Ảnh Hưởng Trách Nhiệm Xã Hội Và Sự Gắn Bó Nhân Viên Đến Kết Quả Hoạt Động Doanh Nghiệp

Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR) đã trở thành một yếu tố quan trọng trong việc đánh giá hiệu quả hoạt động… 218 trang · Trường Đại Học Lạc Hồng · 2018.

• Tác giả: Lê Thanh Tiệp
• Người hướng dẫn: TS. Ngô Quang Huân
• Trường học: Trường Đại Học Lạc Hồng
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Ảnh Hưởng Trách Nhiệm Xã Hội Đến Kết Quả Hoạt Động Doanh Nghiệp: Nghiên Cứu Từ Trường Hợp Doanh Nghiệp Phía Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Đồng Nai

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài luận án
• 1.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5.1. Phương pháp định tính
• 1.5.2. Phương pháp định lượng
• 1.6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án
• 1.7. Kết cấu của đề tài
• 1.8. Tóm tắt chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tổng quan về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp
• 2.1.1. Khái niệm trách nhiệm xã hội
• 2.1.2. Lợi ích của việc thực hiện CSR của doanh nghiệp
• 2.1.3. Các cách tiếp cận trách nhiệm xã hội
• 2.1.4. Các quan điểm lý thuyết về trách nhiệm xã hội
• 2.2. Sự gắn bó của nhân viên
• 2.2.1. Khái niệm sự gắn bó của nhân viên
• 2.2.2. Vai trò của sự gắn bó trong tổ chức
• 2.2.3. Sự tiến triển trong nghiên cứu sự gắn bó của nhân viên
• 2.2.4. Đo lường sự gắn bó tổ chức
• 2.2.5. Mối quan hệ của trách nhiệm xã hội với gắn bó tổ chức
• 2.3. Nhận dạng tổ chức và kết quả hoạt động của doanh nghiệp
• 2.3.1. Khái niệm nhận dạng tổ chức
• 2.3.2. Khái niệm kết quả hoạt động của doanh nghiệp
• 2.4. Tổng quan các nghiên cứu đã lược khảo
• 2.4.1. Tổng quan các nghiên cứu nước ngoài
• 2.4.2. Tổng quan các nghiên cứu trong nước
• 2.4.3. Đánh giá chung các nghiên cứu trước
• 2.5. Giả thuyết nghiên cứu và mô hình
• 2.5.1. Giả thuyết nghiên cứu
• 2.5.2. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2.6. Tóm tắt chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Thiết kế nghiên cứu
• 3.2.1. Thiết kế nghiên cứu định tính
• 3.2.2. Nghiên cứu định lượng
• 3.3. Kết quả nghiên cứu định tính và thang đo nghiên cứu
• 3.4. Tóm tắt chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Mô tả mẫu nghiên cứu
• 4.2. Kiểm định Cronbach’s Alpha
• 4.2.1. Thang đo trách nhiệm xã hội đối với các bên liên quan
• 4.2.2. Thang đo CSR đối với nhân viên
• 4.2.3. Thang đo CSR đối với khách hàng
• 4.2.4. Thang đo sự gắn bó vì tình cảm
• 4.2.5. Thang đo sự gắn bó để duy trì
• 4.2.6. Thang đo sự gắn bó vì đạo đức
• 4.2.7. Thang đo nhận dạng tổ chức
• 4.2.8. Thang đo kết quả hoạt động của doanh nghiệp
• 4.3. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.3.1. Kết quả phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.3.2. Xác định mô hình hiệu chỉnh
• 4.4. Phân tích nhân tố khẳng định CFA
• 4.5. Kiểm định mô hình lý thuyết
• 4.5.1. Kiểm định giả thuyết bằng mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM)
• 4.5.2. Phân tích Bootstrap
• 4.6. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4.6.1. Thảo luận về yếu tố trách nhiệm xã hội
• 4.6.2. Thảo luận về yếu tố sự gắn bó
• 4.6.3. Thảo luận về yếu tố nhận dạng tổ chức
• 4.6.4. Thảo luận về yếu tố kết quả hoạt động của doanh nghiệp
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.1. Hàm ý quản trị
• 5.1.1. Hàm ý về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp
• 5.1.2. Hàm ý về sự gắn bó
• 5.1.3. Hàm ý về nhận dạng tổ chức
• 5.2. Hạn chế của đề tài và đề xuất hướng nghiên cứu
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 2
• PHỤ LỤC 3
• PHỤ LỤC 4
• PHỤ LỤC 5
• PHỤ LỤC 6

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ảnh Hưởng Trách Nhiệm Xã Hội Đến Doanh Nghiệp

Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR) đã trở thành một yếu tố quan trọng trong việc đánh giá hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp, đặc biệt là tại khu vực phía Nam Việt Nam. Nghiên cứu này nhằm làm rõ mối liên hệ giữa CSR và kết quả hoạt động doanh nghiệp, đồng thời chỉ ra những lợi ích mà doanh nghiệp có thể đạt được khi thực hiện tốt trách nhiệm xã hội.

1.1. Khái Niệm Trách Nhiệm Xã Hội Doanh Nghiệp

Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp được định nghĩa là cam kết của doanh nghiệp trong việc đóng góp vào sự phát triển bền vững của xã hội. Điều này bao gồm việc cải thiện chất lượng cuộc sống của nhân viên và cộng đồng.

1.2. Lợi Ích Của Trách Nhiệm Xã Hội Đối Với Doanh Nghiệp

Doanh nghiệp thực hiện CSR không chỉ nâng cao hình ảnh thương hiệu mà còn giảm chi phí, tăng doanh thu và cải thiện sự gắn bó của nhân viên. Những lợi ích này góp phần vào sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Việc Thực Hiện CSR

Mặc dù CSR mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc thực hiện trách nhiệm xã hội cũng gặp phải không ít thách thức. Các doanh nghiệp thường phải đối mặt với áp lực từ thị trường và yêu cầu từ các bên liên quan.

