CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu về CĐR và mối quan hệ giữa CĐR với Phương pháp giảng dạy và Kiểm tra - đánh giá 1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài Theo tác giả Stephen Adam trong tài liệu “Giới thiệu về mục tiêu và công cụ của tiến trình Bologna” thì CĐR được biết đến từ thế kỷ 19 đến thế kỷ 20 trong tác phẩm “Các trường dạy hành vi” của Ivan Pavlov (1849-1936).
Pavlov đã thực hiện thí nghiệm phản xạ có điều kiện. Sau đó, nhà tâm lý học J.Watson (1878 - 1958) và BF Skinner (1904 - 1990) là những người đầu tiên tiếp cận hành vi, để giải thích các hành vi của con người có liên quan đến các nhân tố bên ngoài. Theo ông, CĐR “là phát biểu về những gì người học được dự kiến sẽ biết, hiểu hoặc có thể chứng minh vào thời điểm cuối của quá trình học tập”. Dựa vào tài liệu “To Greater Heights” của Trường ĐH Windsor, thông qua tài liệu này cung cấp cho chúng ta một nền tảng tổng quát về CĐR mong đợi mà chúng ta có được từ kết quả điều tra, khảo sát sinh viên tốt nghiệp; cán bộ quản lý; nhà tuyển dụng của trường ĐH Windsor.
CĐR của ĐH Windsor chú trọng vào: tổng kết các kiến thức mà SV đã học được trong quá trình đào tạo, mỗi SVTN biết được kỹ năng như sau: Khả năng: Áp dụng và tổng hợp kiến thức; Kỹ năng nghiên cứu bao gồm: xác định vấn đề, giải quyết vấn đề, đánh giá vấn đề; Suy nghĩ sáng tạo và có trách nhiệm với bản thân mình; Kỹ năng thuyết trình và tính toán; Kỹ năng có trách nhiệm đối với bản thân, người khác và xã hội; Kỹ năng giao tiếp và kỹ năng hòa đồng; Kỹ năng lãnh đạo nhóm và kỹ năng làm việc theo nhóm; Đánh giá một cách sáng tạo và thực tế; Kỹ năng và ước muốn tiếp tục học tập [27]. 7 z Theo nghiên cứu của trường ĐH Warwick về chuẩn đầu ra thì SVTN ĐH phải đạt được các kiến thức và kỹ năng được chia thành 04 nhóm sau: 1/. Đạt được các kiến thức và hiểu biết về các chuyên đề đã học; 2/. Đạt được các kỹ năng cụ thể là kỹ năng thực hành trong quá trình học tập.
Ví dụ: kỹ năng thực hành ở phòng thí nghiệm, kỹ năng diễn đạt ngôn ngữ, kỹ năng tư vấn; 3/. Kỹ năng nhận thức, kỹ năng trí tuệ. Ví dụ: hiểu biết về phương pháp nghiên cứu khoa học, đánh giá, tổng hợp, phân tích; 4/. Đạt các kỹ năng chính là những kỹ năng mà có thể áp dụng dễ dàng vào trong công việc trong các ngữ cảnh khác nhau.
Chẳn hạn; kỹ năng giao tiếp, kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng tính toán và kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin [36]. Tác giả Tom Bourner, giảng viên chính Trung tâm phát triển quản lý, Đại học Brighton của Anh có nghiên cứu về mối quan hệ giữa phương pháp giảng dạy và chuẩn đầu ra, đăng trên Tạp chí nghiên cứu giáo dục cho rằng; chuẩn đầu ra của giáo dục đại học được chia thành 6 nhóm mục tiêu: - Cung cấp kiến thức cho sinh viên đáp ứng nhu cầu của thị trường. - Phát triển khả năng sử dụng ý tưởng và thông tin vào công việc cụ thể. - Phát triển khả năng kiểm tra ý tưởng có thể áp dụng vào thực tiễn.
