Tác động của tỷ giá nhân dân tệ và việt nam đồng đến xuất nhập khẩu giữa việt nam với trung quốc luận văn thạc sĩ tài chính ngân hàng

Khám phá tác động của tỷ giá nhân dân tệ và đồng Việt Nam đến hoạt động xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Trung Quốc trong luận văn thạc sĩ tài chính ngân hàng.

• Tác giả: Võ Ngọc Quốc Huy
• Người hướng dẫn: GS. Võ Xuân Vinh
• Trường học: Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Tác động của tỷ giá Nhân Dân tệ và Việt Nam đồng đến xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Trung Quốc
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• TÓM TẮT NGHIÊN CỨU
• ABSTRACT
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.6. Ý NGHĨA NGHIÊN CỨU
• 1.7. CẤU TRÚC NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 2: LÝ THUYẾT VÀ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 2.1. Tỷ giá hối đoái
• 2.2. Phương pháp yết giá
• 2.3. Chế độ quản lý tỷ giá
• 2.4. Các loại tỷ giá trong nền kinh tế
• 2.4.1. Căn cứ vào phương tiện thanh toán quốc tế
• 2.4.2. Căn cứ vào thời điểm giao dịch
• 2.4.3. Căn cứ vào phương thức giao dịch trên thị trường
• 2.4.4. Căn cứ vào phương tiện chuyển ngoại hối
• 2.5. Phân loại tỷ giá
• 2.5.1. Tỷ giá danh nghĩa song phương (NER)
• 2.5.2. Tỷ giá thực song phương (RER)
• 2.6. Xuất nhập khẩu
• 2.6.1. Các nhân tố ảnh hưởng
• 2.6.2. Ảnh hưởng của tỷ giá đến xuất khẩu và nhập khẩu
• 2.7. Tác động của tỷ giá đến cán cân thương mại
• 2.7.1. Điều kiện Marshall-Lerner
• 2.7.2. Hiệu ứng đường cong J
• 2.8. NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 2.8.1. Nghiên cứu trên thế giới
• 2.8.2. Nghiên cứu trong nước
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2.1. Xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Trung Quốc
• 3.2.2. Tỷ giá thực song phương của Việt Nam và Trung Quốc
• 3.2.3. Chỉ số tiêu dùng của Việt Nam và Trung Quốc
• 3.2.4. Tổng sản lượng của Việt Nam và Trung Quốc
• 3.3. Trình tự nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Mô tả thống kê
• 4.1.1. Xu hướng xuất nhập khẩu từ năm 2003 đến 2019
• 4.1.2. Tỷ giá CNYVND và RER
• 4.1.3. Chỉ số giá tiêu dùng
• 4.1.4. Tổng sản phẩm quốc nội
• 4.1.5. Mối quan hệ giữa tỷ giá, chỉ số lạm phát và tổng sản phẩm quốc nội
• 4.1.6. Tác động tỷ giá lên xuất nhập khẩu
• 4.2. Kết quả mô hình
• 4.2.1. Thống kê các biến
• 4.2.2. Ma trận tương quan các biến
• 4.2.3. Kiểm định tính dừng
• 4.2.4. Mô hình xuất khẩu
• 4.2.4.1. Ước lượng mô hình VAR
• 4.2.4.2. Kiểm định tính ổn định mô hình
• 4.2.4.3. Kiểm định tương quan và nhân quả Granger
• 4.2.4.4. Kết quả phản ứng đẩy và phân rã phương sai
• 4.2.5. Mô hình nhập khẩu
• 4.2.5.1. Ước lượng mô hình VAR
• 4.2.5.2. Kiểm định tính ổn định mô hình
• 4.2.5.3. Kiểm định tương quan và nhân quả Granger
• 4.2.5.4. Kết quả phản ứng đẩy và phân rã phương sai
• 4.2.6. Mô hình cán cân thương mại
• 4.2.6.1. Kiểm định đồng liên kết Johansen
• 4.2.6.2. Ước lượng mô hình VECM
• 4.2.6.3. Kiểm định nhân quả Granger
• 4.2.6.4. Kết quả phản ứng đẩy và phân rã phương sai
• 4.2.6.5. Kiểm định tính ổn định mô hình VECM
• 4.3. Tổng kết chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Kết luận
• 5.2. Một số khuyến nghị
• 5.3. Hạn chế nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: Kết quả thống kê mô tả và ma trận tương quan
• PHỤ LỤC 2: Kiểm định tính dừng
• PHỤ LỤC 3: Kiểm định tương quan
• PHỤ LỤC 4: Tiêu chí chọn độ trễ
• PHỤ LỤC 5: Kết quả kiểm định đồng liên kết Johansen
• PHỤ LỤC 6: Ước lượng mô hình
• PHỤ LỤC 7: Kết quả kiểm định nhân quả Granger
• PHỤ LỤC 8: Kết quả kiểm định phản ứng đẩy
• PHỤ LỤC 9: Kết quả phản ứng phân rã phương sai

