Luận án tiến sĩ: Bảo đảm quyền lợi người sử dụng lao động trong đình công - NCS Trương Thị Thanh Trúc

Bài viết phân tích quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động trong đình công theo pháp luật lao động Việt Nam hiện nay.

• Tác giả: Trương Thị Thanh Trúc
• Người hướng dẫn: Tiến Sĩ Phạm Thị Thúy Nga
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Bảo Đảm Quyền Và Lợi Ích Hợp Pháp Của Người Sử Dụng Lao Động Trong Đình Công Theo Pháp Luật Lao Động Việt Nam Hiện Nay
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2. Đánh giá chung tổng quan tình hình nghiên cứu và những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu
• 1.3. Cơ sở lý thuyết nghiên cứu
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BẢO ĐẢM QUYỀN VÀ LỢI ÍCH HỢP PHÁP CỦA NGƯỜI SỬ DỤNG LAO ĐỘNG TRONG ĐÌNH CÔNG
• 2.1. Những vấn đề lý luận về đình công và đình công bất hợp pháp
• 2.2. Khái niệm, đặc điểm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động trong đình công
• 2.3. Sự cần thiết phải ban hành các quy định pháp luật về bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động trong đình công
• 2.4. Nội dung pháp luật về bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động trong đình công
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ BẢO ĐẢM QUYỀN VÀ LỢI ÍCH HỢP PHÁP CỦA NGƯỜI SỬ DỤNG LAO ĐỘNG TRONG ĐÌNH CÔNG THEO PHÁP LUẬT LAO ĐỘNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 3.1. Thực trạng pháp luật ghi nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động trong đình công theo pháp luật lao động ở Việt Nam hiện nay
• 3.2. Thực trạng hệ thống cơ quan nhà nước bảo đảm thực hiện quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động trong đình công
• 3.3. Thực trạng cơ chế bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động trong đình công
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC THI PHÁP LUẬT BẢO ĐẢM QUYỀN VÀ LỢI ÍCH HỢP PHÁP CỦA NGƯỜI SỬ DỤNG LAO ĐỘNG TRONG ĐÌNH CÔNG
• 4.1. Định hướng hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động trong đình công
• 4.2. Các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động trong đình công
• 4.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan về Đình Công và Quyền Lợi Người Sử Dụng Lao Động

Trong nền kinh tế thị trường, quan hệ lao động luôn tiềm ẩn nguy cơ tranh chấp do sự đối lập về lợi ích giữa người lao động và người sử dụng lao động. Đình công là một trong những quyền quan trọng của người lao động, được pháp luật nhiều nước công nhận. Tuy nhiên, việc sử dụng quyền này cần tuân thủ quy định pháp luật để đảm bảo tính hợp pháp. Pháp luật lao động Việt Nam chính thức ghi nhận quyền đình công tại điểm đ khoản 1 điều 5 BLL năm 1994. Việc bảo vệ quyền lợi người sử dụng lao động trong đình công là cần thiết để duy trì sự ổn định và hài hòa trong quan hệ lao động, đảm bảo hoạt động sản xuất kinh doanh không bị ảnh hưởng tiêu cực. Nếu người sử dụng lao động không được bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, họ không thể tiếp tục đầu tư, duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh.

1.1. Khái niệm và bản chất của đình công trong pháp luật lao động

Đình công là sự ngừng việc tạm thời, tự nguyện và có tổ chức của tập thể người lao động nhằm đạt được yêu sách trong quá trình giải quyết tranh chấp lao động. Bản chất của đình công là một hình thức đấu tranh tập thể để bảo vệ quyền và lợi ích của người lao động. Tuy nhiên, pháp luật quy định rõ các trường hợp và thủ tục để đình công được coi là hợp pháp, tránh gây ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động sản xuất kinh doanh và trật tự xã hội. Theo số liệu thống kê từ BL TB-XH, tính đến năm 2021, cả nước đã có 6.364 cuộc đình công, đỉnh điểm là 720 cuộc đình công năm 2008 và 885 cuộc đình công vào năm 2011.

1.2. Vai trò của pháp luật trong việc điều chỉnh quan hệ lao động khi có đình công

Pháp luật lao động đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh quan hệ lao động khi có đình công, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của cả người lao động và người sử dụng lao động. Pháp luật quy định về trình tự, thủ tục đình công hợp pháp, các hành vi bị cấm trong quá trình đình công, cũng như cơ chế giải quyết tranh chấp lao động. Đồng thời, pháp luật cũng có những quy định bảo đảm những quyền và lợi ích chính đáng của người sử dụng lao động trong đình công như quy định nghĩa vụ của người lao động khi đình công để bảo đảm những quyền và lợi ích chính đáng của người sử dụng lao động.

II. Thách thức Bảo vệ Quyền Lợi NSDLĐ khi Đình Công

Mặc dù pháp luật đã có những quy định nhằm bảo vệ quyền lợi người sử dụng lao động trong đình công, nhưng thực tế vẫn còn nhiều thách thức. Đình công có thể gây ra thiệt hại lớn về kinh tế cho doanh nghiệp, làm gián đoạn hoạt động sản xuất kinh doanh, ảnh hưởng đến uy tín và thương hiệu. Nhiều cuộc đình công diễn ra không tuân thủ quy định pháp luật, gây mất trật tự an ninh xã hội. Các quy định pháp luật lao động về bảo đảm những quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động trong đình công vẫn còn tồn tại bất cập, hạn chế; các biện pháp bảo đảm những quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động trong đình công không phát huy được hiệu quả, làm cho các quy định pháp luật lao động đó không được thực thi trên thực tế.

