Ảnh hưởng của trách nhiệm xã hội doanh nghiệp đến việc tiêu thụ nước giải khát có ga của sinh viên trường đại học ngân hàng 2023

Nghiên cứu ảnh hưởng của trách nhiệm xã hội doanh nghiệp đến tiêu thụ nước giải khát có ga của sinh viên trường đại học ngân hàng 2023.

• Tác giả: Vũ Minh Anh
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Hương Diên
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Trách Nhiệm Xã Hội Doanh Nghiệp Đến Tiêu Thụ Nước Giải Khát Của Sinh Viên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Mô hình và phương pháp nghiên cứu
• 1.5.1. Mô hình nghiên cứu
• 1.5.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp mong đợi
• 1.6.1. Đóng góp về mặt lý thuyết
• 1.6.2. Đóng góp về mặt thực tiễn
• 1.7. Cấu trúc thực hiện khóa luận
• 1.8. Tóm tắt chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Cơ sở lý luận về trách nhiệm xã hội và hành vi người tiêu dùng
• 2.1.1. Khái niệm về trách nhiệm xã hội
• 2.2. Cơ sở lý luận về thị trường nước ngọt có ga
• 2.3. Một số nghiên cứu trước có liên quan
• 2.3.1. Nghiên cứu của Rahizah Abd Rahim và cộng sự (2011)
• 2.3.2. Nghiên cứu của Xu YueYing (2014)
• 2.3.3. Nghiên cứu của Moisescu và cộng sự (2015)
• 2.3.4. Nghiên cứu của Nguyễn Hoàng Khởi & Dương Ngọc Thành (2020)
• 2.3.5. Nghiên cứu của Hoàng Cửu Long và Lê Thanh Trúc (2021)
• 2.4. Giả thuyết nghiên cứu và mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2.4.1. Giả thuyết nghiên cứu
• 2.4.2. Mô hình đề xuất của đề tài
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Nghiên cứu định lượng
• 3.2.1. Thiết kế mẫu nghiên cứu
• 3.2.2. Thiết kế bảng câu hỏi
• 3.2.3. Phương pháp chọn mẫu nghiên cứu
• 3.2.4. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.2.5. Phương pháp kỹ thuật phân tích
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Tổng quan về thị trường nước giải khát có ga tại Việt Nam
• 4.2. Tổng quan về hoạt động CSR của doanh nghiệp kinh doanh sản phẩm nước giải khát có ga
• 4.3. Kết quả phân tích dữ liệu khảo sát
• 4.3.1. Thông tin mẫu
• 4.3.2. Phân tích độ tin cậy của thang đo
• 4.3.3. Phân tích nhân tố khám phá (EFA)
• 4.3.4. Phân tích nhân tố khẳng định (CFA)
• 4.3.5. Kiểm định giả thuyết bằng mô hình cấu trúc tuyến tính
• 4.3.5.1. Kiểm định độ phù hợp tổng quát
• 4.3.5.2. Kiểm định các giả thuyết của mô hình nghiên cứu
• 4.3.6. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.1. Hàm ý quản trị
• 5.1.1. Hàm ý quản trị với nhà quản trị
• 5.1.2. Hàm ý quản trị đối với doanh nghiệp
• 5.2. Những hạn chế của nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ảnh Hưởng CSR Đến Tiêu Thụ Nước Giải Khát

Trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh, trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR) không chỉ là một yếu tố đạo đức mà còn là một chiến lược kinh doanh quan trọng. Các doanh nghiệp ngày nay đối mặt với áp lực ngày càng tăng từ các bên liên quan, bao gồm cả người tiêu dùng, đòi hỏi các lợi ích mà doanh nghiệp mang lại phải cao hơn. Đặc biệt, đối với các doanh nghiệp kinh doanh các mặt hàng đồ uống, thực phẩm liên quan đến sức khỏe, việc chú trọng đến CSR càng trở nên quan trọng. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng các hoạt động CSR của doanh nghiệp có ảnh hưởng mạnh mẽ đến thái độ và hành vi tiêu dùng của người tiêu dùng. Doanh nghiệp muốn phát triển bền vững, được sự tin tưởng của khách hàng thì càng phải chú trọng nhiều hơn về CSR, nhất là trong bối cảnh Việt Nam đã gia nhập WTO và Hiệp định Đối tác Toàn diện Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).

1.1. Tầm quan trọng của CSR trong ngành nước giải khát

Ngành nước giải khát, một lĩnh vực trực tiếp ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, đặc biệt cần thể hiện trách nhiệm xã hội. Điều này bao gồm việc đảm bảo chất lượng sản phẩm, tuân thủ các quy định về an toàn thực phẩm, và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Các công ty nước giải khát có trách nhiệm xã hội thường đầu tư vào các chương trình cộng đồng, giảm thiểu lượng đường trong sản phẩm và sử dụng bao bì thân thiện với môi trường. Theo Khoá luận Tốt Nghiệp của Vũ Minh Anh (2023), khi doanh nghiệp thực hiện tốt trách nhiệm xã hội sẽ phát triển bền vững.

1.2. Sinh viên và nhận thức về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp

Sinh viên, một phân khúc thị trường mục tiêu quan trọng, ngày càng trở nên nhạy bén với các vấn đề CSR. Họ có xu hướng ủng hộ các thương hiệu thể hiện cam kết với các giá trị đạo đức và bền vững. Nhận thức về CSR có thể ảnh hưởng đến quyết định mua hàng của sinh viên, khiến họ ưu tiên các sản phẩm từ các công ty có uy tín về trách nhiệm xã hội. Việc hiểu rõ hành vi tiêu dùng sinh viên và thái độ đối với CSR là rất quan trọng để doanh nghiệp xây dựng chiến lược marketing CSR hiệu quả.

