Luận án: Hệ thống bài tập phát triển thể lực cho nữ VĐV Taekwondo 12-14 tuổi

Nghiên cứu khoa học lựa chọn hệ thống bài tập phát triển thể lực chuyên môn cho nữ VĐV Taekwondo 12-14 tuổi, góp phần nâng cao hiệu quả tập luyện.

• Tác giả: Huỳnh Hồng Ngọc
• Người hướng dẫn: Nguyễn Thành Ngọc
• Trường học: Trường Đại Học Thể Dục Thể Thao Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo Dục Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Lựa Chọn Hệ Thống Bài Tập Phát Triển Thể Lực Chuyên Môn Cho Nữ Vận Động Viên Taekwondo 12-14 Tuổi Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về bài tập thể lực chuyên môn Taekwondo nữ 12 14 tuổi

Bài tập thể lực chuyên môn là những hoạt động được thiết kế đặc biệt để phát triển các yếu tố thể lực cần thiết cho nữ vận động viên Taekwondo trong độ tuổi 12-14 năm. Giai đoạn này là thời kỳ dậy thì quan trọng khi cơ thể nữ có những thay đổi sinh lý đáng kể, đòi hỏi các bài tập phù hợp với khả năng và nhu cầu cụ thể. Hệ thống bài tập này được lựa chọn dựa trên những yêu cầu kỹ-chiến thuật của môn Taekwondo, giúp các em phát triển sức mạnh, tốc độ, sức bền và khả năng thích ứng. Việc xây dựng hệ thống bài tập phát triển thể lực phù hợp là chìa khóa để nâng cao hiệu suất thi đấu và đạt thành tích cao trong môn võ này.

1.1. Khái niệm huấn luyện thể lực chuyên môn

Huấn luyện thể lực chuyên môn là quá trình phát triển các tố chất thể lực cơ bản như sức mạnh, tốc độ, sức bền, linh hoạt và sự cân bằng, những yếu tố thiết yếu cho nữ vận động viên Taekwondo. Các bài tập được thiết kế nhằm cải thiện khả năng thực hiện các kỹ thuật đá cao, xoay tròn và tiến công hiệu quả. Giai đoạn huấn luyện này là nền tảng quan trọng cho sự phát triển dài hạn của vận động viên.

1.2. Tầm quan trọng của bài tập thể lực trong Taekwondo

Trong môn Taekwondo, nữ vận động viên cần có sức mạnh đặc biệt ở vùng chân và cốt lõi để thực hiện các đòn đá cao hiệu quả. Bài tập phát triển thể lực chuyên môn giúp cô gái tuổi 12-14 xây dựng cơ sở thể chất vững chắc, tăng cường khả năng phòng thủ và tấn công, đồng thời giảm nguy cơ chấn thương.

II. Đặc điểm sinh lý và tâm lý của nữ vận động viên Taekwondo 12 14 tuổi

Nữ vận động viên Taekwondo trong độ tuổi 12-14 tuổi đang trải qua giai đoạn dậy thì, khi cơ thể có những biến đổi sinh lý nhanh chóng và đáng kể. Chiều cao, cân nặng và thành phần cơ thể thay đổi, ảnh hưởng đến khả năng thể lực. Tâm lý của các em cũng có sự thay đổi lớn, với nhu cầu tự khẳng định cao, tính cạnh tranh mạnh mẽ. Bài tập thể lực chuyên môn cần được thiết kế phù hợp với những đặc điểm này, vừa thách thức sức mạnh, vừa xây dựng sự tự tin. Giai đoạn này là thời điểm vàng để phát triển các kỹ năng cơ bản, tạo nền tảng cho sự tiến bộ trong tương lai.

2.1. Các thay đổi sinh lý ở nữ tuổi 12 14

Giai đoạn dậy thì nữ đặc trưng bởi sự phát triển nhanh của hệ cơ-xương khớp, tăng lượng mỡ và nước trong cơ thể. Khả năng hấp thụ oxy của nữ vận động viên giảm so với nam cùng độ tuổi. Do đó, bài tập thể lực cần tập trung vào phát triển sức mạnh cục bộ hơn là sức bền aerobic, phù hợp với khả năng cơ thể.