2.1. Thiệt hại kinh tế do đình công gây ra cho người sử dụng lao động

Đình công có thể gây ra thiệt hại kinh tế trực tiếp và gián tiếp cho người sử dụng lao động. Thiệt hại trực tiếp bao gồm giảm doanh thu do ngừng sản xuất, chi phí phát sinh do giải quyết đình công, chi phí bồi thường thiệt hại (nếu có). Thiệt hại gián tiếp bao gồm mất uy tín với đối tác, giảm khả năng cạnh tranh, ảnh hưởng đến kế hoạch đầu tư và phát triển. Đình công luôn để lại nhiều hậu quả xấu cho người sử dụng lao động, ảnh hưởng hoặc gây thiệt hại cho kinh tế, xã hội ở một khu vực nói riêng và nền kinh tế cả nước nói chung.

2.2. Khó khăn trong việc thực thi quyền của người sử dụng lao động khi có đình công

Trong quá trình đình công, người sử dụng lao động có thể gặp khó khăn trong việc thực thi các quyền của mình, như quyền yêu cầu người lao động ngừng đình công, quyền xử lý kỷ luật người lao động vi phạm pháp luật, quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại. Nguyên nhân có thể do thiếu cơ chế bảo vệ hiệu quả, sự can thiệp từ bên ngoài, hoặc tâm lý e ngại của người sử dụng lao động trong việc đối đầu với tập thể người lao động.

2.3. Tình trạng đình công bất hợp pháp và hậu quả pháp lý

Đình công bất hợp pháp là tình trạng phổ biến ở Việt Nam, gây ra nhiều hệ lụy tiêu cực. Đình công bất hợp pháp có thể dẫn đến mất trật tự an ninh xã hội, gây khó khăn cho hoạt động quản lý của doanh nghiệp, và làm suy yếu quan hệ lao động. Người lao động tham gia đình công bất hợp pháp có thể bị xử lý kỷ luật, thậm chí bị sa thải. Người sử dụng lao động có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại do đình công bất hợp pháp gây ra.

III. Cách Pháp Luật Bảo Vệ Quyền Lợi NSDLĐ trong Đình Công

Pháp luật lao động Việt Nam có những quy định nhằm bảo vệ quyền lợi người sử dụng lao động trong đình công. Các quy định này tập trung vào việc đảm bảo tính hợp pháp của đình công, hạn chế các hành vi vi phạm pháp luật trong quá trình đình công, và tạo cơ chế giải quyết tranh chấp công bằng. Pháp luật lao động Việt Nam đã có những quy định bảo đảm những quyền và lợi ích chính đáng của người sử dụng lao động trong đình công như quy định nghĩa vụ của người lao động khi đình công để bảo đảm những quyền và lợi ích chính đáng của người sử dụng lao động; ghi nhận các trường hợp đình công bất hợp pháp, ghi nhận quyền của người sử dụng lao động trong đình công như quyền đóng cửa tạm thời nơi làm việc, quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại do đình công bất hợp pháp.

3.1. Quy định về trình tự thủ tục đình công hợp pháp

Pháp luật quy định rõ về trình tự, thủ tục đình công hợp pháp, bao gồm các bước như hòa giải, thông báo trước, tổ chức lấy ý kiến, và quyết định đình công. Việc tuân thủ trình tự, thủ tục này là điều kiện tiên quyết để đình công được coi là hợp pháp và được pháp luật bảo vệ. NL vi phạm pháp luật về đình công sẽ làm cho quan hệ lao động vốn đang căng thẳng do hình thành tranh chấp lao động, thì đình công bất hợp pháp càng làm cho căng thẳng đẩy lên đỉnh cao, quan hệ lao động bất ổn và có nguy cơ bị phá vỡ.

3.2. Các hành vi bị cấm trong quá trình đình công

Pháp luật cấm các hành vi gây rối trật tự công cộng, xâm phạm tài sản, đe dọa tính mạng, sức khỏe của người khác trong quá trình đình công. Các hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật lao động mà còn có thể bị xử lý theo pháp luật hình sự. NL có hành vi vi phạm những điều cấm thực hiện trước, trong và sau đình công như đập phá tài sản, máy móc của doanh nghiệp…

3.3. Cơ chế giải quyết tranh chấp lao động và bồi thường thiệt hại

Pháp luật quy định về cơ chế giải quyết tranh chấp lao động thông qua hòa giải, trọng tài, và tòa án. Người sử dụng lao động có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại do đình công bất hợp pháp gây ra. Tuy nhiên, việc chứng minh thiệt hại và yêu cầu bồi thường có thể gặp nhiều khó khăn trong thực tế. Pháp luật lao động luôn có những quy định bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp cho người sử dụng lao động trong đình công và có các biện pháp để các quy định này được thực thi trên thực tế.

IV. Hướng Dẫn Thực Tiễn Bảo Vệ Quyền Lợi NSDLĐ khi Đình Công

Để bảo vệ quyền lợi của mình trong quá trình đình công, người sử dụng lao động cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa và ứng phó. Các biện pháp này bao gồm tăng cường đối thoại với người lao động, xây dựng quan hệ lao động hài hòa, tuân thủ pháp luật lao động, và chuẩn bị sẵn sàng cho tình huống đình công xảy ra. Trong quan hệ lao động, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của NL – bên yếu thế, là lẽ tất yếu và khách quan. Tuy nhiên, quan hệ lao động hình thành với hai chủ thể là NL và NSDL, pháp luật lao động cần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của NSDL ở một mức độ nhất định nhằm giúp quan hệ lao động phát triển bền vững và hài hoà.

4.1. Tăng cường đối thoại và thương lượng tập thể

Việc tăng cường đối thoại và thương lượng tập thể là biện pháp quan trọng để giải quyết các mâu thuẫn và tranh chấp lao động, ngăn ngừa đình công xảy ra. Người sử dụng lao động cần chủ động lắng nghe ý kiến của người lao động, tìm kiếm giải pháp thỏa đáng, và xây dựng mối quan hệ tin cậy lẫn nhau.

