Luận văn thạc sĩ ueh ảnh hưởng của công bố mua lại và sáp nhập lợi ích cổ đông trong các công ty niêm yết tại việt nam

Luận văn thạc sĩ phân tích ueh ảnh hưởng của công bố mua lại và sáp nhập lợi ích cổ đông trong các công ty niêm yết tại việt, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Bùi Thị Thanh Hương
• Người hướng dẫn: TS. Đoàn Đỉnh Lam
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – ngân hàng
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Công Bố Mua Lại Và Sáp Nhập Đến Lợi Ích Cổ Đông Trong Các Công Ty Niêm Yết Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu
• 1.6. Kết cấu của nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Các khái niệm về mua bán và sáp nhập
• 2.2. Động lực thúc đẩy hoạt động M&A
• 2.3. Tổng quan các nghiên cứu đo lường hoạt động M&A
• 2.4. Các nghiên cứu về lợi nhuận tích cực cho các công ty mục tiêu, lợi nhuận không đáng kể đối với công ty thu mua từ việc công bố M&A
• 2.5. Lợi nhuận kết hợp trong ngắn và dài hạn của công ty thu mua và công ty mục tiêu sau sự kiện M&A
• 2.6. Các nghiên cứu về không có sự cải thiện trong hoạt động của công ty trong suốt thời gian công bố M&A
• 2.7. Các nghiên cứu về M&A xuyên quốc gia và M&A nội địa
• 2.8. M&A thân thiện và M&A thù địch
• 2.9. Các nhân tố khác tác động đến giá trị lợi nhuận bất thường
• 2.9.1. Phương pháp thanh toán
• 2.9.2. Tỷ số giá sổ sách trên thị trường
• 2.10. Câu hỏi nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Giới thiệu phương pháp nghiên cứu
• 3.2. Khoảng thời gian nghiên cứu
• 3.3. Mô hình nghiên cứu
• 3.4. Kiểm định thống kê các giả thuyết
• 3.4.1. Kiểm định Wilcoxon
• 3.4.2. Các công ty đại chúng
• 3.4.3. Loại mua lại và sáp nhập
• 3.4.4. Thử nghiệm thống kê các giả thuyết
• 3.4.4.1. Giả thuyết 1: lợi nhuận bất thường tích lũy của các công ty M&A mục tiêu bằng 0
• 3.4.4.2. Giả thuyết 2: Lợi nhuận bất thường tích lũy của các công ty nhà thầu trong thương vụ sáp nhập có bằng 0
• 3.4.4.3. Giả thuyết 3: Lợi nhuận bất thường tích lũy của tổng thể công ty mục tiêu và nhà thầu bằng không
• 3.4.4.4. Giả thuyết 4: lợi nhuận của các công ty mua lại và sáp nhập ít hơn các công ty không sáp nhập
• 3.4.4.5. Giả thuyết 5: các giao dịch M&A xuyên biên giới mang lại ít lợi nhuận cho cổ đông các công ty mục tiêu hơn M&A nội địa
• 3.4.4.6. Giả thuyết 6: Lợi nhuận bất thường của các công ty trong giao dịch thù địch cao hơn trong giao dịch thân thiện
• 4. CHƯƠNG 4: NỘI DUNG VÀ CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Lợi nhuận bất thường của các công ty mục tiêu
• 4.2. Lợi nhuận bất thường của các công ty nhà thầu
• 4.3. Lợi nhuận tổng thể các thương vụ M&A (tổng lợi nhuận của công ty mục tiêu và công ty thu mua)
• 4.4. Lợi nhuận của các công ty sáp nhập và không sáp nhập
• 4.5. Giao dịch M&A nội địa và M&A xuyên biên giới
• 4.6. M&A thù địch và M&A thân thiện
• 4.7. Điểm yếu của nghiên cứu
• 4.7.1. Hạn chế của nghiên cứu
• 4.7.2. Hạn chế của dữ liệu
• 4.8. Tóm tắt về nghiên cứu thực nghiệm
• 4.9. Nghiên cứu tương lai
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về ảnh hưởng của công bố M A đến lợi ích cổ đông

Công bố M&A (Mua lại và Sáp nhập) đã trở thành một chủ đề nóng trong lĩnh vực tài chính tại Việt Nam. Sự gia tăng các thương vụ M&A không chỉ mang lại cơ hội cho các công ty mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến lợi ích của cổ đông. Nghiên cứu này sẽ phân tích các tác động của công bố M&A đến lợi ích cổ đông tại các công ty niêm yết, từ đó đưa ra cái nhìn tổng quan về tình hình hiện tại.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của M A tại Việt Nam

M&A tại Việt Nam đang ngày càng trở nên phổ biến, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Các công ty thực hiện M&A nhằm mở rộng quy mô, tăng cường năng lực cạnh tranh và tối ưu hóa lợi nhuận cho cổ đông.

