Đặt vấn đề Cây mía (Saccharum officinarum L) là một trong những cây công nghiệp có giá trị kinh tế cao, là nguồn nguyên liệu chủ yếu duy nhất phục vụ cho ngành chế biến đường tại Việt Nam. Đặc biệt nước ta được đánh giá có rất nhiều điều kiện thuận lợi để nâng cao năng suất và sản lượng mía, qua đó đáp ứng nhu cầu chế biến đường lớn phục vụ trong nước và xuất khẩu, đem lại một nguồn ngoại tệ đáng kể. Hiện nay, cây mía được xem là đối tượng quan trọng tham gia tích cực vào công việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, tăng hiệu quả kinh tế và cải thiện môi trường sinh thái. Cây mía là cây trồng nhiệt đới và á nhiệt đới có sức sống cao, khả năng thích ứng rộng.
So sánh với một số cây trồng khác, cây mía có khả năng sử dụng tới mức cao nhất ánh sáng mặt trời đồng hóa CO 2. Tuy nhiên, để cây mía sinh trưởng và phát triển bình thường cũng cần phải có một số yêu cầu nhất định về khí hậu, đất đai, mùa vụ đặc biệt là dinh dưỡng. Cây mía có nhu cầu kali cao nhất sau đó đến đạm và lân, ngoài ra, mía còn có nhu cầu một số nguyên tố với lượng ít hơn, gọi là các chất trung và vi lượng. Các nguyên tố trung và vi lượng có ảnh hưởng nhiều đến khả năng sinh trưởng và phát triển của cây mía như magiê, kẽm, bo, canxi.
Khi cung cấp không đủ dinh dưỡng dẫn đến ảnh hưởng tới sinh trưởng và năng suất của cây. Lân (P) có trong thành phần Protit tạo nên nhân tế bào, vì vậy nó là chất không thể thiếu cho sự sống của cây. Lân rất cần cho sự hình thành nên các bộ phận mới ra mầm non (tham gia tích cực trong quá trình kiến tạo nên hoạt chất hình thành mầm hoa, đẻ nhánh, phân cành, ra hoa, đậu quả và phát triển bộ rễ. Lân còn có tác dụng đệm, làm cho cây chịu được chua, kiềm.
Lân có trong thành phần hạt nhân tế bào, rất cần cho sự hình thành bộ phận mới của cây. Lân 1 tham gia vào các thành phần enzin, các Protein, tham gia vào quá trình tổng hợp các axit amin. Nhưng cũng cần chú ý bón lân cân đối và hợp lý vì bón quá nhiều lân có thể làm cho cây bị thiếu một số nguyên tố vi lượng nên người ta thường bón phân lân kết hợp với bón bổ sung các nguyên tố vi lượng thiết yếu. Từ những vấn đề trên chúng tôi tiến hành nghiên cứu: “Ảnh hưởng của liều lượng lân bón đến sinh trưởng của giống mía trắng Cao Phong - Hòa Bình trong điều kiện lưu gốc và trồng mới tại Gia Lâm- Hà Nội”.
Mục đích Nghiên cứu ảnh hưởng của liều lượng lân bón đến sinh trưởng của giống mía trắng Cao Phong - Hòa Bình trong điều kiện lưu gốc và trồng mới từ đó góp phần làm cơ sở khoa học cho việc xây dựng quy trình canh tác cho cây mía trắng Cao Phong Hòa Bình đạt năng suất và chất lượng cao. Yêu cầu - Ảnh hưởng của liều lượng lân bón đến một số chỉ tiêu sinh trưởng của giống mía trắng Cao Phong - Hòa Bình trong điều kiện lưu gốc và trồng mới. - Ảnh hưởng của liều lượng lân bón đến một số chỉ tiêu sinh lý của giống mía trắng Cao Phong - Hòa Bình trong điều kiện lưu gốc và trồng mới. 2 Phần II TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Tình hình sản xuất mía trên thế giới và trong nước 2.1 Tình hình sản xuất mía trên thế giới Cây mía (Saccharum officinarum L.) là cây trồng nhiệt đới và á nhiệt đới có sức sống cao, là cây trồng được canh tác phổ biến trên thế giới.
