Ảnh hưởng của hiệp định thương mại tự do asean trung quốc acfta đến nhập khẩu hàng hóa từ thị trường trung quốc của công ty cổ phần thương mại và dịch vụ hbs việt nam

Hội nhập kinh tế quốc tế đóng vai trò then chốt trong phát triển Việt Nam. 69 trang · Trường Đại Học Thương Mại · 2024.

• Tác giả: Đỗ Thị Ánh Nguyệt
• Người hướng dẫn: Ths. Lê Quốc Cường
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Kinh Tế & Kinh Doanh Quốc Tế
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Hiệp Định Thương Mại Tự Do Asean – Trung Quốc (ACFTA) Đến Nhập Khẩu Hàng Hóa Từ Thị Trường Trung Quốc Của Công Ty Cổ Phần Thương Mại Và Dịch Vụ HBS Việt Nam
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 1.3. Mục đích nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5. Phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.7. Kết cấu bài khóa luận
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NHẬP KHẨU HÀNG HÓA VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO ĐẾN NHẬP KHẨU HÀNG HOÁ CỦA DOANH NGHIỆP
• 2.1. Tổng quan về nhập khẩu
• 2.2. Khái niệm về nhập khẩu
• 2.3. Vai trò của nhập khẩu
• 2.4. Các hình thức của nhập khẩu
• 2.5. Tổng quan về Hiệp định Thương mại tự do
• 2.6. Các nội dung cơ bản
• 2.7. Ảnh hưởng của Hiệp định Thương mại tự do đến nhập khẩu hàng hóa của doanh nghiệp
• 2.7.1. Ảnh hưởng của quy định về thuế quan
• 2.7.2. Ảnh hưởng của quy định phi thuế quan
• 2.7.3. Ảnh hưởng của các quy định khác
• 2.8. Phân định nội dung nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG ẢNH HƯỞNG CỦA HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO ASEAN - TRUNG QUỐC (ACFTA) ĐẾN NHẬP KHẨU HÀNG HÓA TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN THƯƠNG MẠI VÀ DỊCH VỤ HBS VIỆT NAM
• 3.1. Khái quát vê Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ HBS Việt Nam
• 3.2. Khái quát quá trình hình thành và phát triển
• 3.3. Khái quát hoạt động kinh doanh của Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ HBS Việt Nam
• 3.4. Tổng quan về Hiệp định Thương mại tự do ASEAN – Trung Quốc (ACFTA)
• 3.4.1. Khái quát quá trình hình thành và phát triển
• 3.4.2. Các quy định của ACFTA ảnh hưởng tới nhập khẩu hàng hóa của doanh nghiệp
• 3.5. Thực trạng nhập khẩu hàng hóa từ thị trường Trung Quốc tại Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ HBS Việt Nam
• 3.5.1. Khái quát về hoạt động nhập khẩu của doanh nghiệp từ thị trường Trung Quốc
• 3.5.2. Đặc điểm thị trường Trung Quốc
• 3.5.3. Kim ngạch nhập khẩu của doanh nghiệp từ thị trường Trung Quốc
• 3.5.4. Mặt hàng nhập khẩu của doanh nghiệp từ thị trường Trung Quốc
• 3.5.5. Thực trạng nhập khẩu hàng hóa từ thị trường Trung Quốc của công ty
• 3.6. Thực trạng ảnh hưởng của Hiệp định Thương mại tự do ASEAN- Trung Quốc (ACFTA) đến nhập khẩu hàng hoá của công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ HBS Việt Nam
• 3.6.1. Phi thuế quan
• 3.6.2. Các quy định khác
• 3.7. Đánh giá ảnh hưởng của Hiệp định Thương mại tự do ASEAN - Trung Quốc đến nhập khẩu hàng hóa tại Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ HBS Việt Nam
• 3.7.1. Ảnh hưởng tích cực
• 3.7.2. Ảnh hưởng tiêu cực
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP ĐỂ NÂNG CAO HIỆU QUẢ NHẬP KHẨU HÀNG HÓA TỪ THỊ TRƯỜNG TRUNG QUỐC CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN THƯƠNG MẠI VÀ DỊCH VỤ HBS VIỆT NAM
• 4.1. Định hướng phát triển nhập khẩu hàng hóa từ thị trường Trung Quốc của công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ HBS Việt Nam trong bối cảnh thực thi Hiệp định Thương mại tự do ASEAN - Trung Quốc (ACFTA)
• 4.2. Đề xuất giải pháp để nâng cao hiệu quả nhập khẩu hàng hóa từ Trung Quốc của công ty Cổ phần Thương mại và dịch vụ HBS Việt Nam trong bối cảnh thực thi ACFTA
• 4.2.1. Tận dụng ưu đãi từ việc cắt giảm thuế quan trong bối cảnh thực thi Hiệp định Thương mại tự do ASEAN – Trung Quốc (ACFTA)
• 4.2.2. Đáp ứng tốt hơn quy định phi thuế quan trong Hiệp định Thương mại tự do ASEAN – Trung Quốc (ACFTA)
• 4.2.3. Các giải pháp khác
• 4.2.4. Một số kiến nghị đối với các cơ quan ban ngành
• 4.2.4.1. Đối với Nhà nước
• 4.2.4.2. Đối với ngân hàng
• 4.2.4.3. Đối với Tổng cục Hải quan
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• MINH CHỨNG THAM GIA THI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ảnh Hưởng ACFTA Đến HBS Việt Nam

Hội nhập kinh tế quốc tế đóng vai trò then chốt trong phát triển Việt Nam. Từ năm 1995, việc gia nhập ASEAN đánh dấu bước đột phá trong tư duy đối ngoại. Cùng với xu hướng hội nhập mạnh mẽ, Việt Nam đã tham gia nhiều tổ chức quốc tế, ký kết các Hiệp định Thương mại tự do (FTA), thiết lập quan hệ hợp tác với nhiều quốc gia. Hội nhập kinh tế quốc tế đã giúp Việt Nam mở rộng quan hệ, nâng cao uy tín, thúc đẩy kinh tế phát triển, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, mở rộng thị trường xuất nhập khẩu hàng hóa. Các FTA được ví như những "tuyến đường cao tốc" để nền kinh tế Việt Nam hội nhập sâu rộng và tăng trưởng vượt bậc. Tính đến tháng 5/2024, Việt Nam đã ký kết, thực thi và đang đàm phán tổng cộng 19 Hiệp định thương mại tự do, trong đó có Hiệp định Thương mại tự do ASEAN - Trung Quốc (ACFTA).

Kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao, hợp tác kinh tế giữa Việt Nam - Trung Quốc đã có nhiều bước tiến nhanh chóng và ngày càng sâu sắc, đặc biệt trong lĩnh vực xuất nhập khẩu hàng hóa. Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong ASEAN. Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất và là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của Việt Nam. Sự tương đồng và vị trí địa lý gần gũi là điều kiện thuận lợi để hai nước phát triển quan hệ kinh tế. Trung Quốc được xem là thị trường vô cùng quan trọng của Việt Nam. Việc ký kết ACFTA càng tạo điều kiện hơn nữa cho Việt Nam thiết lập quan hệ hợp tác kinh tế với Trung Quốc. Là công ty nhập khẩu hàng hóa từ Trung Quốc, mỗi năm kim ngạch nhập khẩu của HBS Việt Nam vô cùng lớn. Tận dụng ACFTA sẽ giúp công ty thu được những cơ hội, lợi ích trong nhập khẩu. Do đó, đề tài "Ảnh hưởng của ACFTA đến nhập khẩu hàng hóa từ thị trường Trung Quốc của HBS Việt Nam" được lựa chọn để nghiên cứu.

1.1. Vai Trò Của ACFTA Trong Thương Mại Việt Nam

Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật nhờ hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt là thông qua các Hiệp định Thương mại Tự do. Theo Nguyễn Trí Dương và Võ Trí Thanh trong "Further ASEAN – China Cooperation for Joint Prosperity", giai đoạn 2011-2022, xuất nhập khẩu của Việt Nam tăng trưởng liên tục, với xuất khẩu đạt tốc độ tăng trung bình 14,6% mỗi năm và nhập khẩu tăng trưởng trung bình 12,8%. Những kết quả này có được nhờ nỗ lực thúc đẩy thương mại thông qua những FTA lớn, trong đó có ACFTA. Tuy nhiên, bên cạnh những tích cực, tác giả cũng đề cập đến những hạn chế của ACFTA, như sự thiếu hài hòa với RCEP và tỷ lệ sử dụng ACFTA của Việt Nam còn hạn chế so với các Hiệp định khác.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Thị Trường Trung Quốc Với HBS Việt Nam

Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam, đồng thời là đối tác thương mại quan trọng. Việc HBS Việt Nam nhập khẩu hàng hóa từ Trung Quốc mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng đặt ra những thách thức. Theo TS. Bùi Thị Minh Nguyệt và ThS. Trần Văn Hùng, Việt Nam nhập khẩu lượng hàng hóa rất lớn từ Trung Quốc, và tình hình nhập siêu của Việt Nam từ Trung Quốc liên tục gia tăng. Cơ cấu mặt hàng chủ yếu mà Việt Nam nhập khẩu từ Trung Quốc là nguyên vật liệu phục vụ sản xuất xuất khẩu và hàng phụ trợ công nghiệp.

II. Thách Thức Khi Nhập Khẩu Hàng Trung Quốc Theo ACFTA

Mặc dù ACFTA mang lại nhiều cơ hội, nhưng cũng tiềm ẩn những thách thức đối với HBS Việt Nam. Các thách thức này có thể đến từ sự cạnh tranh gay gắt hơn, các quy định về phi thuế quan, và những thay đổi trong chính sách thương mại. Việc nắm bắt và ứng phó hiệu quả với những thách thức này là rất quan trọng để HBS Việt Nam có thể tận dụng tối đa lợi ích từ ACFTA.

Theo nghiên cứu của Yu Sheng, Hsiao Chink Tang, and Xinpeng Xu, Hiệp định Thương mại tự do dẫn đến mức tăng cao hơn đáng kể thương mại song phương giữa ASEAN và Trung Quốc, hơn mức trọng lực thông thường mô hình dự đoán. Sự gia tăng tập trung ở các nước ASEAN có nền kinh tế mạnh trong liên kết công nghiệp với Trung Quốc. Điều này có nghĩa là HBS Việt Nam cần có chiến lược phù hợp để cạnh tranh với các doanh nghiệp khác trong khu vực.

2.1. Cạnh Tranh Gay Gắt Từ Các Doanh Nghiệp Trung Quốc

Việc giảm thuế theo ACFTA tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận thị trường Việt Nam dễ dàng hơn. Điều này dẫn đến sự cạnh tranh gay gắt hơn cho các doanh nghiệp Việt Nam, bao gồm cả HBS Việt Nam. Để tồn tại và phát triển, HBS Việt Nam cần nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện chất lượng sản phẩm, và xây dựng thương hiệu mạnh.

2.2. Rào Cản Phi Thuế Quan Và Các Quy Định Thương Mại

ACFTA không chỉ bao gồm các quy định về thuế, mà còn có các quy định về phi thuế quan, như các tiêu chuẩn kỹ thuật, các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm, và các quy định về xuất xứ hàng hóa. HBS Việt Nam cần phải tuân thủ các quy định này để có thể nhập khẩu hàng hóa từ Trung Quốc một cách hợp pháp. Việc không tuân thủ có thể dẫn đến việc hàng hóa bị trả lại, hoặc bị phạt.

III. Cách HBS Việt Nam Tận Dụng Cơ Hội Từ ACFTA

Để tận dụng tối đa cơ hội từ ACFTA, HBS Việt Nam cần có một chiến lược rõ ràng và hiệu quả. Chiến lược này nên bao gồm việc nghiên cứu thị trường, tìm kiếm nguồn cung ứng phù hợp, xây dựng mối quan hệ tốt với các đối tác Trung Quốc, và cải thiện quy trình nhập khẩu.

Theo Thinh Tien Bui và Hung Tran Van, ACFTA có tác động tích cực đến tạo lập và chuyển hướng thương mại đối với xuất khẩu của tất cả các thành viên ACFTA, bao gồm cả Việt Nam. Bên cạnh đó, ACFTA đóng vai trò then chốt trong xuất khẩu nội vùng và xuất khẩu ngoài khu vực của Việt Nam và các thành viên khác của ACFTA.