Tóm tắt

I. Ảnh hưởng của tỷ giá Nhân Dân tệ và đồng Việt Nam đến xuất nhập khẩu

Luận văn nghiên cứu tác động của tỷ giá Nhân Dân tệ và đồng Việt Nam đến tình hình xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Trung Quốc trong giai đoạn từ năm 2003 đến 2019. Tác giả đã chỉ ra rằng tỷ giá có ảnh hưởng lớn đến cán cân thương mại giữa hai quốc gia. Cán cân thương mại không chỉ phụ thuộc vào tỷ giá mà còn bị tác động bởi nhiều yếu tố khác như chỉ số giá tiêu dùng và tổng sản phẩm quốc nội. Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với mô hình VAR và VECM để phân tích mối quan hệ giữa các biến số. Kết quả cho thấy, khi tỷ giá thực song phương tăng 1%, cán cân thương mại sẽ tăng trung bình khoảng 2.27%. Điều này cho thấy sự nhạy cảm của xuất nhập khẩu đối với biến động tỷ giá.

1.1 Tác động của tỷ giá đến xuất khẩu và nhập khẩu

Nghiên cứu chỉ ra rằng tỷ giá Nhân Dân tệ có tác động trực tiếp đến xuất khẩu và nhập khẩu của Việt Nam. Khi tỷ giá tăng, giá hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam trở nên đắt đỏ hơn trên thị trường quốc tế, dẫn đến giảm xuất khẩu. Ngược lại, hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc trở nên rẻ hơn, khuyến khích nhập khẩu. Điều này tạo ra một vòng lặp ảnh hưởng đến cán cân thương mại. Tác giả đã sử dụng dữ liệu từ giai đoạn 2003-2019 để minh chứng cho mối quan hệ này, cho thấy rằng sự biến động của tỷ giá có thể dẫn đến những thay đổi đáng kể trong xuất nhập khẩu.

1.2 Phân tích các yếu tố vĩ mô ảnh hưởng đến cán cân thương mại

Ngoài tỷ giá, các yếu tố vĩ mô như chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và tổng sản phẩm quốc nội (GDP) cũng có ảnh hưởng lớn đến cán cân thương mại. Nghiên cứu cho thấy rằng sự gia tăng của CPI tại Việt Nam có thể làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu, trong khi sự tăng trưởng GDP của Trung Quốc có thể thúc đẩy nhập khẩu từ Việt Nam. Tác giả đã chỉ ra rằng việc hiểu rõ mối quan hệ giữa các yếu tố này là rất quan trọng để đưa ra các chính sách kinh tế phù hợp nhằm cải thiện cán cân thương mại.

II. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng tỷ giá thực song phương có tác động tiêu cực đến xuất nhập khẩu trong ngắn hạn, nhưng có thể có tác động tích cực trong dài hạn. Điều này cho thấy rằng các nhà hoạch định chính sách cần phải xem xét kỹ lưỡng các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ giá khi xây dựng các chiến lược phát triển kinh tế. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc theo dõi và điều chỉnh chính sách tiền tệ để duy trì sự ổn định của tỷ giá. Việc này không chỉ giúp cải thiện cán cân thương mại mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam.

2.1 Đề xuất chính sách

Dựa trên kết quả nghiên cứu, tác giả đề xuất một số chính sách nhằm cải thiện cán cân thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc. Các chính sách này bao gồm việc điều chỉnh chính sách tiền tệ để ổn định tỷ giá, khuyến khích xuất khẩu và hạn chế nhập khẩu hàng hóa không cần thiết. Ngoài ra, cần tăng cường hợp tác kinh tế giữa hai nước để tạo ra môi trường thương mại thuận lợi hơn.

