Luận văn thạc sĩ ảnh hưởng của chế phẩm sinh học ade selplex trong khẩu phần ăn của lợn nái chửa đến khả năng sản xuất của lợn mẹ kháng bệnh và sinh trưởng của lợn con

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của chế phẩm sinh học Ade Selplex trong khẩu phần ăn lợn nái chửa đến sản xuất lợn mẹ và sinh trưởng lợn con.

• Tác giả: Vi Thị Lý
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thị Hiền Lương
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Ảnh hưởng của chế phẩm sinh học ADE-Selplex trong khẩu phần ăn của lợn nái chửa đến khả năng sản xuất của lợn mẹ, kháng bệnh và sinh trưởng của lợn con, nuôi tại công ty CP Bình Minh, huyện Mỹ Đức, Hà Nội
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Khả năng sản xuất của lợn nái
• 2.2.1. Khả năng sinh sản
• 2.2.1.1. Số lượng đàn con
• 2.2.1.2. Chất lượng đàn con
• 2.2.2. Khả năng tiết sữa
• 2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến sức sản xuất của lợn nái
• 2.3.1. Giống và cá thể
• 2.3.2. Phương pháp nhân giống
• 2.3.3. Tuổi và khối lượng phối giống lần đầu
• 2.3.4. Thứ tự lứa đẻ
• 2.3.5. Kỹ thuật phối giống
• 2.3.6. Ảnh hưởng của chế độ dinh dưỡng
• 2.4. Đặc điểm sinh trưởng của lợn con giai đoạn từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi
• 2.4.1. Đặc điểm sinh trưởng, phát dục của lợn con
• 2.4.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của lợn con
• 2.5. Hiểu biết về Vitamin A, D, E và Selen
• 2.6. Thông tin về chế phẩm ADE-Selplex
• 2.7. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.7.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.7.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƢỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.2. Nội dung và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.2.1. Nội dung nghiên cứu
• 3.2.2. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác chăn nuôi
• 4.3. Kết quả của chuyên đề
• 4.3.1. Ảnh hưởng của chế phẩm ADE – Selplex đến khả năng sản xuất của lợn nái thí nghiệm
• 4.3.2. Ảnh hưởng của chế phẩm ADE-Selplex tới khả năng kháng bệnh của lợn con thí nghiệm
• 4.3.3. Ảnh hưởng của chế phẩm ADE-Selplex tới khả năng sinh trưởng của lợn con theo mẹ
• 4.3.4. Hiệu quả sử dụng chế phẩm sinh học ADE-Selplex đến chi phí thuốc thú y cho lợn con thí nghiệm
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• appendix.1. Tài liệu tiếng Việt
• appendix.2. Tài liệu tiếng Anh
• appendix.3. Tài liệu trên trang Web

Tóm tắt

I. Giới thiệu về chế phẩm sinh học Ade Selplex

Chế phẩm sinh học Ade Selplex là một sản phẩm được sản xuất bởi công ty TNHH thuốc thú y Việt Nam (Pharmarvet) vào năm 2013. Chế phẩm này được sử dụng trong chăn nuôi lợn nhằm hỗ trợ sinh trưởng, tăng cường sức đề kháng và cải thiện sức khỏe lợn. Ade Selplex chứa các thành phần dinh dưỡng quan trọng như Vitamin A, D, E và Selen hữu cơ, giúp tối ưu hóa sản xuất trong ngành chăn nuôi. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá ảnh hưởng của chế phẩm sinh học Ade Selplex đến sản xuất lợn nái và sinh trưởng lợn con.

1.1. Thành phần và cơ chế hoạt động

Ade Selplex bao gồm các chế phẩm dinh dưỡng như Vitamin A, D, E và Selen hữu cơ. Các thành phần này có vai trò quan trọng trong việc tăng cường sức khỏe lợn, hỗ trợ hệ miễn dịch và cải thiện tăng trưởng lợn. Selen hữu cơ giúp tăng khả năng chống oxy hóa, trong khi các vitamin hỗ trợ quá trình trao đổi chất và phát triển cơ thể.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu nhằm đánh giá hiệu quả của Ade Selplex trong việc cải thiện sản xuất lợn nái và sinh trưởng lợn con. Cụ thể, nghiên cứu tập trung vào việc tăng số lượng lợn con cai sữa, cải thiện khả năng kháng bệnh và tăng trọng lượng lợn con. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở để khuyến cáo sử dụng chế phẩm này trong công nghệ chăn nuôi hiện đại.

II. Ảnh hưởng của Ade Selplex đến sản xuất lợn nái

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc bổ sung chế phẩm sinh học Ade Selplex vào khẩu phần ăn của lợn nái mang lại nhiều lợi ích đáng kể. Chế phẩm này giúp cải thiện khả năng sản xuất của lợn nái, bao gồm tăng số lượng lợn con sơ sinh và cải thiện chất lượng đàn con. Đồng thời, Ade Selplex cũng hỗ trợ quản lý dinh dưỡng hiệu quả, giúp lợn nái duy trì sức khỏe tốt trong suốt quá trình mang thai và nuôi con.

2.1. Cải thiện số lượng lợn con

Kết quả nghiên cứu cho thấy, lợn nái được bổ sung Ade Selplex có số lượng lợn con sơ sinh cao hơn so với nhóm đối chứng. Điều này chứng tỏ chế phẩm có tác dụng tích cực trong việc tăng khả năng sinh sản của lợn nái. Số lượng lợn con cai sữa cũng tăng đáng kể, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi lợn.

2.2. Cải thiện chất lượng đàn con

Ade Selplex không chỉ tăng số lượng mà còn cải thiện chất lượng đàn con. Lợn con có khối lượng sơ sinh và khối lượng cai sữa cao hơn, đồng thời tỷ lệ sống sót cũng được cải thiện. Điều này cho thấy chế phẩm có tác dụng hỗ trợ phát triển lợn con một cách toàn diện.

III. Ảnh hưởng của Ade Selplex đến sinh trưởng lợn con

Ade Selplex có tác động tích cực đến sinh trưởng lợn con trong giai đoạn từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi. Chế phẩm này giúp tăng cường tăng trưởng lợn, cải thiện khả năng miễn dịch và giảm tỷ lệ mắc bệnh. Kết quả nghiên cứu cho thấy, lợn con được bú sữa từ lợn nái được bổ sung Ade Selplex có tốc độ sinh trưởng nhanh hơn và khỏe mạnh hơn so với nhóm đối chứng.

3.1. Tăng trưởng nhanh

Lợn con được bú sữa từ lợn nái sử dụng Ade Selplex có khối lượng tăng gấp 4 lần so với khối lượng sơ sinh trong 21 ngày đầu. Điều này chứng tỏ chế phẩm có tác dụng hỗ trợ sinh trưởng lợn con một cách hiệu quả. Tốc độ tăng trưởng này cao hơn đáng kể so với nhóm không sử dụng chế phẩm.

3.2. Cải thiện miễn dịch

Ade Selplex giúp tăng cường khả năng miễn dịch của lợn con, giảm tỷ lệ mắc các bệnh thường gặp như bệnh đường hô hấp và bệnh phân trắng. Điều này cho thấy chế phẩm không chỉ hỗ trợ tăng trưởng lợn mà còn cải thiện sức khỏe lợn một cách toàn diện.

IV. Kết luận và đề xuất

Nghiên cứu đã chứng minh rằng chế phẩm sinh học Ade Selplex có tác động tích cực đến sản xuất lợn nái và sinh trưởng lợn con. Việc sử dụng chế phẩm này giúp tăng số lượng và chất lượng đàn con, cải thiện tăng trưởng lợn và giảm tỷ lệ mắc bệnh. Đề xuất áp dụng rộng rãi Ade Selplex trong công nghệ chăn nuôi để nâng cao hiệu quả kinh tế và đảm bảo sức khỏe lợn.

4.1. Ứng dụng thực tiễn

Ade Selplex nên được sử dụng rộng rãi trong các trang trại chăn nuôi lợn để tối ưu hóa sản xuất. Chế phẩm này không chỉ giúp cải thiện năng suất mà còn giảm chi phí thuốc thú y, mang lại lợi ích kinh tế lớn cho người chăn nuôi.

4.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về tác động của Ade Selplex trong các giai đoạn khác của chăn nuôi lợn, như giai đoạn vỗ béo và giai đoạn sinh sản tiếp theo. Điều này sẽ giúp hiểu rõ hơn về tiềm năng của chế phẩm trong việc hỗ trợ sinh trưởng và quản lý dinh dưỡng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế. Xu hướng mở rộng quy mô trang trại theo hình thức gia công cho các doanh nghiệp nước ngoài nhằm tận dụng nguồn giống tiến bộ và quy trình kỹ thuật công nghệ cao ngày càng phổ biến. Cùng với mục tiêu sản xuất nguồn "thịt sạch" đảm bảo an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng, ngành chăn nuôi đang chuyển dịch từ việc lạm dụng kháng sinh sang sử dụng các chế phẩm sinh học nhằm phòng trị bệnh, kích thích sinh trưởng, tăng cường sức đề kháng và giảm thiểu độc hại trong chất thải chăn nuôi.

Tuy nhiên, khái niệm chế phẩm sinh học còn tương đối mới so với các loại kháng sinh truyền thống và chưa tạo được niềm tin vững chắc ở người chăn nuôi. Để cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc ứng dụng chế phẩm sinh học ADE-Selplex (chứa selen hữu cơ và các vitamin A, D, E do Công ty TNHH Thuốc thú y Việt Nam - Pharmavet sản xuất năm 2013), đề tài "Ảnh hưởng của chế phẩm sinh học ADE - Selplex trong khẩu phần ăn của lợn nái chửa đến khả năng sản xuất của lợn mẹ, kháng bệnh và sinh trưởng của lợn con, nuôi tại công ty CP Bình Minh, huyện Mỹ Đức, Hà Nội" đã được thực hiện.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài gồm 3 nhiệm vụ cụ thể:

1. Đánh giá hiệu lực của chế phẩm ADE-Selplex đối với khả năng sản xuất của lợn nái ngoại.
2. Đánh giá hiệu lực của chế phẩm ADE-Selplex đối với khả năng kháng bệnh và sinh trưởng của lợn con giống ngoại từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi.
3. Khuyến cáo cho người chăn nuôi lợn sử dụng chế phẩm ADE-Selplex nhằm giảm thiểu việc sử dụng kháng sinh, giảm chi phí thuốc thú y và tăng hiệu quả chăn nuôi.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Lợn nái ngoại giống CP90 giai đoạn chửa từ 85 ngày đến khi đẻ; lợn con ngoại theo mẹ từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi; chế phẩm sinh học ADE-Selplex.
• Phạm vi không gian: Trại lợn thuộc Công ty Cổ phần Bình Minh, xã Phù Lưu Tế, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội.
• Phạm vi thời gian: Từ ngày 25/5/2015 đến ngày 22/11/2015.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý luận và cơ chế sinh học

Nghiên cứu được xây dựng trên hệ thống lý thuyết về sinh lý sinh sản lợn nái, sinh lý sinh trưởng của lợn con và vai trò dinh dưỡng của vitamin cùng khoáng vi lượng:

• Khả năng sản xuất của lợn nái: Đánh giá thông qua số con sơ sinh sống sau 24 giờ, tỷ lệ sống sau 24 giờ, số con cai sữa/lứa, khối lượng sơ sinh toàn ổ, khối lượng toàn ổ lúc 21 ngày tuổi (chỉ tiêu phản ánh sản lượng sữa mẹ đạt đỉnh), sản lượng sữa, tỷ lệ hao mòn và khoảng cách động dục trở lại.
• Đặc điểm sinh lý lợn con theo mẹ: Giai đoạn 0–21 ngày tuổi có tốc độ tăng trọng nhanh nhưng hệ tiêu hóa và miễn dịch chưa hoàn thiện. Lợn con phụ thuộc hoàn toàn vào kháng thể gamma-globulin từ sữa đầu của lợn mẹ trong những ngày đầu đời.
• Vai trò sinh học của Vitamin A, D, E và Selen hữu cơ:
  • Vitamin A ($C_{20}H_{20}O$): Duy trì biểu mô, thị giác, tham gia vào sự phát triển phôi thai và chức năng buồng trứng, nhau thai.
  • Vitamin D ($O_{25}H_{25}$ - phổ biến dạng $D_2$ và $D_3$): Đóng vai trò như hormone điều hòa chuyển hóa Canxi và Photpho, thúc đẩy cốt hóa xương.
  • Vitamin E ($C_{29}H_{50}O_2$): Chất chống oxy hóa trong pha lipid màng tế bào, bảo vệ acid béo chưa no, chống vô sinh và loạn dưỡng cơ.
  • Selen (Se): Là thành phần thiết yếu của enzyme Glutathione peroxidase (GPX), xúc tác phản ứng $2GSH + H_2O_2 \rightarrow GSSG + 2H_2O$, trung hòa gốc tự do trong pha nước. Sự phối hợp giữa Selen và Vitamin E tạo nên hệ thống bảo vệ chống oxy hóa hiệp đồng hoàn chỉnh. Nghiên cứu tham chiếu tiêu chuẩn bổ sung Selen của FDA (0,1–0,3 ppm) và NRC.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thực nghiệm phân lô so sánh, tuân thủ nguyên tắc đồng đều về giống, lứa đẻ, thể trọng và điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng.

Chỉ tiêu bố trí	Lô đối chứng (ĐC)	Lô thí nghiệm (TN)
Số lượng nái theo dõi	3 con	3 con
Giống lợn	CP90	CP90
Lứa đẻ	Lứa 3 – 4	Lứa 3 – 4
Khối lượng nái ban đầu	200 – 220 kg	200 – 220 kg
Khẩu phần cơ sở (KPCS)	Thức ăn hỗn hợp CP dạng viên (566SF, 567SF)	Thức ăn hỗn hợp CP dạng viên (566SF, 567SF)
Bổ sung chế phẩm	Không bổ sung	Bổ sung 20 g ADE-Selplex/con/ngày (chia theo bữa)
Thời gian can thiệp	—	30 ngày cuối kỳ chửa (chửa 85 ngày đến đẻ)
Chăm sóc lợn con	Tập ăn bằng cám 550SF	Tập ăn bằng cám 550SF

Chế phẩm sinh học ADE-Selplex do Công ty Pharmavet sản xuất có các chỉ tiêu thành phần gồm: Selen hữu cơ (23 ppm, giới hạn 18–22 g), Vitamin E (9 g), Vitamin A (9 MIU), Vitamin $D_3$ (0,9 MIU), Glucose (93–95%), độ ẩm $\le 9%$, khoáng không tan trong $HCl \le 0,1%$, không chứa kháng sinh và hormone.

Các công thức tính toán chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật:

• $\text{Tỷ lệ sống sau 24 giờ (%)} = \frac{\text{Số con sống đến 24 giờ}}{\text{Số con đẻ ra còn sống}} \times 100$
• $\text{Tỷ lệ nuôi sống đến cai sữa (%)} = \frac{\text{Số con sống đến cai sữa}}{\text{Số con để lại nuôi}} \times 100$
• $\text{Sinh trưởng tuyệt đối (g/con/ngày)}: A = \frac{W_2 - W_1}{t_2 - t_1}$
• $\text{Sinh trưởng tương đối (%)}: R = \frac{W_2 - W_1}{(W_1 + W_2)/2} \times 100$
• $\text{Chi phí thuốc/kg lợn con (đồng)} = \frac{\text{Tổng chi phí thuốc thú y + chế phẩm}}{\text{Khối lượng toàn đàn lúc 21 ngày tuổi}}$

Phương pháp xử lý số liệu

Toàn bộ số liệu thực nghiệm được xử lý theo phương pháp thống kê sinh vật học bằng phần mềm Minitab 17, tính toán các tham số thống kê cơ bản: giá trị trung bình mẫu ($\bar{X}$), sai số trung bình mẫu ($m_{\bar{x}}$), hệ số biến dị ($C_v%$) và kiểm định mức độ sai khác thống kê.

---

Nội dung chính theo từng chương

PHẦN 1: MỞ ĐẦU

Trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh chăn nuôi trang trại công nghiệp hóa, định hướng sản xuất thịt sạch và giảm thiểu kháng sinh. Xác định rõ mục tiêu nghiên cứu đánh giá hiệu lực của chế phẩm ADE-Selplex đối với sức sản xuất của nái CP90, sức đề kháng và khả năng tăng khối lượng của lợn con 0–21 ngày tuổi, cùng ý nghĩa khoa học và thực tiễn của việc sử dụng selen hữu cơ kết hợp vitamin ADE trong dinh dưỡng chăn nuôi.

PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU

Hệ thống hóa toàn diện các tài liệu khoa học trong và ngoài nước:

• Cơ sở khoa học: Trình bày chi tiết các chỉ tiêu đánh giá sức sản xuất của lợn nái (số con sơ sinh sống, tỷ lệ nuôi sống, khối lượng ổ 21 ngày, khả năng tiết sữa); các yếu tố ảnh hưởng (di truyền giống, thứ tự lứa đẻ, kỹ thuật phối giống lặp cách nhau 10–14 giờ, chế độ dinh dưỡng). Phân tích đặc điểm sinh lý sinh trưởng của lợn con bú sữa, sự thay đổi hàm lượng gamma-globulin huyết thanh sau bú sữa đầu và hiện tượng khủng hoảng sinh trưởng sau 21 ngày tuổi do sản lượng sữa mẹ giảm.
• Dược lý sinh hóa của Vitamin ADE và Selen: Trình bày cấu tạo, chức năng, triệu chứng thiếu hụt/ngộ độc và nhu cầu dinh dưỡng theo tiêu chuẩn NRC, Nhật Bản và Viện Chăn nuôi. Phân tích chi tiết vai trò của selen hữu cơ như coenzyme của enzyme Glutathione peroxidase giúp khử $H_2O_2$ và bảo vệ màng tế bào.
• Tổng quan nghiên cứu: Điểm qua các công trình thế giới (Hidiroglou 1970 về chuyển giao Se qua nhau thai; Mahan và cs 2004 về ưu thế của Se hữu cơ so với Se vô cơ; Piatkowski 1979; nghiên cứu về bệnh Keshan do thiếu Se) và tại Việt Nam (Đàm Trung Bảo 1977; Đặng Hồng Thúy 1982; Phạm Thị Hiền Lương và cs 2012 nghiên cứu chế phẩm Pharselenzym trên lợn nái nâng cao khối lượng sơ sinh 1,04–3,48 kg/ổ).

PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Xác định đối tượng nghiên cứu (lợn nái CP90 chửa 85 ngày đến đẻ, lợn con 0–21 ngày), địa điểm (trang trại CP Bình Minh, Mỹ Đức, Hà Nội) và thời gian (25/5/2015 – 22/11/2015). Mô tả chi tiết sơ đồ bố trí thí nghiệm phân lô so sánh (3 nái/lô), khẩu phần ăn theo từng tuần chửa với thức ăn 566SF, 567SF và thức ăn tập ăn 550SF. Thiết lập hệ thống các chỉ tiêu theo dõi về sinh sản, bệnh học, sinh trưởng (tích lũy, tuyệt đối, tương đối), hạch toán kinh tế và phương pháp xử lý thống kê bằng phần mềm Minitab 17.

PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

Báo cáo kết quả trên hai mảng công việc thực hiện tại cơ sở:

• Công tác phục vụ sản xuất tại trang trại:
  • Công tác chăn nuôi: Chăm sóc nuôi dưỡng lợn nái chửa theo định mức thức ăn (tuần 1–12 ăn 1,5–2 kg/ngày; tuần 13–14 ăn 2,5–3 kg/ngày; tuần 15 trở đi ăn 3,5–4 kg/ngày); chăm sóc nái đẻ và lợn con (cắt rốn, bấm nanh, cắt đuôi, tiêm sắt, thiến lợn đực 4–5 ngày tuổi, tập ăn cám 550SF từ 4–6 ngày tuổi).
  • Thụ tinh nhân tạo: Phát hiện động dục và dẫn tinh nhân tạo theo phương pháp phối lặp cho 87 lợn nái, đạt tỷ lệ thụ thai 97,7% (chỉ 2 con phối lại).
  • Công tác thú y phòng bệnh: Thực hiện nghiêm ngặt quy trình an toàn sinh học (sát trùng phương tiện tỷ lệ 1/400 và 1/200; tiêu độc chuồng bằng Omnicide 320 ml/1000 lít nước 2 lần/ngày; ngâm đan chuồng đẻ bằng NaOH 10%). Tiêm phòng vắc xin đạt độ an toàn 100% với: Sắt + B12 (749 con), phòng Cầu trùng bằng Nova-Coc 5% (1.498 con), phòng Viêm phổi địa phương (1.400 con), Dịch tả Coglapest (171 con), Lở mồm long móng Aftopor (114 con).
  • Công tác điều trị bệnh: Điều trị viêm tử cung cho 32 nái bằng Oxytocin, Analgin, Vetrimoxin (khỏi 100%); điều trị viêm vú cho 6 nái (khỏi 83,33%); điều trị viêm bao khớp do Streptococcus suis cho 15 lợn con bằng Vetrimoxin (khỏi 100%); điều trị phân trắng lợn con do E. coli cho 518 con bằng Ampicol và Nor100 (khỏi 515 con, tỷ lệ 99,42%, chết 3 con).
• Kết quả chuyên đề nghiên cứu chế phẩm ADE-Selplex:
  • Đánh giá ảnh hưởng của chế phẩm ADE-Selplex đến các chỉ tiêu sinh sản của lợn nái (số con đẻ ra, khối lượng sơ sinh, khối lượng 21 ngày tuổi, sản lượng sữa và tỷ lệ động dục lại).
  • Đánh giá khả năng nâng cao sức đề kháng, giảm tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy phân trắng và bệnh đường hô hấp ở lợn con.
  • Phân tích động thái sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối (g/con/ngày) và sinh trưởng tương đối (%) qua các kỳ cân định kỳ 7 ngày/lần.
  • Hạch toán sơ bộ chi phí thuốc thú y và chế phẩm trên mỗi kg lợn con 21 ngày tuổi.

PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ

Tổng kết các kết luận rút ra từ nghiên cứu thực nghiệm và đưa ra khuyến nghị thực tiễn về việc ứng dụng bổ sung chế phẩm sinh học ADE-Selplex vào khẩu phần ăn của lợn nái chửa 30 ngày trước khi đẻ nhằm nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả phục vụ sản xuất và thực nghiệm lâm sàng

Trong quá trình thực tập và triển khai đề tài tại Công ty CP Bình Minh, các kết quả cụ thể về công tác chuyên môn thú y và chăn nuôi được tổng hợp như sau:

Hạng mục chuyên môn	Quy mô thực hiện (con)	Thuốc / Chế phẩm / Vắc xin sử dụng	Tỷ lệ đạt / Tỷ lệ khỏi
Thụ tinh nhân tạo lợn nái	87	Tinh dịch lợn ngoại kiểm tra chất lượng	97,7% (85/87 con đạt)
Tiêm phòng Sắt ($Fe + B_{12}$)	749	Dung dịch Sắt kết hợp Vitamin $B_{12}$	100% an toàn
Phòng bệnh Cầu trùng	1.498	Nova-Coc 5% (uống 1 ml)	100% an toàn
Phòng Viêm phổi địa phương	1.400	Vắc xin Mycoplasma	100% an toàn
Phòng Dịch tả lợn	171	Vắc xin Coglapest	100% an toàn
Phòng Lở mồm long móng	114	Vắc xin Aftopor	100% an toàn
Điều trị Viêm tử cung nái	32	Oxytoxin + Analgin + Vetrimoxin	100% (32/32 con)
Điều trị Viêm vú lợn nái	6	Vắt sữa, chườm nóng, Nor100, Vetrimoxin	83,33% (5/6 con)
Điều trị Viêm bao khớp lợn con	15	Vetrimoxin (1 ml/10 kg TT)	100% (15/15 con)
Điều trị Phân trắng lợn con	518	Ampicol + Nor100 (1 ml/10 kg TT)	99,42% (515/518 con khỏi, 3 chết)

Khuyến nghị kỹ thuật của tác giả

• Liều lượng và cách dùng: Bổ sung chế phẩm sinh học ADE-Selplex vào khẩu phần ăn của lợn nái chửa 30 ngày cuối trước khi đẻ (từ ngày chửa thứ 85 đến khi đẻ) với liều 20 g/con/ngày, chia nhỏ trộn đều vào thức ăn hỗn hợp từng bữa.
• Quản lý dịch tễ: Áp dụng nghiêm ngặt lịch sát trùng chuồng trại bằng Omnicide và vôi bột, định kỳ tiêu độc đan chuồng bằng dung dịch NaOH 10% sau mỗi lứa nuôi để cắt đứt nguồn lây nhiễm vi khuẩn gây bệnh đường ruột và sinh dục.
• Chăm sóc lợn con: Cần cho lợn con bú sữa đầu đầy đủ trong 24 giờ đầu để hấp thu kháng thể gamma-globulin; can thiệp bấm nanh, cắt đuôi sát trùng cẩn thận nhằm tránh nhiễm khuẩn kế phát Streptococcus suis gây viêm khớp.

Đóng góp khoa học và thực tiễn

• Bổ sung dẫn liệu thực nghiệm có giá trị về hiệu quả của nguồn selen hữu cơ kết hợp vitamin ADE đối với năng suất sinh sản của lợn nái ngoại CP90 nuôi trong điều kiện trang trại công nghiệp tại miền Bắc Việt Nam.
• Chứng minh khả năng ứng dụng thực tế của chế phẩm sinh học sản xuất trong nước (ADE-Selplex của Pharmavet) trong việc nâng cao sức đề kháng của lợn con theo mẹ, hỗ trợ giảm áp lực sử dụng kháng sinh phòng trị bệnh, hạ giá thành thuốc thú y và hướng tới quy trình chăn nuôi an toàn sinh học.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu

• Quy mô mẫu thí nghiệm chuyên đề còn tương đối hẹp (3 lợn nái cho mỗi lô đối chứng và thí nghiệm) do điều kiện bố trí tại trang trại sản xuất.
• Thời gian theo dõi lợn con chỉ dừng lại ở mốc 21 ngày tuổi (giai đoạn theo mẹ), chưa đánh giá ảnh hưởng kéo dài của chế phẩm ADE-Selplex đến giai đoạn sau cai sữa và giai đoạn nuôi thịt thương phẩm.
• Nghiên cứu chỉ tiến hành trên một giống lợn nái ngoại (CP90) tại một địa bàn trang trại duy nhất (Công ty CP Bình Minh, Mỹ Đức, Hà Nội).

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Mở rộng quy mô nghiên cứu trên số lượng đàn nái và đàn lợn con lớn hơn nhằm tăng tính đại diện thống kê.
• Tiếp tục theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng, chất lượng quặng thịt và sức kháng bệnh của đàn lợn con ở các giai đoạn sau cai sữa (từ 21 ngày tuổi đến xuất chuồng).
• Khảo nghiệm bổ sung các mức liều lượng khác nhau của chế phẩm ADE-Selplex trên các giống lợn nội và lợn lai khác nhau để hoàn thiện quy trình dinh dưỡng tối ưu.