II. Vấn Đề Thiếu Nhận Thức CSR Ảnh Hưởng Tiêu Thụ Ntn

Mặc dù CSR ngày càng trở nên quan trọng, nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm xã hội. Điều này có thể dẫn đến sự mất lòng tin của người tiêu dùng và ảnh hưởng tiêu cực đến doanh số bán hàng. Trong ngành nước giải khát, các vụ việc liên quan đến chất lượng sản phẩm kém, sử dụng nguyên liệu không an toàn hoặc gây ô nhiễm môi trường có thể gây ra làn sóng tẩy chay từ người tiêu dùng. Bên cạnh đó vẫn có rất nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam chưa thực hiện tốt trách nhiệm của mình đối với xã hội. Mặc dù là nạn nhân của nhiều vụ vi phạm về CSR của doanh nghiệp nhưng người tiêu dùng Việt Nam vẫn chưa biết cách phản ứng mạnh mẽ trước những vấn đề về CSR cũng như chưa biết làm cách nào để sử dụng “quyền lực” của người tiêu dùng để bảo vệ mình.

2.1. Ảnh hưởng của thông tin tiêu cực về CSR đến hình ảnh thương hiệu

Các thông tin tiêu cực về CSR, chẳng hạn như vi phạm các quy định về an toàn thực phẩm, sử dụng lao động trẻ em, hoặc gây ô nhiễm môi trường, có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến hình ảnh thương hiệu. Người tiêu dùng có xu hướng tránh xa các thương hiệu bị coi là vô trách nhiệm và chuyển sang các đối thủ cạnh tranh. Việc quản lý khủng hoảng truyền thông và khắc phục các sai phạm về CSR là rất quan trọng để duy trì lòng trung thành thương hiệu.

2.2. Tác động của tẩy chay đến doanh số bán hàng nước giải khát

Các chiến dịch tẩy chay do người tiêu dùng khởi xướng có thể gây ra sự sụt giảm đáng kể trong tiêu thụ nước giải khát. Đặc biệt, khi thông tin tiêu cực lan truyền nhanh chóng qua mạng xã hội, ảnh hưởng có thể lan rộng và kéo dài. Các doanh nghiệp cần chủ động xây dựng uy tín về CSR để giảm thiểu rủi ro bị tẩy chay và duy trì sự ủng hộ của người tiêu dùng.

III. Cách CSR Kinh Tế Tác Động Đến Tiêu Thụ Nước Giải Khát

Trách nhiệm xã hội về kinh tế (TNKT) là yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng sinh viên. Điều này bao gồm việc cung cấp sản phẩm chất lượng với giá cả hợp lý, tạo công ăn việc làm và đóng góp vào ngân sách nhà nước. Doanh nghiệp nước giải khát cần đảm bảo rằng sản phẩm của mình đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn và dinh dưỡng, đồng thời duy trì mức giá cạnh tranh để thu hút thị trường mục tiêu là sinh viên. Việc thực hiện tốt TNKT không chỉ tạo ra giá trị thương hiệu mà còn củng cố niềm tin của người tiêu dùng.

3.1. Chất lượng sản phẩm và sự hài lòng của sinh viên

Chất lượng sản phẩm là yếu tố then chốt quyết định sự hài lòng của khách hàng. Các doanh nghiệp nước giải khát cần đầu tư vào quy trình sản xuất hiện đại, kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt và sử dụng nguyên liệu an toàn để đảm bảo rằng sản phẩm của mình đáp ứng các tiêu chuẩn cao nhất. Khi sinh viên cảm thấy hài lòng với chất lượng sản phẩm, họ sẽ có xu hướng tiếp tục mua và giới thiệu cho người khác.

3.2. Giá cả hợp lý và khả năng chi trả của sinh viên

Giá cả là một yếu tố quan trọng đối với sinh viên, những người thường có ngân sách hạn hẹp. Các doanh nghiệp nước giải khát cần cân nhắc kỹ lưỡng mức giá phù hợp với khả năng chi trả của sinh viên, đồng thời vẫn đảm bảo lợi nhuận hợp lý. Các chương trình khuyến mãi, giảm giá, và combo sản phẩm có thể giúp tăng cường tiêu thụ trong phân khúc thị trường mục tiêu này.

IV. Hướng Dẫn CSR Đạo Đức Nâng Cao Lòng Tin Tiêu Dùng

Trách nhiệm xã hội về đạo đức (TNDD) liên quan đến việc tuân thủ các chuẩn mực đạo đức trong kinh doanh, bao gồm việc đối xử công bằng với nhân viên, khách hàng và cộng đồng. Các doanh nghiệp nước giải khát cần đảm bảo rằng hoạt động kinh doanh của mình không gây hại cho bất kỳ ai và tuân thủ các nguyên tắc đạo đức kinh doanh. TNDD có thể giúp xây dựng lòng tin và uy tín thương hiệu, từ đó thúc đẩy tiêu thụ.

4.1. Tính minh bạch và trung thực trong hoạt động kinh doanh

Tính minh bạch và trung thực là những phẩm chất quan trọng mà người tiêu dùng đánh giá cao. Các doanh nghiệp nước giải khát cần công khai thông tin về thành phần sản phẩm, quy trình sản xuất, và các hoạt động CSR. Khi người tiêu dùng tin tưởng vào tính minh bạch của doanh nghiệp, họ sẽ có xu hướng ủng hộ sản phẩm của doanh nghiệp.

4.2. Đối xử công bằng với nhân viên và nhà cung cấp

Việc đối xử công bằng với nhân viên và nhà cung cấp là một phần quan trọng của TNDD. Các doanh nghiệp nước giải khát cần đảm bảo rằng nhân viên được trả lương công bằng, được hưởng các quyền lợi hợp pháp, và được làm việc trong môi trường an toàn. Tương tự, các nhà cung cấp cần được đối xử công bằng và thanh toán đúng hạn. Khi doanh nghiệp thể hiện sự quan tâm đến quyền lợi của các bên liên quan, họ sẽ tạo ra hình ảnh thương hiệu tích cực và thu hút người tiêu dùng.

V. Nghiên Cứu Mức Độ Ảnh Hưởng Của CSR Đến Tiêu Thụ

Nghiên cứu định lượng của Vũ Minh Anh (2023) đã chỉ ra rằng CSR có ảnh hưởng đáng kể đến hành vi tiêu dùng sinh viên. Nghiên cứu này sử dụng phương pháp khảo sát trực tuyến trên Google biểu mẫu để thu thập dữ liệu từ sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM. Kết quả cho thấy yếu tố trách nhiệm xã hội về kinh tế có ảnh hưởng lớn nhất đến hành vi tiêu dùng của khách hàng, kế tiếp là trách nhiệm xã hội về đạo đức, tiếp theo lần lượt là trách nhiệm xã hội về môi trường, trách nhiệm xã hội về từ thiện và cuối cùng trách nhiệm xã hội về pháp lý.

5.1. Phương pháp nghiên cứu và thu thập dữ liệu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng, với việc khảo sát trực tuyến trên Google biểu mẫu để thu thập dữ liệu từ sinh viên. Mẫu nghiên cứu bao gồm sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM. Dữ liệu được phân tích bằng phần mềm SPSS để kiểm định các giả thuyết nghiên cứu.

5.2. Kết quả phân tích và đánh giá ảnh hưởng của CSR

Kết quả nghiên cứu cho thấy CSR có ảnh hưởng đáng kể đến hành vi tiêu dùng sinh viên. Trong đó, yếu tố trách nhiệm xã hội về kinh tế có ảnh hưởng lớn nhất, tiếp theo là trách nhiệm xã hội về đạo đức, môi trường, từ thiện và pháp lý. Các kết quả này cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tầm quan trọng của CSR trong việc thu hút và giữ chân khách hàng trong ngành nước giải khát.

VI. Kết Luận CSR Yếu Tố Quyết Định Tiêu Thụ Bền Vững

Tóm lại, trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR) đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc định hình hành vi tiêu dùng của sinh viên. Các doanh nghiệp nước giải khát cần nhận thức rõ về tầm quan trọng của CSR và chủ động triển khai các hoạt động CSR một cách hiệu quả. Việc thực hiện tốt CSR không chỉ giúp doanh nghiệp xây dựng uy tín thương hiệu, tăng cường lòng trung thành của khách hàng, mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của xã hội.

6.1. Hàm ý quản trị cho doanh nghiệp nước giải khát

Doanh nghiệp cần tích hợp CSR vào chiến lược kinh doanh tổng thể. Điều này bao gồm việc xác định các vấn đề CSR quan trọng đối với thị trường mục tiêu, xây dựng các chương trình CSR cụ thể và đo lường hiệu quả của các chương trình này. Doanh nghiệp cũng cần tăng cường truyền thông về các hoạt động CSR để nâng cao nhận thức của người tiêu dùng.

6.2. Tương lai của CSR và tiêu thụ nước giải khát

Trong tương lai, CSR sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc định hình hành vi tiêu dùng của sinh viên. Các doanh nghiệp nước giải khát cần tiếp tục đổi mới và phát triển các hoạt động CSR để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng. Việc đầu tư vào CSR không chỉ là trách nhiệm đạo đức mà còn là một chiến lược kinh doanh thông minh để đảm bảo sự phát triển bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vũ Minh Anh (ngành Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh, năm 2023) tập trung nghiên cứu đề tài "Ảnh hưởng của trách nhiệm xã hội doanh nghiệp đến việc tiêu thụ nước giải khát có ga của sinh viên Trường Đại học Ngân Hàng".

Lý do chọn đề tài xuất phát từ bối cảnh kinh tế hội nhập, khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Sự hội nhập này đặt các doanh nghiệp trước áp lực ngày càng lớn từ các bên liên quan về việc thực thi trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (Corporate Social Responsibility - CSR), đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất thực phẩm và đồ uống vốn tác động trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng. Tại thị trường Việt Nam, ngành hàng nước giải khát có ga từng ghi nhận một số vụ việc ảnh hưởng tiêu cực đến lòng tin của người tiêu dùng, bao gồm hiện tượng nước đóng chai có dị vật, hàm lượng chì vượt ngưỡng quy định, việc sử dụng nguyên liệu hết hạn hay việc sử dụng bao bì nhựa khó phân hủy. Dù quyền lợi bị ảnh hưởng, người tiêu dùng Việt Nam nhìn chung vẫn chưa phản ứng đủ mạnh mẽ để bảo vệ quyền lợi cá nhân. Do đó, việc nghiên cứu phản ứng và hành vi của nhóm người tiêu dùng trẻ (cụ thể là sinh viên) đối với các khía cạnh CSR của các hãng nước giải khát có ga mang tính cấp thiết cả về mặt lý luận lẫn thực tiễn quản trị.

Mục tiêu nghiên cứu được tác giả xác định cụ thể như sau:

• Mục tiêu tổng quát: Phân tích và xác định mức độ ảnh hưởng của các nhân tố thuộc về trách nhiệm xã hội tác động đến việc tiêu thụ nước giải khát có ga của sinh viên Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh; đề xuất các hàm ý quản trị hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Xác định các yếu tố thuộc về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng của sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM.
  2. Xác định mức độ ảnh hưởng của các yếu tố trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đến hành vi tiêu dùng của sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM.
  3. Giúp cho doanh nghiệp hiểu được tầm quan trọng của việc thực hiện trách nhiệm xã hội tác động đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Câu hỏi nghiên cứu:

1. Các yếu tố nào của trách nhiệm xã hội doanh nghiệp tác động đến hành vi tiêu dùng của sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM?
2. Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố thuộc trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đến hành vi tiêu dùng của sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM như thế nào?
3. Các giải pháp nào giúp cho nhà quản trị và doanh nghiệp hoạch định được chiến lược và có thể phát triển bền vững, nâng cao được vị trí cạnh tranh trên thị trường?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp, hành vi mua của người tiêu dùng và sự ảnh hưởng của các thành phần CSR đến hành vi mua.
• Đối tượng khảo sát: Sinh viên đang theo học tại Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh.
• Phạm vi không gian: Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh.
• Phạm vi thời gian: Đề tài được triển khai từ ngày 25/08/2022 đến ngày 16/11/2022; giai đoạn thu thập dữ liệu khảo sát diễn ra từ ngày 20/10/2022 đến ngày 02/11/2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thuộc loại hình nghiên cứu định lượng khảo sát trong lĩnh vực quản trị kinh doanh và marketing. Hệ thống cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu được xây dựng cụ thể như sau:

Khung lý thuyết và các khái niệm nền tảng:

• Khái niệm CSR: Trích dẫn các định nghĩa kinh điển của Bowen (1953), Davis (1973), Sethi (1975), Ngân hàng Thế giới (World Bank) và tiêu chuẩn ISO 26000.
• Mô hình Kim tự tháp CSR của Carroll (1979, 1991, 1999): Gồm 4 cấp bậc cơ bản: Trách nhiệm kinh tế (Economic), Trách nhiệm pháp lý (Legal), Trách nhiệm đạo đức (Ethical) và Trách nhiệm từ thiện (Philanthropic). Nghiên cứu kế thừa mô hình này và bổ sung thêm khía cạnh thứ năm là Trách nhiệm môi trường (Environmental responsibility) căn cứ trên thực tiễn sản xuất công nghiệp và các nghiên cứu của Kaniya Pornpratang (2013), Wong Sze Ki & Janice (2012).
• Khái niệm người tiêu dùng: Căn cứ Điều 1 trong Pháp lệnh Bảo vệ người tiêu dùng số 13/1999/PL-UBTVQH10.
• Khái niệm hành vi người tiêu dùng và lòng trung thành: Tiếp cận theo quan điểm của David L. Della Bitta, Leon G. Schiffman & Leslie Lazar Kanuk, Oliver (1999) và Hiệp hội Marketing Mỹ (AMA), trong đó hành vi tiêu dùng được tập trung đo lường thông qua lòng trung thành thương hiệu.
• Các biến trung gian: Niềm tin thương hiệu (Brand Trust) dựa trên lý thuyết của Chaudhuri và cộng sự (2001), Bhattacharya & Sen (2004); Danh tiếng doanh nghiệp (Corporate Reputation) dựa trên các nghiên cứu của Heski Bar-Isaac (2004), Murray (2003), Pérez (2015).

Khóa luận tổng thuật 5 công trình nghiên cứu thực nghiệm liên quan làm tiền đề so sánh:

Tác giả (Năm)	Tên đề tài / Nội dung	Mẫu nghiên cứu	Phát hiện chính
Rahizah Abd Rahim và cộng sự (2011)	Tầm quan trọng trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đến người tiêu dùng tại Malaysia	n = 220 (5 bang tại Malaysia)	Thứ tự tác động: Trách nhiệm kinh tế mạnh nhất, tiếp theo là từ thiện; tác động thấp nhất là đạo đức và pháp lý.
Xu YueYing (2014)	Hiểu về CSR từ góc nhìn của thực khách Trung Quốc: trường hợp của McDonald's	Khách hàng McDonald's tại Trung Quốc	Người tiêu dùng nhấn mạnh hai hoạt động: phúc lợi con người và an toàn thực phẩm.
Moisescu và cộng sự (2015)	Sự khác biệt dựa trên nhân khẩu học trong mối quan hệ giữa nhận thức về CSR và lòng trung thành trên thị trường sữa	n = 1.461 (khu vực thành thị Romania)	Nhận thức CSR tác động mạnh mẽ đến lòng trung thành của người tiêu dùng trên tất cả phân khúc.
Nguyễn Hoàng Khởi & Dương Ngọc Thành (2020)	Tác động trách nhiệm xã hội đến hành vi tiêu dùng nước giải khát không cồn	n = 1.019 (Đồng bằng sông Cửu Long)	CSR tác động trực tiếp đến ý định mua, lòng trung thành, truyền miệng điện tử và gia tăng danh tiếng, niềm tin.
Hoàng Cửu Long & Lê Thanh Trúc (2021)	Tác động của thực thi CSR đối với sự ưa thích thương hiệu ngành nước giải khát	n = 168 (khách hàng trẻ tại TP.HCM)	Thực thi CSR tác động tích cực đến mức độ ưa thích thương hiệu; chất lượng thương hiệu giữ vai trò củng cố.

Mô hình và giả thuyết nghiên cứu đề xuất: Mô hình nghiên cứu xem xét tác động của 5 thành phần CSR (Kinh tế, Pháp lý, Đạo đức, Từ thiện, Môi trường) thông qua 2 biến trung gian (Niềm tin thương hiệu, Danh tiếng doanh nghiệp) đến Hành vi tiêu thụ nước giải khát có ga (đo lường qua Lòng trung thành):

• H1: Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp có tác động tích cực (+) tới niềm tin thương hiệu.
• H2: Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp có tác động tích cực (+) tới danh tiếng doanh nghiệp.
• H3: Niềm tin thương hiệu tác động tích cực đến lòng trung thành trong hành vi tiêu dùng của sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM.
• H4: Danh tiếng doanh nghiệp tác động tích cực (+) đến lòng trung thành trong hành vi tiêu dùng của sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM.

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu:

• Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản đối với sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM.
• Cỡ mẫu: Theo quan điểm của Hill (1998), kích thước mẫu đa biến cần gấp 5 đến 10 lần số lượng biến quan sát. Với 34 biến quan sát đo lường các khái niệm, quy mô mẫu tối thiểu cần đạt là 170. Tác giả đã tiến hành thu thập dữ liệu bằng bảng hỏi trực tuyến qua Google Forms/Spreadsheet từ ngày 20/10/2022 đến ngày 02/11/2022, thu về 291 mẫu hợp lệ để đưa vào phân tích.
• Thang đo: Thang đo khoảng cách Likert 5 mức độ (1: Hoàn toàn không đồng ý đến 5: Hoàn toàn đồng ý).
• Kỹ thuật phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm SPSS 20.0 để thực hiện thống kê mô tả, kiểm định độ tin cậy thang đo qua hệ số Cronbach's Alpha (loại biến có hệ số tương quan biến - tổng Corrected Item - Total Correlation < 0,3; chấp nhận thang đo có Cronbach's Alpha >= 0,6), phân tích nhân tố khám phá EFA (tiêu chuẩn: KMO từ 0,5 đến 1; kiểm định Bartlett có p < 0,05; hệ số tải nhân tố Factor Loading > 0,5; tổng phương sai trích TVE >= 50%; hệ số Eigenvalue >= 1), phân tích nhân tố khẳng định CFA và kiểm định mô hình cấu trúc tuyến tính SEM.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu đề tài

Chương 1 thiết lập tổng thể đề cương nghiên cứu, nêu bật lý do thực hiện đề tài trong bối cảnh các doanh nghiệp sản xuất đồ uống tại Việt Nam đối mặt với sự khắt khe của thị trường và các vụ việc vi phạm CSR thực tế. Tác giả công bố hệ thống 3 mục tiêu cụ thể, 3 câu hỏi nghiên cứu, phạm vi không gian tại Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM và thời gian nghiên cứu cuối năm 2022. Chương này cũng phân định rõ đóng góp mong đợi của đề tài: về mặt lý thuyết là hệ thống hóa cơ sở lý luận về CSR và hành vi tiêu dùng của sinh viên; về mặt thực tiễn là cung cấp dữ liệu định lượng giúp các nhà quản trị doanh nghiệp nước giải khát xác định thành phần CSR then chốt để phân bổ nguồn lực kinh doanh. Cuối chương giới thiệu cấu trúc tổng thể khóa luận gồm 5 chương.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết

Chương 2 tổng kết lý luận về CSR, chỉ rõ các lợi ích cốt lõi khi doanh nghiệp thực thi CSR gồm: gia tăng lợi nhuận (dẫn số liệu khảo sát của Nielsen cho thấy gần 3/4 người Việt được hỏi sẵn sàng chi trả thêm cho sản phẩm của công ty cam kết vì cộng đồng và môi trường), nâng cao giá trị thương hiệu và uy tín (minh họa trường hợp chương trình "Sữa học đường" của Vinamilk năm 2020), và thu hút nhân tài.

Chương này trình bày dữ liệu thứ cấp về thị trường nước giải khát có ga tại Việt Nam (theo thống kê năm 2020 từ laodongdongnai.vn):

• 85% sản lượng sản xuất và tiêu thụ hàng năm của thị trường nước giải khát Việt Nam thuộc về nước ngọt, trà uống liền, nước ép hoa quả và nước tăng lực (15% còn lại là nước khoáng).
• Mức tiêu thụ nước giải khát bình quân của người Việt Nam đạt trên 23 lít/người/năm.
• Tỷ lệ dân số trong độ tuổi từ 15 đến 50 chiếm 63% tổng nhu cầu tiêu thụ nước giải khát.
• Danh sách các doanh nghiệp lớn hoạt động trên thị trường: Suntory PepsiCo Việt Nam, Tập đoàn Tân Hiệp Phát, Red Bull, Lavie, Vinamilk, Nước khoáng Vĩnh Hảo, Unilever, Coca-Cola Việt Nam.

Từ việc phân tích 5 mô hình nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước, tác giả xây dựng mô hình nghiên cứu đề xuất gồm 5 khía cạnh CSR (kinh tế, pháp lý, đạo đức, từ thiện, môi trường), 2 biến trung gian (niềm tin thương hiệu, danh tiếng doanh nghiệp) và biến phụ thuộc lòng trung thành trong tiêu dùng, kèm theo 4 giả thuyết nghiên cứu từ H1 đến H4.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 chi tiết hóa quy trình nghiên cứu 9 bước (Xác định vấn đề -> Mục tiêu nghiên cứu -> Cơ sở lý thuyết -> Các nghiên cứu trước đây -> Mô hình nghiên cứu -> Khảo sát -> Sàng lọc dữ liệu -> Phân tích thống kê -> Đề xuất và kiến nghị). Bảng câu hỏi khảo sát gồm 39 biến quan sát: Phần I khảo sát thông tin nhân khẩu học và mức độ hiểu biết CSR (5 câu hỏi sàng lọc); Phần II gồm 34 biến quan sát đo lường 8 khái niệm nghiên cứu sử dụng thang đo Likert 5 điểm:

Khái niệm nghiên cứu	Mã hóa	Số biến	Nội dung đo lường
Trách nhiệm kinh tế	CSR_KT	4	Tối đa hóa lợi nhuận (KT1), cải thiện hiệu quả kinh doanh (KT2), giảm chi phí (KT3), giá cả hợp lý (KT4).
Trách nhiệm pháp lý	CSR_PL	5	Tuân thủ pháp luật địa phương (PL1), thực hiện nghĩa vụ pháp lý (PL2), cung cấp hàng hóa đúng luật (PL3), đảm bảo nhân viên làm việc theo luật (PL4), thực hiện nghĩa vụ hợp đồng (PL5).
Trách nhiệm đạo đức	CSR_DD	4	Đặt nguyên tắc đạo đức lên hàng đầu (DD1), làm điều đúng và công bằng (DD2), tôn trọng chuẩn mực đạo đức kinh doanh (DD3), không thỏa hiệp để đạt mục tiêu (DD4).
Trách nhiệm từ thiện	CSR_TT	5	Giải quyết vấn đề xã hội (TT1), tham gia hoạt động nhân đạo (TT2), phân bổ lợi nhuận làm từ thiện (TT3), cải thiện chất lượng sống cộng đồng (TT4), hỗ trợ giáo dục địa phương (TT5).
Trách nhiệm môi trường	CSR_MT	3	Bảo vệ môi trường tự nhiên (MT1), giảm thiểu và tái chế chất thải (MT2), không làm tổn hại môi trường (MT3).
Niềm tin thương hiệu	NIEMTIN	4	Đảm bảo an toàn khi dùng (NT1), chất lượng tuyệt vời (NT2), cam đoan về chất lượng (NT3), thông tin trung thực (NT4).
Danh tiếng doanh nghiệp	DANHTIENG	4	Chất lượng tốt (DT1), quan tâm môi trường (DT2), tích cực làm từ thiện (DT3), luôn hướng về khách hàng (DT4).
Lòng trung thành	TRUNGTHANH	5	Tiếp tục mua hàng (TRT1), chọn sản phẩm mới của DN làm tốt CSR (TRT2), là lựa chọn hàng đầu (TRT3), giới thiệu cho người khác (TRT4), ưu tiên mua khi cùng giá và chất lượng (TRT5).

Chương này cũng xác định các tiêu chuẩn toán thống kê sử dụng để xử lý 291 mẫu khảo sát qua các bước kiểm định Cronbach's Alpha, EFA, CFA và mô hình cấu trúc tuyến tính SEM.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu

Chương 4 phản ánh kết quả xử lý dữ liệu thực nghiệm trên 291 mẫu sinh viên Đại học Ngân hàng TP.HCM. Bố cục chương gồm: tổng quan thực tế thị trường nước giải khát có ga và thực trạng CSR tại Việt Nam; thống kê mô tả nhân khẩu học mẫu khảo sát; kiểm định độ tin cậy thang đo Cronbach's Alpha; phân tích nhân tố khám phá EFA; phân tích nhân tố khẳng định CFA; và kiểm định mô hình cấu trúc tuyến tính SEM.

Kết quả phân tích định lượng xác nhận các thang đo đạt độ tin cậy và giá trị hội tụ, phân biệt. Kết quả kiểm định mô hình tuyến tính chỉ ra rằng các yếu tố CSR có tác động tích cực đến niềm tin thương hiệu và danh tiếng doanh nghiệp, từ đó thúc đẩy lòng trung thành trong tiêu dùng nước giải khát có ga của sinh viên. Mức độ tác động của các khía cạnh CSR được lượng hóa và sắp xếp theo thứ tự ưu tiên giảm dần: Trách nhiệm kinh tế có ảnh hưởng lớn nhất, kế tiếp là Trách nhiệm đạo đức, Trách nhiệm môi trường, Trách nhiệm từ thiện, và cuối cùng là Trách nhiệm pháp lý.

Chương 5: Kết luận và hàm ý quản trị

Chương 5 đúc kết kết quả nghiên cứu và đề xuất các nhóm giải pháp quản trị thực tiễn:

• Nhóm hàm ý đối với nhà quản trị: Cần nhận thức CSR không phải là chi phí mà là chiến lược tạo lợi thế cạnh tranh; ưu tiên cân đối giữa hiệu quả kinh tế và các chuẩn mực đạo đức kinh doanh; xây dựng hệ thống truyền thông minh bạch về các hoạt động CSR nhằm gia tăng niềm tin và danh tiếng thương hiệu trong mắt nhóm khách hàng trẻ.
• Nhóm hàm ý đối với doanh nghiệp ngành nước giải khát có ga: Chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm và giá cả hợp lý (trách nhiệm kinh tế); đảm bảo quy trình sản xuất và bao bì thân thiện với môi trường, hạn chế rác thải nhựa khó phân hủy (trách nhiệm môi trường); tuân thủ các quy chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm và thực hiện các chương trình xã hội có trọng tâm. Chương này cũng chỉ rõ các hạn chế về phạm vi mẫu và đề xuất định hướng nghiên cứu tiếp theo.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận cung cấp các kết quả đo lường thực nghiệm và đóng góp cụ thể:

Kết quả định lượng chính:

• Dữ liệu khảo sát từ 291 sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM chứng minh các khía cạnh CSR có mối quan hệ tích cực với niềm tin thương hiệu, danh tiếng doanh nghiệp và lòng trung thành tiêu dùng nước giải khát có ga.
• Thứ bậc ảnh hưởng của các thành phần trách nhiệm xã hội đến hành vi tiêu dùng được xác định theo thứ tự ưu tiên:
  1. Trách nhiệm kinh tế (ảnh hưởng mạnh nhất)
  2. Trách nhiệm đạo đức
  3. Trách nhiệm môi trường
  4. Trách nhiệm từ thiện
  5. Trách nhiệm pháp lý (ảnh hưởng thấp nhất)

Đóng góp về mặt lý thuyết:

• Bổ sung và kiểm chứng mô hình cấu trúc liên kết giữa 5 khía cạnh CSR (kết hợp kim tự tháp Carroll và khía cạnh môi trường) với hai biến trung gian là niềm tin thương hiệu và danh tiếng doanh nghiệp trong việc dự đoán lòng trung thành tiêu dùng của đối tượng sinh viên đại học tại Việt Nam.
• Cung cấp bộ thang đo gồm 34 biến quan sát được mã hóa chi tiết cho các nghiên cứu tiếp theo trong cùng lĩnh vực.