2.2. Nhu cầu tâm lý và động lực học tập

Nữ vận động viên 12-14 tuổi có nhu cầu cao về sự công nhận, thích được khuyến khích và động viên. Các bài tập cần được tổ chức hấp dẫn, đa dạng, tạo cảm giác thành công để duy trì động lực huấn luyện lâu dài và phát triển tình yêu với môn Taekwondo.

III. Hệ thống bài tập phát triển thể lực chuyên môn cơ bản

Hệ thống bài tập phát triển thể lực chuyên môn cho nữ vận động viên Taekwondo 12-14 tuổi bao gồm các bài tập nhằm phát triển sức mạnh cơ chân, khả năng bật nhảy, tốc độ chiến thuật và sự ổn định. Các bài tập được chia thành nhiều nhóm: bài tập sức mạnh tối đa, bài tập sức mạnh nổ lực, bài tập sức bền thực chiến, và bài tập linh hoạt. Bài tập thể lực chuyên môn này được xây dựng dựa trên phân tích các yêu cầu kỹ-chiến thuật của Taekwondo hiện đại. Mỗi bài tập được chọn lọc cẩn thận để phù hợp với khả năng thể lực hiện tại của các em gái tuổi 12-14, đồng thời tạo thách thức thích hợp để kích thích tiến bộ.

3.1. Bài tập sức mạnh cơ chân

Cơ chân là yếu tố quyết định trong Taekwondo, đặc biệt là ở nữ vận động viên. Bài tập phát triển sức mạnh cơ chân bao gồm: squat, lunges, bật nhảy từ đứng yên, và các bài tập đá chân chống lực. Các bài tập này phát triển sức mạnh tối đa cần thiết cho các đòn đá cao hiệu quả.

3.2. Bài tập phát triển tốc độ và nổ lực

Bài tập nổ lực giúp nữ vận động viên Taekwondo thực hiện các kỹ thuật nhanh và có sức mạnh. Các bài tập bao gồm: bài tập plyometric, bài tập với dây treo, bài tập nảy nhảy, và bài tập kỳ lân với những chuyển động nhanh chóng.

3.3. Bài tập sức bền thực chiến

Bài tập sức bền chuyên môn cho nữ vận động viên Taekwondo tập trung vào khả năng duy trì hiệu suất trong các vòng thi đấu kéo dài. Các bài tập bao gồm: thi đấu bộ phận, bài tập cách quãng, và các bài tập kỹ thuật có áp lực thời gian.

IV. Kế hoạch thực hiện và đánh giá hiệu quả bài tập

Việc thực hiện hệ thống bài tập phát triển thể lực chuyên môn cần có một kế hoạch chi tiết và khoa học. Bài tập thể lực được lập lịch hàng tuần, hàng tháng với sự tăng dần về cường độ và khối lượng phù hợp với quá trình thích ứng của cơ thể. Đánh giá hiệu quả được thực hiện thông qua các test sư phạm định kỳ, đo lường các chỉ số thể lực như sức mạnh tối đa, khả năng bật nhảy, tốc độ đá chân. Bài tập chuyên môn Taekwondo phải được điều chỉnh dựa trên kết quả đánh giá để đảm bảo hiệu quả tối ưu.

4.1. Lập kế hoạch huấn luyện khoa học

Kế hoạch huấn luyện thể lực cho nữ vận động viên Taekwondo 12-14 tuổi cần tuân theo nguyên tắc lên kế hoạch chu kỳ. Chia thành các giai đoạn: khởi động, xây dựng cơ sở, phát triển chuyên môn, và duy trì. Mỗi giai đoạn kéo dài từ 4-8 tuần với những bài tập phát triển thể lực khác nhau phù hợp.

