LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Theo GS. Hoàng Tụy trong bài viết “Suy nghĩ về năng suất chất lƣợng trong thời kinh tế tri thức”, nƣớc ta đƣợc xếp vào hàng các nƣớc đang có tốc độ tăng trƣởng kinh tế cao. Tuy nhiên, phân tích kỹ các nhân tố tăng trƣởng cho thấy chất lƣợng tăng trƣởng kém.
Để thành công trong công cuộc hội nhập vấn đề năng suất và chất lƣợng đang đặt ra hết sức gay gắt với chúng ta. Muốn bảo đảm hiệu quả sản xuất kinh doanh, phải biết tính toán, so sánh định lƣợng nhiều phƣơng án và chọn ra phƣơng án tối ƣu (tốt nhất). Nhiều vấn đề quản lý, sản xuất, kinh doanh phức tạp, ngay nhà quản lý giàu kinh nghiệm cũng khó đƣa ra đƣợc giải pháp tối ƣu, nhƣng bằng tƣ duy logic và các phƣơng pháp toán học thích hợp ngƣời ta có thể phân tích, so sánh định lƣợng, tìm ra giải pháp, nếu chƣa tối ƣu thì ít ra cũng tốt hơn phƣơng án trực giác thông thƣờng. Trên thế giới từ thế kỉ 19-20, ngƣời ta đã áp dụng một phƣơng pháp quản lý hiện đại nhằm nâng cao năng suất qua việc loại bỏ các lãng phí trong quá trình sản xuất, đó là Lean Manufacturing – Sản xuất tinh gọn, gọi tắt là Lean.
Tại Việt Nam, các doanh nghiệp mới chỉ chập chững biết đến phƣơng pháp này từ đầu thế kỉ 21, đến nay không nhiều doanh nghiệp thành công với nó, mà chủ yếu là doanh nghiệp nƣớc ngoài có cơ sở sản xuất tại Việt Nam nhƣ Nike, Toyota,…. Chính vì nhận thấy lợi ích của Lean và sự bất cập trong triển khai Lean tại các doanh nghiệp Việt Nam, em chọn đề tài “Áp dụng Lean Manufacturing trong dự án “Giảm tồn kho vật tư” tại Công ty Cổ phần ứng dụng công nghệ và CNC Việt Nam”, đi sâu nghiên cứu một doanh nghiệp Việt đã thực hiện Lean nhƣ thế nào và rút ra đƣợc gì từ quá trình thực hiện Lean. Mục đích, nhiệm vụ của đề tài Tổng hợp những kiến thức, lý luận chung về Lean Manufacturing – một khái niệm đã có từ lâu nhƣng vẫn khá mới mẻ với các doanh nghiệp Việt Nam. Phân tích việc áp dụng Lean tại một công ty Việt Nam thành công, các bƣớc triển khai, kết quả, hạn chế và nguyên nhân của một dự án Lean, rút ra những kinh Nguyễn Thị Hảo Lớp QTDNBK13 2 Khóa luận tốt nghiệp Khoa Quản trị kinh doanh nghiệm cho các doanh nghiệp cùng ngành với CNC-VINA nói riêng và các doanh nghiệp có ý định áp dụng Lean nói chung, coi đây nhƣ là tài liệu tham khảo để ngày càng có nhiều doanh nghiệp Việt làm Lean thành công.
Đề xuất một số giải pháp nhằm áp dụng Lean thành công hơn tại công ty CNC-VINA trong tƣơng lai, duy trì thành quả và khắc phục điểm hạn chế của dự án “Giảm tồn kho vật tƣ”, mở rộng Lean trong các lĩnh vực khác của công ty. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài là vật tƣ tồn kho của Công ty CNC-VINA. Đây là doanh nghiệp sản xuất máy phụ trợ đơn chiếc nên vật tƣ tồn kho không có thành phẩm và bán thành phẩm mà chủ yếu là công cụ dụng cụ và nguyên vật liệu lƣu kho và cho quá trình sản xuất. Đề tài tập trung nghiên cứu áp dụng Lean trong dự án “Giảm tồn kho vật tƣ”.
Phạm vi nghiên cứu đƣợc thực hiện tại Công ty Cổ phần ứng dụng công nghệ và CNC Việt Nam trong thời gian từ ngày 20/02/2014 - 07/05/2014. Phƣơng pháp nghiên cứu Trong kiến thức quản trị hiện đại, Lean Manufacturing là khái niệm không thể không nhắc đến với rất nhiều nghiên cứu của các chuyên gia nhƣ Taichii Ohno và Shigeo Shingo qua Phương pháp Toyota, hay The Machine that Changed the World của James Womack, hầu hết là các tài liệu nƣớc ngoài, song đến với Việt Nam có Báo cáo của Mekong Capital tháng 06/2004 giới thiệu Lean với các doanh nghiệp Việt Nam. Luận văn khai thác chủ yếu lý luận từ các tài liệu chính thống trên. Phƣơng pháp nghiên cứu vừa kết hợp lý thuyết và thực tiễn.
Thông qua phƣơng pháp thu thập, tổng hợp thông tin từ các nguồn tài liệu sách vở, báo mạng, luận văn có đƣợc nhiều thông tin đa dạng và phong phú nhƣng có chọn lọc. Phƣơng pháp thực nghiệm đƣợc tiến hành qua số liệu tiếp cận từ thực tế doanh nghiệp thực tập. Phƣơng pháp hỏi ý kiến chuyên gia cũng đƣợc áp dụng trong quá trình nghiên cứu. Kết cấu đề tài Nguyễn Thị Hảo Lớp QTDNBK13 3 Khóa luận tốt nghiệp Khoa Quản trị kinh doanh Đề tài đƣợc kết cấu gồm 3 phần: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về Lean Manufacturing: hệ thống những lý thuyết, kiến thức hàn lâm về Lean Manufacturing, từ nguồn gốc, khái niệm đến cách thức triển khai và mối quan hệ với các phƣơng pháp quản lý khác.
Chƣơng 2: Thực trạng áp dụng Lean trong dự án “Giảm tồn kho vật tƣ” tại Công ty CP ứng dụng công nghệ và CNC Việt Nam: đi sâu phân tích tiến trình thực hiện Lean trong dự án tại công ty, đánh giá kết quả đạt đƣợc và rút ra tồn tại và nguyên nhân. Chƣơng 3: Giải pháp áp dụng Lean thành công hơn tại công ty: đề xuất một số giải pháp cho công ty khi áp dụng Lean trong tƣơng lai dựa trên quan điểm từ lý thuyết, kinh nghiệm thực hiện Lean của doanh nghiệp khác và những điểm còn tồn tại của dự án. Nguyễn Thị Hảo Lớp QTDNBK13 4 Khóa luận tốt nghiệp Khoa Quản trị kinh doanh CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ LEAN MANUFACTURING 1. LEAN MANUFACTURING LÀ GÌ? 1.
Lịch sử của Lean Manufacturing Henry Ford và cộng sự viên đắc lực của mình là Charles E. Sorensen, vào năm 1910 đã cho ra đời một phƣơng pháp sản xuất mới. Các ông xếp tất cả những yếu tố nhƣ con ngƣời, máy móc, dụng cụ, và sản phẩm trên một dây chuyền liên tục để sản xuất xe hơi Model T. Ford đƣợc xem nhƣ là cha đẻ của Just in time và Lean Manufacturing.
Nhiều nhà sản xuất khác rất khâm phục thành công của Ford và họ bắt chƣớc cách sản xuất này, nhƣng đa số họ không hiểu những nguyên tắc cơ bản. Chuyền lắp ráp của Ford đƣợc dùng để lắp ráp những sản phẩm, cũng nhƣ các công đoạn trên chuyền là không thích hợp cho những nhà sản xuất khác. Ngƣời ta đôi khi cũng hoài nghi là liệu Ford có thực sự hiểu hết những gì ông ta làm và tại sao ông lại thành công nhƣ vậy. Ở công ty Toyota Motor, Taichii Ohno và Shigeo Shingo kết hợp kiểu sản xuất của Ford và một số những yếu tố khác thành một phƣơng pháp sản xuất gọi là Toyota Production System hay Just In Time.
Hai ông đã thấy đƣợc vai trò quan trọng của hàng tồn. Hai ông cũng đã phát hiện ra những mâu thuẩn và nhƣợc điểm trong hệ thống sản xuất của Ford, đặc biệt trong cách đối xử và quản lý thiếu tôn trọng với ngƣời lao động. Toyota từ thuở đầu đã phát hiện ra rằng công nhân có thể đóng góp cho nhà máy nhiều thứ khác hơn là sức lực cơ bắp. Sự phát hiện này đƣợc bắt đầu trong Quality Circle.
Ishikawa, Deming, và Juran đóng góp rất nhiều cho sự phát triển của quản lý chất lƣợng. Kết quả là làm sao để xây dựng những nhóm trong công việc và sản xuất theo nhóm đƣợc hình thành. Một sáng kiến quan trọng khác ở Toyota là làm sao sản xuất nhiều chủng loại xe. Hệ thống của Ford chỉ tính đến một loại sản phẩm không bao giờ thay đổi.
Shingo, theo lời đề nghị của Ohno, thực hiện giải quyết việc chuyển đổi sản phẩm sao cho nhanh. Khi thời gian chuyển đổi giảm từ phút xuống giây thì sản xuất có thể theo từng lô nhỏ và có thể chạy liên tục theo nhƣ khái niệm ban đầu của Ford. Việc giảm thời gian chuyển đổi này cho ra đời khái niệm về tính linh động mà Ford chƣa bao giờ nghĩ là cần thiết. Những cố Nguyễn Thị Hảo Lớp QTDNBK13 5 Khóa luận tốt nghiệp Khoa Quản trị kinh doanh gắng ở nhiều công ty để làm theo Toyota thƣờng bị thất bại vì ngƣời ta không tích hợp đƣợc những yếu tố riêng lẻ thành một hệ thống và những điều gì đằng sau những nguuyên tắc cơ bản ít đƣợc nhiều ngƣời biết.
Norman Bodek là ngƣời đầu tiên xuất bản bằng tiếng Anh những nghiên cứu của Shingo và Ohno. Ông làm mọi thứ để truyền đạt những kiến thức này và đánh thức thế giới phƣơng Tây. Robert Hall và Richard Schonberger cũng viết nhiều sách về Toyota. Sản xuất tinh gọn đƣợc dịch từ cụm từ “Lean Manufacturing”, hay “Lean Production” thƣờng gọi tắt là “Lean” đã xuất hiện lần đầu tiên trong quyển Cỗ máy làm thay đổi Thế giới (The Machine that Changed the World) xuất bản năm 1990 của James Womack.
Cuốn sách này là một bài tƣờng thuật hết những gì trong lịch sử phát triển của ngành xe hơi và một nghiên cứu về công nghệ sản xuất xe hơi trong những nhà máy của Nhật, Mỹ và châu Âu. Cái mới trong cuốn sách này là cụm từ "Lean Manufacturing." Thuật ngữ Lean Manufacturing phù hợp với suy nghĩ của nhiều nhà sản xuất ở nhiều nơi. Cốt lõi của Lean Manufacturing không khác gì với những nguyên tắc của Toyota mà Ohno, Shingo đã xây dựng. Khi áp dụng trong những nhà máy khác nhau, Lean Manufacturing bị thay đổi, nhƣng cũng nhƣ trƣớc đây nhiều công ty đã thất bại khi bắt chƣớc Ford theo kiểu rập khuôn không hề suy nghĩ, ngày nay nhiều công ty cũng thất bại nhƣ vậy khi bắt chƣớc Toyota.
Sản xuất tinh gọn đã và đang đƣợc áp dụng ngày càng rộng rãi tại các công ty sản xuất hàng đầu trên toàn thế giới, đặc biệt là ngành sản xuất ô tô, xe máy và các nhà cung cấp thiết bị cho ngành này. Theo báo cáo của Mekong Capital tháng 06/2004, có khoảng 36% các doanh nghiệp sản xuất ở Mỹ đã triển khai hay đang trong quá trình triển khai hệ thống sản xuất tinh gọn. Sản xuất tinh gọn là một hệ thống các công cụ và phƣơng pháp quản lý sản xuất nhằm loại bỏ những lãng phí, những bất hợp lý trong quá trình sản xuất để giảm chi phí sản xuất, rút ngắn thời gian sản xuất, tăng sản lƣợng cho doanh nghiệp. Nguyên tắc chủ đạo của sản xuất tinh gọn là gia tăng giá trị cho khách hàng thông qua việc liên tục loại bỏ lãng phí trong suốt quá trình cung cấp sản phẩm và dịch vụ.
Nguyễn Thị Hảo Lớp QTDNBK13 6 Khóa luận tốt nghiệp Khoa Quản trị kinh doanh Trong sản xuất tinh gọn, giá trị của một sản phẩm đƣợc xác định hoàn toàn dựa trên những gì khách hàng thật sự yêu cầu và sẵn sàng trả tiền để có đƣợc.