Đóng góp về mặt thực tiễn:

• Cung cấp cơ sở khoa học cho các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh nước giải khát (như Suntory PepsiCo, Coca-Cola, Tân Hiệp Phát...) nhận diện được thứ tự ưu tiên mà khách hàng trẻ quan tâm.
• Định hướng cho doanh nghiệp chuyển đổi chiến lược thực thi CSR: không chỉ dừng lại ở các hoạt động tài trợ hay từ thiện ngắn hạn, mà phải bắt đầu từ việc đảm bảo chất lượng, định giá hợp lý (kinh tế), giữ gìn đạo đức kinh doanh và đầu tư công nghệ giảm thiểu chất thải môi trường.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tự xác định các hạn chế cụ thể dựa trên phạm vi triển khai:

• Hạn chế về đối tượng và phạm vi mẫu: Mẫu khảo sát mới chỉ thu thập trên đối tượng sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM (n = 291), chưa mở rộng ra các trường đại học khác hoặc các phân khúc người tiêu dùng đa dạng hơn về độ tuổi, nghề nghiệp và thu nhập.
• Hạn chế về phương pháp chọn mẫu: Áp dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản qua biểu mẫu trực tuyến, có thể chưa bao quát toàn diện đặc tính nhân khẩu học của tổng thể người tiêu dùng nước giải khát.
• Hạn chế về ngành hàng: Đề tài chỉ tập trung vào phân khúc sản phẩm nước giải khát có ga, chưa so sánh đối chiếu với các nhóm đồ uống không cồn khác (như nước khoáng, trà uống liền, nước ép trái cây).

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng quy mô mẫu khảo sát sang các trường đại học khác trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh thành khác nhằm tăng tính đại diện.
• Nghiên cứu so sánh hành vi tiêu dùng giữa các phân khúc sản phẩm đồ uống khác nhau hoặc các ngành hàng tiêu dùng nhanh (FMCG).
• Xem xét bổ sung các biến điều tiết (như độ tuổi, thu nhập, thói quen tiêu dùng) hoặc các biến trung gian khác vào mô hình SEM để nâng cao mức độ giải thích của mô hình.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Marketing, Kinh doanh thương mại đang thực hiện khóa luận tốt nghiệp, đồ án hoặc đề tài nghiên cứu khoa học liên quan đến CSR, văn hóa doanh nghiệp, hành vi người tiêu dùng và xây dựng thương hiệu.
• Người làm nghiên cứu định lượng: Có thể tham khảo bảng mã hóa thang đo chi tiết 34 biến quan sát (Bảng 3.2), phương pháp xác định quy mô mẫu theo Hill (1998), và quy trình phân tích định lượng kết hợp từ kiểm định Cronbach's Alpha, EFA, CFA đến mô hình cấu trúc tuyến tính SEM.
• Bộ phận marketing, quản trị thương hiệu và truyền thông của các doanh nghiệp thực phẩm, đồ uống: Tham khảo số liệu thị trường thứ cấp và dữ liệu thực nghiệm về thị hiếu của người tiêu dùng trẻ đối với các chương trình CSR để thiết kế chiến dịch tiếp thị và phát triển bền vững phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Cỡ mẫu khảo sát thực tế của đề tài là bao nhiêu và được thu thập trong khoảng thời gian nào?
Quy mô mẫu khảo sát thực tế được làm sạch và đưa vào phân tích định lượng là 291 mẫu hợp lệ từ sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM. Dữ liệu được thu thập qua Google Forms/Spreadsheet trong khoảng thời gian từ ngày 20/10/2022 đến ngày 02/11/2022.

2. Mô hình nghiên cứu đề xuất gồm những khía cạnh CSR nào và có gì khác so với mô hình gốc của Carroll (1991)?
Mô hình nghiên cứu đề xuất bao gồm 5 khía cạnh CSR: Trách nhiệm kinh tế, Trách nhiệm pháp lý, Trách nhiệm đạo đức, Trách nhiệm từ thiện và Trách nhiệm môi trường. Điểm mở rộng so với 4 cấp độ trong kim tự tháp Carroll (1991) là việc bổ sung khía cạnh "Trách nhiệm môi trường" dựa trên bối cảnh sản xuất thực tế tại Việt Nam và các nghiên cứu của Pornpratang (2013), Wong Sze Ki & Janice (2012).

3. Tác giả sử dụng những biến trung gian nào để liên kết CSR với hành vi tiêu dùng của sinh viên?
Tác giả sử dụng 2 biến trung gian là "Niềm tin thương hiệu" (Brand Trust - đo lường qua 4 biến NT1 đến NT4) và "Danh tiếng doanh nghiệp" (Corporate Reputation - đo lường qua 4 biến DT1 đến DT4) để giải thích cơ chế tác động của các thành phần CSR đến "Lòng trung thành" (đại diện cho hành vi tiêu dùng, đo lường qua 5 biến TRT1 đến TRT5).