Mía là nguồn nguyên liệu liệu chính của ngành công nghiệp chế biến đường. Ngành mía đường thế giới phát triển mạnh từ thế kỷ thứ 16. Sản lượng đường toàn cầu phát triển nhanh theo nhu cầu tiêu thụ, đầu những năm cách mạng công nghiệp (1750- 1830) chỉ khoảng 820 ngàn tấn/năm và trước thế chiến thứ nhất (1914-1918) khoảng 18 triệu tấn/năm, đến nay đã đạt trên 170 triệu tấn. Ngoài sản phẩm chính là đường, cây mía còn là nguyên liệu của nhiều ngành công nghiệp nghiệp như rượu, giấy, thức ăn chăn nuôi, phân bón từ lá… Ngoài ra, cây mía còn được coi là một trong sáu cây nhiên liệu sinh học tốt nhất của thế giới trong tương lai (cây mía đứng đầu, tiếp đến là cọ dầu, cải dầu, gỗ, đậu nành và tảo).
Từ đó mà nhu cầu sử dụng và tiêu thụ ngày càng tăng đã và đang khuyến khích nhiều nước đầu tư phát triển sản xuất mía với quy mô ngày càng mở rộng. Về diện tích Theo thống kê của Tổ chức Nông Lương Liên Hiệp Quốc (FAO, 2020), Diện tích bình quân của giai đoạn 2007 - 2010 là 23,58 triệu ha và giai đoạn 2011 - 2018 là 26,39 triệu ha. Nhìn chung diện tích gieo trồng mía trên thế giới có xu hướng tăng hơn so với các thời điểm trước đó. Sản lượng mía thế giới tăng trước tiên do phát triển diện tích.
Trong thế kỷ 20, nhất là ở nửa sau thế kỷ, nhiều nước ở Châu Á, Châu Phi, Nam Mỹ phát triển diện tích trồng mía và công nghiệp đường để thỏa mãn nhu cầu trong nước và tìm cơ hội xuất khẩu, nhất là sau khủng hoảng thiếu đường năm 1974. Khi đó một số cây trồng kém hiệu quả hoặc bị sâu bệnh được thay thế bằng cây mía. Mía được 3 đưa vào hệ thống luân canh với cây lúa hay cây trồng khác như ở một số nước Châu Á. Diện tích mía mở rộng đi đôi với những tiến bộ kỹ thuật trồng trọt, cải tạo đất, thay đổi giống mới phù hợp trên những vùng đất mới, đất thấp úng, chua phèn, đất đồng cỏ, đất đồi mà trước đây bỏ hoang.
Trong 4 thập kỷ cuối thế kỷ 20, mỗi thập kỷ diện tích mía thu hoạch trên thế giới tăng bình quân hơn 2,5 triệu ha. Năng suất mía bình quân thế giới năm 1961 đạt 50,3 tấn/ha, đến năm 2012 đạt 70,2 tấn/ha, tăng cao hơn 39,5%. Đến năm 2012, có 20 nước có sản lượng mía hàng năm đạt trên 9 triệu tấn trong đó có Việt Nam. Còn 5 nước sản xuất mía đường lớn nhất thế giới theo thứ tự là Brazil, Ấn Độ, Trung Quốc, Thái Lan và Pakistan.
Diện tích mía mở rộng đi đôi với những tiến bộ kỹ thuật trồng trọt, cải tạo đất, thay đổi giống mới phù hợp trên những vùng đất mới, đất thấp úng, chua phèn, đất đồng cỏ, đất đồi mà trước đây bỏ hoang từ đó mà sản lượng cũng tăng lên. Đến năm 2018, có hơn 20 nước có sản lượng mía hàng năm đạt trên 9 triệu tấn trong đó có Việt Nam. Còn 5 nước sản xuất mía đường lớn nhất thế giới theo thứ tự là Brazil, Ấn Độ, Trung Quốc, Thái Lan và Pakistan. Trong các nước có diện tích và sản lượng lớn, Brazil là nước có diện tích lớn nhất thế giới 10,04 triệu ha nhưng năng suất bình quân còn thấp, do phát triển sản xuất ở những vùng đất khô hạn, dựa vào nước trời.