4.2. Xây dựng quan hệ lao động hài hòa và ổn định

Xây dựng quan hệ lao động hài hòa và ổn định là yếu tố then chốt để đảm bảo hoạt động sản xuất kinh doanh diễn ra suôn sẻ. Người sử dụng lao động cần tạo môi trường làm việc tốt, đảm bảo quyền lợi của người lao động, và xây dựng văn hóa doanh nghiệp tích cực.

4.3. Chuẩn bị sẵn sàng cho tình huống đình công

Trong trường hợp không thể tránh khỏi đình công, người sử dụng lao động cần chuẩn bị sẵn sàng các phương án ứng phó, như đảm bảo an ninh trật tự, duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh (nếu có thể), và liên hệ với các cơ quan chức năng để được hỗ trợ. Đình công chính là “vũ khí quan trọng của NL” để giải quyết tranh chấp lao động tập thể, nhưng quyền và lợi ích hợp pháp của NSDL sẽ đứng trước nguy cơ bị đe doạ nếu quyền đình công sử dụng tuỳ tiện, thậm chí đình công bất hợp pháp.

V. Hoàn thiện Pháp Luật và Nâng cao hiệu quả Bảo Vệ Quyền Lợi

Để nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền lợi người sử dụng lao động trong đình công, cần tiếp tục hoàn thiện pháp luật lao động, tăng cường năng lực của các cơ quan chức năng, và nâng cao nhận thức của cả người lao động và người sử dụng lao động về quyền và nghĩa vụ của mình. Nhận thức được tầm quan trọng về lý luận và thực tiễn của vấn đề bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động trong đình công, nghiên cứu sinh chọn đề tài: “Bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động trong đình công theo pháp luật lao động Việt Nam hiện nay” làm đề tài luận án của mình.

5.1. Sửa đổi bổ sung các quy định pháp luật còn bất cập

Cần rà soát và sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật lao động còn bất cập, như quy định về trình tự, thủ tục đình công, các hành vi bị cấm trong quá trình đình công, và cơ chế giải quyết tranh chấp lao động. Việc sửa đổi cần đảm bảo tính minh bạch, công bằng, và phù hợp với thực tiễn.

5.2. Tăng cường năng lực của các cơ quan chức năng

Cần tăng cường năng lực của các cơ quan chức năng trong việc giải quyết tranh chấp lao động, kiểm tra, giám sát việc tuân thủ pháp luật lao động, và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật trong quá trình đình công. Các cơ quan chức năng cần được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng, và nguồn lực để thực hiện nhiệm vụ.

5.3. Nâng cao nhận thức về pháp luật lao động

Cần nâng cao nhận thức của cả người lao động và người sử dụng lao động về quyền và nghĩa vụ của mình theo pháp luật lao động. Việc nâng cao nhận thức có thể được thực hiện thông qua các chương trình đào tạo, tuyên truyền, và phổ biến pháp luật.

VI. Kết luận và Tương Lai của Bảo Vệ Quyền Lợi NSDLĐ

Việc bảo vệ quyền lợi người sử dụng lao động trong đình công là một vấn đề phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan. Trong tương lai, cần tiếp tục hoàn thiện pháp luật, tăng cường năng lực của các cơ quan chức năng, và nâng cao nhận thức của cả người lao động và người sử dụng lao động để xây dựng quan hệ lao động hài hòa và ổn định, góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước. Kết quả nghiên cứu của luận án có giá trị tham khảo cho các cơ quan có thẩm quyền trong quá trình nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện pháp luật bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động trong đình công ở Việt Nam.

6.1. Tóm tắt các giải pháp chính để bảo vệ quyền lợi

Các giải pháp chính để bảo vệ quyền lợi người sử dụng lao động trong đình công bao gồm tăng cường đối thoại, xây dựng quan hệ lao động hài hòa, tuân thủ pháp luật, chuẩn bị sẵn sàng cho tình huống đình công, hoàn thiện pháp luật, tăng cường năng lực của các cơ quan chức năng, và nâng cao nhận thức về pháp luật lao động.

6.2. Triển vọng và thách thức trong tương lai

Trong tương lai, việc bảo vệ quyền lợi người sử dụng lao động trong đình công sẽ đối mặt với nhiều thách thức, như sự thay đổi của thị trường lao động, sự phát triển của công nghệ, và sự gia tăng của các hình thức lao động phi truyền thống. Tuy nhiên, cũng có nhiều triển vọng, như sự hoàn thiện của pháp luật, sự nâng cao nhận thức của các bên liên quan, và sự phát triển của các công cụ hỗ trợ giải quyết tranh chấp lao động.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường, lợi ích là yếu tố chi phối bản chất của quan hệ lao động, nơi người lao động (NLĐ) tự do bán sức lao động và người sử dụng lao động (NSDLĐ) tự do thuê mướn lao động. Sự đối lập về lợi ích giữa hai chủ thể này luôn tiềm ẩn nguy cơ nảy sinh tranh chấp lao động, đặc biệt là khi thương lượng tập thể nhằm xác lập tiền lương và các điều kiện lao động mới. Nhằm tạo áp lực kinh tế buộc NSDLĐ nhượng bộ, pháp luật nhiều quốc gia cho phép NLĐ thực hiện hành động công nghiệp, trong đó đình công là phương thức phổ biến nhất. Đình công được ghi nhận là quyền kinh tế - xã hội cơ bản của con người theo Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, văn hóa và xã hội năm 1966 của Liên hợp quốc (Việt Nam gia nhập ngày 24/9/1982) và được pháp luật lao động Việt Nam chính thức ghi nhận tại Điểm đ Khoản 1 Điều 5 Bộ luật Lao động (BLLĐ) năm 1994.