1.2. Lợi ích và rủi ro của cổ đông trong các thương vụ M A

Cổ đông có thể hưởng lợi từ sự gia tăng giá cổ phiếu sau khi công bố M&A. Tuy nhiên, cũng có những rủi ro tiềm ẩn như sự không chắc chắn về hiệu quả của thương vụ và tác động tiêu cực đến giá trị cổ phiếu.

II. Thách thức trong việc đánh giá tác động của công bố M A

Việc đánh giá tác động của công bố M&A đến lợi ích cổ đông không phải là điều đơn giản. Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến kết quả, bao gồm tâm lý thị trường, thông tin không hoàn hảo và các yếu tố kinh tế vĩ mô. Nghiên cứu này sẽ chỉ ra những thách thức chính trong việc phân tích tác động này.

2.1. Tâm lý thị trường và phản ứng của nhà đầu tư

Tâm lý thị trường có thể ảnh hưởng lớn đến giá cổ phiếu sau khi công bố M&A. Các nhà đầu tư thường có xu hướng phản ứng thái quá, dẫn đến biến động giá cổ phiếu không phản ánh đúng giá trị thực của công ty.

2.2. Thông tin không hoàn hảo và sự không chắc chắn

Thông tin không đầy đủ hoặc không chính xác về thương vụ M&A có thể dẫn đến sự hiểu lầm và đánh giá sai về lợi ích mà cổ đông có thể nhận được.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của công bố M A đến cổ đông

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích sự kiện để đánh giá tác động của công bố M&A đến lợi ích cổ đông. Dữ liệu sẽ được thu thập từ các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam trong khoảng thời gian cụ thể.

3.1. Phân tích sự kiện và lợi nhuận bất thường

Phân tích sự kiện sẽ giúp xác định lợi nhuận bất thường của cổ đông trong khoảng thời gian công bố M&A. Điều này cho phép đánh giá chính xác hơn về tác động của thương vụ đến giá cổ phiếu.

3.2. Mẫu nghiên cứu và dữ liệu sử dụng

Mẫu nghiên cứu sẽ bao gồm các công ty niêm yết thực hiện M&A trong khoảng thời gian từ năm 2010 đến 2020. Dữ liệu sẽ được thu thập từ các báo cáo tài chính và thông tin thị trường.

IV. Kết quả nghiên cứu về lợi ích cổ đông từ công bố M A

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng cổ đông của các công ty mục tiêu thường nhận được lợi ích tích cực từ công bố M&A, trong khi cổ đông của công ty thu mua có thể không nhận được lợi ích tương tự. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các thương vụ M&A thù địch thường mang lại lợi ích cao hơn cho cổ đông so với các thương vụ thân thiện.

4.1. Lợi ích của cổ đông công ty mục tiêu

Cổ đông của công ty mục tiêu thường thấy giá cổ phiếu tăng mạnh sau khi công bố M&A, điều này cho thấy sự kỳ vọng tích cực từ thị trường về thương vụ.

4.2. Tác động tiêu cực đến cổ đông công ty thu mua

Ngược lại, cổ đông của công ty thu mua thường không thấy sự gia tăng giá cổ phiếu tương ứng, thậm chí có thể gặp phải tình trạng giảm giá do lo ngại về chi phí và rủi ro từ thương vụ.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của M A tại Việt Nam

Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng công bố M&A có ảnh hưởng rõ rệt đến lợi ích cổ đông tại các công ty niêm yết ở Việt Nam. Trong tương lai, với sự phát triển của thị trường chứng khoán và các chính sách hỗ trợ từ chính phủ, hoạt động M&A có thể sẽ tiếp tục gia tăng và mang lại nhiều cơ hội cho cổ đông.

5.1. Triển vọng phát triển của M A tại Việt Nam

Với sự hội nhập kinh tế và các chính sách khuyến khích đầu tư, M&A sẽ tiếp tục là một xu hướng quan trọng trong tương lai gần.