2.2 Giá trị thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu này không chỉ cung cấp cái nhìn sâu sắc về mối quan hệ giữa tỷ giá và xuất nhập khẩu mà còn có giá trị thực tiễn cho các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và các nhà nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng làm cơ sở để xây dựng các chiến lược kinh tế phù hợp, nhằm tối ưu hóa cán cân thương mại và thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2003 đến 2019, kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Trung Quốc đạt khoảng 756,71 tỷ USD, phản ánh sự phát triển mạnh mẽ của quan hệ thương mại song phương. Tuy nhiên, cán cân thương mại giữa hai nước liên tục thâm hụt, với giá trị nhập khẩu luôn lớn hơn xuất khẩu. Biến động tỷ giá Nhân Dân tệ (CNY) và Việt Nam đồng (VND) được xem là một trong những nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến tình hình xuất nhập khẩu và cán cân thương mại. Mục tiêu nghiên cứu là đo lường mức độ tác động của tỷ giá thực song phương cùng các yếu tố kinh tế vĩ mô như chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và tổng sản phẩm quốc nội (GDP) đến xuất nhập khẩu và cán cân thương mại giữa hai quốc gia trong khoảng thời gian 2003-2019. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào dữ liệu quý thu thập từ các nguồn trong nước và quốc tế như Ngân Hàng Nhà Nước Việt Nam, Tổng Cục Thống Kê, IMF, OECD, với 68 quan sát. Ý nghĩa nghiên cứu nằm ở việc cung cấp cơ sở khoa học để đề xuất các giải pháp cải thiện cán cân thương mại, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình kinh tế lượng liên quan đến tỷ giá và thương mại quốc tế, trong đó có:

• Lý thuyết tỷ giá hối đoái: Phân biệt tỷ giá danh nghĩa song phương (NER) và tỷ giá thực song phương (RER), trong đó RER được điều chỉnh theo chênh lệch lạm phát giữa hai quốc gia, phản ánh sức mua tương đối và sức cạnh tranh quốc tế.
• Điều kiện Marshall-Lerner: Xác định điều kiện để phá giá tiền tệ có thể cải thiện cán cân thương mại, yêu cầu tổng độ co giãn của xuất khẩu và nhập khẩu theo giá phải lớn hơn 1.
• Hiệu ứng đường cong J: Mô tả hiện tượng cán cân thương mại có thể xấu đi trong ngắn hạn sau khi phá giá tiền tệ, nhưng cải thiện trong dài hạn do hiệu ứng khối lượng xuất nhập khẩu thay đổi chậm.
• Mô hình VAR (Vector Autoregression) và VECM (Vector Error Correction Model): Sử dụng để phân tích mối quan hệ động giữa các biến tỷ giá, xuất khẩu, nhập khẩu, CPI và GDP, đồng thời kiểm định đồng liên kết và nhân quả giữa các biến.

Các khái niệm chính bao gồm tỷ giá thực song phương (RER), cán cân thương mại (tỷ số xuất khẩu trên nhập khẩu), chỉ số giá tiêu dùng (CPI), tổng sản phẩm quốc nội (GDP), và các mô hình kinh tế lượng VAR, VECM.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng kết hợp với định tính nhằm phân tích sâu sắc tác động của tỷ giá đến xuất nhập khẩu và cán cân thương mại. Dữ liệu được thu thập từ các nguồn trong nước như Ngân Hàng Nhà Nước Việt Nam, Bộ Tài Chính, Tổng Cục Thống Kê, Cục Hải Quan và các tổ chức quốc tế như IMF, OECD, World Bank, với chuỗi dữ liệu quý từ quý 1/2003 đến quý 4/2019, tổng cộng 68 quan sát.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu bằng các kiểm định ADF và PP để đảm bảo tính ổn định.
• Kiểm định đồng liên kết Johansen để xác định mối quan hệ dài hạn giữa các biến.
• Lựa chọn độ trễ tối ưu cho mô hình VAR dựa trên các tiêu chí LR, AIC, SC, HQ.
• Ước lượng mô hình VAR và VECM để phân tích tác động ngắn hạn và dài hạn.
• Kiểm định tính ổn định mô hình, kiểm định nhân quả Granger để xác định mối quan hệ nguyên nhân - kết quả giữa các biến.
• Phân tích kết quả phản ứng đẩy (impulse response) và phân rã phương sai (variance decomposition) để đánh giá mức độ và thời gian tác động của các biến.