Tuy nhiên, thực tiễn thực thi pháp luật tại Việt Nam cho thấy sự mất cân đối nghiêm trọng. Quyền đình công thường bị sử dụng tùy tiện; toàn bộ các cuộc đình công xảy ra trên thực tế đều không tuân thủ đúng trình tự, thủ tục luật định và bị coi là đình công bất hợp pháp. Đình công làm ngưng trệ hoạt động sản xuất kinh doanh, gây thiệt hại kinh tế nặng nề cho doanh nghiệp (điển hình như vụ việc tại Khu công nghiệp Sóng Thần năm 2014 gây thiệt hại hàng trăm tỷ đồng) và làm suy giảm trật tự quản lý. Mặc dù pháp luật lao động có sứ mệnh bảo vệ NLĐ với tư cách là bên yếu thế, nhưng việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của NSDLĐ là yêu cầu khách quan để duy trì sản xuất, bảo vệ môi trường đầu tư và tái thiết lập sự cân bằng trong quan hệ lao động.

Khoảng trống nghiên cứu lớn hiện nay là các công trình khoa học trong nước chủ yếu tập trung vào quyền đình công của NLĐ, vai trò của công đoàn hoặc chỉ xem xét quyền của NSDLĐ một cách đơn lẻ, tản mạn dựa trên các văn bản luật cũ (BLLĐ 1994, BLLĐ 2012). Chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu toàn diện, có hệ thống khung lý luận và đánh giá thực trạng pháp luật về bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của NSDLĐ trong đình công dưới góc độ BLLĐ năm 2019.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận án là phân tích có hệ thống những vấn đề lý luận, quy định pháp lý và thực tiễn thi hành pháp luật liên quan đến việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của NSDLĐ trong đình công; từ đó xác lập các định hướng và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả thực thi tại Việt Nam nhằm bảo đảm sự hài hòa lợi ích giữa các bên trong quan hệ lao động.

Để đạt được mục đích trên, luận án xác định 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước, xác định những vấn đề đã được giải quyết và các nội dung còn bỏ ngỏ cần tiếp tục làm rõ.
2. Làm sáng tỏ cơ sở lý luận về đình công, đình công bất hợp pháp; xây dựng khái niệm, đặc điểm và nội dung pháp luật về bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của NSDLĐ trong đình công; luận giải sự cần thiết của cơ chế pháp lý này.
3. Phân tích, đánh giá toàn diện các quy định của pháp luật lao động Việt Nam hiện hành và thực tiễn thực thi; chỉ rõ các điểm tương thích, bất cập, hạn chế và nguyên nhân của những tồn tại.
4. Xây dựng hệ thống định hướng và giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật lao động và nâng cao hiệu quả thực thi các cơ chế bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của NSDLĐ trong đình công.

Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu

Luận án giải quyết 3 nhóm câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu chính:

Nhóm 1: Về khía cạnh lý luận

• Câu hỏi 1: Khái niệm đình công là gì? Thế nào là đình công bất hợp pháp?
  • Giả thuyết 1: Việc xác định khái niệm đình công chưa có sự thống nhất hoàn toàn; các điều kiện cơ bản của đình công hợp pháp chính là ranh giới pháp lý xác định tính bất hợp pháp của cuộc đình công.
• Câu hỏi 2: Khái niệm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của NSDLĐ trong đình công được hiểu như thế nào và bao gồm những nội dung nào?
  • Giả thuyết 2: Nội dung bảo đảm quyền và lợi ích của NSDLĐ là một chỉnh thể gồm ba yếu tố cấu thành: ghi nhận quyền/nghĩa vụ bằng pháp luật, hệ thống cơ quan nhà nước bảo đảm thực thi, và các cơ chế/biện pháp chế tài cụ thể.

Nhóm 2: Về khía cạnh thực trạng pháp luật

• Câu hỏi: Thực trạng pháp luật lao động Việt Nam quy định về bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của NSDLĐ trong đình công như thế nào và nguyên nhân dẫn đến thực trạng đó?
  • Giả thuyết: Hệ thống quy định hiện hành còn thiếu đồng bộ, nặng tính hình thức, thiếu tính khả thi, dẫn đến hiệu quả bảo vệ NSDLĐ trên thực tế rất hạn chế.

Nhóm 3: Về khía cạnh hoàn thiện pháp luật

• Câu hỏi: Cần có những định hướng và giải pháp nào để khắc phục các hạn chế, bất cập hiện nay?
  • Giả thuyết: Cần xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ từ sửa đổi luật thực định đến cải cách cơ chế giải quyết tranh chấp và hoàn thiện thiết chế thực thi.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Hệ thống lý luận, quy định pháp luật lao động và thực tiễn thi hành pháp luật về bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của NSDLĐ trong đình công tại Việt Nam.
• Phạm vi nội dung: Tiếp cận dưới góc độ khoa học pháp lý chuyên ngành Luật Kinh tế, tập trung vào công cụ pháp lý, thiết chế cơ quan và cơ chế bảo đảm quyền của NSDLĐ (bao gồm cả việc so sánh có chọn lọc với quy định quốc tế của ILO và pháp luật một số nước như Malaysia, Singapore, Philippines, Pháp, Đức, Thụy Điển, Hoa Kỳ để làm rõ kinh nghiệm tham khảo).
• Phạm vi không gian: Lãnh thổ Việt Nam.
• Phạm vi thời gian: Quá trình điều chỉnh pháp luật từ năm 1994 (thời điểm BLLĐ đầu tiên được ban hành) đến năm 2022.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trước đây

Luận án đã phân loại và điểm luận chi tiết các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước theo ba nhóm chủ đề:

