Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Trong hệ sinh thái và đời sống xã hội, cây xanh đóng vai trò cung cấp dưỡng khí, hấp thu bụi bẩn, thanh lọc không khí, giảm thiểu tác động tiêu cực của thiên tai và kiến tạo cảnh quan môi trường. Bên cạnh giá trị môi trường, nhiều loài thực vật còn là nguồn dược liệu phục vụ công tác bảo vệ và chăm sóc sức khỏe. Cây Dạ hương (Cestrum nocturnum Linn) là loài hoa cây cảnh thân gỗ nhỡ, dễ trồng, sở hữu cụm hoa thơm đặc trưng về đêm có khả năng xua đuổi muỗi; đồng thời rễ cây chứa hợp chất Safrol có giá trị cao trong công nghiệp chế biến mỹ phẩm và thực phẩm.
Nhân giống vô tính bằng phương pháp giâm hom là giải pháp kỹ thuật duy trì nguyên vẹn các đặc tính di truyền ưu việt từ cây mẹ sang các thế hệ cây con, khắc phục tình trạng phân ly tính trạng thường gặp ở sinh sản hữu tính. Hiệu quả giâm hom phụ thuộc vào tổ hợp các nhân tố sinh thái môi trường, trạng thái sinh lý của cành hom và việc tác động bằng các chất kích thích sinh trưởng. Việc xác định loại hóa chất, nồng độ thích hợp và thời gian xử lý giữ vai trò quyết định đến khả năng phát sinh rễ bất định và hình thành cây con hoàn chỉnh. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, tác giả Hoàng Văn Tiệp đã thực hiện đề tài khóa luận nhằm tìm ra ngưỡng nồng độ chất kích thích ra rễ tối ưu cho việc giâm hom cây Dạ hương.
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể:
- Xác định được nồng độ thuốc kích thích ra rễ NAA phù hợp nhất cho nhân giống cây Dạ hương bằng phương pháp giâm hom.
Nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm:
- Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ chất kích thích NAA đến tỷ lệ hom sống ở các định kỳ theo dõi (20 ngày, 40 ngày và 60 ngày).
- Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ chất kích thích NAA đến khả năng ra rễ của hom cây Dạ hương ở cuối đợt thí nghiệm.
- Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ chất kích thích NAA đến khả năng ra chồi của hom cây Dạ hương ở các công thức thí nghiệm.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Hom cây Dạ hương ở trạng thái cành nửa hóa gỗ.
- Giới hạn nội dung: Khảo nghiệm ảnh hưởng của chất kích thích sinh trưởng NAA (Naphthalene Acetic Acid) ở 5 thang nồng độ (100 ppm, 300 ppm, 500 ppm, 700 ppm, 900 ppm) so sánh với công thức đối chứng không sử dụng thuốc.
- Không gian nghiên cứu: Vườn ươm mô hình Khoa Lâm nghiệp, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Địa điểm này nằm cách trung tâm thành phố Thái Nguyên 3 km về phía Tây, địa hình chân đồi tương đối bằng phẳng, lập địa đất feralit phát triển trên đá sa thạch.
- Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 03/2018 đến ngày 05/05/2018.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp
Khóa luận thiết lập nền tảng lý luận dựa trên các quy luật sinh học thực vật và kỹ thuật lâm sinh:
- Cơ sở tế bào học: Dựa trên học thuyết về tính toàn năng của tế bào thực vật do Haberlandt công bố năm 1902 và luận điểm của Viện sĩ Maximop về tính độc lập sinh lý của các bộ phận cơ thể thực vật. Khi cắt rời đoạn cành giâm, dòng vận chuyển sản phẩm hữu cơ qua mạch rây bị gián đoạn, làm tích lũy dưỡng chất cùng auxin nội sinh tại mặt cắt, kích hoạt sự phân chia tượng tầng để hình thành mô sẹo và phân hóa thành mầm rễ bất định qua ba giai đoạn liên tiếp.
- Cơ sở di truyền học: Quá trình phân bào nguyên nhiễm (nguyên phân) sao chép nguyên vẹn vật chất di truyền, phân phối đồng đều số lượng nhiễm sắc thể sang tế bào con, đảm bảo cây hom bảo lưu trọn vẹn kiểu gen và đặc tính nông học của cây mẹ.
- Khung phân loại khả năng ra rễ: Tiếp thu hệ thống phân loại của Nanda (1970) về khả năng tái sinh rễ của các loài cây thân gỗ và vai trò điều hòa của nhóm hormone thực vật Auxin (trong đó NAA là auxin tổng hợp có hoạt tính kích thích tượng tầng mạnh mẽ).
Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm và bố trí thí nghiệm:
- Bố trí thí nghiệm: Áp dụng phương pháp bố trí theo khối ngẫu nhiên (Randomized Complete Block Design - RCBD) với 6 công thức thí nghiệm (CTTN), mỗi công thức lặp lại 3 lần:
- Công thức 1 (CT1): Xử lý NAA nồng độ 100 ppm.
- Công thức 2 (CT2): Xử lý NAA nồng độ 300 ppm.
- Công thức 3 (CT3): Xử lý NAA nồng độ 500 ppm.
- Công thức 4 (CT4): Xử lý NAA nồng độ 700 ppm.
- Công thức 5 (CT5): Xử lý NAA nồng độ 900 ppm.
- Công thức 6 (CT6): Đối chứng (ĐC), không xử lý thuốc kích thích.
- Quy mô mẫu: Mỗi lần nhắc lại cắm 30 hom, tương ứng 90 hom cho mỗi công thức thí nghiệm; tổng dung lượng mẫu giâm thực nghiệm là 540 hom.
- Vật liệu và hóa chất: Thuốc kích thích sinh trưởng NAA; thuốc tím KMnO4 1% dùng khử trùng hom và giá thể; thuốc sát khuẩn Viben C50 nồng độ 0,3%; giá thể cát mịn rửa sạch tạp chất trên luống kích thước rộng 0,9 m x dài 10 m.
- Kỹ thuật tạo hom và cắm hom: Cành hom được thu hái vào sáng sớm trước mùa sinh trưởng, cắt đoạn dài 5-10 cm vát góc 45 độ để tăng diện tích tiếp xúc với hóa chất và kích thích tạo mô sẹo; loại bỏ phân cành phụ và cắt giảm diện tích lá. Sau khi ngâm khử trùng bằng KMnO4 1% trong 15 phút, gốc hom được ngâm trong dung dịch NAA theo nồng độ thí nghiệm trong 30 phút, cắm nghiêng 45 độ vào luống cát sâu 3-4 cm với cự ly 3 x 3 cm. Hệ thống giâm được đặt dưới khung vòm tre cao 1 m bọc nilon kín kết hợp lưới đen che râm 50%. Chế độ tưới phun sương mù duy trì 3 lần/ngày trong 4 tuần đầu, sau đó giảm còn 2 lần/ngày.
Nguồn dữ liệu và phương pháp xử lý:
- Dữ liệu thu thập trực tiếp từ việc đo đếm định kỳ 20, 40, 60 ngày đối với chỉ tiêu sống; đo đếm toàn bộ chỉ tiêu ra rễ và ra chồi vào cuối đợt thí nghiệm (ngày thứ 60).
- Hệ thống chỉ tiêu theo dõi:
- Tỷ lệ hom sống (%) = (Tổng số hom sống / Tổng số hom thí nghiệm) × 100
- Tỷ lệ hom ra rễ (%) = (Tổng số hom ra rễ / Tổng số hom thí nghiệm) × 100
- Chiều dài rễ trung bình (cm) = [Tổng (số rễ × chiều dài rễ TB từng hom)] / Tổng số hom ra rễ
- Số rễ trung bình/hom (cái) = Tổng số rễ / Tổng số hom ra rễ
- Chỉ số ra rễ = Số rễ trung bình/hom × Chiều dài rễ trung bình
- Tỷ lệ hom ra chồi (%) = (Tổng số hom ra chồi / Tổng số hom thí nghiệm) × 100
- Chiều dài chồi trung bình (cm) = [Tổng (số chồi × chiều dài chồi TB từng hom)] / Tổng số hom ra chồi
- Số chồi trung bình/hom (cái) = Tổng số chồi / Tổng số hom ra chồi
- Chỉ số ra chồi = Số chồi trung bình/hom × Chiều dài chồi trung bình
- Xử lý số liệu: Nhập và tính toán các tham số thống kê mô tả bằng Microsoft Excel; chạy phân tích phương sai một nhân tố (One-way ANOVA) và kiểm định sâu sai dị trung bình Duncan (Duncan’s Multiple Range Test) trên phần mềm SPSS.
Nội dung chính theo từng phần
Phần 1: Mở đầu
Tác giả xác lập tính cấp thiết của nghiên cứu dựa trên giá trị thẩm mỹ, môi trường và hóa dược của cây Dạ hương (Cestrum nocturnum Linn). Phần mở đầu chỉ rõ hạn chế trong việc nhân giống tự nhiên và nêu bật vai trò của chất điều hòa sinh trưởng NAA đối với quá trình phát sinh rễ bất định. Văn bản xác định rõ mục tiêu tối ưu hóa nồng độ NAA, đồng thời phân tích ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài trong việc hoàn thiện kỹ thuật tạo cây con phục vụ lâm sinh đô thị.
Phần 2: Tổng quan vấn đề nghiên cứu
Nội dung phần này tổng hợp sâu sắc cơ sở sinh học của phương pháp sinh sản sinh dưỡng, bao gồm cơ chế phân bào nguyên nhiễm, tính toàn năng của tế bào thực vật và vai trò sinh lý của auxin trong quá trình hình thành rễ bất định từ mô sẹo. Tác giả phân tích toàn diện hai nhóm nhân tố tác động: nhân tố ngoại sinh (thời vụ, nhiệt độ, độ ẩm không khí, ánh sáng, thành phần giá thể) và nhân tố nội sinh (đặc điểm di truyền, tuổi cây mẹ, tuổi cành, vị trí lấy hom, sự tồn tại của diện tích lá). Phần tổng quan cũng tóm lược lịch sử nghiên cứu giâm hom trên thế giới từ thế kỷ XIX (Pháp, Congo, Brazil, Canada) và các công trình thực nghiệm giâm hom lâm nghiệp tại Việt Nam (Viện Khoa học Lâm nghiệp với các loài Mỡ, Lát hoa, Bạch đàn trắng, Quế, Xoan). Đồng thời, văn bản trình bày chi tiết hình thái thực vật học loài Dạ hương (chiều cao 2-4 m, lá đơn mọc so le, chuỳ hoa nách hoặc ngọn, hoa vàng lục nhạt thơm về đêm, rễ chứa Safrol) và dẫn liệu khí tượng khu vực vườn ươm Thái Nguyên trong các tháng 3, 4, 5 năm 2018 (nhiệt độ trung bình tăng từ 23,2°C lên 31,7°C; độ ẩm dao động 81% - 86%).
Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu
Chương này chuẩn hóa toàn bộ thiết kế thực nghiệm: lựa chọn cành nửa hóa gỗ; bố trí 6 công thức theo khối ngẫu nhiên với 3 lần lặp (540 hom); xây dựng quy trình kỹ thuật luống giâm cát mịn, giàn vòm nilong cao 1 m và lưới che sáng 50%. Tác giả mô tả chi tiết phương thức khử trùng bằng thuốc tím KMnO4 1%, thời gian ngâm NAA 30 phút, thao tác cắm nghiêng 45 độ sâu 3-4 cm. Hệ thống công thức toán học đo đếm 9 chỉ tiêu sinh trưởng và quy trình phân tích phương sai One-way ANOVA kết hợp trắc nghiệm Duncan trên phần mềm SPSS được quy định chi tiết để làm căn cứ xử lý dữ liệu.
Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận
Nội dung trọng tâm trình bày chuỗi số liệu thực nghiệm thu thập qua ba giai đoạn:
- Diễn biến tỷ lệ sống: Ghi nhận tỷ lệ sống có xu hướng giảm nhẹ trong 20-30 ngày đầu, sau đó ổn định đến ngày thứ 60. Ở tất cả các mốc theo dõi, các công thức xử lý NAA đều cho tỷ lệ sống cao hơn đối chứng (46,67% ở ngày 60). Công thức 4 (700 ppm) đạt tỷ lệ sống tuyệt đối ổn định 82,22% xuyên suốt từ ngày 20 đến ngày 60.
- Khả năng tạo rễ: Phân tích 4 chỉ tiêu định lượng (tỷ lệ ra rễ, số rễ trung bình/hom, chiều dài rễ trung bình và chỉ số ra rễ). Kết quả chứng minh NAA nồng độ 700 ppm kích thích mạnh nhất, cho các chỉ tiêu vượt trội so với các nồng độ khác và đối chứng. Kiểm định ANOVA và Duncan xác nhận sự sai khác về chỉ số ra rễ giữa các công thức có ý nghĩa thống kê và khẳng định CT4 là công thức trội nhất.
- Khả năng hình thành chồi: Trình bày số liệu về tỷ lệ ra chồi, số chồi/hom, chiều dài chồi và chỉ số ra chồi. Nồng độ NAA 700 ppm tiếp tục thể hiện hiệu quả sinh học cao nhất ở toàn bộ các thông số phát triển thân chồi.
Phần 5: Kết luận và kiến nghị
Tổng kết các phát hiện định lượng chính của đề tài: xác định nồng độ NAA 700 ppm là ngưỡng xử lý tối ưu cho cành hom Dạ hương, đem lại tỷ lệ sống, ra rễ, ra chồi cùng đạt mức 82,22% và các chỉ số sinh trưởng cơ quan cao nhất. Tác giả kiến nghị áp dụng đồng bộ quy trình nồng độ này cùng các thông số kỹ thuật giàn che, giá thể cát và chế độ tưới phun sương vào sản xuất cây giống Dạ hương quy mô vườn ươm.
Kết quả và đóng góp
Các kết quả thực nghiệm định lượng thu được qua quá trình theo dõi hom giâm cây Dạ hương được tổng hợp qua các bảng số liệu sau:
| Công thức thí nghiệm | Nồng độ NAA (ppm) | Số hom giâm | Tỷ lệ sống 20 ngày (%) | Tỷ lệ sống 40 ngày (%) | Tỷ lệ sống 60 ngày (%) |
|---|---|---|---|---|---|
| CT1 | 100 | 90 | 70,00 | 68,89 | 68,89 |
| CT2 | 300 | 90 | 58,89 | 58,89 | 58,89 |
| CT3 | 500 | 90 | 74,44 | 73,33 | 73,33 |
| CT4 | 700 | 90 | 82,22 | 82,22 | 82,22 |
| CT5 | 900 | 90 | 78,89 | 77,78 | 77,78 |
| CT6 (ĐC) | 0 | 90 | 47,78 | 46,67 | 46,67 |
Bảng số liệu theo dõi định kỳ cho thấy tỷ lệ sống của hom chịu ảnh hưởng rõ rệt bởi nồng độ chất điều hòa sinh trưởng. Sử dụng NAA đều làm tăng sức sống của cành giâm so với đối chứng (46,67% ở 60 ngày). Đạt đỉnh ở công thức CT4 (82,22%), sau đó giảm nhẹ khi tăng nồng độ lên 900 ppm ở CT5 (77,78%).
Các chỉ tiêu phản ánh khả năng phát triển rễ và chồi ở cuối đợt thí nghiệm (60 ngày) được thể hiện tại bảng sau:
| CTTN | Nồng độ NAA | Tỷ lệ ra rễ (%) | Số rễ TB/hom (cái) | Chiều dài rễ TB (cm) | Chỉ số ra rễ | Tỷ lệ ra chồi (%) | Số chồi TB/hom (cái) | Chiều dài chồi TB (cm) | Chỉ số ra chồi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| CT1 | 100 ppm | 68,89 | 6,68 | 7,38 | 49,27 | 68,89 | 2,31 | 15,52 | 35,79 |
| CT2 | 300 ppm | 58,89 | 5,97 | 7,78 | 46,42 | 58,89 | 2,18 | 16,46 | 35,81 |
| CT3 | 500 ppm | 73,33 | 6,87 | 7,66 | 52,58 | 73,33 | 2,30 | 17,50 | 40,32 |
| CT4 | 700 ppm | 82,22 | 7,94 | 8,52 | 67,74 | 82,22 | 2,73 | 18,11 | 49,39 |
| CT5 | 900 ppm | 77,78 | 7,21 | 7,80 | 57,40 | 77,78 | 2,58 | 17,11 | 43,96 |
| CT6 (ĐC) | 0 ppm | 46,67 | 5,50 | 7,70 | 42,30 | 46,67 | 1,65 | 16,14 | 26,53 |
Phân tích số liệu cho thấy mối liên hệ rõ ràng:
- Về khả năng tạo rễ: Công thức 4 (700 ppm) đạt tỷ lệ ra rễ 82,22%, gấp 1,76 lần công thức đối chứng CT6 (46,67%). Công thức CT1, CT2, CT3, CT5 lần lượt gấp 1,48; 1,26; 1,57 và 1,67 lần đối chứng. Số rễ bình quân trên một hom ở CT4 đạt cao nhất với 7,94 rễ/hom (so với 5,50 rễ ở đối chứng); chiều dài rễ trung bình đạt 8,52 cm (đối chứng đạt 7,70 cm). Chỉ số ra rễ tích hợp của CT4 đạt mức 67,74, cao vượt trội so với các công thức còn lại (dao động từ 42,30 đến 57,40).
- Về khả năng tạo chồi: Công thức 4 tiếp tục dẫn đầu với tỷ lệ ra chồi 82,22%, số chồi đạt 2,73 chồi/hom, chiều dài chồi đạt 18,11 cm và chỉ số ra chồi đạt 49,39. Ở công thức đối chứng không xử lý thuốc, các chỉ số này chỉ đạt lần lượt là 46,67%, 1,65 chồi/hom, 16,14 cm và 26,53.
- Xử lý thống kê: Phân tích phương sai một nhân tố One-way ANOVA cho thấy sự khác biệt về chỉ số ra rễ và chỉ số ra chồi giữa các nồng độ NAA có ý nghĩa thống kê rõ rệt. Kiểm định khoảng cách Duncan khẳng định CT4 là công thức đơn vị trội nhất.
Giải pháp và đóng góp của đề tài:
- Đề tài xác định được công thức xử lý tối ưu: Ngâm gốc hom cành nửa hóa gỗ của cây Dạ hương trong dung dịch NAA nồng độ 700 ppm trong thời gian 30 phút trước khi cắm vào giá thể cát sạch.
- Cung cấp cơ sở khoa học thực nghiệm có tính hệ thống về phản ứng sinh lý của loài Dạ hương đối với auxin tổng hợp NAA, đóng góp vào cơ sở dữ liệu nhân giống vô tính cây rừng và cây hoa cảnh đô thị tại Việt Nam.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Hạn chế của nghiên cứu:
- Thí nghiệm mới chỉ giới hạn khảo nghiệm trên một loại chất điều hòa sinh trưởng duy nhất là NAA, chưa tiến hành đối chứng thực nghiệm với các auxin phổ biến khác như IBA (Indole-3-butyric acid) hay IAA (Indole-3-acetic acid).
- Nghiên cứu chỉ đánh giá trên một loại vật liệu là hom nửa hóa gỗ và một nền giá thể cát mịn; chưa so sánh biến thiên sinh trưởng giữa các loại hom (hom non, hom hóa gỗ hoàn toàn) hoặc các hỗn hợp giá thể khác nhau (xơ dừa, mùn cưa mục, đất tầng mặt).
- Thời gian khảo nghiệm thực hiện trong một mùa vụ duy nhất (tháng 3 đến tháng 5 năm 2018) tại địa bàn Thái Nguyên; trong văn bản có một vài điểm nhầm lẫn về mặt cơ học tên loài cây ở các đoạn nhận xét chung ("cây Dâm bụt", "cây Mẫu đơn đỏ").
Hướng nghiên cứu tiếp:
- Mở rộng khảo nghiệm đa nhân tố: Kết hợp các chất kích thích ra rễ khác nhau (NAA, IBA, chất kích thích phối hợp) ở các thời vụ giâm khác nhau trong năm để tìm ra khung thời vụ tối ưu.
- Thử nghiệm trên các nền giá thể phối trộn khác nhau nhằm hạ giá thành sản xuất và nâng cao sức đề kháng nấm bệnh của hom giâm.
- Nghiên cứu tiếp giai đoạn sinh trưởng của cây hom sau khi ra rễ và kỹ thuật huấn luyện cây con trong bầu đất tại vườn ươm trước khi đưa ra trồng thực tế.
Giá trị tham khảo
Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:
- Sinh viên, học viên cao học và giảng viên các ngành Lâm nghiệp, Quản lý tài nguyên rừng, Nông học, Sinh học thực nghiệm và Cây xanh đô thị làm tư liệu đối chiếu về phương pháp nghiên cứu nhân giống vô tính thực vật thân gỗ.
- Cán bộ kỹ thuật phụ trách vườn ươm lâm nghiệp, các cơ sở sản xuất và kinh doanh cây giống hoa cây cảnh quan.
Nội dung giá trị nhất để tham khảo:
- Quy trình chuẩn bị vườn ươm và kỹ thuật xử lý hom: Thao tác cắt vát 45 độ, chế độ ngâm thuốc tím khử trùng KMnO4 1% trong 15 phút, ngâm dung dịch NAA nồng độ 700 ppm trong 30 phút và cắm nghiêng 45 độ trên cát sạch.
- Phương pháp điều tiết tiểu khí hậu: Thiết lập khung vòm tre cao 1 m phủ nilon kín giữ ẩm kết hợp lưới đen 50% cắt giảm cường độ ánh sáng trực xạ và chế độ phun sương định kỳ theo tuần tuổi của hom giâm.
- Khung phương pháp thống kê sinh học: Quy trình thiết kế thí nghiệm khối ngẫu nhiên (RCBD), xây dựng công thức tính các chỉ số tổng hợp (chỉ số ra rễ, chỉ số ra chồi) và quy trình xử lý dữ liệu bằng ANOVA và kiểm định Duncan trên phần mềm chuyên dụng SPSS.
Câu hỏi thường gặp
1. Nồng độ thuốc kích thích sinh trưởng NAA nào cho hiệu quả giâm hom Dạ hương tốt nhất trong nghiên cứu?
Nồng độ NAA 700 ppm (Công thức 4) cho kết quả tối ưu nhất trên tất cả các chỉ tiêu theo dõi: tỷ lệ hom sống đạt 82,22%, tỷ lệ ra rễ đạt 82,22%, số rễ trung bình 7,94 cái/hom, chiều dài rễ trung bình 8,52 cm, chỉ số ra rễ 67,74; đồng thời tỷ lệ ra chồi đạt 82,22%, số chồi trung bình 2,73 cái/hom, chiều dài chồi 18,11 cm và chỉ số ra chồi đạt 49,39. Kiểm định Duncan trên SPSS xác nhận CT4 là công thức trội nhất.
2. Tại sao tác giả lại áp dụng kỹ thuật cắm hom nghiêng một góc 45 độ thay vì cắm thẳng đứng trên luống cát?
Theo mô tả kỹ thuật ở Phần 3 của khóa luận, hom được cắm nghiêng một góc 45 độ trên giá thể cát sạch nhằm mục đích tạo thuận lợi cho việc kiểm tra khả năng hình thành mô sẹo và phát sinh rễ định kỳ, đồng thời giúp việc bứng nhổ hom đã ra rễ để cấy chuyển sang bầu đất nuôi dưỡng được dễ dàng, tránh làm đứt gãy hoặc tổn thương bộ rễ non non nớt.
3. Quy trình sát khuẩn và xử lý hom giâm trước khi cắm được thực hiện qua các bước nào?
Quy trình gồm 3 bước cụ thể: Đầu tiên, cành hom bánh tẻ được cắt vát 45 độ với chiều dài 5-10 cm, tỉa bỏ toàn bộ nhánh phụ và cắt bớt diện tích lá. Tiếp theo, hom được ngâm trong dung dịch thuốc tím KMnO4 1% khoảng 15 phút để sát khuẩn rồi vớt ra để ráo. Cuối cùng, phần gốc hom được ngâm vào dung dịch chất kích thích sinh trưởng NAA theo nồng độ thí nghiệm trong 30 phút trước khi cắm vào luống cát đã được tưới rửa trôi dư lượng thuốc khử trùng.
4. Sự suy giảm tỷ lệ sống của hom cành Dạ hương diễn ra như thế nào trong thời gian 60 ngày theo dõi?
Số liệu thực nghiệm cho thấy tỷ lệ sống của hom ở các công thức giảm nhẹ trong 20 đến 30 ngày đầu do một số hom bị suy kiệt hoặc nhiễm bệnh; từ ngày thứ 30 đến ngày 60, số lượng hom sống ổn định hoàn toàn hoặc giảm không đáng kể. Đáng chú ý, ở công thức CT4 (700 ppm), tỷ lệ sống duy trì tuyệt đối ở mức 82,22% (74/90 hom sống) không thay đổi qua cả ba mốc đo đếm 20 ngày, 40 ngày và 60 ngày.
5. Chế độ che chắn và tưới ẩm trong nhà giâm hom được tác giả thiết lập như thế nào?
Tác giả thiết lập hệ thống giàn che gồm khung vòm tre cao 1 m trên mặt luống phủ kín màng nilon trong suốt để giữ ẩm và nhiệt, phía trên phủ thêm lưới đen che râm giảm 50% cường độ ánh sáng trực xạ. Chế độ chăm sóc duy trì tưới nước sạch bằng bình phun sương mù 3 lần/ngày liên tục trong 4 tuần đầu, sau đó giãn cách xuống 2 lần/ngày (vào buổi sáng và chiều mát) trong các tuần tiếp theo.
Kết luận
Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hoàng Văn Tiệp đã giải quyết thành công mục tiêu nghiên cứu thông qua phương pháp bố trí thí nghiệm khối ngẫu nhiên và phân tích thống kê phương sai khách quan. Kết quả thực nghiệm khẳng định chất điều hòa sinh trưởng NAA có ảnh hưởng quyết định đến khả năng tái sinh sinh dưỡng của cành hom Dạ hương, trong đó mức nồng độ 700 ppm đem lại tỷ lệ sống, khả năng phát sinh rễ bất định và phát triển chồi ngọn cao nhất (đều đạt 82,22%). Các thông số kỹ thuật về quy cách hom vát 45 độ, nồng độ ngâm khử trùng và chế độ che phủ nhà vòm được xác lập trong công trình cung cấp cơ sở tin cậy cho việc ứng dụng nhân giống loài cây này trong thực tiễn lâm học và cây cảnh đô thị.