2.1. Áp Lực Từ Thị Trường

Thị trường ngày càng cạnh tranh, doanh nghiệp phải cân nhắc giữa lợi nhuận và trách nhiệm xã hội. Việc không thực hiện CSR có thể dẫn đến mất khách hàng và giảm doanh thu.

2.2. Yêu Cầu Từ Các Bên Liên Quan

Các bên liên quan như khách hàng, nhà đầu tư và cộng đồng ngày càng đòi hỏi doanh nghiệp phải có trách nhiệm xã hội. Điều này tạo ra áp lực lớn cho doanh nghiệp trong việc đáp ứng các yêu cầu này.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của CSR Đến Kết Quả Hoạt Động

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định tính và định lượng để phân tích mối quan hệ giữa CSR và kết quả hoạt động doanh nghiệp. Các phương pháp này giúp xác định rõ ràng các yếu tố ảnh hưởng và cách thức tác động của chúng.

3.1. Phương Pháp Định Tính

Phương pháp định tính được sử dụng để thu thập ý kiến từ các chuyên gia trong lĩnh vực CSR. Qua đó, nghiên cứu xác định các yếu tố chính ảnh hưởng đến kết quả hoạt động doanh nghiệp.

3.2. Phương Pháp Định Lượng

Nghiên cứu định lượng được thực hiện thông qua khảo sát với 1000 nhân viên tại các doanh nghiệp phía Nam. Kết quả thu được sẽ được phân tích để kiểm định mối quan hệ giữa CSR và kết quả hoạt động.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Ảnh Hưởng Của CSR Đến Doanh Nghiệp

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối liên hệ tích cực giữa trách nhiệm xã hội và kết quả hoạt động doanh nghiệp. Doanh nghiệp thực hiện tốt CSR sẽ có sự gắn bó cao hơn từ nhân viên và đạt được hiệu quả kinh doanh tốt hơn.

4.1. Tác Động Của CSR Đến Sự Gắn Bó Nhân Viên

Nghiên cứu chỉ ra rằng khi doanh nghiệp thực hiện CSR, sự gắn bó của nhân viên với tổ chức sẽ tăng lên. Điều này dẫn đến việc giảm tỷ lệ nhân viên nghỉ việc và tăng năng suất lao động.

4.2. Tác Động Đến Kết Quả Hoạt Động Doanh Nghiệp

Kết quả nghiên cứu cho thấy doanh nghiệp có trách nhiệm xã hội cao thường đạt được kết quả hoạt động tốt hơn. Điều này thể hiện qua doanh thu, lợi nhuận và sự hài lòng của khách hàng.

V. Kết Luận Và Hàm Ý Quản Trị Về CSR

Nghiên cứu khẳng định rằng trách nhiệm xã hội có ảnh hưởng tích cực đến kết quả hoạt động doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cần chú trọng thực hiện CSR để nâng cao hiệu quả kinh doanh và tạo dựng hình ảnh tích cực trong mắt cộng đồng.

5.1. Hàm Ý Quản Trị Đối Với Doanh Nghiệp

Doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược CSR rõ ràng và thực hiện các hoạt động có trách nhiệm xã hội để nâng cao sự gắn bó của nhân viên và cải thiện kết quả hoạt động.

5.2. Tương Lai Của CSR Tại Doanh Nghiệp Phía Nam

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế, CSR sẽ ngày càng trở thành yếu tố quyết định trong việc xây dựng thương hiệu và phát triển bền vững cho các doanh nghiệp phía Nam.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ kinh tế chuyên ngành Quản trị kinh doanh (mã số 9340101) với đề tài "Ảnh hưởng trách nhiệm xã hội và sự gắn bó nhân viên đến kết quả hoạt động doanh nghiệp: Nghiên cứu trường hợp các doanh nghiệp phía Nam" do nghiên cứu sinh Lê Thanh Tiệp thực hiện tại Trường Đại học Lạc Hồng, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Ngô Quang Huân và NGND TS. Đỗ Hữu Tài, hoàn thành năm 2018.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, cạnh tranh trên thương trường ngày càng khốc liệt. Các doanh nghiệp không chỉ dựa vào các chiến lược truyền thống như chất lượng sản phẩm, mẫu mã hay giá cả mà cần xây dựng văn hóa doanh nghiệp, đạo đức kinh doanh và thực hiện trách nhiệm xã hội (Corporate Social Responsibility - CSR) nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh bền vững (Porter và Siggelkow, 2008; Tsai và cộng sự, 2012). Việc thực thi CSR mang lại nhiều lợi ích thiết thực như giảm chi phí, tăng doanh thu, nâng cao giá trị thương hiệu, giảm tỷ lệ nghỉ việc và mở rộng thị trường (McDonald và Rundle-Thiele, 2008; Forte, 2013). Đồng thời, sự gắn bó của nhân viên với tổ chức là nguồn lực nội tại quan trọng giúp tổ chức thích ứng với các thay đổi phức tạp và gia tăng hiệu suất (Schuster, 1998; Lok và Crawford, 2001).

Tuy nhiên, tại Việt Nam, CSR phần lớn mới chỉ được nhận thức đơn thuần như các hoạt động từ thiện, thiện nguyện (Trần Anh Phương, 2009) mà chưa đi sâu vào từng nhóm đối tượng cụ thể. Hầu hết các nghiên cứu trước đây chỉ tiếp cận rời rạc từng mối quan hệ đơn lẻ (CSR tác động đến kết quả hoạt động, hoặc sự gắn bó tác động đến kết quả hoạt động) mà chưa có công trình nào đánh giá một cách khép kín và toàn diện bộ ba: Trách nhiệm xã hội, Sự gắn bó của nhân viên và Kết quả hoạt động doanh nghiệp, đặc biệt là vai trò trung gian của nhân tố nhận dạng tổ chức tại các doanh nghiệp khu vực phía Nam.