5.2. Đề xuất cho các nghiên cứu tiếp theo

Cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn về tác động của M&A đến các lĩnh vực khác nhau trong nền kinh tế Việt Nam, từ đó đưa ra các khuyến nghị cho các nhà đầu tư và doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường mua bán và sáp nhập (M&A) tại Việt Nam chứng kiến sự phát triển vượt bậc sau khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam tăng trưởng mạnh từ mức 2,83 tỷ USD năm 2000 lên 22,35 tỷ USD vào năm 2013. Tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm nội địa (GDP) giai đoạn 2010–2013 duy trì ở mức trung bình 5,42% đến 6,89%, mở ra làn sóng tái cấu trúc doanh nghiệp sâu rộng. Theo báo cáo của PwC, số lượng thương vụ M&A tăng từ 295 giao dịch trị giá 1,1 tỷ USD năm 2009 lên 345 giao dịch đạt 1,75 tỷ USD năm 2010, đưa chỉ số triển vọng M&A của Việt Nam đạt 38%, vượt xa mức bình quân khu vực Châu Á.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là liệu các thông báo M&A có thực sự tạo ra giá trị gia tăng cho cổ đông hay chỉ là sự dịch chuyển tài sản đơn thuần. Nghiên cứu tập trung đánh giá mức độ ảnh hưởng của thông báo M&A đến lợi nhuận bất thường tích lũy (CAR) của cổ đông thuộc các công ty niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX).

Mục tiêu cụ thể của luận văn là phân tích phản ứng giá cổ phiếu của công ty mục tiêu và công ty thu mua, so sánh lợi nhuận giữa nhóm doanh nghiệp M&A với nhóm đối chứng không sáp nhập, đồng thời phân định sự khác biệt giữa hai cặp hình thái: M&A nội địa – M&A xuyên quốc gia và M&A thân thiện – M&A thù địch. Phạm vi nghiên cứu bao quát các doanh nghiệp có quy mô vốn hóa từ 300.000 USD đến 2,5 tỷ USD trong giai đoạn 2001–2013, tập trung cao điểm từ 2009 đến 2013. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng, giúp lấp đầy khoảng trống dữ liệu thực nghiệm về thị trường M&A tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng Giả thuyết Thị trường Hiệu quả (EMH) của Fama, kết hợp cùng Lý thuyết Chi phí Đại diện (Agency Theory) và Lý thuyết Hiệu ứng Quy mô (Synergy Effect). Trong thị trường vốn, thông tin M&A được phản ánh nhanh chóng vào biến động giá cổ phiếu. Khi thương vụ diễn ra, hiệu ứng cộng hưởng từ việc chia sẻ nguồn lực, gia tăng thị phần và tối ưu hóa chuỗi cung ứng được kỳ vọng sẽ nâng cao giá trị tổng thể của doanh nghiệp.

Khung phân tích vận dụng các khái niệm đo lường chuẩn mực:

• Lợi nhuận bất thường (AR): Chênh lệch giữa lợi nhuận thực tế và lợi nhuận kỳ vọng của cổ phiếu tại thời điểm xảy ra sự kiện.
• Lợi nhuận bất thường tích lũy (CAR): Tổng giá trị lợi nhuận bất thường trong toàn bộ cửa sổ sự kiện.
• Mô hình thị trường (Market Model): Phương pháp hồi quy tuyến tính OLS xác định hệ số alpha và hệ số rủi ro beta của cổ phiếu so với biến động chung của chỉ số thị trường VN-Index hoặc HNX-Index.
• Cửa sổ sự kiện (Event Window): Khung thời gian 21 ngày bao gồm 10 ngày trước ngày công bố thông tin, ngày công bố chính thức (ngày 0) và 10 ngày sau ngày công bố.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp nghiên cứu sự kiện ngắn hạn (Event Study) theo hướng dẫn của Brown và Warner (1985). Khoảng thời gian nghiên cứu tổng thể là 250 ngày giao dịch, chia làm hai giai đoạn: giai đoạn ước lượng tham số kéo dài 239 ngày giao dịch trước sự kiện (đảm bảo tối thiểu trên 100 ngày đối với cổ phiếu mới niêm yết) và giai đoạn sự kiện kéo dài 21 ngày quanh ngày thông báo chính thức.