Nhóm chủ đề nghiên cứu	Các tác giả, công trình tiêu biểu	Nội dung và kết quả chính đã đạt được
Lý luận chung về đình công và giải quyết đình công	- Đỗ Ngân Bình (2005, 2006) - Dương Văn Sao (2009) - Vũ Dũng (2011) - Nguyễn Cương Thường (2000) - Các bài báo của Nguyễn Hữu Bắc (2015), Nguyễn Hữu Chí (2012), Lê Thanh Hà (2011), Vũ Thị Thu Hiền (2015), Hồ Quang Huy (2009), Trần Thị Thúy Lâm (2013)... - Tác giả quốc tế: Hélène Sinay (1998), Hulster J. de (1952), Tonia Novitz (2003), Singh (2009).	Phân tích khái niệm, dấu hiệu, bản chất kinh tế - xã hội - chính trị của đình công; xác định đình công là hiện tượng ngừng việc tập thể nhằm tạo sức ép kinh tế; phân tích điều kiện đình công hợp pháp và quy chế đình công theo chuẩn mực quốc tế của ILO và pháp luật một số quốc gia.
Lý luận và thực trạng bảo đảm quyền của NSDLĐ và quyền giải công	- Đỗ Ngân Bình (2007) - Trần Hoàng Hải (2012) - Trương Thị Phương Huyền (2013) - Dương Thị Huệ (2012) - Nguyễn Hằng Hà (2008) - Nguyễn Thị Lành (2010) - Robert M. Abel, Douglas E. Ray, Calvin William Sharpe, Robert N. Strassfeld (2011).	Đưa ra 5 lý do cần bảo vệ NSDLĐ trước, trong và sau đình công; phân tích quyền đóng cửa tạm thời nơi làm việc (giải công/lockout) như một đối quyền kinh tế của NSDLĐ tại Anh, Mỹ, Ấn Độ, Malaysia, Thái Lan; phân tích trách nhiệm bồi thường thiệt hại và yêu cầu Tòa án tuyên bố đình công bất hợp pháp.
Hoàn thiện pháp luật về giải quyết đình công	- Đỗ Ngân Bình (2006) - Đào Thị Hằng (2004) - Nguyễn Mạnh Thắng (1999) - Phạm Văn Hà, Nguyễn Đức Tĩnh (2016) - Phạm Thị Thu Hương (2008).	Đề xuất giải pháp chuẩn hóa khái niệm; sửa đổi quy định giải quyết tranh chấp lao động tập thể về quyền và lợi ích; tăng cường cơ chế ba bên; hoàn thiện chế tài đối với hành vi vi phạm trong đình công.

Khoảng trống luận án giải quyết

Qua tổng quan tài liệu, tác giả chỉ ra các khoảng trống khoa học:

1. Hầu hết các nghiên cứu trước đây chỉ xem xét vấn đề đình công từ góc độ bảo vệ quyền của NLĐ hoặc tiếp cận quyền của NSDLĐ một cách phân tán, cục bộ. Chưa có công trình nào xây dựng hệ thống lý luận hoàn chỉnh về khái niệm, đặc điểm và nội dung cấu thành của cơ chế bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của NSDLĐ trong đình công.
2. Các công trình nghiên cứu thực trạng và giải pháp hoàn thiện trước đây chủ yếu dựa trên nền tảng BLLĐ năm 1994 (sửa đổi các năm 2002, 2006, 2007) hoặc BLLĐ năm 2012, đến nay nhiều nhận định đã không còn phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội và khung pháp lý của BLLĐ năm 2019.
3. Luận án là công trình chuyên sâu đầu tiên nghiên cứu toàn diện việc bảo đảm quyền của NSDLĐ trong đình công trên cả ba phương diện: luật thực định, thiết chế cơ quan thực thi và cơ chế vận hành thực tế tại Việt Nam hiện nay.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết sử dụng

Luận án vận dụng 4 cơ sở lý thuyết nền tảng:

1. Lý thuyết về quan hệ lao động trong nền kinh tế thị trường: Quan hệ lao động mang tính hai mặt (vừa kinh tế vừa xã hội, vừa thống nhất vừa mâu thuẫn, vừa bình đẳng về mặt pháp lý vừa phụ thuộc về mặt tổ chức, quản lý). Do đó, việc điều chỉnh pháp luật phải phản ánh đúng sự tương tác và phụ thuộc lẫn nhau giữa các bên.
2. Lý thuyết về xây dựng quan hệ lao động ổn định, hài hòa và tiến bộ trong doanh nghiệp: Pháp luật lao động không chỉ bảo vệ NLĐ mà còn phải bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của NSDLĐ để tạo môi trường sản xuất kinh doanh bền vững, giảm thiểu xung đột.
3. Lý thuyết về thương lượng tập thể: Xác định thương lượng tập thể là phương thức cốt lõi giải quyết tranh chấp lao động tập thể về lợi ích, là bước đệm bắt buộc để giải quyết bất đồng một cách hòa bình trước khi các bên sử dụng hành động công nghiệp.
4. Lý thuyết về đình công như một hiện tượng khách quan: Nhìn nhận đình công là "vũ khí cuối cùng" của NLĐ, tồn tại khách quan trong nền kinh tế thị trường, đòi hỏi pháp luật phải thiết lập hành lang kiểm soát để tránh sự lạm dụng gây tổn hại đến NSDLĐ và xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp các phương pháp nghiên cứu cụ thể:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Sử dụng xuyên suốt để làm sáng tỏ các khái niệm lý luận, phân tích cấu trúc quy phạm pháp luật và đánh giá mối liên hệ giữa lý luận và thực tiễn thực thi.
• Phương pháp so sánh luật học: So sánh quy định qua các thời kỳ phát triển của pháp luật lao động Việt Nam (BLLĐ 1994, 2012, 2019); đối chiếu pháp luật Việt Nam với các chuẩn mực của ILO và pháp luật lao động các nước (Malaysia, Singapore, Philippines, Đức, Pháp, Tây Ban Nha, Thụy Điển...) để rút ra bài học kinh nghiệm.
• Phương pháp thống kê: Thu thập, phân loại và xử lý các số liệu thực tế về các cuộc đình công, các vụ việc giải quyết tranh chấp và thiệt hại kinh tế tại Việt Nam.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

• Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam từ năm 1947 đến năm 2022 (Sắc lệnh 29-SL, các BLLĐ năm 1994, 2002, 2006, 2012, 2019 và các văn bản hướng dẫn thi hành).
• Các điều ước quốc tế: Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, văn hóa và xã hội năm 1966; Công ước ILO số 87 và số 98.
• Báo cáo số liệu thống kê chính thức từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (BLĐTB-XH), Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và số liệu từ các vụ tranh chấp thực tế tại các địa phương.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý thuyết nghiên cứu

Chương này tập trung tổng kết các tài liệu khoa học liên quan đến đề tài, phân định các nhóm công trình nghiên cứu về lý luận đình công, quyền của NSDLĐ và quyền giải công. Tác giả chỉ rõ các khoảng trống nghiên cứu, từ đó xác lập tính cần thiết của đề tài. Đồng thời, chương 1 trình bày 4 cơ sở lý thuyết nền tảng, xây dựng hệ thống câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học làm kim chỉ nam cho toàn bộ luận án.

Chương 2: Những vấn đề lý luận về bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động trong đình công

Chương 2 làm sáng tỏ các vấn đề lý luận nền tảng:

• Bản chất của đình công: Phân tích đình công dưới 4 góc độ (kinh tế, xã hội, chính trị, pháp lý). Tác giả đưa ra định nghĩa: Đình công là sự ngừng việc tạm thời, tự nguyện, có tổ chức của tập thể lao động nhằm gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại về kinh tế để buộc NSDLĐ phải thỏa mãn những yêu sách về quyền và lợi ích của tập thể lao động.
• Đặc điểm của đình công: Gồm 3 đặc điểm cốt lõi: (i) Là sự ngừng việc tạm thời và triệt để của tập thể lao động; (ii) Có tính tổ chức chặt chẽ; (iii) Luôn gắn liền với các yêu sách cụ thể về quan hệ lao động.
• Điều kiện của đình công hợp pháp và các trường hợp bất hợp pháp: Phân tích 6 nhóm điều kiện: mục đích đình công (chỉ giới hạn trong tranh chấp lao động tập thể về lợi ích); đối tượng được phép đình công (hạn chế/cấm đối với công chức, ngành dịch vụ thiết yếu); thời điểm đình công (phải sau khi các thủ tục hòa giải, trọng tài không thành); thủ tục chuẩn bị (lấy ý kiến, thông báo trước); chủ thể lãnh đạo đình công; phạm vi và cách thức tiến hành.
• Khung lý luận về bảo đảm quyền của NSDLĐ: Luận giải sự cần thiết phải bảo đảm quyền NSDLĐ nhằm thiết lập bình đẳng trước pháp luật, nhanh chóng ổn định sản xuất và phù hợp thông lệ quốc tế. Xác định 3 nội dung pháp luật cơ bản:
  1. Ghi nhận quyền và lợi ích hợp pháp của NSDLĐ (quyền đóng cửa tạm thời nơi làm việc/giải công, quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại do đình công bất hợp pháp, quyền không trả lương cho NLĐ tham gia đình công...).
  2. Hệ thống cơ quan nhà nước có thẩm quyền bảo đảm thực thi.
  3. Cơ chế bảo đảm (xem xét tính hợp pháp của cuộc đình công, giải quyết bồi thường thiệt hại, xử lý vi phạm).

Chương 3: Thực trạng pháp luật về bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động trong đình công theo pháp luật lao động ở Việt Nam hiện nay

Chương 3 đánh giá hệ thống quy phạm và thực tiễn thực thi:

• Số liệu thực tế về đình công tại Việt Nam: Theo thống kê của BLĐTB-XH, tính đến năm 2021, cả nước đã xảy ra 6.364 cuộc đình công. Đỉnh điểm là năm 2008 với 720 cuộc và năm 2011 với 885 cuộc. Điểm đặc thù là 100% các cuộc đình công này đều là tự phát, không tuân thủ trình tự luật định và đều là đình công bất hợp pháp.

Tiêu chí thống kê	Dữ liệu ghi nhận trong văn bản
Tổng số cuộc đình công tính đến năm 2021	6.364 cuộc
Năm có số cuộc đình công cao nhất (đỉnh điểm 1)	Năm 2011: 885 cuộc
Năm có số cuộc đình công cao thứ hai (đỉnh điểm 2)	Năm 2008: 720 cuộc
Tỷ lệ các cuộc đình công vi phạm trình tự luật định	100% (không tuân thủ thủ tục, vi phạm điều cấm)

• Đánh giá thực trạng quy định và áp dụng:
  • Về quyền đóng cửa tạm thời nơi làm việc: Đã được ghi nhận trong BLLĐ nhưng quy định còn cứng nhắc, chưa đầy đủ như chế định giải công ở các nước, làm giảm tính chủ động tự vệ của NSDLĐ.
  • Về cơ chế xem xét tính hợp pháp của đình công: Thủ tục yêu cầu Tòa án giải quyết còn rườm rà, thời gian xử lý kéo dài khiến NSDLĐ không thể sử dụng để ngăn chặn kịp thời các thiệt hại thực tế.
  • Về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do đình công bất hợp pháp: Quy định mang tính hình thức; khó xác định chủ thể bồi thường khi đình công tự phát không do công đoàn lãnh đạo; thiếu hướng dẫn cụ thể về phương pháp tính toán thiệt hại thực tế.