Mục tiêu nghiên cứu

Luận án xác định 3 mục tiêu cụ thể:

1. Khám phá thang đo về trách nhiệm xã hội, sự gắn bó nhân viên và kết quả hoạt động doanh nghiệp trong bối cảnh các doanh nghiệp phía Nam.
2. Xác định mức độ tác động của trách nhiệm xã hội và sự gắn bó nhân viên đến kết quả hoạt động doanh nghiệp, cũng như ảnh hưởng của trách nhiệm xã hội đến sự gắn bó nhân viên thông qua biến trung gian nhận dạng tổ chức.
3. Đưa ra các hàm ý quản trị cho các nhà điều hành doanh nghiệp phía Nam nhằm nâng cao nhận thức đúng đắn và thực thi hiệu quả trách nhiệm xã hội cùng chính sách gắn kết người lao động.

Câu hỏi nghiên cứu

1. Thang đo về trách nhiệm xã hội, sự gắn bó nhân viên và kết quả hoạt động doanh nghiệp được xác định như thế nào?
2. Mức độ ảnh hưởng của trách nhiệm xã hội đến sự gắn bó của nhân viên và đến kết quả hoạt động của doanh nghiệp; ảnh hưởng của sự gắn bó nhân viên đến kết quả hoạt động doanh nghiệp diễn ra như thế nào?
3. Các hàm ý chính sách nào góp phần nâng cao nhận thức về trách nhiệm xã hội và sự gắn bó của nhân viên đối với các doanh nghiệp phía Nam?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, sự gắn bó của nhân viên và kết quả hoạt động của doanh nghiệp.
• Đối tượng khảo sát: Nhân viên quản lý cấp trung tại các doanh nghiệp.
• Phạm vi không gian: Các doanh nghiệp có 100% vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và doanh nghiệp tư nhân trong nước hoạt động tại 3 địa bàn trọng điểm phía Nam: tỉnh Bình Dương, tỉnh Long An và Thành phố Hồ Chí Minh, thuộc các ngành dịch vụ, hàng tiêu dùng nhanh (FMCG), may mặc và sản xuất công nghiệp.
• Phạm vi thời gian: Quá trình khảo sát định tính và định lượng được thực hiện trong giai đoạn năm 2016 – 2017.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm trước đây

Tác giả đã hệ thống hóa các dòng nghiên cứu quốc tế và trong nước về CSR, sự gắn bó tổ chức và kết quả hoạt động:

• Dòng nghiên cứu về khái niệm và cấu trúc CSR: Bắt đầu từ Bowen (1953), Milton Friedman (1962, 1970), Prakash Sethi (1975), Archie B. Carroll (1979, 1991, 1999) với mô hình Kim tự tháp 4 tầng (kinh tế, pháp lý, đạo đức, từ thiện); Mohr và cộng sự (2001, 2005); Dahlsrud (2006); Duygu Turker (2008, 2009); Vitaliano (2009); Becker-Olsen và cộng sự (2006, 2011); Perez và Bosque (2013).
• Dòng nghiên cứu về tác động của CSR đến thái độ và hành vi nhân viên: Riordan (1997) phân tích ảnh hưởng của CSR đến hành vi người lao động; Viswesvaran và cộng sự (1998) nghiên cứu về hành vi chống đối của nhân viên; Maignan và cộng sự (1999) xem xét định hướng văn hóa nhân văn cải thiện sự cam kết của nhân viên; Brammer (2007) kiểm định tác động của các hoạt động CSR lên cam kết tổ chức.
• Dòng nghiên cứu về CSR và lợi thế cạnh tranh, kết quả kinh doanh: Mandl (2009), Leonardi (2011), Jorgensen và Knudsen (2006) phân tích CSR trong chuỗi giá trị toàn cầu; Udayasankar (2008) về khác biệt hóa và tiếp cận nguồn lực; Vyakarnam và cộng sự (1997), Murillo và Lozano (2006), Masurel (2006).
• Dòng nghiên cứu về sự gắn bó với tổ chức (Organizational Commitment): Mowday và cộng sự (1979, 1982), O'Reilly và Chatman (1986), Meyer và Allen (1991, 1997, 2004) với mô hình 3 thành phần (tình cảm, duy trì, đạo đức), Guest (1995), Legge (1995), Mathieu và Zajac (1990), Quijano và cộng sự (2000), Muthuveloo và Rose (2005), Bhatnagar (2007).
• Các nghiên cứu tại Việt Nam: Trần Anh Phương (2009) về quan niệm từ thiện của CSR, Nguyễn Đình Tài (2010), Nguyễn Vũ (2012) về định nghĩa CSR theo Ngân hàng Thế giới.

Khoảng trống nghiên cứu được lựa chọn giải quyết

Phần lớn các công trình trước đây chỉ xem xét các khía cạnh CSR hoặc sự gắn bó một cách phân tán, thiếu một cấu trúc đo lường tích hợp phù hợp với thực tiễn doanh nghiệp tại các nền kinh tế mới nổi như Việt Nam. Luận án đã giải quyết khoảng trống này bằng cách đưa biến "nhận dạng tổ chức" (Organizational Identification) vào mô hình với vai trò biến trung gian, kết nối toàn diện tác động từ 4 thành phần CSR và 3 thành phần sự gắn bó nhân viên đến kết quả hoạt động doanh nghiệp.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết nền tảng

Luận án vận dụng đa dạng các lý thuyết quản trị và kinh tế học để xây dựng khung phân tích:

1. Lý thuyết cổ đông (Shareholder Theory): Khởi xướng bởi Milton Friedman (1962, 1970), tập trung vào mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận trong khuôn khổ luật pháp.
2. Lý thuyết đại diện (Agency Theory): Phát triển bởi Jensen và Meckling (1976), giải thích xung đột lợi ích giữa nhà quản lý và cổ đông trong việc phân bổ nguồn lực cho các hoạt động xã hội.
3. Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder Theory): Khởi xướng bởi Freeman (1984, 1993, 2001) và Donaldson & Preston (1995), chỉ ra doanh nghiệp chịu trách nhiệm với nhiều nhóm đối tượng (chủ sở hữu, người lao động, khách hàng, nhà cung cấp, cộng đồng địa phương, chính phủ).
4. Lý thuyết tính chính đáng (Legitimacy Theory): Dựa trên quan điểm của Suchman (1995), Guthrie và Parker (1989), Deegan (2002), Lindblom (1994), Ashforth và Gibbs (1990) về việc doanh nghiệp duy trì hợp đồng xã hội và hành xử phù hợp với kỳ vọng chuẩn mực xã hội.
5. Tiếp cận chuỗi giá trị: Theo Michael Porter và Kramer (2006), tích hợp CSR vào các hoạt động hỗ trợ và tác nghiệp trực tiếp.
6. Lý thuyết bản sắc xã hội (Social Identity Theory - SIT): Giải thích cơ chế nhân viên nhận dạng bản thân cùng các giá trị và thành tựu của tổ chức.
7. Mô hình gắn bó 3 thành phần: Của Meyer và Allen (1991), phân loại sự gắn bó thành: Gắn bó vì tình cảm (Affective Commitment), Gắn bó để duy trì (Continuance Commitment) và Gắn bó vì đạo đức (Normative Commitment).