Ngoài ra, phương pháp định tính được sử dụng để mô tả xu hướng và diễn biến thực tế của tỷ giá, xuất nhập khẩu và cán cân thương mại nhằm bổ trợ cho kết quả định lượng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Xu hướng xuất nhập khẩu và cán cân thương mại: Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Trung Quốc tăng trưởng liên tục, đạt trên 100 tỷ USD vào năm 2018. Tuy nhiên, cán cân thương mại luôn thâm hụt, với nhập khẩu lớn hơn xuất khẩu, thâm hụt đạt khoảng 34 tỷ USD năm 2019.

2. Biến động tỷ giá thực song phương (RER): Tỷ giá danh nghĩa CNY/VND có xu hướng tăng ổn định, trong khi RER biến động mạnh hơn, đặc biệt giảm xuống mức -0.50 vào năm 2009 do ảnh hưởng suy thoái kinh tế toàn cầu, sau đó tăng trở lại và có đột biến vào năm 2015 do sự bất ổn tài chính toàn cầu và điều chỉnh tỷ giá của Trung Quốc.

3. Ảnh hưởng của tỷ giá thực song phương đến cán cân thương mại: Kết quả mô hình VECM cho thấy khi tỷ giá thực song phương tăng 1%, tỷ số xuất khẩu trên nhập khẩu (cán cân thương mại) tăng trung bình khoảng 2.27% trong dài hạn, cho thấy phá giá đồng nội tệ có tác động tích cực đến cải thiện cán cân thương mại.

4. Tác động của các yếu tố vĩ mô khác: Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của cả Việt Nam và Trung Quốc cũng có ảnh hưởng đáng kể đến cán cân thương mại. Ví dụ, CPI tăng cao ở Việt Nam và Trung Quốc trong năm 2008 lần lượt là 23.05% và 5.9%, ảnh hưởng đến sức mua và giá cả hàng hóa xuất nhập khẩu.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các phát hiện trên là do tỷ giá thực song phương phản ánh sức mua tương đối và sức cạnh tranh của hàng hóa giữa hai quốc gia. Khi đồng nội tệ mất giá (tỷ giá thực tăng), hàng hóa xuất khẩu trở nên rẻ hơn trên thị trường quốc tế, kích thích xuất khẩu tăng và nhập khẩu giảm, cải thiện cán cân thương mại. Kết quả này phù hợp với điều kiện Marshall-Lerner và hiệu ứng đường cong J, trong đó hiệu ứng khối lượng xuất nhập khẩu có tác động tích cực trong dài hạn.

So sánh với các nghiên cứu trong và ngoài nước, kết quả nghiên cứu này tương đồng với các nghiên cứu của Lê Thị Kim Dung (2016) và Wanhui Jiang (2014) khi đều cho thấy tỷ giá thực có ảnh hưởng tích cực đến cán cân thương mại trong dài hạn. Tuy nhiên, cũng có sự khác biệt với nghiên cứu của Nguyễn Lê Nhật Vy (2017) khi tác giả này nhận thấy tác động tiêu cực của tỷ giá thực song phương đến cán cân thương mại Việt Nam.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện xu hướng tỷ giá danh nghĩa và thực, kim ngạch xuất nhập khẩu, cũng như bảng ma trận tương quan và kết quả kiểm định đồng liên kết để minh họa mối quan hệ giữa các biến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Ổn định và quản lý tỷ giá thực song phương: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần tiếp tục duy trì chính sách tỷ giá linh hoạt, ổn định tỷ giá thực song phương nhằm tăng sức cạnh tranh cho hàng hóa xuất khẩu, giảm nhập siêu. Mục tiêu là duy trì tỷ giá trong khoảng hợp lý, theo dõi biến động CPI và GDP để điều chỉnh kịp thời trong vòng 1-2 năm tới.

2. Tăng cường cải thiện năng lực sản xuất và chất lượng hàng hóa xuất khẩu: Các doanh nghiệp và cơ quan quản lý cần tập trung nâng cao chất lượng sản phẩm, đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu để tận dụng lợi thế tỷ giá, tăng khối lượng xuất khẩu trong 3-5 năm tới.

3. Kiểm soát lạm phát và ổn định giá cả trong nước: Chính phủ cần phối hợp các chính sách tiền tệ và tài khóa nhằm kiểm soát CPI, tránh lạm phát cao làm giảm sức mua và ảnh hưởng tiêu cực đến cán cân thương mại. Mục tiêu CPI duy trì dưới 4% hàng năm.