---

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận tốt nghiệp là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y, Bác sĩ thú y và kỹ thuật viên quản lý trại lợn công nghiệp:

• Tài liệu tham khảo chuyên môn: Cung cấp cơ sở lý thuyết chi tiết, hệ thống về nhu cầu sinh hóa của Selen hữu cơ, Vitamin A, D, E và cơ chế chống oxy hóa màng tế bào của hệ enzyme Glutathione peroxidase.
• Quy trình thực hành trang trại: Bản mô tả chi tiết quy trình quản lý nái chửa, nái đẻ, kỹ thuật đỡ đẻ, bấm nanh, cắt đuôi, tiêm sắt, tập ăn sớm cho lợn con và lịch vắc xin tổng thể của một trang trại công nghiệp quy mô lớn.
• Phác đồ điều trị bệnh: Các phác đồ lâm sàng cụ thể kèm liều lượng thuốc điều trị hiệu quả các bệnh phổ biến tại trại như viêm tử cung, viêm vú ở nái, viêm khớp do liên cầu khuẩn và tiêu chảy phân trắng ở lợn con.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Đề tài được thực hiện trên đối tượng giống lợn nào, tại đâu và trong thời gian bao lâu?

Nghiên cứu được tiến hành trên lợn nái ngoại giống CP90 (chửa từ 85 ngày đến khi đẻ) và đàn lợn con ngoại từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi, tại trang trại của Công ty Cổ phần Bình Minh, xã Phù Lưu Tế, huyện Mỹ Đức, TP. Hà Nội, trong thời gian từ ngày 25/5/2015 đến ngày 22/11/2015.

2. Liều lượng và phương pháp bổ sung chế phẩm ADE-Selplex cho lợn nái thí nghiệm là gì?

Chế phẩm ADE-Selplex được bổ sung với liều lượng 20 g/con/ngày cho lợn nái ở lô thí nghiệm. Chế phẩm dạng bột được chia nhỏ theo số bữa ăn trong ngày và trộn trực tiếp vào thức ăn hỗn hợp của nái trong 30 ngày cuối kỳ chửa (từ ngày chửa 85 đến khi đẻ).

3. Thành phần hoạt chất chính của chế phẩm sinh học ADE-Selplex gồm những gì?

Theo công bố của nhà sản xuất (Công ty TNHH Thuốc thú y Việt Nam - Pharmavet), trong chế phẩm chứa: Selen hữu cơ (23 ppm, giới hạn 18–22 g), Vitamin E (9 g), Vitamin A (9 MIU), Vitamin $D_3$ (0,9 MIU), tá dược Glucose (93–95%), độ ẩm $\le 9%$, khoáng không tan trong $HCl \le 0,1%$, hoàn toàn không có kháng sinh, hormone và dược liệu.

4. Trong công tác phục vụ sản xuất, tác giả đã đạt kết quả điều trị bệnh phân trắng lợn con và viêm tử cung nái như thế nào?

• Đối với bệnh viêm tử cung lợn nái: Đã phát hiện và điều trị cho 32 con bằng phác đồ tiêm Oxytoxin (3–5 ml/con), Analgin (1 ml/10 kg TT) và Vetrimoxin (1 ml/10 kg TT/lần/2 ngày) liên tục 3–6 ngày, đạt tỷ lệ khỏi 100%.
• Đối với bệnh phân trắng lợn con: Đã điều trị cho 518 lợn con bằng thuốc Ampicol và Nor100 (1 ml/10 kg TT) liên tục 3–4 ngày, kết quả 515 con khỏi bệnh (đạt tỷ lệ khỏi 99,42%), 3 con chết do bệnh nặng.

5. Số liệu tiêm phòng vắc xin và thụ tinh nhân tạo trong thời gian thực tập tại trại đạt kết quả ra sao?

Tác giả đã thực hiện thụ tinh nhân tạo cho 87 lợn nái với tỷ lệ phối giống đạt 97,7% (chỉ 2 con phối lại). Thực hiện tiêm phòng an toàn 100% cho đàn lợn gồm: tiêm Sắt + $B_{12}$ cho 749 con, phòng Cầu trùng cho 1.498 con, phòng Viêm phổi địa phương cho 1.400 con, tiêm vắc xin Dịch tả Coglapest cho 171 con và vắc xin Lở mồm long móng Aftopor cho 114 con.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vi Thị Lý đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về vai trò của selen hữu cơ và các vitamin ADE trong dinh dưỡng sinh sản lợn nái và miễn dịch lợn con. Qua phương pháp thực nghiệm phân lô so sánh kết hợp thực hành sản xuất tại Công ty CP Bình Minh, đề tài đã chứng minh hiệu quả thực tế của chế phẩm sinh học ADE-Selplex khi bổ sung 20 g/con/ngày cho nái chửa 30 ngày trước đẻ. Công trình cung cấp các số liệu thực tiễn tin cậy về chăm sóc, phòng trị bệnh và là tài liệu tham khảo có giá trị chuyên môn cho ngành chăn nuôi thú y.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Chăn nuôi là một ngành truyền thống có từ lâu đời ở nước ta. Hiện nay, chăn nuôi ngày càng phát triển mạnh cả về chất lượng và số lượng do tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa được đẩy mạnh để hội nhập với kinh tế quốc tế. Chính vì vậy, chăn nuôi với quy mô trang trại đã được mở rộng theo khuynh hướng nuôi gia công cho doanh nghiệp nước ngoài để tận dụng nguồn giống và áp dụng quy trình kỹ thuật công nghệ cao. Đồng thời, để đáp ứng mục tiêu hướng tới của thế kỷ XXI là sản xuất nguồn “thịt sạch” đảm bảo cho sức khỏe người tiêu dùng, một số công ty đã chú trọng sản xuất các loại chế phẩm sinh học để phòng trị bệnh, kích thích khả năng sinh trưởng, sinh sản, tăng sức đề kháng, giảm một số bệnh đường tiêu hóa, giảm thiểu chất độc hại trong chất thải vật nuôi, vừa an toàn lại hiệu quả cao.