[Các thành phần CSR: Chính phủ, Các bên liên quan, Nhân viên, Khách hàng]
                   [Sự gắn bó của nhân viên] 
             (Gắn bó tình cảm, Gắn bó duy trì, Gắn bó đạo đức)
                     [Nhận dạng tổ chức] (Biến trung gian)
                 [Kết quả hoạt động của doanh nghiệp]

Phương pháp nghiên cứu

Luận án kết hợp cả phương pháp định tính và phương pháp định lượng:

• Nghiên cứu định tính: Phỏng vấn sâu tay đôi và thảo luận nhóm với 20 chuyên gia nhằm hiệu chỉnh, bổ sung nội dung các thang đo gốc từ nghiên cứu quốc tế (Turker 2008; Ali và cộng sự 2010; Meyer và Allen 1991; Mowday và cộng sự 1979) cho tương thích với bối cảnh doanh nghiệp Việt Nam.
• Nghiên cứu định lượng:
  • Mẫu nghiên cứu: Thu thập dữ liệu thông qua bảng câu hỏi khảo sát trực tiếp với $n = 1000$ quan sát là các nhà quản lý cấp trung tại các doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp tư nhân thuộc 3 tỉnh/thành: Long An, Bình Dương và TP. Hồ Chí Minh.
  • Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu phi xác suất theo phương thức thuận tiện.
  • Kỹ thuật và công cụ xử lý: Sử dụng phần mềm SPSS và AMOS. Tiến hành kiểm định hệ số tin cậy Cronbach's Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích nhân tố khẳng định (CFA), mô hình phương trình cấu trúc tuyến tính (Structural Equation Modeling - SEM) và kiểm định độ vững bằng kỹ thuật Bootstrap với cỡ mẫu lặp lại $N = 1000$.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu

Chương 1 thiết lập khung đề dẫn cho toàn bộ luận án. Tác giả làm rõ tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh hội nhập quốc tế, nêu rõ lý do lựa chọn nghiên cứu các doanh nghiệp khu vực phía Nam. Nội dung chương xác định cụ thể 3 câu hỏi nghiên cứu, 3 mục tiêu nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu (CSR, sự gắn bó nhân viên, kết quả hoạt động), đối tượng khảo sát (nhà quản lý cấp trung), phạm vi không gian (Bình Dương, Long An, TP. Hồ Chí Minh) và thời gian (2016–2017). Ngoài ra, chương 1 tóm lược quy trình nghiên cứu gồm hai pha định tính và định lượng, cùng ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu

Chương 2 trình bày có hệ thống các lý thuyết nền tảng và cơ sở khái niệm:

• Khái niệm và các góc độ tiếp cận CSR: Phân tích mô hình Kim tự tháp của Carroll (1991), tiếp cận theo các bên liên quan (Matten và Moon, 2005) và tiếp cận chuỗi giá trị (Porter và Kramer, 2006).
• Luận giải 4 lý thuyết cốt lõi giải thích CSR: Lý thuyết cổ đông (Friedman, 1962, 1970), Lý thuyết đại diện (Jensen và Meckling, 1976), Lý thuyết các bên liên quan (Freeman, 1984), Lý thuyết tính chính đáng (Suchman, 1995; Deegan, 2002).
• Khái niệm và quá trình phát triển các nghiên cứu về sự gắn bó của nhân viên: Phân tích các mô hình đo lường của Mowday và cộng sự (1979, 1982), O'Reilly và Chatman (1986), Meyer và Allen (1991).
• Khái niệm nhận dạng tổ chức (Organizational Identification) và kết quả hoạt động doanh nghiệp (Performance).
• Tổng hợp các nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước, từ đó đề xuất mô hình nghiên cứu lý thuyết và các giả thuyết về mối quan hệ tác động trực tiếp và gián tiếp giữa 4 thành phần CSR, 3 thành phần sự gắn bó, biến trung gian nhận dạng tổ chức và kết quả hoạt động.

Khái niệm nghiên cứu	Các thành phần / Khía cạnh đo lường	Nguồn gốc kế thừa chính
Trách nhiệm xã hội (CSR)	- CSR đối với chính phủ (TNCP/CP) - CSR đối với các bên liên quan (TNX) - CSR đối với nhân viên (TNNV/NV) - CSR đối với khách hàng (TNKH/KH)	Carroll (1991), Turker (2008), Ali và cộng sự (2010)
Sự gắn bó của nhân viên (SGB)	- Gắn bó vì tình cảm (ACS) - Gắn bó để duy trì (CCS) - Gắn bó vì đạo đức (NCS)	Mowday và cộng sự (1979), Meyer và Allen (1991)
Nhận dạng tổ chức (ND)	Biến trung gian đơn hướng	Lý thuyết Bản sắc xã hội (SIT)
Kết quả hoạt động (KQHĐ)	Hiệu quả tổng thể của doanh nghiệp	Tổng hợp thang đo thực nghiệm

Chương 3: Thiết kế nghiên cứu

Chương 3 trình bày chi tiết quy trình nghiên cứu gồm 2 giai đoạn:

