nâng cao năng lực cho các cơ quan thực thi pháp luật. Thời gian: 24 tháng. Chủ thể: Bộ Công an, Tòa án nhân dân, Thanh tra Bộ Thông tin và Truyền thông.

4. Thúc đẩy việc áp dụng công nghệ số trong quản lý và bảo vệ quyền tác giả, như xây dựng cơ sở dữ liệu tác phẩm báo chí, hệ thống giám sát vi phạm trực tuyến. Thời gian: 18 tháng. Chủ thể: Bộ Thông tin và Truyền thông, các doanh nghiệp công nghệ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà làm luật và cơ quan quản lý nhà nước: Giúp hiểu rõ thực trạng và các vấn đề pháp lý liên quan đến quyền tác giả trong báo chí, từ đó xây dựng chính sách và pháp luật phù hợp.

2. Các cơ quan báo chí và nhà báo: Nắm bắt quyền lợi và nghĩa vụ pháp lý, nâng cao ý thức bảo vệ quyền tác giả, tránh vi phạm và tranh chấp pháp lý.

3. Các tổ chức bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ: Cung cấp cơ sở khoa học để phát triển các chương trình bảo vệ quyền tác giả trong lĩnh vực báo chí.

4. Học giả, sinh viên ngành luật và truyền thông: Là tài liệu tham khảo chuyên sâu về pháp luật quyền tác giả trong báo chí, phục vụ nghiên cứu và giảng dạy.

Câu hỏi thường gặp

1. Quyền tác giả đối với tác phẩm báo chí bao gồm những quyền gì?
   Quyền tác giả bao gồm quyền nhân thân (quyền đặt tên, quyền bảo vệ tính toàn vẹn tác phẩm) và quyền tài sản (quyền sử dụng, sao chép, phân phối tác phẩm). Ví dụ, nhà báo có quyền yêu cầu ghi tên khi tác phẩm được sử dụng.

2. Pháp luật Việt Nam bảo hộ quyền tác giả tác phẩm báo chí như thế nào?
   Pháp luật Việt Nam bảo hộ quyền tác giả qua Luật Sở hữu trí tuệ, Luật Báo chí và các nghị định hướng dẫn, đồng thời áp dụng các điều ước quốc tế như Công ước Berne. Hệ thống chế tài hành chính, dân sự và hình sự được thiết lập để xử lý vi phạm.

3. Thời hạn bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm báo chí là bao lâu?
   Theo Bộ luật Dân sự 2015, quyền tác giả tồn tại đến 70 năm sau khi tác giả qua đời. Nếu tác phẩm có nhiều đồng tác giả, thời hạn tính từ năm tác giả cuối cùng qua đời.

4. Những hành vi nào được coi là xâm phạm quyền tác giả trong báo chí?
   Bao gồm sao chép, phát hành, sử dụng tác phẩm mà không được phép, sửa đổi làm ảnh hưởng đến uy tín tác giả, hoặc không ghi tên tác giả khi sử dụng tác phẩm. Ví dụ, sao chép bài viết trên báo điện tử mà không xin phép là vi phạm.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực báo chí?
   Cần hoàn thiện pháp luật, tăng cường tuyên truyền, áp dụng công nghệ số trong quản lý, đồng thời nâng cao năng lực thực thi pháp luật và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Kết luận

• Quyền tác giả là cơ sở pháp lý quan trọng điều chỉnh quan hệ giữa tác giả, chủ sở hữu và người sử dụng tác phẩm báo chí.
• Tác phẩm báo chí có đặc thù riêng về nội dung và hình thức, đòi hỏi quy định pháp luật phù hợp và cụ thể.
• Hệ thống pháp luật Việt Nam đã tương đối hoàn chỉnh, song còn tồn tại hạn chế trong thực thi và xử lý vi phạm.
• Việc tham gia các điều ước quốc tế tạo động lực thúc đẩy hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả bảo hộ quyền tác giả.
• Các bước tiếp theo cần tập trung vào hoàn thiện pháp luật, nâng cao nhận thức, áp dụng công nghệ và tăng cường thực thi để bảo vệ quyền tác giả trong báo chí một cách hiệu quả.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ quyền tác giả và thúc đẩy sự phát triển bền vững của báo chí Việt Nam!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm báo chí. Chương 2: Những quy đinḥ của pháp luâṭ ViêṭNam hiêṇ hành vềbảo hô ̣quyền tác giả đối với tác phẩm báo chí. Chương 3: Thưc̣ trang̣ hoaṭ đông̣ bảo hô ̣quyền tác giảđối với tác phẩm báo chívà môṭ sốkiến nghi ̣nhằm hoàn thiêṇ pháp luâṭ vềbảo hô ̣quyền tác giảđối với tác phẩm báo chívà nâng cao hiêụ quảthưc̣ thi các biêṇ pháp bảo vê.̣ 4 ́ ́ ̀ ̀ Chƣơng 1 ̀ ̉ ́ ̉ ́ ̉ ́ ́ MÔṬ SÔ VÂN ĐÊ LY LUÂṆ VÊ BAO HỘQUYÊN TAC GIA ĐÔI VƠI TAC ̉ ́ ́ PHÂM BAO CHI 1. Khái quát chung về tác phẩm báo chí 1.

Khái niệm tác phẩm báo chí. Khái niệm “báo chí”, hiểu theo nghiã rông̣ bao gồm báo in, báo nói, báo hình, báo điện tử, hiểu theo nghiã hep̣ bao gồm báo vàtap̣ chí. Ở góc tiếp cận từ lý thuyết, báo chí đƣợc coi là “nhưng tư liêụ sinh hoaṭ tinh thần nhằm thông tin va noi ro về ̃ ̀ ́ ̃ nhưng sư ̣kiêṇ th ời sự đã và đang diễn ra cho một nhóm đối tượng nhất định , xuất ̃ bản định kỳ, đều đặn” [26, tr103]. Dƣơi goc đô ̣phap ly, LuâṭBao chi năm 1989 sƣa ́ ́ ́ ́ ́ ́ ̉ đổi bổsung năm 1999 đƣa ra đinḥ nghia báo chí là “phương tiện thông tin đại ̃ chúng thiết yếu đối với đời sống xã hội; là cơ quan ngôn luận của các tổ chức của Đảng, cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội (dưới đây gọi chung là tổ chức); là diễn đàn của nhân dân” (Điều 1).

LuâṭBáo chínăm 2016 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2017) tiếp câṇ tƣ̀ hinh̀ thƣ́c thểhiêṇ tƣ̀ đóđinḥ nghiã báo chílà “sản phẩm thông tin về các sự kiện, vấn đề trong đời sống xã hội thể hiện bằng chữ viết, hình ảnh, âm thanh, được sáng tạo, xuất bản định kỳ và phát hành, truyền dẫn tới đông đảo công chúng thông qua các loại hình báo in, báo nói, báo hình, báo điện tử” (khoản 1 Điều 3). Vềt huâṭngƣ̃ “tác phẩm” , đây làthuâṭngƣ̃dùng chung cho các loaịtác phẩm văn hoc̣ , nghê ̣thuâṭ, mỹ thuật , khoa hoc̣. Theo sach Tƣ điển Tiếng Vi ệt, “tac ́ ̀ ́ phẩm la môṭ công trinh do cac nha văn hoa – nghê ̣thuâṭ hoăc̣ khoa hoc̣ sang taọ ̀ ̀ ́ ̀ ́ ́ ra”. Nhƣ vâỵ, hiểu theo ngƣ nghia cua tƣ , “tac phẩm bao chi” là thuật ngữ để chỉ ̃ ̃ ̉ ̀ ́ ́ ́ sản phẩm trí tuệ đƣợc sáng tạo ra và đƣợc đăng tả i trên bao chi.

Tuy nhiên, không ́ ́ phải tác phẩm nào đƣợc đăng tải trên báo chí cũng đƣợc coi là “tac phẩm bao chi” ́ ́ ́ mà tùy thuộc vào nội dung thông tin mà tác phẩm muốn truyền đạt. Bơi, báo chí là ̉ môṭphƣơng tiêṇ thông tin , sản phẩm thông tin về các sự kiện , vấn đềtrong xa ̃hôị, 5 do đóđểđƣơc̣ xem làmôṭ tác phẩm báo chí , tác phẩm đó phải có nội dung nhằm thông tin vềcác sƣ ̣kiêṇ , vấn đềtrong xa ̃hôị. Nhƣ̃ng tác phẩm đƣợc đăng tải trên báo chínhƣng nôịdung laị vềtrítƣởng tƣơng̣ hay mang tinh́ nghê ̣thuâṭ nhƣ truyêṇ ngắn, tản văn, thơ. hoăc̣ để quảng cáo , giơi thiêụ viêc̣ lam.

thì không đƣơc̣ coi la ́ ̀ ̀ tác phẩm báo chí mà gọi là tác phẩm văn học , tác phẩm nghê ̣thuâṭhoăc̣ tac phẩm ́ làm dịch vụ. Tại cuốn sách Tư ly luâṇ đến thưc̣ tiêñ bao chi , nhà nghiên cứu báo chí Tạ ̀ ́ ́ ́ Ngọc Tấn định nghĩa : “Tac phẩm bao chi la môṭ chinh thểchuyển tai nôị dung ́ ́ ́̀ ̉ ̉ thông tin mang tinh thơi sư ̣vơi hinh thưc tương ưng” [1, tr101]. ́ ̀ ́ ̀ ́ ́ Tƣ đinḥ nghia trên , có thể hiểu : môṭsan phẩm thông tin , nếu hôịtu ̣đu hai ̀ ̃ ̉ ̉ phần taọ nên môṭchinh thểva co mối quan hê ̣hƣu cơ vơi nhau , bao gồm môṭnôị ̉ ̀ ́ ̃ ́ dung thông tin mang tinh thơ i sƣ ̣đi kem vơi môṭhinh thƣc biểu đaṭtƣơng ƣng – ́ ̀ ̀ ́ ̀ ́ ́ đƣơc̣ coi la môṭtac phẩm bao chi. ̀ ́ ́ ́ Nôịdung thông tin mang tinh thơi sƣ ̣co thểla cac sƣ ̣ kiêṇ, vấn đề, hiêṇ ́ ̀ ́ ̀́ tƣơng̣ , chân dung con ngƣơi , tƣơng ƣng vơi đ ối tƣợng phản ánh của tác phẩm báo ̀ ́ ́ chí là con ngƣơi va sƣ ̣viêc̣ đa , đang va se tồn taịtrong cuôc̣ sống hiêṇ t hƣc̣ khach ̀ ̀ ̃ ̀ ̃ ́ quan đƣơc̣ tac gia lƣạ choṇ đểđiều tra , nghiên cƣu , khai thac tƣ liêụ đểphan anh ́ ̉ ́ ́ ̉ ́ trong tac phẩm cua minh.

́ ̉ ̀ Tƣơng ƣng v ới nội dung thông tin đƣợc truyền đạt , hình thức của tác phẩm ́ báo chí có thể là phóng s ự, ghi nhanh, tƣờng thuật, phỏng vấn, phản ánh, điều tra, bình luận, xã luận, chuyên luận, ký báo chí. Cấu thành hinh̀J thƣ́c của tác phẩm báo chí là các dạng vật chất đơn giản nhƣ chữ viết , hình ảnh, âm thanh thểhiêṇ trên nền các loại hình báo chí là báo in, báo nói, báo hình, báo điện tử. Theo các quy đinḥ pháp luâṭhiêṇ hành , tác phẩm báo chí đƣợc định nghĩa: “Tác phẩm báo chí là tên gọi chung cho tất cả các thể loại tin, bài, ảnh .đã được đăng, phát trên báo chí” (khoản 18 Điều 1 Nghị định 51/2002/NĐ-CP) “Tác phẩm báo chí quy định tại điểm c khoản 1 Điều 14 của Luật Sở hữu trí tuệ bao gồm các thể loại: phóng sự, ghi nhanh, tường thuật, phỏng vấn, phản ánh, điều tra, bình luận, xã luận, chuyên luận, ký báo chí và các thể loại báo chí khác nhằm 6 đăng, phát trên báo in, báo nói, báo hình, báo điện tử hoặc các phương tiện khác” (Điều 11 Nghị định số 100/2006/NĐ-CP). “Tác phẩm báo chí là đơn vị cấu thành nhỏ nhất của sản phẩm báo chí, có nội dung độc lập và cấu tạo hoàn chỉnh, gồm tin, bài được thể hiện bằng chữ viết, âm thanh hoặc hình ảnh” (Khoản 7 Điều 3 LuâṭBáo chínăm 2016).

Tƣ̀ nhƣ̃ng phân tích trên , có thể định nghĩa : Tác phẩm báo chí là sản phẩm sáng tạo trí tuệ thểhiêṇ dưới dang̣ chữviết , âm thanh , hình ảnh , nhằm mục đích truyền tải thông tin vềnhững vấn đề, sư ̣kiêṇ trong đời sống xãhôị đến công chúng; có hình thức tương ứng với nội dung thông tin ; đươc̣ đăng tai trên cac phương tiêṇ ̉ ́ thông tin đaị chung va la môṭ bô ̣phâṇ cấu thanh cua san phẩm bao chi. ́ ̀ ̀ ̀ ̉ ̉ ́ ́ Tác phẩm báo chí thể hiện các chức năng cơ bản hƣớng tới đối tƣơng̣ tiếp nhâṇ làcông chúng: chƣ́c năng thông báo tin tƣ́c, chƣ́c năng taọ ra dƣ luâṇ xa ̃hôịvà phản biện xã hội, chƣc năng kich thich sƣ ̣chu chuyển xa hôị (tạo ra phong trào hành ́ ́ ́ ̃ đông̣ ). Các chức năng này đƣợc đặt trong mộ t mối liên hê ̣thống nhất mà cơ sở l à chƣ́c năng thông báo tin tƣ́c. Tƣ̀bản chất làhoaṭđông̣ truyền tin , hình thành dòng thông tin đaịchúng , hƣớng tác đông̣ vào đông đảo công chúng , giá trị của tác phẩm báo chí thể hiện ở việc lôi kéo , tâp̣ hơp̣ , giáo dục , thuyết phuc̣ , tổchƣ́c đông đảo nhân dân tham gia giải quyết các vấn đềkinh tế , xã hội đang đăṭra theo hƣớng chính trị nhất định hoặc tạo lập diễn đàn xã hội rộng rãi thu hút sự tham g ia của đông đao nhân dân vao ban luâṇ nhƣng vấn đềthiết thƣc̣ , liên quan đến đơi sống ̉ ̀ ̀ ̃ ̀ công̣ đồng.

Đặc điểm của tác phẩm báo chí. Tác phẩm báo chí có phạm vi rất rộng , đa dang̣ va phong phu. Vềkhach quan, ̀ ́ ́ tính chất rông̣ , đa dang̣ va phong phu la hê ̣qua cua nhu cầu tiếp nhâṇ thông tin ̀ ́ ̀ ̉ ̉ phong phu , đa dang̣ cua công chung. Nhu cầu đo thƣơng xuyên chiụ sƣ ̣chi phối ́ ̉ ́ ́ ̀ của áp lực thời sự , chính trị và thị hiếu thông tin , đồng thơi, nhu cầu đo luôn luôn ̀ ́ vâṇ đông̣ theo tiến trinh vâṇ đông̣ cu a đơi sống.

Vềchu quan , tính chất rông̣ , đa ̀ ̉ ̀ ̉ dạng và phong phú chi phối “trương hoaṭ đông”̣ sáng tạo của chủ thể tác giả đặc ̀ biêṭđối với loaịhinh̀ tác phẩm báo chílànhà báo. Do đó, đối tƣơng̣ phản ánh của 7 tác phẩm báo chí vô cùng rộng , bao gồm cảsƣ ̣kiêṇ , hiêṇ tƣơng̣ , vấn đề, con ngƣơi.Tuy nhiên, dù đối tƣợng phản ánh khác nhau , nhƣng mỗi tac phẩm bao chi ̀ ́ ́ ́ luôn co nhƣng đăc̣ trƣng chung phân biêṭvơi nhƣng tac phẩm văn hoc̣ , nghê ̣thuâṭ, ́ ̃ ́ ̃ ́ khoa hoc̣ khac. Nhƣng đăc̣ trƣng nay thểhiêṇ ơ hai yếu tốcấu thanh tac phẩm bao ́ ̃ ̀ ̉ ̀ ́ ́ chí là yếu tố nội dung và yếu tố hình thức. Vềnôị dung , xuất phat tư chưc năng quan tr ọng của tác phẩm báo chí là ́ ̀ ́ truyền tai thông tin , nôị dung cua môṭ tac phẩm bao chi luôn đăc̣ trưng bơi tính ̉ ̉ ́ ́ ́ ̉ thời sư,̣ tính xác thưc, tính định hướng trực tiếp.

Tính thời sự chỉ nhƣ̃ ng sƣ ̣viêc̣, sƣ ̣kiêṇ đa ̃vàđang xảy ra , có ý nghĩa xã hội và đƣơ c̣ nhiều ngƣời quan tâm. Đólànhƣ̃ ng sƣ ̣kiêṇ công chúng muốn biế t, cần biết nhƣng chƣa biết hoă c̣ nh ƣ̃ ng sƣ ̣kiêṇ lan h̃ đaọ cần thông tin cho công chúng đểthƣc̣ hiêṇ muc̣ đich chinh tri ̣cua minh , sự kiêṇ đa xay ra tƣ lâu nhƣng nay mơi biết hoăc̣ ́ ́ ̉ ̀ ̃ ̉ ̀ ́ xảy ra đã lâu nhƣng mang ý nghĩa thời sự , thơi cuôc̣. ̀ Tính xác thực đoi hoi tác giả tác phẩm báo chí khi thông tin vềnhƣng biến cố, ̀ ̉ ̃ sƣ ̣viêc̣ , con ngƣơi , hoàn cảnh , tình huố ng đều phai la nhƣng cái có thật vừa mơi ̀ ̉ ̀ ̃ ́ xảy ra, đang xảy ra hoăc̣ chắn chắn se ̃xảy ra. Tính định hướng trực tiếp thểhiêṇ ởhiêụ ƣ́ng xa ̃hôịcủa thông tin màtác phẩm báo chítruyền tải , đólànhƣ̃ng sƣ ̣kiêṇ , sƣ ̣viêc,̣ vấn đề đƣa ra phải là những vấn đềthiết thân liên quan đến đời sống của công̣ đồng.

Nhƣ̃ng giá trị thông tin mà tác phẩm báo chí mang lại giúp cho công chúng nắm bắt kịp thời bản chất sự kiện để có những phản ứng một cách tích cực.