4. Thúc đẩy hợp tác kinh tế và thương mại song phương: Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan cần đẩy mạnh các hiệp định thương mại tự do, tạo điều kiện thuận lợi cho xuất nhập khẩu, giảm rào cản thương mại trong vòng 2-3 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách kinh tế: Giúp hiểu rõ tác động của tỷ giá đến cán cân thương mại, từ đó xây dựng chính sách tỷ giá và thương mại phù hợp nhằm ổn định kinh tế vĩ mô.

2. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Cung cấp thông tin về xu hướng tỷ giá và tác động đến giá cả, giúp doanh nghiệp có chiến lược kinh doanh, quản lý rủi ro tỷ giá hiệu quả.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả kinh tế: Là tài liệu tham khảo về mô hình VAR, VECM ứng dụng trong phân tích kinh tế vĩ mô, đồng thời bổ sung kiến thức về mối quan hệ tỷ giá và thương mại quốc tế.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành kinh tế, tài chính: Hỗ trợ học tập, nghiên cứu chuyên sâu về kinh tế lượng, thương mại quốc tế và chính sách tỷ giá.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ giá thực song phương là gì và tại sao quan trọng?
   Tỷ giá thực song phương (RER) là tỷ giá danh nghĩa đã điều chỉnh theo chênh lệch lạm phát giữa hai quốc gia, phản ánh sức mua tương đối và sức cạnh tranh của hàng hóa. RER quan trọng vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến xuất nhập khẩu và cán cân thương mại.

2. Tại sao cán cân thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc luôn thâm hụt?
   Nguyên nhân chính là nhập khẩu từ Trung Quốc lớn hơn xuất khẩu sang Trung Quốc, do sự khác biệt về năng lực sản xuất, chất lượng hàng hóa và mức độ phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu. Tỷ giá và các yếu tố vĩ mô cũng ảnh hưởng nhưng không phải là yếu tố duy nhất.

3. Phá giá đồng nội tệ có luôn cải thiện cán cân thương mại không?
   Không phải lúc nào cũng vậy. Theo hiệu ứng đường cong J, phá giá có thể làm cán cân thương mại xấu đi trong ngắn hạn do hiệu ứng giá chiếm ưu thế, nhưng trong dài hạn sẽ cải thiện do hiệu ứng khối lượng xuất nhập khẩu tăng.

4. Mô hình VAR và VECM khác nhau như thế nào?
   Mô hình VAR phân tích mối quan hệ động giữa các biến khi các chuỗi dữ liệu dừng. Mô hình VECM được sử dụng khi các biến có quan hệ đồng liên kết, giúp phân tích mối quan hệ dài hạn và điều chỉnh sai số ngắn hạn.

5. Các yếu tố vĩ mô nào khác ngoài tỷ giá ảnh hưởng đến cán cân thương mại?
   Ngoài tỷ giá, chỉ số giá tiêu dùng (CPI), tổng sản phẩm quốc nội (GDP), chính sách thương mại, thu nhập trong nước và nước ngoài, cũng như các rào cản thương mại đều ảnh hưởng đến cán cân thương mại.

Kết luận

• Tỷ giá thực song phương có tác động tích cực đến cán cân thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc trong dài hạn, với tỷ lệ cải thiện khoảng 2.27% khi tỷ giá tăng 1%.
• Cán cân thương mại giữa hai nước trong giai đoạn 2003-2019 luôn thâm hụt, chủ yếu do nhập khẩu lớn hơn xuất khẩu.
• Các yếu tố vĩ mô như CPI và GDP cũng đóng vai trò quan trọng trong việc ảnh hưởng đến xuất nhập khẩu và cán cân thương mại.
• Mô hình VAR và VECM là công cụ hiệu quả để phân tích mối quan hệ động và dài hạn giữa tỷ giá và thương mại quốc tế.
• Đề xuất các giải pháp ổn định tỷ giá, kiểm soát lạm phát, nâng cao chất lượng xuất khẩu và thúc đẩy hợp tác thương mại nhằm cải thiện cán cân thương mại trong tương lai.