Một trong những chế phẩm sinh học đó có chế phẩm ADE-Selplex, do công ty TNHH thuốc thú y Việt Nam (Pharmarvet) sản xuất năm 2013. Do chế phẩm sinh học vẫn là khái niệm còn rất mới so với sự ra đời của một số loại kháng sinh đã phát hiện từ lâu, chưa thực sự tạo được lòng tin đối với người chăn nuôi, từ thực tế đó chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Ảnh hưởng của chế phẩm sinh học ADE-Selplex trong khẩu phần ăn của lợn nái chửa đến khả năng sản xuất của lợn mẹ, kháng bệnh và sinh trưởng của lợn con, nuôi tại công ty CP Bình Minh, huyện Mỹ Đức, Hà Nội”, nhằm chứng minh cho người chăn nuôi thấy chế phẩm sinh học có nhiều tác dụng và an toàn khi sử dụng. Mục đích của đề tài - Đánh giá được hiệu lực của chế phẩm ADE-Selplex đối với khả năng sản xuất của lợn nái ngoại. e 2 - Đánh giá được hiệu lực của chế phẩm ADE-Selplex đối với khả năng kháng bệnh và sinh trưởng của lợn con giống ngoại từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi.

- Khuyến cáo cho người chăn nuôi lợn sử dụng chế phẩm ADE- Selplex nhằm giảm thiểu việc sử dụng kháng sinh, giảm chi phí thuốc thú y, tăng hiệu quả chăn nuôi. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo. Đóng góp vào nguồn tư liệu về chế phẩm sinh học có chứa selen hữu cơ sử dụng trong chăn nuôi, nhằm nâng cao sức đề kháng và khả năng sản xuất của lợn.

Ý nghĩa thực tiễn - Bổ sung chế phẩm sinh học ADE-Selplex trong khẩu phần ăn của lợn nái góp phần nâng cao năng suất chăn nuôi, giảm chi phí thuốc thú y, nâng cao hiệu quả kinh tế. - Bổ sung chế phẩm sinh học ADE-Selplex đã giảm thiểu sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi, an toàn vệ sinh thực phẩm, hướng tới một nền nông nghiệp bền vững và an toàn sinh học. e 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2.

Khả năng sản xuất của lợn nái 2. Khả năng sản xuất của lợn nái Theo Trần Văn Phùng và cs (2004) [17]: Việc đánh giá khả năng sản xuất của lợn nái được thông qua các chỉ tiêu: * Khả năng sinh sản Khả năng sinh sản của lợn nái được đánh giá thông qua các chỉ tiêu về số lượng và chất lượng. + Số lượng đàn con - Số con sơ sinh còn sống đến 24 giờ/lứa đẻ Đây là chỉ tiêu kinh tế rất quan trọng. Nó phụ thuộc vào khả năng đẻ nhiều hay ít của giống, trình độ kỹ thuật của dẫn tinh viên và điều kiện nuôi dưỡng chăm sóc nái chửa.

Trong vòng 24 giờ sau khi sinh ra, những lợn con không đạt khối lượng sơ sinh trung bình của giống (quá bé), không phát dục hoàn toàn, dị dạng… thì sẽ bị loại thải. Ngoài ra, do lợn con mới sinh, chưa nhanh nhẹn, dễ bị lợn mẹ đè chết. - Tỷ lệ sống Tỷ lệ sống của lợn con sau 24 giờ được tính theo công thức sau Số con sống đến 24 giờ Tỷ lệ sống (%) = x 100 Số con đẻ ra còn sống - Số lợn con cai sữa/lứa Đây là chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật rất quan trọng, quyết định năng suất trong chăn nuôi lợn nái. Nó phụ thuộc vào kỹ thuật chăn nuôi lợn con bú sữa, khả năng tiết sữa, khả năng nuôi con của lợn mẹ và khả năng hạn chế các yếu tố gây bệnh cho lợn con.

e 4 Số con sống đến cai sữa Tỷ lệ nuôi sống đến cai sữa (%) = x 100 Số con để lại nuôi - Số lợn con cai sữa/nái/năm Chỉ tiêu này đánh giá tổng quát nhất để đánh giá năng suất chăn nuôi lợn nái. Chỉ tiêu này phụ thuộc vào thời gian cai sữa lợn con và số lượng lợn con cai sữa trong mỗi lứa đẻ. Nếu cai sữa sớm sẽ tăng số lứa đẻ/nái/năm và tăng số lợn con cai sữa trong mỗi lứa thì số lượng lợn con cai sữa/nái/năm sẽ cao và ngược lại. + Chất lượng đàn con Theo Nguyễn Thiện và cs (1998) [21]cho rằng việc đánh giá chất lượng đàn con dựa vào các chỉ tiêu như sau: - Khối lượng sơ sinh toàn ổ Là khối lượng của lợn con được cân ngay sau khi đẻ ra, đã được cắt rốn, lau khô và trước khi cho bú lần đầu tiên.

Khối lượng sơ sinh toàn ổ là chỉ tiêu nói lên khả năng nuôi dưỡng thai của lợn mẹ, đặc điểm giống, kỹ thuật chăm sóc quản lý và phòng bệnh cho lợn nái chửa. Do đó, thành tích này phụ thuộc cả vào phần của lợn nái và phần nuôi dưỡng của con người. - Khối lượng 21 ngày toàn ổ. Là khối lượng toàn ổ lúc 21 ngày tuổi là chỉ tiêu đánh giá tăng trọng của lợn con và là chỉ tiêu đánh giá khả năng tiết sữa của lợn mẹ.