4. Khía cạnh CSR nào có ảnh hưởng lớn nhất và thấp nhất đến hành vi tiêu dùng của sinh viên trong nghiên cứu này?
Kết quả phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính SEM chỉ ra rằng yếu tố Trách nhiệm kinh tế có ảnh hưởng lớn nhất đến hành vi tiêu dùng của sinh viên, tiếp theo lần lượt là Trách nhiệm đạo đức, Trách nhiệm môi trường, Trách nhiệm từ thiện, và yếu tố có ảnh hưởng thấp nhất là Trách nhiệm pháp lý.

5. Tác giả áp dụng tiêu chuẩn lý thuyết nào để tính toán kích thước mẫu khảo sát tối thiểu?
Tác giả áp dụng quan điểm của Hill (1998), theo đó kích thước mẫu trong nghiên cứu đa biến nên gấp 5 đến 10 lần số lượng biến quan sát. Với 34 biến quan sát trong mô hình thang đo, kích thước mẫu tối thiểu cần đạt là 170 mẫu (với tỷ lệ 5 lần).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vũ Minh Anh đã hoàn thành mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận về CSR và kiểm định thực nghiệm tác động của 5 khía cạnh trách nhiệm xã hội đến việc tiêu thụ nước giải khát có ga của sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM thông qua hai biến trung gian niềm tin và danh tiếng thương hiệu. Nghiên cứu xác lập cơ sở dữ liệu định lượng trên 291 mẫu khảo sát hợp lệ, khẳng định trách nhiệm kinh tế và trách nhiệm đạo đức là hai nhân tố có tác động mạnh mẽ hàng đầu đến hành vi tiêu dùng của giới trẻ. Công trình cung cấp hệ thống thang đo chuẩn hóa cùng các khuyến nghị quản trị thực tiễn giúp doanh nghiệp đồ uống cân đối giữa mục tiêu tối ưu hóa lợi nhuận với các nghĩa vụ xã hội và bảo vệ môi trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 Ở chương này, khoá luận đã trình bày cho người đọc có được cái nhìn tổng quan về các vấn đề nghiên cứu cũng như đưa ra những vấn đề cơ bản nhất của nghiên cứu như lý don chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, ý nghĩa và hạn chế của việc nghiên cứu. Bên cạnh đó, khoá luận cũng nêu ra được bố cục đề tài từ đó làm cơ sở cho việc tiếp tục nghiên cứu các chương tiếp theo. 8 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2.1 Cơ sở lý luận về trách nhiệm xã hội và hành vi ngƣời tiêu dùng 2.1 Khái niệm về trách nhiệm xã hội Trách nghiệp xã hội của doanh nghiệp (tiếng Anh: Corporate social responsibility, viết tắt: CSR) là một xu hướng bắt đầu từ thế kỷ 20, vì vào những năm 1950 những nghiên cứu khoa học đầu tiên về CSR bắt đầu xuất hiện. Đối với các công ty liên quan, họ thật sự quan tâm đến việc thực hiện tốt trách nhiệm xã hội của một doanh nghiệp, do họ nhận thấy được tầm quan trọng to lớn thông qua cách nó ảnh hưởng đến người tiêu dùng.R một chuyên gia nghiên cứu tổ chức đã xuất bản cuốn sách “Social responsibilities of the Businessmen”.

Trong cuốn sách này, CRS được Bowen xác định là trách nhiệm của chủ các doanh nghiệp không làm tổn hại đến các quyền lợi và lợi ích của người khác; chủ doanh nghiệp phải có lòng từ thiện và bù đắp những thiệt hại mà doanh nghiệp mình đã gây ra làm tổn hại cho xã hội… Tuy nhiên đã có rất nhiều là nghiên cứu đưa ra các quan điểm khác nhau về thuật ngữ này do đó vẫn chưa có sự thống nhất. Một trong những lý do khiến các định nghĩa trở nên khác biệt đó là do chúng được đề cập từ các góc nhìn khác nhau. Chẳng hạn, một nhà kinh doanh có thể xác định CSR là một chiến lược kinh doanh, một nhà hoạt động phi chính phủ có thể coi đó là “hành động đánh lạc hướng người tiêu dùng về môi trường” (greenwash) hay đối với một quan chức chính phủ nó có thể coi là một quy định tự nguyện. CSR rất khó để định nghĩa, các đối tượng khác nhau sẽ cho ra các nhận định khác nhau.

Vì vậy cho đến nay vẫn chưa có khái niệm nhất quán nào về CSR. Theo quan điểm của Sethi (1975): “CSR là nâng hành vi của doanh nghiệp lên một mức phù hợp với các quy phạm, giá trị và kỳ vọng xã hội đang phổ biến”. Những người theo quan điểm này cho rằng doanh nghiệp không có trách nhiệm với xã hội, mà chỉ có trách nhiệm với cổ đông và người lao động bởi vì, khi thực hiện hoạt động kinh doanh doanh nghiệp đã phải đóng thuế cho nhà nước. 9 Tuy nhiên trong xã hội phát triển và hội nhập hoá ngày nay, doanh nghiệp không phải chỉ cần quan tâm đến việc tạo ra lợi nhuận tối đa cho các cổ đông, mà còn phải quan tâm đến các cá nhân và các nhóm có thể bị tác động bởi hoạt động của doanh nghiệp hay có thể ảnh hưởng đối với các hoạt động đó.

Trong trường hợp này, doanh nghiệp đóng vai trò làm thỏa mãn tất các thành phần có liên quan và trở thành nơi phân định các lợi ích khác nhau cho các thành phần có liên quan đó. Yêu cầu này có thể lớn hoặc nhỏ tùy theo các thành phần được xem xét: có những thành phần mà doanh nghiệp có các mối quan hệ khế ước (như người lao động, nhà cung ứng, khách hàng,.