4.2. Các công cụ đánh giá hiệu quả

Đánh giá hiệu quả bài tập thể lực chuyên môn sử dụng các test như: kiểm tra sức mạnh tối đa (squat test), đánh giá khả năng bật nhảy (jump test), kiểm tra tốc độ đá chân bằng công nghệ 3D, và đo xung lực. Các chỉ số này giúp huấn luyện viên điều chỉnh bài tập phát triển phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Taekwondo có nguồn gốc từ Hàn Quốc do ông Choi-Hong-Hi sáng lập từ sự kết hợp giữa hai môn Taekkyon và Karatedo. Liên đoàn Taekwondo thế giới (WTF) có trụ sở đặt tại Seoul, đã chính thức được công nhận là cơ quan quản lý môn thể thao này do Ủy ban Olympic quốc tế công nhận (1980). Taekwondo là môn thể thao tiêu biểu trong đại hội thể thao Seoul Olympic 1988 và tại Olympic Sydney 2000 môn võ Taekwondo đã được Ủy ban Olympic (IOC) đưa vào chương trình thi đấu chính thức. Taekwondo du nhập vào Việt Nam những năm 60, đến năm 1968 đã có khoảng 108.000 người tham gia tập luyện.

Qua quá trình phát triển, tập luyện và tham gia thi đấu đến nay, Taekwondo Việt Nam đã đạt được những thành tích vẻ vang trên đấu trường khu vực và thế giới như: Nguyễn Thị Huyền Diệu đoạt HCV (huy chương vàng) bốn kỳ SEA-Games (20-23); Trần Quang Hạ đoạt HCV Asiad 12; Hồ Nhất Thống đoạt HCV Asiad 13 và đặc biệt là HCB (huy chương bạc) tại Olympic Sydney 2000 của Trần Hiếu Ngân… Tại Thành phố Hồ Chí Minh môn Taekwondo phát triển mạnh, với nhiều đội mạnh và số lượng người tham gia tập luyện thường xuyên phát triển rộng khắp 24 quận huyện. Ở Thành phố hệ thống đào tạo năng khiếu trọng điểm quận/huyện, năng khiếu trọng điểm Thành phố, dự bị tập trung, dự tuyển Thành phố. Thành tích của đội tuyển nữ Thành phố từ năm 2005 trở về trước luôn đứng hàng đầu trên toàn quốc. Sau thời kỳ đỉnh cao thì một số VĐV không tham gia thi đấu nữa, do lực lượng VĐV trẻ không thể thay thế kịp thời thế hệ trước nên Thành phố Hồ Chí Minh đã đánh mất vị trí số một trên toàn quốc.

Để Taekwondo Thành phố Hồ Chí Minh lấy lại vị trí đã mất thì việc đào tạo lực lượng VĐV Taekwondo trẻ kế cận có trình độ cao là việc làm quan trọng và cần thiết. 2 Là một môn thi đối kháng trực tiếp, thời gian thi đấu cũng tương đối dài, điều đó đòi hỏi vận động viên phải có một trình độ thể lực nhất định, có thể duy trì suốt thời gian thi đấu và cả giải đấu. Các tố chất thể lực đóng vai trò quan trọng trong việc tạo dựng nền tảng vững chắc cho mỗi vận động viên, thể lực được phát triển thì các yếu tố kỹ thuật, chiến thuật, tâm lý tập luyện và thi đấu cũng dần được nâng cao. Trong huấn luyện Taekwondo ở nước ta đã có một số công trình nghiên cứu về các mặt: thể lực, kỹ thuật, tâm lý và tuyển chọn VĐV như các tác giả: Nguyễn Thy Ngọc nghiên cứu về một số thành phần của trình độ tập luyện ở VĐV Taekwondo 14-16 tuổi; Vũ Xuân Thành nghiên cứu về hệ thống bài tập phát triển sức mạnh tố độ cho nam VĐV Taekwondo trẻ tại Việt Nam, tác giả Lê Nguyệt Nga và cộng sự nghiên cứu về đặc điểm tâm lý VĐV Taekwondo, Trương Ngọc Để và cộng sự nghiên cứu về vấn đề tuyển chọn VĐV Taekwondo ở các tuyến, các tác giả trên đã nghiên cứu các bài tập phát triển các tố chất thể lực, kỹ thuật, tâm lý cũng như các khả năng vận động cho các lứa tuổi khác nhau.

Tuy nhiên, vấn đề nghiên cứu về thể lực chuyên môn thì rất ít tác giả nghiên cứu đến, đặc biệt đối tượng là các nữ VĐV ở lứa tuổi 12-14 tại TP.HCM vẫn chưa ai đề cập đến. Đặc thù của môn Taekwondo là môn thi đấu cá nhân có tính đối kháng cao, mang tính biến hóa, đa dạng và tốc độ ra đòn chính xác, đòi hỏi mỗi vận động viên phải có trình độ kỹ thuật, thể lực chuyên môn cơ bản vững chắc. Để nâng cao thành tích tập luyện và thi đấu của VĐV, cần phải nghiên cứu tổng hợp nhiều vấn đề kết hợp giữa huấn luyện với khoa học công nghệ và y học thể thao. Trong đó vấn đề đánh giá thể lực chuyên môn trong huấn luyện thi đấu là vấn đề cấp thiết cần sớm được nghiên cứu.

Từ đó lựa chọn hệ thống bài tập nhằm phát triển thể lực chuyên môn trong tập luyện và thi đấu. Xuất phát từ những suy nghĩ đó, chúng tôi chọn đề tài: “Nghiên cứu lựa chọn hệ thống bài tập phát 3 triển thể lực chuyên môn cho nữ vận động viên Taekwondo 12 – 14 tuổi Thành phố Hồ Chí Minh”. Mục đích nghiên cứu: Luận án nghiên cứu với mục đích lựa chọn hệ thống bài tập huấn luyện thể lực chuyên môn cho nữ vận động viên Taekwondo 12 – 14 tuổi Thành phố Hồ Chí Minh phù hợp với thực tiễn hiện nay. Mục tiêu nghiên cứu: Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, luận án đề ra 3 mục tiêu nghiên cứu sau: Mục tiêu 1: Đánh giá thực trạng thể lực chuyên môn của nữ vận động viên Taekwondo 12 – 14 tuổi Thành phố Hồ Chí Minh.

- Xác định các test và xây dựng tiêu chuẩn đánh giá thể lực chuyên môn cho nữ vận động viên Taekwondo 12 – 14 tuổi Thành phố Hồ Chí Minh. + Hệ thống hóa các test đã được sử dụng để đánh giá về thể lực chuyên môn cho nữ vận động viên Taekwondo. + Xây dựng tiêu chuẩn đánh giá thể lực chuyên môn của nữ vận động viên Taekwondo 12 – 14 tuổi Thành phố Hồ Chí Minh. + Xác định các thông số đánh giá thể lực chuyên môn cho nữ vận động viên Taekwondo 12 – 14 tuổi Thành phố Hồ Chí Minh bằng công nghệ 3D và hệ thống đo xung lực - Đánh giá thực trạng thể lực chuyên môn của nữ vận động viên Taekwondo 12 – 14 tuổi Thành phố Hồ Chí Minh.

+ Đánh giá thực trạng thể lực chuyên môn của nữ vận động viên Taekwondo 12 – 14 tuổi Thành phố Hồ Chí Minh theo tiêu chuẩn được xây dựng. + Đánh giá thực trạng thể lực chuyên môn của nữ vận động viên Taekwondo 12 – 14 tuổi Thành phố Hồ Chí Minh bằng công nghệ 3D và hệ thống đo xung lực. 4 Mục tiêu 2: Lựa chọn và ứng dụng hệ thống bài tập phát triển thể lực chuyên môn cho nữ vận động viên Taekwondo 12 – 14 tuổi Thành phố Hồ Chí Minh. - Lựa chọn hệ thống bài tập phát triển thể lực chuyên môn cho nữ vận động viên Taekwondo 12 – 14 tuổi Thành phố Hồ Chí Minh.

- Xây dựng kế hoạch và thực nghiệm hệ thống bài tập phát triển thể lực chuyên môn cho nữ vận động viên Taekwondo 12 – 14 tuổi Thành phố Hồ Chí Minh. Mục tiêu 3: Đánh giá hiệu quả ứng dụng hệ thống bài tập thể lực chuyên môn của nữ vận động viên Taekwondo 12 – 14 tuổi Thành phố Hồ Chí Minh sau 1 chu kỳ huấn luyện năm. - Đánh giá hiệu quả ứng dụng hệ thống bài tập thể lực chuyên môn của nữ vận động viên Taekwondo 12 – 14 tuổi Thành phố Hồ Chí Minh thông qua các test sư phạm sau 1 chu kỳ huấn luyện năm. - Đánh giá hiệu quả ứng dụng hệ thống bài tập thể lực chuyên môn của nữ vận động viên Taekwondo 12 – 14 tuổi Thành phố Hồ Chí Minh bằng công nghệ 3D và hệ thống đo xung lực sau 1 chu kỳ huấn luyện năm.