3.1. Nghiên Cứu Thị Trường Và Lựa Chọn Mặt Hàng Nhập Khẩu

HBS Việt Nam cần nghiên cứu kỹ thị trường Việt Nam để xác định nhu cầu của người tiêu dùng, xu hướng tiêu dùng, và các đối thủ cạnh tranh. Dựa trên kết quả nghiên cứu, công ty có thể lựa chọn các mặt hàng nhập khẩu phù hợp, có tiềm năng tăng trưởng, và có lợi thế cạnh tranh.

3.2. Xây Dựng Quan Hệ Với Các Đối Tác Trung Quốc Uy Tín

Việc xây dựng mối quan hệ tốt với các đối tác Trung Quốc là rất quan trọng để HBS Việt Nam có thể đảm bảo nguồn cung ổn định, chất lượng hàng hóa, và giá cả cạnh tranh. Công ty nên tìm kiếm các nhà cung cấp uy tín, có kinh nghiệm, và có khả năng đáp ứng các yêu cầu của công ty.

3.3. Cải Thiện Quy Trình Nhập Khẩu Và Logistics

HBS Việt Nam cần cải thiện quy trình nhập khẩu và logistics để giảm thiểu chi phí, thời gian, và rủi ro. Công ty có thể sử dụng các công nghệ mới, như phần mềm quản lý chuỗi cung ứng, để theo dõi và quản lý hàng hóa một cách hiệu quả. Công ty cũng nên tìm kiếm các đối tác logistics có kinh nghiệm và uy tín.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Nhập Khẩu Hàng Trung Quốc

Để nâng cao hiệu quả nhập khẩu hàng hóa từ Trung Quốc trong bối cảnh ACFTA, HBS Việt Nam cần thực hiện đồng bộ các giải pháp, bao gồm giải pháp về chính sách, giải pháp về quản trị, và giải pháp về công nghệ.

Theo PGS. Phạm Thái Quốc, để tận dụng ACFTA, cần phải có những kiến nghị về định hướng phát triển cho quan hệ Việt - Trung. Điều này đòi hỏi sự nỗ lực của cả hai bên, cũng như sự chủ động của các doanh nghiệp.

4.1. Tối Ưu Hóa Các Ưu Đãi Thuế Quan Theo ACFTA

HBS Việt Nam cần nắm vững các quy định về thuế quan trong ACFTA để có thể tận dụng tối đa các ưu đãi. Công ty cần xác định các mặt hàng được hưởng ưu đãi, các điều kiện để được hưởng ưu đãi, và các thủ tục để được hưởng ưu đãi. Công ty cũng nên theo dõi các thay đổi trong chính sách thuế để có thể điều chỉnh chiến lược kinh doanh một cách kịp thời.

4.2. Đảm Bảo Tuân Thủ Các Quy Định Về Phi Thuế Quan

HBS Việt Nam cần đảm bảo tuân thủ các quy định về phi thuế quan, như các tiêu chuẩn kỹ thuật, các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm, và các quy định về xuất xứ hàng hóa. Công ty cần tìm hiểu kỹ các quy định này, chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ cần thiết, và kiểm tra kỹ chất lượng hàng hóa trước khi nhập khẩu.

4.3. Ứng Dụng Công Nghệ Để Quản Lý Chuỗi Cung Ứng

HBS Việt Nam có thể ứng dụng công nghệ để quản lý chuỗi cung ứng một cách hiệu quả hơn. Công ty có thể sử dụng các phần mềm quản lý chuỗi cung ứng để theo dõi và quản lý hàng hóa từ nhà cung cấp đến khách hàng. Công ty cũng có thể sử dụng các công nghệ mới, như Internet of Things (IoT) và blockchain, để cải thiện tính minh bạch và an toàn của chuỗi cung ứng.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Về Ảnh Hưởng ACFTA Đến HBS

Nghiên cứu này đã đánh giá tác động của ACFTA đến hoạt động nhập khẩu hàng hóa của HBS Việt Nam. Kết quả cho thấy ACFTA mang lại cả cơ hội và thách thức cho công ty. Để tận dụng tối đa cơ hội và giảm thiểu thách thức, HBS Việt Nam cần có một chiến lược kinh doanh phù hợp và hiệu quả.

Theo TS. Bùi Thị Minh Nguyệt và ThS. Trần Văn Hùng, cần phải có những giải pháp để giúp hạn chế vấn đề nhập siêu từ Trung Quốc. Điều này đòi hỏi sự nỗ lực của cả doanh nghiệp và chính phủ.

5.1. Đánh Giá Tác Động Tích Cực Của ACFTA Đến HBS Việt Nam

ACFTA đã giúp HBS Việt Nam giảm chi phí nhập khẩu nhờ vào việc giảm thuế quan. Điều này giúp công ty tăng lợi nhuận và cải thiện năng lực cạnh tranh. Ngoài ra, ACFTA cũng giúp công ty mở rộng thị trường, tiếp cận các nguồn cung ứng mới, và đa dạng hóa sản phẩm.

5.2. Nhận Diện Các Thách Thức Do ACFTA Đặt Ra Cho HBS Việt Nam

ACFTA cũng đặt ra những thách thức cho HBS Việt Nam, như sự cạnh tranh gay gắt hơn từ các doanh nghiệp Trung Quốc, các quy định về phi thuế quan, và những thay đổi trong chính sách thương mại. Để vượt qua những thách thức này, HBS Việt Nam cần nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện chất lượng sản phẩm, và xây dựng thương hiệu mạnh.

VI. Tương Lai Và Giải Pháp Nhập Khẩu Hàng Trung Quốc Hiệu Quả

Trong tương lai, ACFTA sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc. Để nhập khẩu hàng hóa từ Trung Quốc hiệu quả hơn, HBS Việt Nam cần chủ động thích ứng với những thay đổi trong môi trường kinh doanh, đầu tư vào công nghệ, và xây dựng mối quan hệ tốt với các đối tác.

Theo Nguyễn Trí Dương và Võ Trí Thanh, cần có những biện pháp khắc phục những tồn đọng của ACFTA. Điều này đòi hỏi sự hợp tác giữa các nước thành viên, cũng như sự tham gia tích cực của các doanh nghiệp.

6.1. Dự Báo Xu Hướng Thương Mại Việt Nam Trung Quốc Trong Tương Lai

Quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc dự kiến sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Điều này được thúc đẩy bởi sự tăng trưởng kinh tế của cả hai nước, sự hội nhập khu vực, và các Hiệp định Thương mại Tự do. HBS Việt Nam cần nắm bắt xu hướng này để có thể tận dụng tối đa cơ hội.

6.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Để HBS Việt Nam Phát Triển Bền Vững

Để phát triển bền vững, HBS Việt Nam cần tập trung vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu mạnh, và bảo vệ môi trường. Công ty cũng cần chú trọng đến việc phát triển nguồn nhân lực, đào tạo nhân viên, và xây dựng văn hóa doanh nghiệp.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế khởi đầu từ khi gia nhập ASEAN năm 1995, Việt Nam đã ký kết, thực thi và đang đàm phán 19 Hiệp định Thương mại tự do (FTA) tính đến tháng 5 năm 2024, trong đó có 16 FTA đã có hiệu lực. Trong mạng lưới các FTA này, Hiệp định Thương mại tự do ASEAN – Trung Quốc (ACFTA) giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Quan hệ kinh tế - thương mại Việt Nam – Trung Quốc ghi nhận vị trí đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong khối ASEAN và thứ tư trên toàn cầu; đồng thời, Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam. Sự gần gũi về địa lý và tương đồng kinh tế tạo điều kiện thuận lợi cho dòng luân chuyển hàng hóa.

Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ HBS Việt Nam là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực ngoại thương, chuyên cung ứng dịch vụ nhập khẩu ủy thác, mua hộ hàng hóa qua các sàn thương mại điện tử Trung Quốc và phân phối các nhóm hàng máy móc, thiết bị cơ khí, linh kiện phụ trợ cho thị trường nội địa. Việc tận dụng các cam kết cắt giảm thuế quan và quy tắc xuất xứ trong khuôn khổ ACFTA là nhân tố quyết định đến chi phí, giá thành và năng lực cạnh tranh của công ty. Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đỗ Thị Ánh Nguyệt (Khoa Kinh tế & Kinh doanh Quốc tế, Trường Đại học Thương mại) được thực hiện nhằm phân tích thực trạng tác động của ACFTA đến hoạt động nhập khẩu của HBS Việt Nam, từ đó xác định cơ hội, thách thức và đề xuất giải pháp cụ thể.

Mục đích nghiên cứu của khóa luận được phân định thành hai nhóm nhiệm vụ:

• Về lý thuyết:
  1. Nghiên cứu những lý luận về nhập khẩu, Hiệp định thương mại tự do và những tác động, ảnh hưởng của Hiệp định thương mại tự do đến nhập khẩu hàng hóa của doanh nghiệp.
  2. Nghiên cứu thực trạng ảnh hưởng của Hiệp định thương mại tự do ASEAN - Trung Quốc (ACFTA) đến nhập khẩu hàng hóa tại Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ HBS Việt Nam.
  3. Đánh giá ảnh hưởng của Hiệp định Thương mại tự do ASEAN - Trung Quốc đến hoạt động nhập khẩu hàng hóa tại Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ HBS Việt Nam.
  4. Định hướng phát triển nhập khẩu hàng hóa từ thị trường Trung Quốc của Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ HBS Việt Nam trong bối cảnh thực thi Hiệp định Thương mại tự do ASEAN - Trung Quốc (ACFTA).
  5. Đề xuất giải pháp và kiến nghị nhằm tận dụng cơ hội, hạn chế thách thức trong quá trình thực hiện Hiệp định.
• Về thực tiễn: Đề xuất các giải pháp khả thi cho doanh nghiệp và kiến nghị đối với các cơ quan quản lý nhà nước, ngân hàng thương mại, cơ quan hải quan nhằm nâng cao hiệu quả nhập khẩu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề lý luận và thực tiễn về tác động của Hiệp định ACFTA đến hoạt động nhập khẩu hàng hóa của Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ HBS Việt Nam.
• Phạm vi nội dung: Tác động của ACFTA đến hoạt động nhập khẩu hàng hóa, tập trung sâu vào nhóm sản phẩm công nghiệp phụ trợ gồm máy móc, thiết bị, dây chuyền sản xuất, linh kiện và vật tư tiêu hao.
• Phạm vi không gian: Hoạt động nhập khẩu từ thị trường Trung Quốc của Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ HBS Việt Nam (trụ sở tại Hà Nội).
• Phạm vi thời gian: Phân tích số liệu thứ cấp giai đoạn từ năm 2020 đến tháng 6 năm 2024.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng lý luận dựa trên các quy định pháp luật và giáo trình học thuật chuyên ngành ngoại thương:

• Khái niệm và bản chất nhập khẩu: Trích dẫn định nghĩa tại Khoản 2, Điều 28 của Luật Thương mại năm 2005 ("Nhập khẩu hàng hóa là việc hàng hoá được đưa vào lãnh thổ Việt Nam từ nước ngoài hoặc từ khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật") và Giáo trình Kinh doanh quốc tế (2021) do PGS. Doãn Kế Bôn và TS. Lê Thị Việt Nga chủ biên (Trường Đại học Thương mại).
• Hệ thống hóa các hình thức nhập khẩu: Nhập khẩu trực tiếp (tự doanh), nhập khẩu ủy thác, nhập khẩu liên doanh, nhập khẩu đổi hàng, nhập khẩu tái xuất và nhập khẩu theo đơn đặt hàng.
• Khung lý thuyết về FTA: Bản chất, phân loại FTA (song phương, khu vực, truyền thống, thế hệ mới) và ba nhóm cam kết cơ bản gồm: cam kết thương mại hàng hóa (thuế quan, quy tắc xuất xứ, rào cản phi thuế quan), cam kết thương mại dịch vụ và các cam kết về đầu tư, sở hữu trí tuệ, tính minh bạch.
• Cơ sở pháp lý ACFTA: Hiệp định Khung về hợp tác kinh tế toàn diện ASEAN – Trung Quốc (ký kết 11/2002), Hiệp định Thương mại Hàng hóa (TIG, hiệu lực 7/2005), Hiệp định Thương mại Dịch vụ (TIS, hiệu lực 7/2007), Hiệp định Đầu tư (hiệu lực 2/2010), Nghị định thư sửa đổi Hiệp định khung (hiệu lực 5/2016) và Thông tư số 06/2020/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ về công bố hợp quy và kiểm tra chất lượng sản phẩm hàng hóa nhóm 2.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai thuần túy qua xử lý dữ liệu thứ cấp:

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Tập hợp báo cáo tài chính, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, cơ cấu mặt hàng và doanh thu từ Phòng Kế toán và Phòng Hành chính – Nhân sự của Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ HBS Việt Nam; số liệu thống kê xuất nhập khẩu từ Tổng cục Hải quan Việt Nam; văn bản biểu thuế và quy tắc xuất xứ ACFTA từ Trung tâm WTO; các công trình nghiên cứu và báo chí chuyên ngành (Báo Nhân Dân, Báo Điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam).
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Kết hợp phương pháp phân tích - tổng hợp - đánh giá nhằm làm sáng tỏ các mối quan hệ tác động của hiệp định đến hoạt động ngoại thương; phương pháp so sánh đối chiếu số liệu theo chuỗi thời gian (2020 – 6/2024) để đo lường biến động kim ngạch, doanh thu, lợi nhuận và biến động thuế suất thực tế của các dòng sản phẩm tiêu biểu.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan của vấn đề nghiên cứu

Chương mở đầu trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh thương mại song phương Việt Nam – Trung Quốc phát triển mạnh mẽ. Tác giả tiến hành lược khảo có hệ thống 5 công trình nghiên cứu tiêu biểu:

1. Nghiên cứu của Nguyễn Trí Dương và Võ Trí Thanh (chương 6 trong ấn phẩm Further ASEAN – China Cooperation for Joint Prosperity: Envisioning ACFTA 3.0 in the Digital Era) phân tích tăng trưởng xuất nhập khẩu giai đoạn 2011–2022 (xuất khẩu tăng bình quân 14,6%/năm, nhập khẩu tăng 12,8%/năm) và chỉ ra hạn chế về tính hài hòa với RCEP cùng tỷ lệ tận dụng ưu đãi ACFTA.
2. Công trình của PGS. Phạm Thái Quốc (Khu vực mậu dịch tự do ASEAN - Trung Quốc: Một số đánh giá bước đầu) làm rõ các giai đoạn phát triển và lợi ích thương mại hai bên.
3. Nghiên cứu của Thinh Tien Bui và Hung Tran Van sử dụng mô hình trọng lực dữ liệu bảng giai đoạn 2001–2018, chỉ ra ACFTA tạo lập thương mại mạnh đối với xuất khẩu nhưng gây chuyển hướng thương mại tiêu cực dẫn đến gia tăng thâm hụt thương mại của ASEAN/Việt Nam với Trung Quốc.
4. Bài báo của Yu Sheng, Hsiao Chink Tang và Xinpeng Xu ứng dụng mô hình trọng lực mở rộng cho thương mại linh kiện phụ tùng, khẳng định ACFTA thúc đẩy tăng trưởng mạnh thương mại song phương ở các quốc gia có liên kết công nghiệp chặt chẽ với Trung Quốc.
5. Nghiên cứu của TS. Bùi Thị Minh Nguyệt, ThS. Trần Văn Hùng và NCS. Lê Thị Mai Hương giai đoạn 2005–2014, phân tích thực trạng nhập siêu từ Trung Quốc với cơ cấu chủ yếu là nguyên vật liệu và phụ liệu công nghiệp.

Từ khoảng trống nghiên cứu cấp độ vi mô, tác giả xác lập mục tiêu, đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu cho trường hợp Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ HBS Việt Nam.

Chương 2: Cơ sở lý luận về nhập khẩu hàng hóa và ảnh hưởng của Hiệp định Thương mại tự do đến nhập khẩu hàng hóa của doanh nghiệp

Chương này chuẩn hóa các khái niệm học thuật về hoạt động nhập khẩu hàng hóa, phân tích vai trò của nhập khẩu đối với doanh nghiệp (nâng cao chất lượng hàng hóa, nâng cao năng lực nhân sự, tăng uy tín và năng lực tài chính) và đối với nền kinh tế (thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu công nghiệp hóa, cung ứng nguyên phụ liệu đầu vào, cân đối cung - cầu nội địa).

Về tác động của FTA, chương 2 phân tích đa chiều:

• Tác động thuế quan: Thuế quan ưu đãi giảm dần về 0% giúp hạ chi phí đầu vào, hạ giá bán và mở rộng thị trường, song cũng tạo áp lực cạnh tranh gay gắt cho hàng nội địa và nguy cơ nhập siêu.
• Tác động phi thuế quan: Các quy định về rào cản kỹ thuật (TBT), vệ sinh an toàn dịch tễ (SPS), tiêu chuẩn môi trường và bảo hộ nội địa có thể làm tăng chi phí tuân thủ thủ tục hành chính.
• Quy tắc xuất xứ: Là điều kiện tiên quyết để hưởng thuế ưu đãi, bao gồm các tiêu chí như hàm lượng giá trị khu vực (RVC $\ge$ 40%), chuyển đổi mã số hàng hóa (CTC/CTH/CTSH cấp 4 số), tiêu chí De Minimis và mẫu chứng nhận xuất xứ (C/O mẫu E, bao gồm C/O mẫu E giáp lưng).

Chương 3: Thực trạng ảnh hưởng của Hiệp định Thương mại tự do ASEAN - Trung Quốc (ACFTA) đến nhập khẩu hàng hóa tại Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ HBS Việt Nam

Chương 3 tập trung phân tích hoạt động kinh doanh và số liệu nhập khẩu thực tế tại HBS Việt Nam (thành lập tháng 11/2016, đại lý của Alibaba tại Việt Nam, Giám đốc: Ông Võ Mạnh Hùng).

Kết quả kinh doanh giai đoạn 2020–2023 của HBS Việt Nam phản ánh sự phục hồi mạnh mẽ sau dịch bệnh Covid-19:

• Doanh thu thuần tăng từ 11,939 tỷ đồng (năm 2020) lên 21,000 tỷ đồng (năm 2023).
• Lợi nhuận sau thuế TNDN chuyển từ mức âm (do đứt gãy chuỗi cung ứng vì đại dịch năm 2020–2021) sang đạt hơn 1,4 tỷ đồng (năm 2022) và vượt 1,7 tỷ đồng (năm 2023).

Chỉ tiêu tài chính	Năm 2020	Năm 2021	Năm 2022	Năm 2023
Doanh thu bán hàng & CCDV (tỷ đồng)	11,939	-	-	> 21,000
Lợi nhuận sau thuế TNDN (tỷ đồng)	Âm	Âm	> 1,400	> 1,700
Kim ngạch nhập khẩu từ TQ (tỷ đồng)	8,300	9,230	10,190	16,400

Ghi chú: Kim ngạch 6 tháng đầu năm 2024 đạt 10,700 tỷ đồng.

Về cơ cấu mặt hàng nhập khẩu, công ty tập trung vào 3 nhóm chủ lực:

1. Máy móc, thiết bị và dây chuyền sản xuất: Chiếm tỷ trọng cao nhất (~31% năm 2020 đạt 2,6 tỷ đồng; 27,52% năm 2021; 32,5% năm 2022 đạt hơn 3,3 tỷ đồng; 35% năm 2023 đạt hơn 5,7 tỷ đồng).
2. Thiết bị và linh kiện điện tử: Chiếm 29% năm 2020 (2,4 tỷ đồng); 24,77% năm 2021; 28% năm 2022 (hơn 2,8 tỷ đồng); 30% năm 2023 (4,9 tỷ đồng).
3. Thiết bị năng lượng, điện năng: Chiếm khoảng 24% - 27% (năm 2020 đạt 2,3 tỷ đồng; năm 2021 đạt gần 2,4 tỷ đồng; năm 2022 đạt 2,7 tỷ đồng; năm 2023 đạt 3,9 tỷ đồng).
4. Các nhóm khác: Đồ gia dụng, nội thất, thiết bị phòng sạch, vật tư sản xuất chiếm tỷ trọng nhỏ.

Tên mặt hàng tiêu biểu	Mã HS	Thuế MFN thông thường	Thuế suất ACFTA	Lượng nhập khẩu 2020	Lượng nhập khẩu 2023
Máy hàn Riland ZX7-315GT	8515.80.90	5%	0%	300 chiếc	343 chiếc
Máy hàn Raymark ZX7-500	8515.39.10	5%	0%	152 chiếc	160 chiếc
Máy khoan Delixi 16.8V	8459.29.10	5%	0%	345 chiếc	425 chiếc
Máy khoan Yuanzhilin 16V	8459.29.10	5%	0%	369 chiếc	427 chiếc
Ốc vít SUS 304 (M1, M3)	7318.19.10	18%	0%	Hàng nghìn con	Tăng trưởng đều

Về quy trình vận hành, HBS Việt Nam thực hiện khâu làm việc, thẩm định nhà cung cấp Trung Quốc và kiểm soát đơn hàng, sau đó thuê ngoài (outsourcing) toàn bộ khâu logistics và thông quan hải quan từ các kho tập kết tại Quảng Tây (Trung Quốc) về kho Hà Nội.

Về ảnh hưởng thực tế từ ACFTA:

• Ảnh hưởng tích cực: Thuế nhập khẩu áp dụng C/O mẫu E giảm về 0% giúp công ty tiết kiệm trung bình 9% giá thành tổng thể trên mỗi sản phẩm (nhóm máy móc giảm 5%, nhóm linh kiện ốc vít giảm 18%), thúc đẩy quy mô kim ngạch tăng từ 8,300 tỷ đồng (2020) lên 16,400 tỷ đồng (2023).
• Ảnh hưởng phi thuế quan và rủi ro: Áp lực kiểm định an toàn điện, kiểm soát khí thải, tiêu chuẩn bảo vệ môi trường và quy trình kiểm tra chất lượng hàng nhóm 2 theo Thông tư 06/2020/TT-BKHCN; rủi ro phát sinh thời gian và chi phí xác minh tính hợp lệ của C/O mẫu E (thời hạn phản hồi xác minh theo quy định tối đa 90 ngày và có thể gia hạn thêm 90 ngày).

Chương 4: Định hướng phát triển và đề xuất giải pháp để nâng cao hiệu quả nhập khẩu hàng hóa từ thị trường Trung Quốc của Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ HBS Việt Nam

Dựa trên mục tiêu chiến lược của công ty, chương 4 vạch ra các nhóm giải pháp và kiến nghị:

• Giải pháp khai thác ưu đãi thuế quan: Nâng cao năng lực rà soát mã HS, đối chiếu biểu thuế ưu đãi đặc biệt ACFTA, chủ động yêu cầu và kiểm soát tính hợp lệ của C/O mẫu E (bao gồm C/O giáp lưng) từ phía đối tác xuất khẩu Trung Quốc.
• Giải pháp đáp ứng hàng rào kỹ thuật và phi thuế quan: Hoàn thiện hồ sơ công bố hợp quy, giám sát chặt chẽ tiêu chuẩn chất lượng và an toàn môi trường đối với máy móc thiết bị nhóm 2 theo Thông tư 06/2020/TT-BKHCN.
• Giải pháp quản trị và vận hành: Nâng cao nghiệp vụ tìm kiếm và thẩm định nhà sản xuất trên các nền tảng thương mại điện tử (Alibaba, 1688, Taobao); quản lý hiệu quả hoạt động của các đơn vị logistics thuê ngoài.
• Hệ thống kiến nghị:
  • Đối với Nhà nước: Hoàn thiện chính sách hỗ trợ thông tin thị trường và cơ chế thực thi FTA.
  • Đối với Ngân hàng: Cung ứng các gói tín dụng thương mại ưu đãi và dịch vụ bảo hiểm rủi ro tỷ giá.
  • Đối với Tổng cục Hải quan: Rút ngắn thời gian thông quan, đơn giản hóa thủ tục và giải quyết nhanh chóng các vướng mắc liên quan đến tính hợp lệ của C/O mẫu E.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả nghiên cứu cụ thể gắn liền với dữ liệu thực tế tại doanh nghiệp:

• Lượng hóa tác động cắt giảm thuế quan của ACFTA đối với danh mục sản phẩm của HBS Việt Nam: Chứng minh toàn bộ các dòng hàng nghiên cứu tiêu biểu (máy hàn nhóm HS 8515, máy khoan nhóm HS 8459, linh kiện ốc vít nhóm HS 7318) đều đã được hưởng mức thuế suất ưu đãi đặc biệt 0% thay vì chịu mức thuế MFN từ 5% đến 18%.
• Đánh giá hiệu quả kinh tế: Mức cắt giảm thuế quan giúp doanh nghiệp tiết kiệm trung bình 9% chi phí giá thành sản phẩm, trực tiếp đóng góp vào đà tăng trưởng kim ngạch nhập khẩu (đạt 16,400 tỷ đồng năm 2023, gấp gần 2 lần mức 8,300 tỷ đồng năm 2020) và đưa lợi nhuận sau thuế năm 2023 đạt trên 1,7 tỷ đồng.
• Hệ thống hóa giải pháp thực thi: Đề xuất nhóm giải pháp gắn chặt với đặc thù mô hình kinh doanh kết hợp sàn thương mại điện tử B2B (Alibaba) và phương thức logistics thuê ngoài.

Đóng góp về mặt học thuật và thực tiễn của công trình: So với các nghiên cứu tổng quan trước đây vốn chủ yếu tiếp cận ở quy mô vĩ mô hoặc phân tích dòng thương mại tổng thể giữa hai quốc gia (như nghiên cứu của Nguyễn Trí Dương & Võ Trí Thanh, Thinh Tien Bui & Hung Tran Van, TS. Bùi Thị Minh Nguyệt), khóa luận của Đỗ Thị Ánh Nguyệt đã đóng góp một nghiên cứu tình huống (case study) chi tiết ở cấp độ vi mô tại một doanh nghiệp thương mại dịch vụ quy mô vừa và nhỏ. Khóa luận phản ánh chân thực cách thức doanh nghiệp ứng dụng C/O mẫu E, kiểm soát mã HS cho từng dòng máy móc thiết bị cụ thể và xử lý các rào cản kỹ thuật nhóm 2 trong điều kiện thực tế.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số giới hạn nghiên cứu được xác định từ phạm vi và phương pháp thu thập dữ liệu:

• Tính đại diện về phạm vi: Đề tài thực hiện khảo sát trường hợp đơn lẻ tại Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ HBS Việt Nam, tập trung vào nhóm hàng hóa công nghiệp phụ trợ (máy móc cơ khí, linh kiện điện tử, ốc vít), do đó chưa phản ánh toàn diện tác động của ACFTA đối với các ngành hàng nhập khẩu khác như nông sản, dệt may, hóa chất hay hàng tiêu dùng gia dụng.
• Phương pháp xử lý dữ liệu: Khóa luận chủ yếu sử dụng phương pháp thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ và tổng hợp dữ liệu thứ cấp từ báo cáo nội bộ; chưa áp dụng các mô hình kinh tế lượng hồi quy để lượng hóa độ co giãn hay tách biệt tác động của ACFTA khỏi các yếu tố kinh tế vĩ mô khác (lạm phát, biến động tỷ giá CNY/VND, chi phí logistics quốc tế).
• Giới hạn thời gian: Dữ liệu phân tích năm 2024 mới dừng lại ở mốc 6 tháng đầu năm, chưa phản ánh trọn vẹn chu kỳ kinh doanh cả năm.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát trên mẫu nhiều doanh nghiệp thương mại điện tử xuyên biên giới, kết hợp phương pháp định lượng hồi quy đa biến và đánh giá thêm tác động cộng hưởng giữa ACFTA và Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP).

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo thực tiễn và học thuật cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên và học viên ngành Kinh tế quốc tế, Kinh doanh quốc tế, Thương mại quốc tế, Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng: Là tài liệu nghiên cứu tình huống điển hình về quy trình nhập khẩu hàng hóa công nghiệp phụ trợ, cách tính toán biểu thuế ACFTA và nghiệp vụ phân loại mã HS.
• Doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) hoạt động trong lĩnh vực nhập khẩu hàng hóa từ Trung Quốc: Tham khảo kinh nghiệm thực tế trong việc sử dụng C/O mẫu E, tận dụng C/O giáp lưng, phương thức quản lý hàng nhập khẩu qua các nền tảng thương mại điện tử (Alibaba, 1688, Taobao) và kiểm soát chất lượng hàng nhóm 2 theo quy định của Bộ Khoa học và Công nghệ.
• Phần đáng tham khảo nhất: Hệ thống dữ liệu phân tích mã HS chi tiết, biểu so sánh thuế MFN - ACFTA và phân tích cơ cấu kim ngạch nhập khẩu máy móc thiết bị tại Chương 3.

Câu hỏi thường gặp

1. HBS Việt Nam nhập khẩu những mặt hàng chủ lực nào từ Trung Quốc và tỷ trọng của chúng ra sao?
Ba nhóm mặt hàng chủ lực của công ty gồm: (1) Máy móc, thiết bị và dây chuyền sản xuất (chiếm tỷ trọng lớn nhất, 31% năm 2020 và tăng lên 35% năm 2023); (2) Thiết bị và linh kiện điện tử (chiếm 28% - 30% giai đoạn 2022–2023); (3) Thiết bị năng lượng, điện năng (chiếm khoảng 24% - 27%).

2. Thuế suất nhập khẩu của các mặt hàng máy hàn, máy khoan và ốc vít thay đổi như thế nào khi áp dụng ACFTA?
Khi áp dụng ACFTA có C/O mẫu E hợp lệ, thuế nhập khẩu của máy hàn Riland ZX7-315GT và Raymark ZX7-500 giảm từ mức MFN 5% về 0%; máy khoan Delixi 16.8V và Yuanzhilin 16V giảm từ mức MFN 5% về 0%; các loại ốc vít SUS 304 giảm từ mức MFN 18% về 0%. Mức cắt giảm này giúp công ty giảm trung bình 9% giá thành trên mỗi sản phẩm.

3. Công ty tổ chức hoạt động thông quan và vận chuyển hàng hóa từ Trung Quốc về Việt Nam theo mô hình nào?
Công ty lựa chọn hình thức thuê ngoài (outsourcing) dịch vụ logistics. HBS Việt Nam trực tiếp đàm phán với nhà cung cấp Trung Quốc và kiểm soát quá trình vận chuyển đến kho tập kết tại Quảng Tây (Trung Quốc). Các công ty logistics đối tác chịu trách nhiệm thực hiện thủ tục hải quan thông quan và vận chuyển chặng tiếp theo về kho của HBS Việt Nam tại Hà Nội.

4. Hàng hóa nhập khẩu của HBS Việt Nam phải đáp ứng các quy định phi thuế quan nào theo ACFTA và pháp luật Việt Nam?
Hàng hóa máy móc, thiết bị nhập khẩu phải đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về độ bền, hiệu suất, an toàn điện, an toàn cho người lao động, kiểm soát khí thải bảo vệ môi trường và phải thực hiện kiểm tra chất lượng, công bố hợp quy đối với sản phẩm hàng hóa nhóm 2 theo Thông tư 06/2020/TT-BKHCN.