1. Nghiên cứu định tính sơ bộ: Lấy ý kiến 20 chuyên gia qua thảo luận tay đôi và thảo luận nhóm để điều chỉnh câu chữ, bổ sung các biến quan sát cho các thang đo thành phần CSR (đối với chính phủ, các bên liên quan, nhân viên, khách hàng), thang đo sự gắn bó (tình cảm, duy trì, đạo đức), thang đo nhận dạng tổ chức và thang đo kết quả hoạt động doanh nghiệp.
2. Nghiên cứu định lượng chính thức: Xây dựng bảng hỏi chi tiết, mô tả phương pháp phát phiếu khảo sát trực tiếp tới 1000 nhà quản lý cấp trung tại các doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp FDI ở Long An, Bình Dương và TP. Hồ Chí Minh. Thiết lập quy trình phân tích số liệu qua các bước kiểm định Cronbach's Alpha, EFA, CFA, SEM và phân tích Bootstrap.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 cung cấp chi tiết các kết quả phân tích thống kê từ mẫu khảo sát thực tế:

• Mô tả mẫu nghiên cứu: Tổng hợp cơ cấu mẫu khảo sát theo loại hình doanh nghiệp (100% vốn nước ngoài, tư nhân trong nước), địa bàn (Bình Dương, Long An, TP.HCM) và ngành nghề (dịch vụ, may mặc, hàng tiêu dùng, sản xuất công nghiệp).
• Kiểm định độ tin cậy Cronbach's Alpha: Tất cả các thang đo thành phần đều đạt độ tin cậy yêu cầu. Thang đo CSR đối với nhân viên được hiệu chỉnh qua 2 lần phân tích để đạt tính đơn hướng và loại bỏ biến quan sát không đạt.
• Phân tích nhân tố khám phá (EFA): Kiểm định KMO và Bartlett cho thấy dữ liệu thích hợp; các biến quan sát hội tụ rõ nét vào các nhóm nhân tố: CSR đối với chính phủ, CSR đối với các bên liên quan, CSR đối với nhân viên, CSR đối với khách hàng, Gắn bó tình cảm, Gắn bó duy trì, Gắn bó đạo đức, Nhận dạng tổ chức và Kết quả hoạt động.
• Phân tích nhân tố khẳng định (CFA): Kiểm tra mô hình đo lường tới hạn cho thấy các chỉ số độ phù hợp mô hình đều đạt chuẩn, khẳng định giá trị hội tụ và giá trị phân biệt của các khái niệm.
• Kiểm định mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM): Kết quả ước lượng hệ số hồi quy chưa chuẩn hóa và chuẩn hóa xác nhận các giả thuyết nghiên cứu. Trách nhiệm xã hội có tác động tích cực đến sự gắn bó của nhân viên; cả CSR và sự gắn bó nhân viên đều tác động dương đến kết quả hoạt động của doanh nghiệp thông qua biến trung gian nhận dạng tổ chức.
• Kiểm định Bootstrap: Thực hiện với cỡ mẫu lặp lại $N = 1000$, chứng minh các ước lượng trong mô hình có độ tin cậy cao và không bị chệch.
• Thảo luận kết quả: Đối chiếu, so sánh các chỉ số thống kê mô tả và hệ số hồi quy của từng nhóm nhân tố với các nghiên cứu tiền nhiệm.

Chương 5: Kết luận và hàm ý quản trị

Chương 5 đúc kết lại các phát hiện cốt lõi của nghiên cứu và xây dựng hệ thống giải pháp quản trị thực tiễn:

• Hàm ý về trách nhiệm xã hội: Hướng dẫn doanh nghiệp thực thi đầy đủ 4 khía cạnh CSR (tuân thủ nghĩa vụ đối với chính phủ, minh bạch với các bên liên quan, đảm bảo quyền lợi và môi trường làm việc cho người lao động, nâng cao chất lượng dịch vụ và bảo vệ quyền lợi khách hàng).
• Hàm ý về sự gắn bó của nhân viên: Doanh nghiệp cần xây dựng các chính sách đãi ngộ, môi trường làm việc tin cậy và cơ hội thăng tiến nhằm thúc đẩy sự gắn bó vì tình cảm, gắn bó vì đạo đức và tạo điều kiện duy trì cam kết lâu dài.
• Hàm ý về nhận dạng tổ chức: Tăng cường truyền thông nội bộ, lan tỏa các giá trị văn hóa và thành quả CSR của doanh nghiệp để nhân viên cảm thấy tự hào và đồng nhất bản thân với tổ chức.
• Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo: Trình bày các điểm giới hạn của đề tài và định hướng mở rộng nghiên cứu trong tương lai.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận và khoa học

1. Luận án đã hệ thống hóa và làm sáng tỏ các lý thuyết đo lường các thành phần của CSR và sự gắn bó của nhân viên với tổ chức trong mối quan hệ tác động đến kết quả hoạt động doanh nghiệp.
2. Phát triển và kiểm định thành công hệ thống thang đo CSR (gồm 4 thành phần: chính phủ, các bên liên quan, nhân viên, khách hàng), thang đo sự gắn bó nhân viên (gồm 3 thành phần: tình cảm, duy trì, đạo đức) trong bối cảnh thực tiễn của các doanh nghiệp tại Việt Nam.
3. Luận án phát hiện và kiểm chứng vai trò của biến trung gian "nhận dạng tổ chức" (Organizational Identification) kết nối tác động từ CSR và sự gắn bó nhân viên tới kết quả hoạt động của doanh nghiệp. Đây là điểm bổ sung khoa học quan trọng vào hệ thống lý thuyết hành vi tổ chức và quản trị chiến lược tại Việt Nam.