Chương 4: Hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động trong đình công

Chương 4 đề xuất các nhóm định hướng và giải pháp cụ thể:

• Định hướng: Hoàn thiện pháp luật phải phù hợp với thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo đảm tính thống nhất với các cam kết quốc tế (ILO, các FTA thế hệ mới), đồng thời cân bằng hài hòa quyền lợi giữa NLĐ và NSDLĐ.
• Nhóm giải pháp hoàn thiện pháp luật nội dung:
  • Sửa đổi, hoàn thiện quy định về quyền đóng cửa tạm thời nơi làm việc thành chế định quyền giải công hoàn chỉnh (quy định rõ điều kiện, trình tự, thời điểm và hậu quả pháp lý).
  • Hoàn thiện quy định về các trường hợp đình công bất hợp pháp, quy định rõ chế tài xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm điều cấm (như kích động, phá hoại tài sản doanh nghiệp).
  • Quy định cụ thể, khả thi về căn cứ xác định thiệt hại và cơ chế bồi thường thiệt hại của tổ chức đại diện NLĐ khi tổ chức đình công bất hợp pháp.
• Nhóm giải pháp hoàn thiện thủ tục và thiết chế thực thi:
  • Cải cách thủ tục tố tụng xét tính hợp pháp của cuộc đình công tại Tòa án theo hướng rút gọn, nhanh chóng.
  • Nâng cao năng lực và vai trò của các cơ quan quản lý nhà nước về lao động, tăng cường hoạt động thanh tra lao động và hỗ trợ thương lượng tại cơ sở.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Những đóng góp mới về mặt khoa học và thực tiễn

Luận án tự xác định 4 đóng góp mới cơ bản:

1. Về mặt lý luận: Hệ thống hóa toàn diện các vấn đề lý luận về đình công và điều kiện hợp pháp của đình công; lần đầu tiên xây dựng khung lý luận độc lập về bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của NSDLĐ trong đình công (xác lập khái niệm, đặc điểm, sự cần thiết và nội dung cơ bản).
2. Về nội dung pháp luật: Xác định rõ ràng cấu trúc ba phần của nội dung pháp luật bảo đảm quyền NSDLĐ: nhóm quy phạm ghi nhận quyền/nghĩa vụ (thời điểm, thủ tục chuẩn bị, quyền giải công, lương/chế độ khi đình công); hệ thống thiết chế cơ quan thực hiện; và các cơ chế bảo đảm (xét tính hợp pháp, giải quyết bồi thường, xử lý vi phạm).
3. Về đánh giá thực trạng: Phân tích toàn diện thực trạng pháp luật lao động Việt Nam (đặc biệt dưới góc độ BLLĐ năm 2019), so sánh đối chiếu với các nước trong khu vực (Malaysia, Singapore, Philippines...). Luận chứng rõ nguyên nhân khiến nhiều quy định bảo vệ NSDLĐ thời gian qua rơi vào tình trạng "chỉ tồn tại trong luật" mà không thể thi hành trên thực tế.
4. Về giải pháp: Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ, có cơ sở khoa học nhằm hoàn thiện pháp luật lao động Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế, đảm bảo các quy định bảo vệ NSDLĐ có tính khả thi cao và phát huy hiệu lực trên thực tế.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án tập trung nghiên cứu dưới góc độ khoa học pháp lý chuyên ngành Luật Kinh tế, do đó các khía cạnh kinh tế lượng chuyên sâu hoặc tâm lý xã hội của người lao động trong các cuộc đình công không phải là trọng tâm phân tích. Ngoài ra, việc so sánh pháp luật nước ngoài chỉ dừng ở mức độ đối chiếu, tham khảo điển hình do sự khác biệt về thể chế chính trị và bối cảnh lịch sử.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Tiếp tục theo dõi, đánh giá thực tiễn thi hành BLLĐ năm 2019 khi các tổ chức đại diện người lao động tại doanh nghiệp (ngoài hệ thống Tổng Liên đoàn) chính thức được thành lập và đi vào hoạt động.
  • Nghiên cứu sâu hơn về quy trình định giá và bồi thường thiệt hại kinh tế của doanh nghiệp trong các vụ án tranh chấp lao động tại Tòa án.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với cơ quan lập pháp và quản lý nhà nước: Luận án cung cấp luận cứ khoa học phục vụ cho việc rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định của BLLĐ và các nghị định hướng dẫn về đình công, giải quyết tranh chấp lao động và cơ chế giải công.
• Đối với cơ quan xét xử (Tòa án): Đề xuất các căn cứ thực tiễn để tháo gỡ khó khăn trong quy trình thụ lý, xem xét tính hợp pháp của các cuộc đình công và giải quyết yêu cầu bồi thường thiệt hại.
• Đối với cơ sở đào tạo và nghiên cứu: Là tài liệu chuyên khảo tham khảo cho giảng viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Luật Kinh tế, Luật Lao động và Quan hệ lao động.
• Đối với người sử dụng lao động: Giúp các doanh nghiệp nắm rõ hành lang pháp lý, chủ động phòng ngừa tranh chấp và sử dụng đúng các công cụ pháp luật để bảo vệ lợi ích hợp pháp khi xảy ra đình công.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khái niệm đình công được tác giả định nghĩa như thế nào trong luận án?

Tác giả định nghĩa: Đình công là sự ngừng việc tạm thời, tự nguyện, có tổ chức của tập thể lao động nhằm gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại về kinh tế để buộc NSDLĐ phải thỏa mãn những yêu sách về quyền và lợi ích của tập thể lao động. Định nghĩa này nhấn mạnh tính chất ngừng việc có tổ chức và mục đích gây sức ép kinh tế đối với NSDLĐ.

2. Tình hình đình công tại Việt Nam tính đến năm 2021 có đặc điểm gì nổi bật?

Theo số liệu của BLĐTB-XH được nêu trong luận án, tính đến năm 2021 cả nước có 6.364 cuộc đình công (đỉnh điểm năm 2008 có 720 cuộc, năm 2011 có 885 cuộc). Toàn bộ 100% các cuộc đình công này đều là tự phát, vi phạm trình tự, thủ tục luật định và bị coi là đình công bất hợp pháp.

3. Quyền "giải công" (lockout) được luận án nhìn nhận ra sao trong mối quan hệ với quyền đình công?

Giải công được nhìn nhận là hành động công nghiệp của NSDLĐ (đóng cửa tạm thời nơi làm việc và tạm thời không cho NLĐ vào làm việc), đóng vai trò là "đối quyền" kinh tế song song với quyền đình công của NLĐ. Luận án kiến nghị hoàn thiện quy định về đóng cửa tạm thời trong luật Việt Nam thành một chế định giải công hoàn chỉnh nhằm giúp NSDLĐ chủ động tự vệ và giảm thiểu thiệt hại.

4. Nội dung pháp luật về bảo đảm quyền và lợi ích của NSDLĐ trong đình công gồm những yếu tố nào?

Nội dung này gồm 3 cấu phần: (1) Nhóm quy định ghi nhận quyền và lợi ích hợp pháp của NSDLĐ (thời điểm, thủ tục chuẩn bị của NLĐ, quyền giải công, quy định về tiền lương trong đình công...); (2) Hệ thống cơ quan nhà nước có thẩm quyền bảo đảm thực thi; (3) Các cơ chế bảo đảm (xét tính hợp pháp của đình công, cơ chế giải quyết bồi thường thiệt hại do đình công bất hợp pháp và các biện pháp xử lý vi phạm).

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Trương Thị Thanh Trúc là công trình nghiên cứu chuyên sâu và toàn diện về cơ chế bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của NSDLĐ trong đình công theo pháp luật lao động Việt Nam. Trên cơ sở hệ thống hóa lý luận và đánh giá thực trạng hơn 6.000 cuộc đình công bất hợp pháp trên thực tế, tác giả đã chỉ rõ những bất cập khiến các quy định bảo vệ NSDLĐ khó phát huy hiệu quả. Các định hướng và giải pháp do luận án đề xuất có giá trị khoa học và thực tiễn, đóng góp trực tiếp vào việc hoàn thiện thể chế pháp luật lao động và xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định trong nền kinh tế thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về tình hình nghiên cứu và c sở l thuyết nghiên cứu Chương 2: Những vấn đề l luận về bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động trong đình công Chương 3: Thực trạng pháp luật về bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động trong đình công ở Việt Nam hiện nay Chương 4: Hoàn thiện pháp luật và n ng cao hiệu quả thực thi pháp luật bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động trong đình công 10 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu những vấn đề lý luận về bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động trong đình công 1.1 Các công trình nghiên cứu những vấn đề lý luận về đình công Trên thế giới, đình công b t đ u xuất hiện vào những năm đ u của thế kỷ XIX khi giai cấp công nh n ra đời và đấu tranh với giai cấp tư sản. Tuy đình công là hiện tượng không mới trong quá trình công nghiệp h a trên thế giới nhưng đình công luôn là vấn đề được các nhà khoa học trong và ngoài nước quan t m và c nhiều công trình nghiên cứu. Ở Việt Nam, các công trình nghiên cứu những vấn đề l luận về đình công tư ng đối nhiều và nghiên cứu dưới nhiều g c độ khác nhau. Các công trình này đ đề cập đến khái niệm, đ c điểm, bản chất đình công… làm c sở nền tảng cho việc nghiên cứu các vấn đề khác liên quan đến đình công như quyền đình công; thực trạng đình công; giải quyết đình công; giải quyết hậu quả của đình công; bảo vệ NLÐ trong đình công; hoàn thiện pháp luật về đình công… Bên cạnh các giáo trình, một số sách chuyên khảo cũng nghiên cứu về đình công ở các mức độ khác nhau và khía cạnh khác nhau.

Ðiển hình nghiên cứu bao quát về vấn đề này là sách chuyên khảo “Pháp luật về đình công và giải quyết đình công” của tác giả Ðỗ Ng n Bình, năm 2006. Tác giả nghiên cứu khái niệm đình công dưới g c độ kinh tế, x hội, chính trị, pháp l. Tác giả đ ch ra dấu hiệu của đình công, ph n biệt đình công với các hiện tượng x hội g n giống với n. Tác giả nhận định khi đình công xảy ra sẽ để lại những hậu quả như làm ngưng trệ sản xuất, đảo lộn trật tự quản l của doanh nghiệp, làm giảm năng suất và chất lượng sản phẩm, ảnh hưởng đến các hợp 11 đồng kinh tế đ ký kết, làm giảm uy tín của doanh nghiệp trên thư ng trường.

Vì những tác động tiêu cực trên nên việc giải quyết đình công c n thực hiện nhanh ch ng, kịp thời, hạn chế đến mức thấp nhất các thiệt hại xảy ra cho NLÐ [5; tr. Tác giả cho rằng với bản chất của quan hệ lao động là quan hệ vừa chứa đựng m u thuẫn, vừa phụ thuộc lẫn nhau theo nghĩa cộng sinh nên điều ch nh pháp luật về đình công và giải quyết đình công c n bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của NSDLÐ là phù hợp [5, tr. Cũng với quan điểm này, tác giả cũng đ thể hiện vấn đề này trong luận án tiến sĩ: “Pháp luật về đình công và giải quyết đình công ở Việt Nam trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế”, năm 2005 [4, tr.