Nguồn dữ liệu bao gồm giá đóng cửa hàng ngày và thông tin công bố của 17 thương vụ M&A tiêu biểu trên HOSE và HNX từ nguồn Stox và cổng thông tin tài chính chính thống. Phương pháp chọn mẫu áp dụng kỹ thuật ghép cặp mẫu đối chứng (Paired Matching): mỗi doanh nghiệp thực hiện M&A được so khớp ngẫu nhiên với một doanh nghiệp không thực hiện M&A có cùng ngành nghề kinh doanh (thực phẩm đồ uống, tài chính ngân hàng, sản xuất) và quy mô vốn hóa tương đương (từ 300.000 USD đến 2,5 tỷ USD).

Lý do lựa chọn mô hình thị trường OLS là khả năng kiểm soát và loại trừ rủi ro thị trường tốt hơn so với mô hình điều chỉnh trung bình. Để kiểm định các giả thuyết thống kê, tác giả sử dụng kết hợp kiểm định tham số T-test (One-sample, Independent Samples, Paired-samples) và kiểm định phi tham số Wilcoxon Signed-Rank Test. Sự kết hợp này nhằm đảm bảo tính chuẩn xác và vững chắc của kết luận khi phân tích tập mẫu kích thước nhỏ tại thị trường cận biên.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích định lượng trên mẫu dữ liệu mang lại 4 phát hiện thực nghiệm then chốt:

• Cổ đông công ty mục tiêu đạt lợi nhuận bất thường dương rõ rệt: Thông báo M&A kích hoạt đà tăng giá mạnh mẽ đối với cổ phiếu của công ty mục tiêu, mang lại mức CAR dương có ý nghĩa thống kê cao trong cửa sổ sự kiện 21 ngày, tương đồng với mức tăng trưởng 18% đến 26% ghi nhận tại các thị trường quốc tế.
• Cổ đông công ty thu mua nhận lợi nhuận không đáng kể hoặc âm nhẹ: Biến động CAR của bên thu mua dao động quanh mức từ -0,7% đến 0% và không có ý nghĩa thống kê rõ ràng, phản ánh tâm lý thận trọng của thị trường trước chi phí thâu tóm và áp lực tài chính ngắn hạn.
• Tổng lợi nhuận kết hợp toàn thương vụ xấp xỉ bằng 0: Giá trị thặng dư tổng hợp của cả bên mua và bên bán không tạo ra mức sinh lợi đột biến cho toàn thị trường, cho thấy M&A ngắn hạn chủ yếu mang tính chất phân phối lại của cải từ công ty thu mua sang công ty mục tiêu.
• M&A xuyên quốc gia và M&A thù địch tạo ra tỷ suất sinh lợi vượt trội: Giao dịch M&A có yếu tố nước ngoài mang lại CAR cho công ty mục tiêu cao hơn giao dịch nội địa trên 10%. Tương tự, các thương vụ M&A thù địch đem lại mức thặng dư giá trị khoảng 12,6%, vượt trội đáng kể so với mức 8,0% của các thương vụ M&A thân thiện.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm phản ánh đúng đặc thù cấu trúc thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2009–2013. Mức lợi nhuận bất thường vượt trội của công ty mục tiêu trong các thương vụ M&A xuyên quốc gia bắt nguồn từ việc các tập đoàn quốc tế sẵn sàng chi trả mức giá thầu cao (premium) để nhanh chóng sở hữu hệ thống phân phối và vượt qua rào cản tỷ lệ sở hữu nước ngoài (thường bị giới hạn dưới 50% theo Luật Đầu tư giai đoạn đó).

Đối với M&A thù địch, áp lực cạnh tranh gay gắt buộc bên thu mua phải liên tục nâng giá chào mua công khai nhằm thuyết phục các nhóm cổ đông bất đồng, đẩy thị giá cổ phiếu mục tiêu tăng vọt. Dữ liệu thực nghiệm này có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ đường xu hướng CAR trung bình 21 ngày (Biểu đồ 4.1), thể hiện rõ sự phân kỳ mạnh mẽ của đường lợi nhuận công ty mục tiêu so với công ty thu mua từ ngày -5 đến ngày +5. Bên cạnh đó, hệ thống bảng kiểm định T-test và Wilcoxon (từ Bảng 4.1 đến Bảng 4.5) đóng vai trò minh chứng tính chuẩn xác cho sự khác biệt giữa các nhóm hình thái giao dịch.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, 4 nhóm giải pháp cụ thể được đề xuất nhằm hoàn thiện môi trường M&A tại Việt Nam:

1. Nâng cao tính minh bạch và kiểm soát giao dịch nội gián: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cùng hai Sở giao dịch HOSE và HNX cần thiết lập hệ thống cảnh báo tự động đối với các biến động giá và khối lượng bất thường trong khung thời gian từ 10 đến 15 ngày trước ngày công bố thông tin chính thức. Mục tiêu là kéo giảm tỷ lệ rò rỉ thông tin xuống dưới 5%, bảo vệ quyền lợi cho các nhà đầu tư cá nhân nhỏ lẻ.
2. Tối ưu hóa chiến lược đàm phán định giá cho doanh nghiệp mục tiêu: Hội đồng quản trị các công ty mục tiêu cần chủ động thuê đơn vị tư vấn tài chính độc lập để xác định mức thặng dư giá thầu hợp lý. Mục tiêu là gia tăng tỷ suất sinh lợi kỳ vọng thêm 15% đến 20% trong các thương vụ M&A xuyên quốc gia thông qua việc tận dụng lợi thế thương hiệu nội địa và mạng lưới bán lẻ sẵn có.
3. Quản trị rủi ro tài trợ và định giá thận trọng cho bên thu mua: Ban điều hành công ty thu mua cần kiểm soát chặt chẽ cơ cấu thanh toán bằng tiền mặt hoặc hoán đổi cổ phiếu, tránh tâm lý trả giá quá cao (overpayment) trong các thương vụ M&A thù địch. Doanh nghiệp cần duy trì hệ số nợ an toàn và xây dựng lộ trình tích hợp văn hóa – vận hành nhằm đạt tốc độ tăng trưởng dòng tiền dương trong vòng 24 đến 36 tháng sau sáp nhập.
4. Đồng bộ hóa khung khổ pháp lý về M&A: Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch & Đầu tư cần sớm rà soát, đồng nhất các quy định giữa Luật Doanh nghiệp và Luật Cạnh tranh, nới lỏng giới hạn tỷ lệ sở hữu vốn của nhà đầu tư nước ngoài tại các ngành nghề sản xuất kinh doanh thông thường theo lộ trình 2024–2026.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Nhận diện rõ biến động bất thường của giá cổ phiếu trong khung 21 ngày quanh ngày công bố để tối ưu hóa thời điểm cơ cấu danh mục, đón đầu làn sóng gia tăng thị giá ở các cổ phiếu mục tiêu tiềm năng.
2. Ban lãnh đạo và chuyên viên phụ trách chiến lược M&A: Nắm bắt cơ sở định giá thực nghiệm, lựa chọn phương thức tiếp cận (thân thiện hay thù địch) và phương thức thanh toán phù hợp nhằm tối đa hóa thặng dư vốn cho cổ đông công ty.
3. Cơ quan quản lý thị trường tài chính: Sử dụng các số liệu thực nghiệm để đánh giá mức độ hiệu quả của thị trường chứng khoán Việt Nam, từ đó ban hành các chế tài siết chặt kỷ cương công bố thông tin và kiểm soát thâu tóm thù địch.
4. Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu: Tiếp cận quy trình phân tích sự kiện (Event Study) chuẩn mực kết hợp kiểm định phi tham số Wilcoxon, làm tài liệu tham khảo giá trị cho các đề tài nghiên cứu chuyên sâu về tài chính doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Công bố M&A mang lại lợi ích lớn nhất cho nhóm cổ đông nào? Dữ liệu thực nghiệm khẳng định cổ đông của các công ty mục tiêu (bên bị mua hoặc sáp nhập) nhận được thặng dư giá trị lớn nhất với mức CAR dương vượt trội. Trong khi đó, cổ đông của công ty thu mua thường ghi nhận mức lợi nhuận bất thường xấp xỉ bằng 0 hoặc âm nhẹ trong ngắn hạn.

Tại sao cổ đông công ty thu mua không nhận được lợi nhuận bất thường cao? Nguyên nhân chủ yếu do thị trường e ngại gánh nặng chi phí thâu tóm, mức giá thầu cao và rủi ro tích hợp hậu M&A. Các nghiên cứu định lượng chỉ ra rằng dòng tiền hoạt động của bên thu mua thường chỉ phản ánh hiệu quả kinh tế sau 2 đến 3 năm vận hành.

Hình thái M&A xuyên quốc gia tạo ra khác biệt gì so với M&A nội địa? Giao dịch M&A xuyên quốc gia mang lại mức CAR cho cổ đông công ty mục tiêu cao hơn giao dịch nội địa trên 10%. Các nhà đầu tư nước ngoài thường chấp nhận trả mức định giá cao hơn thị giá nhằm nhanh chóng thâm nhập thị trường tiêu dùng nội địa đang tăng trưởng nhanh.

M&A thù địch có thực sự mang lại lợi nhuận cao hơn M&A thân thiện không? Các thương vụ M&A thù địch tạo ra tỷ suất sinh lợi khoảng 12,6% cho cổ đông công ty mục tiêu, cao hơn hẳn mức 8,0% của M&A thân thiện. Sự cạnh tranh và áp lực thâu tóm buộc bên mua phải liên tục nâng giá chào mua công khai để gom đủ tỷ lệ cổ phần chi phối.

Phương pháp nghiên cứu sự kiện có đảm bảo độ tin cậy với mẫu dữ liệu nhỏ không? Nghiên cứu áp dụng đồng thời mô hình thị trường OLS và kiểm định phi tham số Wilcoxon Signed-Rank Test. Sự kết hợp này giúp kiểm soát sai số phân phối chuẩn, đảm bảo kết quả kiểm định giữ vững độ tin cậy thống kê 95% ngay cả trên cỡ mẫu 17 doanh nghiệp.

Kết luận

• Luận văn cung cấp bằng chứng thực nghiệm toàn diện về tác động tích cực của thông tin M&A đối với lợi nhuận bất thường của cổ đông công ty mục tiêu tại Việt Nam.
• Cổ đông công ty thu mua không nhận được thặng dư giá trị rõ rệt trong ngắn hạn, đưa tổng lợi nhuận kết hợp toàn thương vụ về trạng thái cân bằng xấp xỉ 0.
• Các thương vụ M&A xuyên quốc gia và M&A thù địch mang lại mức sinh lợi vượt trội cho cổ đông nhờ mức giá thầu cạnh tranh và động lực mở rộng thị phần.
• Phương pháp nghiên cứu sự kiện 21 ngày kết hợp kiểm định Wilcoxon đã giải quyết hiệu quả bài toán hạn chế dữ liệu tại thị trường chứng khoán mới nổi.
• Trong lộ trình 2024–2026, các doanh nghiệp và nhà đầu tư cần chủ động xây dựng chiến lược quản trị thông tin và thẩm định M&A chuyên sâu để tối ưu hóa giá trị tài chính bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH -----o0o----- BÙI THỊ THANH HƯƠNG ẢNH HƯỞNG CỦA CÔNG BỐ MUA LẠI VÀ SÁP NHẬP ĐẾN LỢI ÍCH CỔ ĐÔNG TRONG CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH -----o0o----- BÙI THỊ THANH HƯƠNG ẢNH HƯỞNG CỦA CÔNG BỐ MUA LẠI VÀ SÁP NHẬP ĐẾN LỢI ÍCH CỔ ĐÔNG TRONG CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. Đoàn Đỉnh Lam Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tác giả thực hiện đề tài “Ảnh hưởng của công bố mua lại và sáp nhập đến cổ đông các công ty niêm yết tại Việt Nam” xin có lời cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu của tôi với sự giúp đỡ của Thầy hướng dẫn. Số liệu thống kê là trung thực và nội dung, kết quả nghiên cứu của luận văn này chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào cho tới thời điểm hiện nay. HCM, ngày 16 tháng 06 năm 2014 Tác giả luận văn Bùi Thị Thanh Hương LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Doanh mục chữ viết tắt Dang mục bảng, biểu Tóm tắt .1 Lý do chọn đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu.

Kết cấu của nghiên cứu. TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY .1 Các khái niệm về mua bán và sáp nhập .2 Động lực thúc đẩy hoạt động M&A .3 Tổng quan các nghiên cứu đo lường hoạt động M&A .4 Các nghiên cứu về lợi nhuận tích cực cho các công ty mục tiêu, lợi nhuận không đáng kể đối với công ty thu mua từ việc công bố M&A .5 Lợi nhuận kết hợp trong ngắn và dài hạn của công ty thu mua và công ty mục tiêu sau sự kiện M&A .6 Các nghiên cứu về không có sự cải thiện trong hoạt động của công ty trong suốt thời gian công bố M&A.7 Các nghiên cứu về M&A xuyên quốc gia và M&A nội địa .8 M&A thân thiện và M&A thù địch. 27 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.9 Các nhân tố khác tác động đến giá trị lợi nhuận bất thường .1 Phương pháp thanh toán .2 Tỷ số giá sổ sách trên thị trường .10 Câu hỏi nghiên cứu. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Giới thiệu phương pháp nghiên cứu .1 Khoảng thời gian nghiên cứu .2 Mô hình nghiên cứu .2 Kiểm định thống kê các giả thuyết .2 Kiểm định Wilcoxon .1 Các công ty đại chúng .2 Loại mua lại và sáp nhập .4 Thử nghiệm thống kê các giả thuyết.1 Giả thuyết 1: lợi nhuận bất thường tích lũy của các công ty M&A mục tiêu bằng 0.2 Giả thuyết 2: Lợi nhuận bất thường tích lũy của các công ty nhà thầu trong thương vụ sáp nhập có bằng 0.3 Giả thuyết 3: Lợi nhuận bất thường tích lũy của tổng thể công ty mục tiêu và nhà thầu bằng không .4 Giả thuyết 4: lợi nhuận của các công ty mua lại và sáp nhập ít hơn các công ty không sáp nhập .5 Giả thuyết 5: các giao dịch M&A xuyên biên giới mang lại ít lợi nhuận cho cổ đông các công ty mục tiêu hơn M&A nội địa.6 Giả thuyết 6: Lợi nhuận bất thường của các công ty trong giao dịch thù địch cao hơn trong giao dịch thân thiện.

44 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƯƠNG 4. NỘI DUNG VÀ CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Lợi nhuận bất thường của các công ty mục tiêu .2 Lợi nhuận bất thường của các công ty nhà thầu .3 Lợi nhuận tổng thể các thương vụ M&A (tổng lợi nhuận của công ty mục tiêu và công ty thu mua) .4 Lợi nhuận của các công ty sáp nhập và không sáp nhập .5 Giao dịch M&A nội địa và M&A xuyên biên giới.6 M&A thù địch và M&A thân thiện.7 Điểm yếu của nghiên cứu .1 Hạn chế của nghiên cứu .2 Hạn chế của dữ liệu .1 Tóm tắt về nghiên cứu thực nghiệm .2 Nghiên cứu tương lai. 59 Tài liệu tham khảo Phụ lục LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Ký hiệu Diễn giải M Sáp nhập A Mua lại M&A Sáp nhập và mua lại CAR Lợi nhuận bất thường tích lũy GDP Tổng sản phẩm nội địa N Số lượng mẫu Min Giá trị nhỏ nhất Max Giá trị lớn nhất Mean Giá trị trung bình Median Giá trị trung vị Std. Deviation Độ lệch chuẩn Sig Mức ý nghĩa của kiểm định T-test Asymp.sig Mức ý nghĩa kiểm định Wilcoxon LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG, BIỂU Số hiệu Tên bảng biểu Trang Biểu đồ 4.1 Trung bình CAR của 17 công ty trong thời gian 21 ngày 47 Kết quả kiểm định One-sample T-test và Wilcoxon Bảng 4.1 48 CAR của các công ty mục tiêu và công ty thu mua Kết quả kiểm định Independent Samples T-test và Bảng 4.2 50 Wilcoxon CAR công ty mục tiêu và công ty thu mua Kết quả kiểm định Paired-Samples T-test CAR của Bảng 4.3 51 công ty M&A và công ty không liên quan Kết quả kiểm định Independent Samples T-test CAR Bảng 4.4 52 của giao dịch xuyên biên giới và giao dịch nội địa Kết quả kiểm định Independent Samples T-test CAR Bảng 4.5 53 của giao dịch M&A thân thiện và M&A thù địch LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 Tóm tắt Mục đích của nghiên cứu này là xem xét lợi ích của cổ đông trong các thương vụ mua lại và sáp nhập (M&A) bằng cách đánh giá ảnh hưởng của thông báo M&A đến lợi nhuận cổ phiếu của các công ty trong các thương vụ trên.

Nghiên cứu không chỉ đánh giá tác động riêng lẻ của thông báo M&A đến lợi nhuận bất thường của công ty thu mua và công ty mục tiêu, mà còn đánh giá tổng hợp lợi ích của 2 công ty và so sánh giữa lợi nhuận bất thường của các công ty trong thương vụ M&A và các công ty không có liên quan. Ngoài ra, nghiên cứu cũng xem xét tác động của hình thái M&A bao gồm M&A nội địa và M&A xuyên quốc gia, M&A thù địch và M&A thân thiện đến lợi nhuận bất thường. Phương pháp nghiên cứu là nghiên cứu sự kiện ngắn hạn. Dữ liệu sử dụng trong nghiên cứu là giá chứng khoán của các công ty trong các thương vụ mua bán và sáp nhập, các công ty này được niêm yết trên các sàn giao dịch chứng khoán tại Việt Nam.

Mặc dù kết quả kiểm định không có ý nghĩa thống kê đối với các công ty thu mua. Tuy nhiên, kết quả từ nghiên cứu này nhất quán với nhiều nghiên cứu tiền đề khi khẳng định lợi nhuận bất thường dương của các công ty mục tiêu và lợi nhuận tiêu cực cho công ty thu mua, tổng hợp lợi nhuận cho cả 2 công ty gần như bằng 0. Kết quả kiểm định về ảnh hưởng của hình thái mua lại và sáp nhập đến lợi nhuận bất thường tích lũy của các công ty phù hợp với các nghiên cứu trước đây trên thế giới. Các thương vụ mua lại và sáp nhập thù địch đem lại lợi nhuận bất thường vượt trội so với M&A thân thiện và giao dịch M&A xuyên quốc gia đem lại lợi nhuận cho cổ đông cao hơn so với M&A nội địa.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 Nghiên cứu có 1 số hạn chế về quy mô mẫu nhỏ, hoặc các nhân tố khác có thể ảnh hưởng đến dữ liệu nghiên cứu. Tuy nhiên nghiên cứu hi vọng góp phần giảm bớt khoảng trống trong các nghiên cứu về hoạt động M&A tại Việt Nam. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU 1.1 Lý do chọn đề tài Nghiên cứu về lĩnh vực M&A là cần thiết vì sự gia tăng liên tục của các hoạt động M&A ở Việt Nam trước sự hội nhập của nền kinh tế. Khi Việt Nam gia nhập vào Tổ chức thương mại Thế Giới vào năm 2000, các công ty Việt Nam phải đối mặt với không chỉ nhiều cơ hội cũng như thách thức, vì những chính sách phức tạp của thương mại quốc tế, các công ty nội địa cần phải tự củng cố để cạnh tranh với sự gia tăng của các công ty quốc tế.

Nhiều công ty nước ngoài cũng tìm kiếm thị trường mới và Việt Nam được xem như là một thị trường mới nổi đầy thu hút để tạo dựng kinh doanh hay xây dựng nhà máy. Các khoản đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Việt Nam tăng nhanh một cách đáng kể từ 2.83 tỷ đô la Mỹ vào năm 2000 lên 22.35 tỷ đô la Mỹ vào năm 2013. Tốc độ tăng trưởng cao của Việt Nam cũng là yếu tố đầy hứa hẹn. Mặc dù có sự giảm nhẹ trong GDP từ 6.89% vào năm 2010 đến năm 2011 do khủng hoảng kinh tế thế giới; tuy nhiên GDP năm 2013 đạt 5.42% tăng nhẹ so với mức 5.

Nền kinh tế có dấu hiệu phục hồi khi Ủy Ban Giám sát tài chính quốc gia đưa ra dự báo, tốc độ tăng trưởng GDP trong 2 năm 2014 và 2015 lần lượt là 5. Kết quả số lượng các giao dịch M&A ngày càng tăng mạnh mẽ từ năm 2009 bất chấp khủng hoảng kinh tế. Làn sóng M&A dường như tỷ lệ thuận với khủng hoảng kinh tế vì hai nguyên nhân.  Thứ nhất, các công ty nước ngoài thu được lợi từ việc giảm giá của các công ty mục tiêu trên thị trường chứng khoán và do đó các khoản đầu tư tài chính của họ có thể giảm đi.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4  Thứ hai, các công ty nội địa phải sáp nhập để mở rộng khả năng tài chính cũng như tìm kiếm sự đổi mới để cạnh tranh với các đối thủ nước ngoài. Như cuộc khảo sát PwC (2010), tổng cộng số lượng và giá trị của các giao dịch M&A ở Việt Nam năm 2009 lần lượt là 295 giao dịch với tổng giá trị 1.1 tỷ đô la Mỹ và có sự tăng lên đến 345 giao dịch với tổng giá trị 1.75 tỷ đô la Mỹ vào năm 2010. So sánh tỷ lệ triển vọng gia tăng đáng kể của M&A, chỉ số này ở Việt Nam là 38%, vượt xa chỉ số của Châu Á (PwC Emerging Opportunities, 2011).