Đóng góp về mặt thực tiễn và giải pháp đề xuất

1. Giúp các nhà quản trị doanh nghiệp thay đổi nhận thức: Xóa bỏ quan niệm xem CSR đơn thuần là hoạt động thiện nguyện, từ thiện, khẳng định CSR là một hệ thống trách nhiệm toàn diện đối với chính phủ, đối tác, khách hàng và người lao động.
2. Chứng minh rằng việc thực hiện CSR một cách bài bản chính là phương thức hữu hiệu để gia tăng sự gắn bó của nhân viên, giúp nhân viên nâng cao niềm tự hào và nhận dạng bản thân với tổ chức, từ đó thúc đẩy kết quả hoạt động của doanh nghiệp phát triển ổn định, bền vững.
3. Đề xuất các nhóm hàm ý quản trị cụ thể cho các doanh nghiệp phía Nam về thực thi chính sách CSR, nâng cao mức độ cam kết của nhân sự và củng cố bản sắc tổ chức.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

Dựa trên phạm vi và thiết kế nghiên cứu được văn bản công bố, luận án có các hạn chế sau:

• Phạm vi không gian: Mẫu khảo sát mới chỉ tập trung tại 3 tỉnh/thành phố phía Nam (Bình Dương, Long An, TP. Hồ Chí Minh), chưa bao quát toàn bộ các vùng kinh tế trọng điểm khác trên cả nước.
• Đối tượng khảo sát: Dữ liệu chỉ được thu thập từ nhóm nhân viên quản lý cấp trung, chưa mở rộng khảo sát tới nhân viên thừa hành trực tiếp hoặc lãnh đạo cấp cao.
• Loại hình và ngành nghề: Khảo sát tập trung vào doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài và doanh nghiệp tư nhân trong nước thuộc một số ngành (dịch vụ, FMCG, may mặc, sản xuất công nghiệp), chưa nghiên cứu sâu khối doanh nghiệp nhà nước hoặc các ngành đặc thù khác.
• Phương pháp lấy mẫu: Áp dụng phương pháp chọn mẫu phi xác suất và thuận tiện.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Mở rộng phạm vi địa bàn khảo sát ra các tỉnh thành miền Trung và miền Bắc nhằm tăng tính đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.
• Khảo sát đa dạng đối tượng nhân sự thuộc nhiều cấp bậc quản lý khác nhau trong tổ chức để so sánh sự khác biệt trong cảm nhận về CSR và mức độ gắn bó.
• Áp dụng các phương pháp lấy mẫu xác suất để nâng cao tính khái quát hóa của mô hình lý thuyết.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo chuyên khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học ngành Quản trị kinh doanh và Quản trị nguồn nhân lực: Cung cấp khung lý thuyết hoàn chỉnh về CSR, sự gắn bó tổ chức và nhận dạng tổ chức; tham khảo quy trình phân tích định lượng chuẩn mực với các kỹ thuật Cronbach's Alpha, EFA, CFA, SEM và Bootstrap trên phần mềm SPSS/AMOS.
• Giảng viên đại học: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu về môn Đạo đức kinh doanh, Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và Hành vi tổ chức.
• Các nhà quản trị và điều hành doanh nghiệp: Tham khảo hệ thống thang đo đánh giá CSR và các khuyến nghị quản trị thực tế để thiết kế chính sách nhân sự, xây dựng văn hóa doanh nghiệp và chiến lược kinh doanh bền vững.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án đo lường Trách nhiệm xã hội (CSR) gồm những thành phần cụ thể nào?

Theo kết quả nghiên cứu trong luận án, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp được đo lường thông qua 4 thành phần chính:

1. Trách nhiệm xã hội đối với chính phủ (TNCP).
2. Trách nhiệm xã hội đối với các bên liên quan (TNX).
3. Trách nhiệm xã hội đối với nhân viên (TNNV).
4. Trách nhiệm xã hội đối với khách hàng (TNKH).

2. Sự gắn bó của nhân viên được đo lường bằng các khía cạnh nào?

Kế thừa mô hình của Meyer và Allen (1991) cùng Mowday và cộng sự (1979), sự gắn bó của nhân viên trong luận án được đo lường thông qua 3 khía cạnh:

1. Sự gắn bó vì tình cảm (Affective Commitment Scales - ACS).
2. Sự gắn bó để duy trì (Continuance Commitment Scales - CCS).
3. Sự gắn bó vì đạo đức (Normative Commitment Scales - NCS).

3. Biến trung gian nào được đưa vào mô hình nghiên cứu và có vai trò gì?

Biến trung gian được tác giả đưa vào mô hình là Nhận dạng tổ chức (Organizational Identification - ND). Kết quả kiểm định SEM cho thấy nhận dạng tổ chức đóng vai trò trung gian truyền dẫn tác động tích cực từ trách nhiệm xã hội và sự gắn bó của nhân viên đến kết quả hoạt động của doanh nghiệp.

4. Quy mô mẫu và phương pháp thu thập dữ liệu định lượng của luận án như thế nào?

Nghiên cứu định lượng chính thức được thực hiện thông qua phỏng vấn trực tiếp bằng bảng hỏi với cỡ mẫu $n = 1000$ quan sát là các nhà quản lý cấp trung tại các doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài và doanh nghiệp tư nhân trong nước tại tỉnh Long An, tỉnh Bình Dương và TP. Hồ Chí Minh, sử dụng phương pháp chọn mẫu phi xác suất thuận tiện.

5. Những công cụ và kỹ thuật phân tích thống kê nào đã được sử dụng để kiểm định mô hình?

Tác giả đã sử dụng phần mềm SPSS và AMOS để thực hiện các kỹ thuật phân tích: Kiểm định hệ số tin cậy Cronbach's Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích nhân tố khẳng định (CFA), mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM) và phân tích tái lấy mẫu Bootstrap với $N = 1000$ để kiểm tra độ tin cậy và sự ổn định của các ước lượng.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Lê Thanh Tiệp (2018) đã làm sáng tỏ mối quan hệ tác động giữa trách nhiệm xã hội, sự gắn bó của nhân viên và kết quả hoạt động doanh nghiệp tại khu vực phía Nam. Thông qua phương pháp nghiên cứu hỗn hợp kết hợp khảo sát 20 chuyên gia và 1000 nhà quản lý cấp trung, công trình đã chuẩn hóa hệ thống thang đo đa hướng cho CSR và sự gắn bó nhân viên trong bối cảnh Việt Nam. Phát hiện nổi bật của luận án là xác định vai trò trung gian của nhân tố nhận dạng tổ chức trong việc chuyển hóa các chính sách CSR và sự gắn kết nhân sự thành kết quả hoạt động cụ thể của doanh nghiệp. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và hệ thống hàm ý quản trị thiết thực giúp các nhà điều hành doanh nghiệp xây dựng chiến lược phát triển ổn định, gắn kết nguồn nhân lực và hội nhập kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 đã được tác giả trình bày tổng quan lý do chọn đề tài và mục tiêu của nghiên cứu này là mức độ tác động của CSR và sự gắn bó nhân viên đến KQHĐ DN với đối tượng nghiên cứu là nhân viên các DN tại khu vực phía Nam của Việt Nam, cụ thể ở Long An, Bình Dương và Tp. Hồ Chí Minh. Nghiên cứu được thực hiện bằng phương pháp định tính kết hợp định lượng. Dựa trên cơ sở đó tạo tiền đề cho nghiên cứu lý thuyết ở chương 2.