- Phát triển khả năng tạo ra ý tưởng áp dụng vào công việc cụ thể. - Phát triển năng lực cá nhân của sinh viên. - Phát triển năng lực xây dựng các kế hoạch và quản lý việc học tập của sinh viên. Với mỗi nhóm mục tiêu này, giảng viên cần áp dụng 10 phương pháp giảng dạy tương ứng để hỗ trợ tốt nhất kết quả đầu ra của sinh viên.
Ví dụ: Để xây dựng chuẩn đầu ra là “phát triển khả năng sử dụng ý tưởng và thông tin vào công việc cụ thể” của sinh viên, giảng viên phải áp dung các 10 phương pháp: 1. Dạy học nghiên cứu trường hợp; 2. Trải nghiệm thực 8 z tế; 4. Dạy học theo dự án; 5.
Thực hành đề-mô; 6. Làm việc nhóm; 7. Kỹ năng giải quyết vấn đề; 9. Viết bài luận.
Nghiên cứu cho rằng việc điều chỉnh phương pháp dạy học phù hợp với mục tiêu dạy học, đáp ứng nhu cầu của chuẩn đầu ra của sinh viên nên được tiến hành thường xuyên, liên tục để đảm bảo chất lượng đầu ra của sinh viên đại học đáp ứng được nhu cầu về chất lượng lao động của xã hội [32]. Dự án quốc tế có tên gọi sáng kiến CDIO bao gồm các chương trình về lĩnh vực giáo dục kỹ thuật đã được khởi xướng vào tháng 10 năm 2000 nhằm giúp cải cách hệ thống giáo dục cho SV ngành kỹ thuật. Dự án này có tên gọi là “Đề xướng CDIO”, Tầm nhìn của dự án mang đến cho SV một nền giáo dục nhấn mạnh đến nền tảng kỹ thuật trong bối cảnh hình thành ý tưởng - Thiết kế - Triển khai - Vận hành. Dự án này giúp SV tiếp nhận một hệ thống giáo dục trú trọng vào những nguyên lý kỹ thuật cơ bản trong các sản phẩm và hệ thống CDIO, sáng kiến CDIO có 3 mục tiêu chính nhằm giúp SV có thể đạt được: - Nắm vững các kiến thức về các nguyên lý kỹ thuật cơ bản.
- Chủ động trong việc sáng tạo và vận hành các hệ thống và sản phẩm mới. - Nhận thức được tầm quan trọng và tác động chiến lược tới xã hội của việc nghiên cứu và phát triển công nghệ. Đề xướng CDIO đưa ra 12 tiêu chuẩn: 1/.Chuẩn đầu ra; 3/. Chương trình đào tạo tích hợp; 4/.
Giới thiệu về kỹ thuật; 5/. Các trải nghiệm thiết kế - triển khai; 6/. Không gian làm việc kỹ thuật; 7/. Các trải nghiệm học tập tích hợp; 8/.
Học tập chủ động; 9/. Nâng cao năng lực về giảng viên; 10/. Nâng cao năng lực giảng dạy của giảng viên; 11/. Đánh giá học tập; 12/.
Kiểm định chương trình. Nội dung của tiêu chuẩn 2 về CĐR: “Những CĐR chi tiết, cụ thể đối với kỹ năng cá nhân và giao tiếp, và những kỹ năng kiến tạo sản phẩm, quy trình, và hệ thống, cũng như các kiến thức 9 z chuyên môn, phải nhất quán với các mục tiêu của chương trình, và phê chuẩn của các bên liên quan của chương trình”. Như vậy, CĐR của các chương trình theo hướng tiếp cận CDIO phải đề cập đến các kiến thức chuyên môn, các kỹ năng cá nhân, giao tiếp, kỹ năng kiến tạo sản phẩm, quy trình, hệ thống và nội dung CĐR phải phù hợp với mục tiêu của chương trình đào tạo và được các bên liên quan phê chuẩn như: SVNC, cựu SV, CBQL, giảng dạy, NTD, chuyên gia…[30]. Theo nghiên cứu của Ngân hàng thế giới: Các nhà nghiên cứu đã ghi nhận rằng chất lượng của nguồn nhân lực, được đo bằng điểm số đánh giá, có liên quan chặt chẽ với thu nhập cá nhân, năng suất và tăng trưởng kinh tế.