Tiếp theo, các nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý nên tiếp tục cập nhật dữ liệu và mở rộng phạm vi nghiên cứu để theo dõi tác động của các biến động kinh tế toàn cầu đến quan hệ thương mại Việt Nam - Trung Quốc. Hành động kịp thời và chính sách phù hợp sẽ góp phần nâng cao hiệu quả thương mại và phát triển kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 : Giới thiệu nghiên cứu Chương 2 : Lý thuyết và nghiên cứu thực nghiệm Chương 3 : Nội dung nghiên cứu Chương 4 : Kết quả nghiên cứu Chương 5 : Kết luận và kiến nghị 4 CHƢƠNG 2 : LÝ THUYẾT VÀ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM 2.1 Tỷ giá hối đoái Tỷ giá hối đoái là giá của một đơn vị tiền tệ nước này được biểu thị thông qua lượng đơn vị tiền tệ nước khác. “Tỷ giá hối đoái của đồng Việt Nam là giá của một đơn vị tiền tệ nước ngoài tính bằng đơn vị tiền tệ của Việt Nam”(Pháp lệnh ngoại hối 160/2006/NĐ-CP,2006) Ví dụ, vào một thời điểm, tỷ giá giữa hai đồng tiền CNY và VND đang được giao dịch ở mức CNY1=VND 3,293 cho biết là giá của 1 CNY là 3,293VND 2.2 Phƣơng pháp yết giá Yết giá trực tiếp : là phương pháp biểu thị giá trị 1 đơn vị cố định của đồng ngoại tệ thông qua một số lượng đồng nội tệ. Ví dụ, tại thị trường Mỹ, tỷ giá GBP (bảng Anh) với USD như sau GBP1=USD1.1967 ( Bank of America, 2020) Tỷ giá trên cho biết là giá một bảng Anh là 1.1967 đô la Mỹ ( Tỷ giá ngày 10/06/2020 của Bank of America) Yết giá gián tiếp : là phương pháp biểu thị giá trị 1 đơn vị cố định của đồng nội tệ thông qua một số lượng đồng ngoại tệ. Ví dụ, cũng cặp tiền tệ GDP và USD như trên, nhưng tại thị trường Anh, tỷ giá GBP1=USD1.

USD mặc dù là một ngoại tệ nhưng không đóng vai trò yết giá mà là đồng tiền biểu thị giá trị đồng nội tệ GBP, cho thấy giá 1 bảng Anh là 1.3 Chế độ quản lý tỷ giá  Chế độ tỷ giá thả nổi : hay còn gọi là chế độ tỷ giá linh hoạt là một chế độ trong đó giá trị của một đồng tiền được phép dao động trên thị trường ngoại hối. Đồng tiền sử dụng chế độ tỷ giá thả nổi được gọi là một đồng tiền thả nổi.  Tỷ giá hối đoái cố định : đôi khi còn được gọi là tỷ giá hối đoái neo, là một kiểu chế độ tỷ giá hối đoái trong đó giá trị của một đồng tiền được gắn với giá trị của một đồng tiền khác hay với một rổ các đồng tiền khác, hay với một thước đo giá 5 trị khác, như vàng chẳng hạn. Khi giá trị tham khảo tăng hoặc giảm, thì giá trị của đồng tiền neo vào cũng tăng hoặc giảm.

Đồng tiền sử dụng chế độ tỷ giá hối đoái cố định gọi là đồng tiền cố định. Tỷ giá hối đoái cố định là một lựa chọn chế độ tỷ giá ngược hoàn toàn với tỷ giá hối đoái thả nổi.4 Các loại tỷ giá trong nền kinh tế 2.1 Căn cứ vào phƣơng tiện thanh toán quốc tế  Tỷ giá tiền mặt: là tỷ giá áp dụng cho việc mua bán ngoại hối mà việc chuyển trả ngoại hối là bằng tiền mặt.  Tỷ giá chuyển khoản: là tỷ giá được áp dụng cho việc mua bán ngoại hối mà việc chuyển trả ngoại hối được thực hiện bằng cách chuyển khoản qua ngân hàng.  Tỷ giá hối phiếu trả ngay : là tỷ giá áp dụng cho việc mua bán các loại hối phiếu có kỳ hạn bằng ngoại tệ.