11 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU Giới thiệu Chương 2 được tác giả trình bày chi tiết các nội dung khái quát – tổng quan về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, tổng quát về sự gắn bó của nhân viên, khái quát về hai khái niệm nhận dạng tổ chức và kết quả hoạt động, đặc biệt phần cơ sở lý thuyết tác giả đã trình bày cơ sở lý thuyết, cũng như các lý thuyết nền có liên quan đến trách nhiệm xã hội. Tiếp theo đó, tác giả đã tổng quan các nghiên cứu đã lược khảo để từ đó tác giả đưa ra mô hình nghiên cứu lý thuyết làm cơ sở cho việc thực hiện nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng nhằm để kiểm định mô hình lý thuyết này.1 Tổng quan về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp 2.1 Khái niệm trách nhiệm xã hội Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (gọi tắt là trách nhiệm xã hội - CSR) là khái niệm được phát triển sau đạo đức kinh doanh, CSR đang được các DN giành nhiều mối quan tâm trong giai đoạn hiện nay. Có nhiều định nghĩa khác nhau về CSR. Theo Mohr và cộng sự (2001) thì CSR là những hoạt động tối thiểu hóa hoặc loại bỏ các mối nguy hiểm phát sinh trong xã hội cũng như tối đa hóa những hiệu quả nhất định trong thời gian dài.

Khái niệm về CSR theo Beyer (1972) và Drucker (1974) chính là DN nên thực hiện hoạt động xã hội nhằm tạo ra phúc lợi cho cộng đồng. Vì các DN kiếm được lợi nhuận từ cộng đồng và làm giảm nguồn tài nguyên thiên nhiên của xã hội. Do vậy, họ phải có trách nhiệm cải thiện môi trường và các nguồn tài nguyên khác, cũng như cải thiện mức sống cho toàn xã hội.” Năm 1962, trong cuốn sách “Capitalism and Freedom” (Chủ nghĩa tư bản và Sự tự do), nhà kinh tế học Milton Friedman đã viết: “Có một và chỉ một trách nhiệm của DN, đó là sử dụng nguồn tài nguyên và tham gia hoạt động nhằm tăng lợi nhuận của mình miễn sao nó vẫn tuân theo các luật chơi, nghĩa là tham gia cạnh tranh công khai và tự do, không lừa gạt hay gian lận”. Theo cách nói này của Friedman, chúng ta xét thấy ý kiến này mới chỉ có tác dụng hiện thực hóa các quy tắc trong kinh doanh, chỉ chú ý tới việc chạy đua “nhằm tăng lợi nhuận” đúng theo mối ràng buộc của các DN trên thương trường là “không lừa gạt hay gian lận”.

Có 12 thể nói, khái niệm về CSR của Friedman mới chỉ nhìn nhận CSR ở một phạm vi hẹp, chỉ thấy được lợi ích trong ngắn hạn mà bỏ qua lợi ích về lâu dài là “phát triển nhanh, mạnh và bền vững”. Sau khái niệm về CSR của Friedman, xuất hiện hàng loạt các khái niệm CSR khác. Mỗi khái niệm ở mỗi thời kỳ đã có bước hoàn chỉnh hơn về mặt nội dung. “CSR hàm ý nâng cao hành vi của DN lên một mức phù hợp với các quy phạm, giá trị và kỳ vọng xã hội” (Prakas Sethi, 1975).

Hoặc “CSR của DN là sự mong muốn của xã hội đối với các tổ chức về mặt kinh tế, pháp luật, đạo đức và lòng từ thiện tại một thời điểm nhất định” (Archie B Caroll, 1979). Ferrell đưa ra khái niệm CSR như sau “Một DN có CSR khi quyết định rằng hoạt động của nó nhằm tạo ra và cân bằng các lợi ích khác nhau của các cá nhân và tổ chức liên quan”. Theo Ủy ban thương mại thế giới về phát triển bền vững thì “CSR của doanh nghiệp là sự gắn bó liên tục của doanh nghiệp thông qua hoạt động kinh doanh bằng cách cư xử có đạo đức và đóng góp vào sự phát triển kinh tế trong khi cải thiện chất lượng cuộc sống của lực lượng lao động, của gia đình họ cũng như cộng đồng địa phương và toàn xã hội nói chung. Doanh nghiệp không chỉ đơn thuần là một tổ chức thu lợi nhuận mà còn cần phải trở thành một phần của cộng đồng.

Họ không chỉ thúc đẩy lợi ích của các cổ đông mà còn hướng tới lợi ích của tất các những bên hữu quan (stakeholders).” Nhóm phát triển kinh tế tư nhân của Ngân hàng thế giới đưa ra khái niệm: “CSR của doanh nghiệp là sự cam kết của doanh nghiệp đóng góp vào việc phát triển kinh tế bền vững thông qua các hoạt động nhằm nâng cao chất lượng đời sống của người lao động và thành viên gia đình họ, cho cộng đồng và toàn xã hội theo cách có lợi nhất cho cả doanh nghiệp cũng như phát triển chung của xã hội”. Dahlsrud (2006) quan niệm về trách nhiệm xã hội là “sự mô tả hiện tượng mà các doanh nghiệp hành động đạt được cả mục tiêu kinh tế, pháp luật với mục tiêu xã hội và môi trường. Tác giả cho rằng, do môi trường kinh doanh ngày nay, mức độ toàn cầu hóa ngày càng gia tăng, các bên liên quan mới, môi trường pháp luật giữa các quốc gia khác nhau, do đó sự kỳ vọng về trách nhiệm xã hội sẽ khác nhau. Tuy nhiên, nhìn chung thì vấn đề cần quan tâm nhất đó là sự cân bằng giữa kinh tế với quy định của pháp luật và sự tác động đến môi trường.” 13 Duygu Turker (2008) thì nhận định CSR của DN là những hoạt động tích cực của DN đối với các bên liên quan.