Nghiên cứu này làm thay đổi sự chú ý của các nhà hoạch định chính sách từ chất lượng đầu vào đến chuẩn đầu ra, tức là kết quả cuối cùng người học đã học được sau một khóa học/khóa đào tạo. Trong khi rất nhiều tiền đang được chi cho các vấn đề như đào tạo giáo viên và cơ sở vật chất, các nhà hoạch định chính sách nhận ra rằng kiến thức được đào tạo, tích lũy trong nhà trường cũng quan trọng không kém: Những loại kiến thức, kỹ năng và thái độ nào đã và đang được dạy trong hệ thống giáo dục phát triển, Làm thế nào để kết quả học tập được đánh giá phản ánh đúng mục tiêu đã nêu và mục tiêu của hệ thống giáo dục quốc dân? Sinh viên được chuẩn bị như thế nào để thành công trong một nền kinh tế dựa trên tri thức? Các nhà hoạch định chính sách cho rằng học sinh sẽ cần mức độ cao của kiến thức và kỹ năng, đặc biệt là trong các lĩnh vực toán học và khoa học - nếu họ muốn tham gia có ý nghĩa trong thế giới của công việc. Cuối cùng, thông tin về kết quả học tập hỗ trợ các nước trong việc đưa ra quyết định về biện pháp can thiệp để cải thiện chất lượng giáo dục và giúp các nhà hoạch định chính sách giám sát các xu hướng trong bản chất và chất lượng của sinh viên học tập theo thời gian. Đánh giá quốc gia, khu vực và 10 z quốc tế cho phép quy định thành tích học sinh theo các tiêu chuẩn tương ứng.
Trong bối cảnh hỗ trợ phát triển quốc tế, hệ thống giáo dục càn tập trung vào chuẩn đầu ra của quá trình đào tạo để nâng cao trách nhiệm giáo dục, đào tao nguồn lực cho xã hội [33]. Các công trình nghiên cứu trong nước Thực hiện theo Thông tư số 09/2009/TT-BGD ngày 07 tháng 05 năm 2009 về việc Ban hành Quy chế thực hiện công khai đối với cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân. Nội dung công khai có 03 loại công khai: 1/. Công khai cam kết chất lượng giáo dục và chất lượng giáo dục thực tế; 2/.
Công khai điều kiện ĐBCL giáo dục; 3/. Công khai thu chi tài chính. Trong đó, công khai cam kết chất lượng giáo dục và chất lượng giáo dục thực tế. Cam kết chất lượng giáo dục: điều kiện về đối tượng tuyển sinh của cơ sở giáo dục, chương trình đào tạo mà cơ sở giáo dục thực hiện, yêu cầu về thái độ học tập của người học, các hoạt động hỗ trợ học tập sinh hoạt của người học ở cơ sở giáo dục, điều kiện cơ sở vật chất của cơ sở giáo dục, đội ngũ giảng viên, CBQL và phương pháp quản lý của cơ sở giáo dục; mục tiêu đào tạo, kiến thức, kỹ năng, trình độ ngoại ngữ và vị trí làm việc sau khi tốt nghiệp ở các trình độ và theo các ngành đào tạo [2].
Thực hiện Chỉ thị số 7823/CT-BGDĐT ngày 27 tháng 10 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ giáo dục và Đào tạo về nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục ĐH năm học 2009-2010 và Quyết định số 179/QĐ-BGDĐT ngày 11/01/2010 của Bộ trưởng Bộ giáo dục và Đào tạo về phê duyệt Chương trình hành động triển khai thực hiện nghị quyết số 05-NQ/BCSĐ ngày 06/01/2010 của Ban Cán sự Đảng Bộ Giáo dục và Đào tạo về đổi mới quản lý giáo dục ĐH giai đoạn 2010 - 2012. Các trường ĐH, CĐ cần tổ chức xây dựng và công bố CĐR cho các nghề đào tạo của Trường.