Giả thuyết khoa học của luận án: Thành tích thi đấu của đội tuyển Taekwondo Thành phố Hồ Chí Minh phụ thuộc rất nhiều vào các nhân tố khác nhau, trong đó thể lực chuyên môn là một trong những nhân tố khá quan trọng. Luận án đặt giải thuyết rằng, nếu lựa chọn và ứng dụng hệ thống bài tập thể lực chuyên môn vào các buổi tập thì sẽ nâng cao thể lực chuyên môn cho nữ vận động viên Taekwondo 12 – 14 tuổi. 5 Chƣơng 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Một số khái niệm liên quan đến vấn đề nghiên cứu 1.

Khái niệm huấn luyện thể lực chuyên môn cơ sở: Huấn luyện thể lực chuyên môn cơ sở được hình thành và phát triển trên nền tảng thể lực chung. Như vậy có thể nói rằng: huấn luyện thể lực chung là nền tảng, còn việc lựa chọn biện pháp thích hợp lại mang những đặc trưng của môn thể thao, là tiền đề hình thành các tố chất thể lực chuyên môn sau này. [8], [9], [12], [29] Việc hình thành thể lực chuyên môn cơ sở của các môn thể thao không chu kỳ tương đối khó khăn. Ở đây có hai cách lựa chọn: Thứ nhất: Bằng cách lặp lại nhiều lần các hoạt động chính đặc trưng của môn thể thao lựa chọn.

Thứ hai: Sự lặp lại nguyên vẹn các bài tập thi đấu của chính môn thể thao đó. Trong quá trình lựa chọn và thực hiện không đúng những bài tập hình thành và phát triển các tố chất thể lực chuyên môn cơ sở sẽ dẫn đến sự sai lầm chuyên môn trong các cơ quan chức phận, điều này sẽ làm ảnh hưởng đến việc phát triển thành tích thể thao của vận động viên. Chính vì vậy, các bài tập được lựa chọn làm phương tiện giáo dục thể lực chuyên môn cơ sở còn phải được thực hiện với cường độ cao. Mặt khác, khối lượng thực hiện các bài tập để giáo dục thể lực chuyên môn cở sở phải tính toán tới việc sử dụng khối lượng và cường độ bài tập mang những nét đặc trưng của môn thể thao tương ứng phù hợp.

Khái niệm huấn luyện thể lực chuyên môn cơ bản: Huấn luyện thể lực chuyên môn cơ bản chính là việc nâng cao đến mức cần thiết sự phát triển của các tố chất vận động và khả năng chức phận của các cơ quan nội tạng, trước những đòi hỏi của môn thể thao lựa chọn. Sự phát triển 6 các tố chất vận động chuyên môn cơ bản phụ thuộc chủ yếu vào các bài tập đặc thù của môn thể thao. Các bài tập đó được thực hiện trong những điều kiện giảm nhẹ hoặc tăng cường thêm độ khó. Nguyên tắc chung trong lựa chọn các bài tập nhằm giáo dục các tố chất thể lực chuyên môn cơ bản là các bài tập phải được thực hiện với cường độ tương đương với thi đấu.

Quá trình huấn luyện của vận động viên kéo dài, thông thường từ một đến nhiều tháng, nghĩa là nó diễn ra trong thời kỳ chuẩn bị và trong suốt thời kỳ thi đấu của mỗi chu kỳ huấn luyện. Huấn luyện mỗi tố chất thể lực cần thiết phải tuân thủ những quy định riêng với những phương pháp và biện pháp giáo dục riêng. Có thể nói: thành tích thi đấu của vận động viên Taekwondo phụ thuộc rất nhiều vào thể lực chuyên môn đặc biệt là sức nhanh và sức mạnh. Chính vì vậy, sự hình thành và phát triển một cách đầy đủ các tố chất thể lực chuyên môn đặc biệt là sức nhanh và sức mạnh là điều hết sức cần thiết.