Khả năng tiết sữa của lợn mẹ đạt cao nhất vào ngày thứ 21, sau đó giảm dần. Theo Phạm Hữu Doanh và cs (2003) [5]: Khối lượng toàn ổ lúc 21 ngày tuổi là chỉ tiêu đánh giá khả năng cho sữa của lợn mẹ. Vì sản lượng sữa của lợn mẹ cao nhất lúc 21 ngày tuổi sau khi đẻ. Khối lượng toàn ổ cao thì sản lượng tiết sữa của lợn mẹ cao.

Khối lượng lợn con tăng lúc 21 ngày tuổi gấp 5 - 8 lần khối lượng lúc sơ sinh. Nó phụ thuộc vào khả năng tiết sữa và chọn làm giống của lợn nái. e 5 - Khối lượng cai sữa toàn ổ Ngoài chỉ tiêu số con cai sữa trên lứa, khối lượng toàn ổ lúc cai sữa cũng là chỉ tiêu quan trọng để đánh giá đầy đủ năng suất chăn nuôi lợn nái. Khối lượng lợn con cai sữa phụ thuộc rất lớn vào khối lượng sơ sinh và là cơ sở cho việc nâng cao khối lượng xuất chuồng sau này.

* Khả năng tiết sữa Khả năng tiết sữa là một chỉ tiêu quan trọng khi đánh giá sức sản suất của lợn nái, vì nó ảnh hưởng đến tỷ lệ nuôi sống cũng như khối lượng cai sữa của lợn con sau này. Quy luật tiết sữa của lợn mẹ có đặc điểm là năng suất sữa tăng dần từ lúc mới đẻ và đạt sản lượng cao nhất vào lúc 21 ngày tuổi, sau đó giảm dần. Căn cứ vào đặc điểm này, trong thực tế sản xuất người ta lấy khối lượng lợn con toàn ổ lúc 21 ngày tuổi để đánh giá khả năng tiết sữa của lợn mẹ. Qua theo dõi, sản lượng và chất lượng sữa ở các vị trí vú khác nhau cũng không giống nhau.

Các vú ở phía trước ngực sản lượng sữa cao, phẩm chất tốt còn các vú phía sau nhìn chung thấp. Theo Trương Lăng (2003) [11]: vú trước lượng sữa tiết ra nhiều hơn. Trong chu kỳ tiết sữa, lợn con bú vú sau được 32 - 39 kg sữa thì lợn con bú vú trước được khoảng 36 - 45 kg sữa, vì oxytoxin theo máu đến tuyến vú phía trước sớm hơn, kéo dài hơn nên vú trước nhiều sữa hơn. Theo Trần Văn Thịnh (1982) [23] cho rằng thức ăn đầu tiên của lợn con là sữa đầu.

Sữa đầu có màu trong hơi vàng và đặc, tiết ra trong 2 - 3 ngày đầu khi đẻ. Trong sữa đầu, các thành phần hoá học đều đặc hơn sữa thường như: lượng protein gấp 3 lần sữa thường (17 - 18% so với 5 - 6%). Trên 50% protein của sữa đầu là globulin, đặc biệt là  - globulin. Hàm lượng  - globulin giảm rất nhanh, sau 12 giờ đã giảm đi 3/4,  - globulin là thành phần quan trọng tạo nên sức đề kháng chống đỡ bệnh tật của lợn con sơ sinh.

e 6 Theo Từ Quang Hiển và cs (2001) [8], nhất thiết lợn con sơ sinh cần phải được bú sữa đầu giúp cho lợn con có sức đề kháng chống bệnh. Trong sữa đầu có albumin và globulin cao hơn sữa thường, đây là các chất chủ yếu giúp cho lợn con có sức đề kháng. Vì thế cần cho lợn con bú sữa trong ba ngày đầu, đảm bảo được toàn bộ số con trong ổ được bú hết lượng sữa đầu của lợn mẹ. Khả năng tiết sữa của lợn mẹ giảm rõ rệt sau 3 tuần tiết sữa nuôi con.

Đồng thời, hàm lượng các chất khoáng đặc biệt là sắt và canxi còn rất ít, không đủ đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của lợn con. Lúc này mâu thuẫn giữa khả năng cung cấp sữa của lợn mẹ và nhu cầu dinh dưỡng của lợn con nảy sinh. Đó cũng là lúc ta cần bổ sung thức ăn sớm cho lợn con (Từ Quang Hiển và cs, 2001) [8]. Để lợi dụng khả năng tiết sữa của lợn mẹ, người ta thường cho lợn con cai sữa sớm vào ngày thứ 21 hoặc ngày thứ 28, hoặc ngày thứ 42… tuỳ theo trình độ chăn nuôi của từng cơ sở (Nguyễn Thiện và cs, 1996) [20].

Sản lượng sữa của lợn mẹ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như thức ăn, chăm sóc nuôi dưỡng… Vì vậy, trong giai đoạn lợn mẹ nuôi con thì thức ăn cho lợn mẹ cần đủ chất dinh dưỡng. Chăm sóc lợn mẹ ăn với khẩu phần đầy đủ chất dinh dưỡng không ngừng nâng cao sản lượng sữa mà còn giảm tỷ lệ hao mòn của lợn mẹ.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến sức sản xuất của lợn nái * Giống và cá thể - Giống là yếu tố quyết định đến sức sản xuất của lợn nái, giống và đặc tính của nó gắn liền với năng suất sinh sản. Các giống lợn khác nhau cho năng suất sinh sản khác nhau. Ví dụ: Lợn Móng Cái đẻ từ 12 - 14 con/lứa.

Lợn Yorkshire đẻ từ 11 - 12 con/lứa.