Các hoạt động này có thể là những hoạt động về cải thiện chất lượng sản phẩm, quan tâm đến người lao động, cải thiện chất lượng cuộc sống, chấp hành pháp luật hay giúp đỡ chính phủ giải quyết những vấn đề về xã hội. Theo Vitaliano (2009) thì CSR là hành động tự nguyện của DN, qua đó nâng cao điều kiện xã hội hoặc môi trường. Tác giả cho rằng, các đối tượng liên quan tới doanh nghiệp thì họ đề cao trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp về những vấn đề xã hội, môi trường, nhân quyền, giới tính hơn so với một số ý kiến về mặt lợi ích kinh tế cho công ty và cổ đông của họ, và đó là một trong những tiêu chí đánh giá để thu hút, tuyển dụng và mức độ trung thành của nhân viên đối với DN. (2009) lại cho rằng CSR là đề cập đến các hoạt động của công ty, quy trình tổ chức và tình trạng liên quan đến nghĩa vụ nhận thức của xã hội hay các bên có liên quan phản ánh các kỳ vọng tiềm ẩn của xã hội.

Các kỳ vọng đó có thể là tạo ra lợi nhuận cho doanh nghiệp, tạo công ăn việc làm, nghĩa vụ thuế, hợp đồng kinh doanh, đáp ứng tiêu chuẩn môi trường, lao động mà đôi khi vượt qua cả các tiêu chuẩn của pháp luật đề ra. Và còn nhiều quan điểm khác nhau về CSR nữa, nhưng để tìm được một khái niệm được sử dụng khá phổ biến và xem là khá đầy đủ cũng như rõ ràng (Nguyễn Đình Tài, 2010) thì đó là định nghĩa về CSR của Hội đồng Kinh Doanh Thế giới vì Sự Phát Triển Bền Vững (World Business Council for Sustainable Development) với hơn 200 công ty đa quốc gia là thành viên, hội đồng xây dựng khái niệm này như sau: “Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp là cam kết của doanh nghiệp đóng góp cho việc phát triển kinh tế bền vững, thông qua việc tuân thủ chuẩn mực về bảo vệ môi trường, bình đẳng giới, an toàn lao động, quyền lợi lao động, trả lương công bằng, đào tạo và phát triển nhân viên, phát triển cộng đồng, bảo đảm chất lượng sản phẩm. theo cách có lợi cho cả doanh nghiệp cũng như phát triển chung của xã hội.” Các thành phần của CSR Cũng giống như định nghĩa về CSR, thì quan điểm về các thành phần trong trách nhiệm xã hội cũng phong phú không kém, mỗi trường phái, mỗi tác giả lại 14 quan niệm các thành phần của trách nhiệm xã hội khác nhau. Điển hình là một số quan điểm dưới đây.” Mohr và Webb (2005) lại cho rằng CSR bao gồm hai thành phần là trách nhiệm về môi trường (giảm thiểu tác động của doanh nghiệp tới môi trường, sử dụng các nguyên liệu có thể tái chế, thân thiện với môi trường, có chương trình nhằm tiết kiệm nguồn nước và năng lượng) và trách nhiệm về thiện nguyện (thường xuyên đóng góp cho từ thiện, có các chương trình cho nhân viên tham gia hoạt động từ thiện, và tặng một số sản phẩm của DN cho những người khó khăn có nhu cầu).” Becker Olsen và cộng sự (2006) quan niệm về CSR của DN được thể hiện qua: sự nhận biết thương hiệu (qua chất lượng sản phẩm, niềm tin cho khách hàng, niềm tin thương hiệu), quyền công dân (là một doanh nghiệp tốt với những hệ thống giá trị lớn mạnh, hành động vì cộng đồng, trách nhiệm với cộng đồng), động lực công ty (hỗ trợ giải quyết vấn đề tốt để thu hút khách hàng, hỗ trợ lợi ích cộng đồng tốt), uy tín công ty (là công ty đáng tin cậy, trách nhiệm, sáng tạo, vững mạnh về tài chính).

Và còn rất nhiều các nghiên cứu nữa với những môi trường nghiên cứu khác nhau, với các đối tượng hữu quan không giống nhau và lĩnh vực hoạt động cũng không tương đồng nên có rất nhiều các quan điểm không thống nhất về thành phần của CSR, tuy nhiên được biết trong nhiều nghiên cứu có lẽ đó là mô hình kim tự tháp của Carroll (1991), tác giả cho rằng được CSR giải thích bởi bốn thành phần sau: (1) Trách nhiệm kinh tế (economic responsibility): nghĩa là doanh nghiệp có nghĩa vụ tạo ra lợi nhuận; cung cấp việc làm; và sản xuất ra sản phẩm/dịch vụ mà khách hàng cần. (2) Trách nhiệm luật pháp (legal responsibility): nghĩa là doanh nghiệp có nghĩa vụ tuân theo các luật lệ, luật pháp của địa phương, của đất nước và cả luật quốc tế trong quá trình hoạt động. 15 (3) Trách nhiệm đạo đức (ethical responsibility): nghĩa là DN cần đáp ứng các chuẩn mực, kỳ vọng khác của xã hội, những điều không được ghi trong luật. Cụ thể hơn là trách nhiệm đáp ứng được các chuẩn mực, kỳ vọng của các bên liên quan, gồm có khách hàng, nhân viên, cổ đông, cộng đồng.