Ấn Độ là nước đứng thứ hai sau Brazil về diện tích trồng mía với 4,74 triệu ha, chiếm 18,04% tổng diện tích trồng mía của thế giới nhưng năng suất lại cao hơn so với Brazil. Tính đến năm 2018 diện tích trồng mía trên toàn thế giới khoảng 26,27 triệu ha, sản lượng 1,907,02 triệu tấn và năng suất bình quân là 72,59 tấn/ha. Năng suất mía bình quân trên thế giới còn thấp, tuy nhiên, so với thời điểm năm 1990, năng suất mía bình quân trên thế giới của năm 2018 tăng 17,65% (61,7/72,59). Năng suất mía giữa các quốc gia trên thế giới có sự chênh lệch rất lớn.
Trong năm 2018, các quốc gia có năng suất mía bình quân cao là Colombia đạt 88,76 tấn/ha, Hoa Kỳ đạt 86,07 tấn/ha, Mexico đạt 72,33 tấn/ha. Trong khi đó, các quốc gia có diện tích gieo trồng mía lớn nhưng năng suất vẫn còn rất thấp là Brazil đạt 74,37 tấn/ha, Ấn Độ đạt 79,68 tấn/ha. 4 Việc ứng dụng nhanh các tiến bộ khoa hoc kỹ thuật về giống và biện pháp canh tác trên diện rộng để nâng cao năng suất phải kể đến Hoa Kỳ và Mexico. Tại Hoa Kỳ năng suất năm 2017 đạt 82,41 tấn/ha đến năm 2018 đạt 86,07 tấn/ha tăng 4,44% , tại Mexico năng suất năm 2017 đạt 73,78 tấn/ha đến năm 2018 đạt 72,33 tấn/ha giảm 1,96% (FAOSTAT, 2020).
Diện tích, năng suất và sản lượng mía của một số nước qua một số năm Diện tích Năng suất Sản lượng TT Tên nước (Triệu ha) (Tấn/ha) (Triệu tấn) 2017 2018 2017 2018 2017 2018 1 Brazil 10,19 10,04 74,46 74,37 758,65 746,83 2 Ấn Độ 4,39 4,73 69,74 79,68 306,07 376,90 3 Trung Quốc 1,38 1,41 76,06 76,84 104,91 108,72 4 Thái Lan 1,35 1,37 75,34 76,06 101,87 104,36 5 Pakistan 1,34 1,1 62,11 60,96 83,33 67,17 6 Mexico 0,77 0,79 73,78 72,33 56,95 56,84 7 Colombia 0,40 0,41 86,83 88,76 34,83 36,28 8 Hoa Kỳ 0,37 0,36 82,41 86,07 30,15 31,34 9 Philippines 0,44 0,44 66,95 56,53 29,29 24,73 10 Indonexia 0,42 0,42 52,15 52,19 21,91 21,74 Nguồn: Tổ chức Nông Lương Liên hiệp quốc (FAO, 2020). Mía đường là ngành sản xuất đặc thù, không phải là ngành kinh tế vì lợi nhuận tối đa mà là ngành kinh tế - xã hội quan trọng, do vậy các Chính phủ cần phải quan tâm, hướng dẫn phát triển cho phù với yêu cầu của xã hội. Trong thế kỷ 21, dân số thế giối tiếp tục tăng, cuộc sống người dân ở các nước nghèo và nước đang phát triển sẽ tiếp tục được cải thiện nâng cao, mức độ công nghiệp hóa, đô thị hóa tiếp tục diễn ra sâu rộng hơn, dẫn đến nhu cầu về đường và các sản phẩm phụ của đường sẽ tiếp tục tăng cao, đặc biệt là ở khu vực Châu Á và Châu 5 Phi. Để đáp ứng được nhu cầu ngày càng tăng cao này, ngay từ đầu thế kỷ 21, ngành mía đường thế giới đã phải điều chỉnh hợp lý hóa sản xuất, cải tiến kỹ thuật trong nông nghiệp, công nghiệp để tăng hiệu quả, phát triển sản xuất bền vững, đẩy mạnh chế biến các sản phẩm phụ của công nghiệp mía đường nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế, tăng thu nhập, hạ giá thành.
Do vậy cây mía và ngành mía đường ở các nước vùng nhiệt đới, cận nhiệt đới còn nhiều cơ hội và tiềm năng phát triển sản xuất, tăng năng suất, giảm giá thành hơn cây củ cải đường ở vùng ôn đới. Tình hình sản xuất mía trong nước Mía là cây công nghiệp quan trọng được sử dụng để lấy đường và năng lượng sinh học. Nó là một trong những cây trồng C 4 chính trên thế giới chủ yếu phát triển ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới.