CHƯƠNG 1 TỎNG QUAN VỀ BANCASSURANCE VÀ BÁN CHÉO SẢN PHẨM BANCASSURANCE TRONG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG BÁN LẺ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái quát chung về Bancassurance 1. Khái niệm Bancassurance Bancassurance (gọi tắt là Bancas) là một thuật ngữ chỉ mối quan hệ liên kết NH và BH, là hoạt động phát sinh do nhu cầu thực tế của xã hội. Khái niệm Bancas trên thế giới rất đa dạng do có sự khác nhau về môi truờng kinh tế xã hội, mức độ phát triển dịch vụ, khung pháp lý, tập quán thuơng mại cũng nhu thói quen tiêu dùng của từng quốc gia.
Có thể khái quát rằng Bancas là việc NH và DNBH cùng hợp tác để phát triển và phân phối các SPBH cho nguồn khách hàng của NH. Một cách đơn giản hơn, Bancas cũng có thể đuợc hiểu là việc NH tham gia phân phối các SPBH cho khách hàng của mình. Mức độ tham gia của NH phụ thuộc vào mô hình Bancas đuợc áp dụng. Trên thế giới, Bancas đã và đang trở thành kênh phân phối BH chính, tỷ lệ thâm nhập của Bancas vào thị truờng BH ngày càng tăng cao.
Bán BH qua kênh NH chiếm tỷ trọng cáo hơn tất cả các kênh phân phối khác ở hầu hết các nuớc phát triển. Một số mô hình Bancassurance Trên cơ sở các mức độ kết hợp giữa NH và DNBH khác nhau, có thể chia mô hình Bancas thành ba loại: mô hình thỏa thuận phân phối (bao gồm hai hình thức là đại lý phân phối và liên minh chiến luợc), mô hình liên doanh và mô hình sở hữu đơn nhất. Mô hình thỏa thuận phân phối Mô hình đại lý phân phối Mô hình đại lý phân phối là hình thức xuất hiện sớm nhất của Bancas. Mô hình này chỉ đơn giản là một kênh phân phối cung cấp SPBH đơn thuần trong đó các sản phẩm truyền thống được bán bởi NH (có thể bởi nhân viên NH hoặc nhân viên BH tại NH).
Để có thể thành lập một công ty BH trực thuộc NH đòi hỏi NH phải có mạng lưới đủ rộng, tiềm lực tài chính đủ lớn và một yếu tố quan trọng không thể thiếu là kinh nghiệm quản trị điều hành. Vì vậy, các NH thường chọn liên kết với các DNBH, làm đại lý phân phối các SPBH cho các DNBH này thay vì thành lập một công ty BH riêng để tránh tập trung quá nhiều nguồn lực, tiết kiệm chi phí trong khi DTPBH có thể thu được vẫn rất tiềm năng. Trong mô hình đại lý phân phối, một NH có thể có quan hệ đại lý phân phối đối với một hoặc nhiều DNBH và ngược lại một DNBH cũng có thể ký hợp đồng đại lý với một hoặc nhiều NH. NH sẽ nhận HHPBH trên doanh thu BH mà NH mang lại cho công ty BH.
Có thể khái quát quan hệ hợp tác giữa NH và DNBH theo mô hình đại lý phân phối như sau: Hình 1.1: Mô hình đại lý phân phối Mô hình đại lý phân phối là mô hình đơn giản nhất nhưng vẫn khá hiệu quả. NH có thể chia sẻ hoặc không chia sẻ cơ sở dữ liệu khách hàng của mình. Mức độ chia sẻ dữ liệu sẽ phụ thuộc vào thỏa thuận hợp tác của hai 9 bên. Mặt khác, NH có thể triển khai sản phẩm mà không cần đầu tư nghiên cứu xây dựng SPBH.
Tuy nhiên, điểm hạn chế của mô hình này đối với NH là NH bị phụ thuộc vào DNBH cũng như chính sách phát triển sản phẩm của DNBH khi đưa SPBH vào phân phối đồng thời SPBH đơn thuần được thiết kế để cung cấp cho thị trường chung nên sẽ không tích hợp được sản phẩm của từng NH cụ thể. Mô hình liên minh chiến lược Mô hình liên minh chiến lược thực chất là mô hình đại lý phân phối tuy nhiên mức độ liên kết giữa NH và DNBH chặt chẽ hơn. Đặc trưng của mô hình này so với mô hình đại lý phân phối là một NH chỉ liên kết với một DNBH. Trong mối quan hệ liên minh chiến lược này, DNBH cam kết chặt chẽ hơn trong việc phát triển sản phẩm đặc thù phù hợp NH đối tác và cung cấp dịch vụ theo yêu cầu của khách hàng.
Ngoài ra, công ty BH và NH sẽ cộng tác chặt chẽ hơn trong các lĩnh vực đặc biệt là quản lý bán hàng.2: Mô hình liên minh chiến lược Trong mối quan hệ này, cơ sở dữ liệu khách hàng có thể được chia sẻ nhiều hơn giữa NH và DNBH. NH cũng sẽ thu được hoa hồng dựa trên DTPBH. Ngoài ra, NH có thể nhận thêm một phần thu nhập chia từ lợi nhuận “tiềm năng” phụ thuộc vào thỏa thuận hợp tác của hai bên. Mô hình liên kết NH đầu tư góp vốn, nắm giữ cổ phần của DNBH.
So với mô hình thỏa thuận phân phối, mô hình liên kết có mức kết hợp cao hơn giữa NH và DNBH trong việc cung cấp sản phẩm cũng như chia sẻ cơ sở dữ liệu khách hàng. Mô hình này đòi hỏi hai bên phải đầu tư lâu dài vào công nghệ và nhân sự bán hàng.3: Mô hình liên kết 1. Mô hình liên doanh NH và DNBH cùng thành lập một pháp nhân thứ ba để triển khai cung cấp SPBH. Pháp nhân này chính là một DNBH và được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp phép kinh doanh trong lĩnh vực BH.
Giữa NH và pháp nhân thứ ba này có thể sẽ tồn tại thỏa thuận phân phối để thực hiện phân phối SPBH cho khách hàng của NH.4: Mô hình liên doanh Công ty liên doanh được hình thành từ hợp đồng liên doanh giữa NH và công ty BH nên mức độ chia sẻ thông tin về thị trường cũng như cơ sở dữ liệu khách hàng của cả hai bên đều phải đặt ra để cung cấp cho pháp nhân thứ ba này. Bên cạnh đó, việc thiết kế sản phẩm hoàn toàn do pháp nhân thứ ba thực hiện trên cơ sở dữ liệu NH và DNBH chia sẻ. Vì vậy, Bancas phân phối qua mô hình này đã xuất hiện các sản phẩm đặc thù có thể tích hợp với sản phẩm NH. Thu nhập của NH từ mối quan hệ này sẽ là phần lợi nhuận được chia từ kết quả kinh doanh của liên doanh.
Ngoài ra, nếu giữa NH và liên doanh có 11 thỏa thuận hợp tác phân phối thì NH cũng sẽ nhận được hoa hồng trên DTPBH thực hiện được. Mô hình sở hữu đơn nhất Mô hình sở hữu đơn nhất là mô hình mà trong đó một NH hoặc tập đoàn tài chính thành lập một công ty BH. Trong mô hình này, NH và công ty BH có chung cơ sở khách hàng đồng thời cung cấp toàn diện dịch vụ tài chính bao gồm cả NH và BH cho khách hàng. Công ty BH sẽ dựa trên yêu cầu của NH để đưa ra các SPBH phù hợp.5: Mô hình sở hữu đơn nhất - NH sở hữu 100% vốn của công ty BH (Công ty mẹ - Công ty con) Hình 1.6: Mô hình sở hữu đơn nhất - Tập đoàn tài chính sở hữu cả NH và Công ty BH Mô hình này có thể tối đa hóa lợi ích cho NH cũng như công ty BH.
Tuy nhiên, mô hình này đòi hỏi NH phải có tiềm lực tài chính tốt, trình độ 12 quản lý cao. Đây là Mô hình thường được áp dụng trong các tập đoàn tài chính và về lý thuyết mô hình này mang lại giá trị và quyền lợi cao nhất cho NH. Khi áp dụng mô hình này, thu nhập của công ty BH là một phần thu nhập của NH hoặc tập đoàn tài chính. Lợi ích của Bancassurance Sở dĩ Bancas trở thành xu hướng hiện nay vì nó mang lại lợi ích không chỉ riêng cho NH mà còn cho DNBH và khách hàng.
Lợi ích đối với Ngân hàng - Bên cạnh dịch vụ NH truyền thống, Bancas giúp NH có thêm các dịch vụ tài chính khác cung cấp cho khách hàng. Việc có thêm sản phẩm mới này giúp NH tăng khả năng cạnh tranh, thu hút thêm khách hàng mới, tăng sự gắn bó của khách hàng hiện hữu. Bán SPBH là hình thức thực hiện mục tiêu kinh doanh đa dạng trong lĩnh vực tài chính - NH, với khả năng cung cấp trọn gói sản phẩm và các giải pháp về tài chính cho khách hàng sẽ từng bước cải tiến chất lượng dịch vụ của NH. - Trong môi trường cạnh tranh mạnh mẽ như hiện nay, trong khi các NH bị gây sức ép phải giảm lợi nhuận từ việc cung cấp các sản phẩm NH truyền thống thì việc cung cấp SPBH có thể giúp các NH tăng doanh thu và nguồn thu nhập khác ngoài lãi.
Đó là nguồn thu từ HHPBH, phí chuyển tiền,.Đây đều những nguồn thu nhập an toàn mà xu hướng chung toàn bộ hệ thống NH đang hướng đến. NH lại có nhiều lợi thế như có nguồn cơ sở khách hàng, có hệ thống phòng giao dịch, kênh phân phối sản phẩm rộng khắp nên có thể phân phối SPBH một cách hiệu quả để tăng thu nhập. - Việc gắn kết hình ảnh với công ty BH, đổi mới kinh doanh, cung cấp đa dạng các sản phẩm, các tiện ích cho khách hàng tại cùng một địa điểm như vậy có thể giúp NH quảng bá, gia tăng giá trị thương hiệu và nâng cao uy tín của mình trên thị trường. 13 - Với việc cung cấp thêm SPBH, năng suất lao động của nhân viên NH sẽ tăng lên, từ đó giảm chi phí cố định một cách tuơng đối.
Hoa hồng và cơ chế khen thuởng sẽ giúp nhân viên tăng thêm thu nhập và có thêm động lực trong công việc. - Phần lớn trong các thỏa thuận hợp tác giữa NH và công ty BH đều bao gồm các thỏa thuận về đầu tu tiền hoặc thu phí BH thông qua tài khoản mở tại NH hợp tác, điều này có thể giúp NH tăng thêm nguồn vốn huy động. Bên cạnh đó, việc cung cấp các SPBH đi kèm sản phẩm tín dụng còn giúp NH giảm thiểu rủi ro không thu hồi đuợc nợ. Vì truờng hợp khách hàng vay gặp rủi ro, tai nạn Công ty BH sẽ thay mặt khách hàng trả du nợ vay còn lại cho NH.
NH sẽ giảm bớt đuợc rủi ro tăng nợ khó đòi và gia đình khách hàng cũng sẽ bớt đuợc nỗi lo trả nợ. Lợi ích đối với Doanh nghiệp bảo hiểm - Tham gia Bancas giúp DNBH có thêm nguồn khách hàng mới. Bằng việc tiếp cận và sử dụng nguồn cơ sở dữ liệu khách hàng của NH DNBH có thể tiết kiệm đuợc chi phí phân phối sản phẩm. - Bên cạnh các kênh bán hàng, phân phối sản phẩm trực tiếp hay thông qua mạng luới đại lý, NH cũng là một kênh phân phối hiệu quả.
Ngoài việc đa dạng hóa kênh phân phối, DNBH còn nâng cao đuợc khả năng cạnh tranh, giảm bớt sự biến động lợi nhuận theo thời gian.