 Tỷ giá Séc: là tỷ giá áp dụng cho việc mua bán các loại séc ngoại tệ. Tùy thuộc vào loại séc, có tỷ giá séc trả ngay và tỷ giá séc có kỳ hạn.2 Căn cứ vào thời điểm giao dịch  Tỷ giá mở cửa: là tỷ giá vào đầu giờ giao dịch hay tỷ giá mua bán ngoại hối của hợp đồng giao dịch đầu tiên trong ngày.  Tỷ giá đóng cửa: tỷ giá của hợp đồng giao dịch cuối cùng của ngày giao dịch 2.3 Căn cứ vào phƣơng thức giao dịch trên thị trƣờng  Tỷ giá giao ngay: Tỷ giá áp dụng cho việc mua bán ngoại hối mà việc giao nhận ngoại hối được thực hiện trong vòng 2 ngày làm việc kể từ ngày giao dịch.  Tỷ giá có kỳ hạn: là tỷ giá mua bán ngoại hối mà việc giao nhận ngoại hối sẽ được thực hiện sau một kỳ hạn theo thỏa thuận trong hợp đồng 6 2.4 Căn cứ vào phƣơng tiện chuyển ngoại hối  Tỷ giá điện hối: là tỷ giá chuyển ngoại hối bằng điện.

Tỷ giá này được yết tại các điểm giao dịch ngoại hối, trên các bảng điện và là tỷ giá cơ sở để xác định các loại tỷ giá khác.  Tỷ giá thư hối: là tỷ giá chuyển ngoại hối bằng thư.Tỷ giá thư hối bằng tỷ giá điện hối trừ đi lại phát sinh trong thời gian chuyển thư hối.5 Phân loại tỷ giá Có 4 loại tỷ giá : tỷ giá danh nghĩa song phương (NER), tỷ giá thực song phương (RER), tỷ giá danh nghĩa đa phương (NEER), tỷ giá thực đa phương (REER). Với phạm vi nghiên cứu hạn chế, luận văn chỉ đề cập đến tỷ giá thực song phương (RER). Tuy vậy (RER) có mối liên quan đến tỷ giá danh nghĩa song phương (NER), do đó: 2.1 Tỷ giá danh nghĩa song phƣơng – NER Tỷ giá danh nghĩa song phương (Nominal Bilateral Exchange Rate- NER) là giá cả của một đồng tiền được biểu thị qua một đồng tiền khác mà chưa đề cập đến tương quan sức mua hàng hóa và dịch vụ giữa chúng.

Nghĩa là tỷ lệ trao đổi giữa các đồng tiền với nhau mà ta có thể dễ thấy qua các công bố trên thị trường nêm yết nhằm phục vụ cho nhu cầu của thị trường để giao dịch chuyển đổi, mua bán ngoại tệ. Ví dụ vào ngày 12/06/2020 Vietcombank công bố tỷ giá CNY1=VND 3,217.86 cho thấy rằng tại Việt Nam 1 đồng CNY đổi lấy 3,217. Nhưng nếu cầm 3,217.86VND qua Trung Quốc thì chưa chắc đổi lại được 1CNY, do tỷ giá danh nghĩa song phương chưa đề cập đến tương quan sức mua giữa hai loại đồng tiền, tức chưa tính đến cung cầu giá cả hành hóa hay yếu tố lạm phát của hai nền kinh tế.2 Tỷ giá thực song phƣơng (Real Bilateral Exchange Rate - RER) Là tỷ giá danh nghĩa đã được điều chỉnh theo mức chênh lệch lạm phát giữa hai nước, nó là chỉ số thể hiện sức mua của đồng nội tệ so với đồng ngoại tệ. Vì thế có thể xem tỷ giá thực song phương là thước đo sức cạnh tranh trong mậu dịch quốc tế của một quốc gia so với một quốc gia khác, nó được xác định : 𝑃∗ (2.

Catão ,2007) Trong đó, e là tỷ giá danh nghĩa giữa hai đồng tiền của hai quốc gia, P* là mức giá hàng hóa nước ngoài tính bằng ngoại tệ và P là mức giá hàng hóa trong nước tính bằng nội tệ Nhưng trong thực tế các nhà kinh tế ở các quốc gia không tính toán và không công bố mức giá của một rổ hàng hóa nào. Thay vào đó, họ công bố chỉ số giá tiêu dùng ( CPI ). Chính vì thế giá của một món hàng P* và P trong công thức (2.1) trên được thay thế bằng Chỉ số tiêu dùng ( CPI – Consumer Price Index) : 𝐶𝑃𝐼 ∗ (2. 100% Trong đó : 𝐶𝑃𝐼 e : là tỷ giá danh nghĩa giữa hai đồng tiền của hai quốc gia CPI * : là chỉ số tiêu dùng nước ngoài tính bằng ngoại tệ CPI : là chỉ số tiêu dùng trong nước tính bằng nội tệ 2.6 Xuất nhập khẩu Xuất nhập khẩu hàng hóa hay cán cân thương mại ( Trade Balance – TB ) là một mục trong tài khoản vãng lai của cán cân thanh toán quốc tế.

Cán cân thương mại ghi lại những dịch chuyển và chuyển giao quyền sở hữu các loại hàng hóa hữu hình của một quốc gia với quốc gia khác trong một khoảng thời gian nhất định (quý 8 hoặc năm). Xuất khẩu làm phát sinh khoản thu và nhập khẩu làm phát sinh khoản chi. Khi thu từ xuất khẩu lớn hơn chi nhập khẩu thì cán cân thương mại hay xuất khẩu ròng ở trạng thái thặng dư hay xuất siêu. Ngược lại, khi thu từ xuất khẩu nhỏ hơn chi nhập nhập khẩu thì cán cân thương mại hay xuất khẩu ròng ở trạng thái thâm hụt hay nhập siêu 2.1 Các nhân tố ảnh hƣởng  Tỷ giá hối đoái: là nhân tố rất quan trọng đối với các quốc gia vì nó ảnh hưởng đến giá tương đối giữa hàng hóa sản xuất trong nước với hàng hóa trên thị trường quốc tế.

Với giá hàng hóa ở trong nước và nước ngoài không đổi, khi tỷ giá tăng : - Giá trị xuất khẩu tính bằng nội tệ tăng : do giá trị xuất khẩu bằng nội tệ được biểu diễn bằng hàm số sau : X = Px.3) Với X là giá trị xuất khẩu tính bằng nội tệ, Px là giá hàng hóa xuất khẩu tính bằng nội tệ và cũng là một hằng số, Qx là khối lượng hàng hóa xuất khẩu. Khi tỷ giá tăng làm cho hàng hóa xuất khẩu tính bằng ngoại tệ giảm, kích thích khối lượng hàng hóa xuất khẩu Qx tăng, dẫn đến giá trị xuất khẩu tính bằng nội tệ X tăng - Giá trị xuất khẩu tính bằng ngoại tệ tăng hoặc giảm: do giá trị xuất khẩu bằng ngoại tệ được biểu diễn bằng hàm số sau: ∗ = (2.4) Với X* là giá trị xuất khẩu tính bằng ngoại tệ, khi tỷ giá E tăng, làm cho khối lượng hàng hóa xuất khẩu Qx tăng, nên giá trị hàng hóa xuất khẩu X* có thể tăng hoặc giảm. Tóm lại tỷ giá tăng sẽ làm tăng giá trị xuất khẩu bằng nội tệ, nhưng không nhất thiết làm tăng giá trị xuất khẩu tính bằng ngoại tệ ( Nguyễn Văn Tiến, 2013 ) 9  Lạm phát : với tỷ giá không đổi, nếu tỷ lệ lạm phát của một nước cao hơn ở nước ngoài, làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa của nước này trên thị trường quốc tế. Bởi vì người tiêu dùng và các doanh nghiệp trong nước hầu như sẽ mua hàng nhiều hơn từ nước ngoài (do lạm phát trong nước tăng cao), trong khi xuất khẩu sang các nước sẽ tụt giảm làm khối lượng xuất khẩu giảm, dẫn đến : - Giá trị xuất khẩu bằng nội tệ X = Px.

Do giá hàng hóa Px tăng , khối lượng hàng hóa Qx giảm làm cho giá trị xuất nhập khẩu bằng nội tệ X có thể tăng hoặc giảm ∗ - Giá trị xuất khẩu bằng ngoại tệ =. Nếu tỷ giá E không đổi, giá hàng hóa Px tăng, khối lượng hàng hóa Qx giảm làm cho giá trị xuất nhập khẩu bằng ngoại tệ X* cũng có thể tăng hoặc giảm  Thu nhập trong nƣớc : khi mức thu nhập của một quốc gia tăng theo một tỷ lệ cao hơn tỷ lệ tăng của các quốc gia khác, tài khoản vãng lai của quốc gia đó sẽ giảm nếu các yếu tố khác bằng nhau.