5. Kim ngạch nhập khẩu của HBS Việt Nam từ thị trường Trung Quốc biến động ra sao trong giai đoạn 2020 – tháng 6/2024?
Kim ngạch nhập khẩu của công ty ghi nhận xu hướng tăng liên tục qua các năm: đạt 8,300 tỷ đồng (năm 2020), 9,230 tỷ đồng (năm 2021), 10,190 tỷ đồng (năm 2022), bứt phá lên 16,400 tỷ đồng (năm 2023) và đạt 10,700 tỷ đồng chỉ trong 6 tháng đầu năm 2024.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đỗ Thị Ánh Nguyệt đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về hiệp định thương mại tự do và đánh giá chi tiết thực trạng tác động của ACFTA đối với hoạt động nhập khẩu hàng hóa tại Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ HBS Việt Nam giai đoạn 2020 – 6/2024. Nghiên cứu chứng minh việc tận dụng hiệu quả ưu đãi thuế quan 0% và chứng nhận xuất xứ C/O mẫu E đã trực tiếp giúp doanh nghiệp hạ giá thành sản phẩm trung bình 9%, mở rộng quy mô kim ngạch nhập khẩu và gia tăng lợi nhuận. Các đề xuất và kiến nghị trong công trình mang tính ứng dụng thiết thực, cung cấp góc nhìn tham khảo giá trị cho các doanh nghiệp thương mại vừa và nhỏ trong khai thác các FTA khu vực.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan của vấn đề nghiên cứu Chương 2: Cơ sở lý luận về nhập khẩu hàng hoá và ảnh hưởng của Hiệp định Thương mại tự do đến nhập khẩu hàng hoá của doanh nghiệp Chương 3: Thực trạng ảnh hưởng của Hiệp định Thương mại tự do ASEAN - Trung Quốc (ACFTA) đến nhập khẩu hàng hoá tại Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ HBS Việt Nam Chương 4: Định hướng phát triển và đề xuất giải pháp để nâng cao hiệu quả nhập khẩu hàng hóa từ thị trường Trung Quốc của công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ HBS Việt Nam. 7 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NHẬP KHẨU HÀNG HÓA VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO ĐẾN NHẬP KHẨU HÀNG HOÁ CỦA DOANH NGHIỆP 2. Tổng quan về nhập khẩu 2. Khái niệm về nhập khẩu Kể từ khi nước ta tiến hành hội nhập với nền kinh tế thế giới, cụm từ “nhập khẩu” xuất hiện và được đề cập rất nhiều.

Có nhiều khái niệm và định nghĩa cho cụm từ này theo những cách khác nhau, trên những phương diện khác nhau. Theo khoản 2, Điều 28 của Luật Thương mại 2005 do Quốc hội ban hành ngày 14/06/2005 đã đưa ra định nghĩa như sau: “Nhập khẩu hàng hóa là việc hàng hoá được đưa vào lãnh thổ Việt Nam từ nước ngoài hoặc từ khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật.” Theo giáo trình “Kinh doanh quốc tế” (2021) của tác giả PGS. Doãn Kế Bôn và TS. Lê Thị Việt Nga, trường Đại học Thương mại: “Nhập khẩu, nhìn chung là hoạt động mua hàng hóa hoặc dịch vụ vượt qua biên giới của một quốc gia, khi đó người bán (nhà xuất khẩu) và người mua (nhà nhập khẩu) có trụ sở kinh doanh ở hai quốc gia khác nhau, hàng hóa/dịch vụ có sự di chuyển qua biên giới quốc gia.

Có thể hiểu đơn giản, nhập khẩu là hoạt động ngoại thương trong đó người nhập khẩu thực hiện các thủ tục hải quan cần thiết theo quy định của pháp luật nhằm đưa hàng hóa từ nước ngoài hoặc từ một khu vực đặc biệt trên lãnh thổ Việt Nam vào một địa điểm cụ thể trên lãnh thổ Việt Nam. Vai trò của nhập khẩu Nhập khẩu là một trong hai hoạt động cấu thành nên ngoại thương, vì vậy, nhập khẩu đóng vai trò vô cùng quan trọng trong thương mại quốc tế nói riêng và nền kinh tế nói chung, cụ thể:  Đối với doanh nghiệp: Thứ nhất, nhập khẩu giúp doanh nghiệp nâng cao chất lượng hàng hóa, dịch vụ. Thông qua hoạt động nhập khẩu, các sản phẩm, dịch vụ từ nước ngoài với chất lượng tốt, mẫu mã đa dạng, giá thành cạnh tranh dễ dàng thâm nhập vào thị trường nội địa, từ đó, buộc doanh nghiệp sản xuất trong nước phải không ngừng đổi mới, cải tiến 8 công nghệ, nâng cao chất lượng, dịch vụ sản phẩm và hạ giá thành để tăng sức cạnh tranh của sản phẩm nội địa. Thứ hai, nhập khẩu giúp nâng cao năng lực chuyên môn của các thành viên trong doanh nghiệp.

Hoạt động nhập khẩu diễn ra trên phạm vi quốc tế, có sự giao lưu của nhiều nền kinh tế khác nhau về chính trị, văn hoá, ngôn ngữ, phong tục tập quán… Điều này giúp thành viên doanh nghiệp học hỏi thêm được nhiều kinh nghiệm, kiến thức từ các nền văn hoá khác, bên cạnh đó, cũng yêu cầu các cá nhân trong doanh nghiệp luôn luôn phải đổi mới, học hỏi, nâng cao nghiệp vụ để hoàn thành tốt công việc của mình. Thứ ba, hoạt động nhập khẩu hàng hoá có vai trò làm tăng thể lực và uy tín của doanh nghiệp cả ở thị trường trong nước và trị thường quốc tế. Doanh nghiệp có thể sử dụng lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh đem lại để mở rộng lĩnh vực kinh doanh, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật, góp phần giải quyết công ăn việc làm, nâng cao đời sống cho người lao động cũng như giải quyết các vấn đề bức xúc của xã hội, cải thiện và phát triển các mối quan hệ trong kinh doanh.  Đối với nền kinh tế: Thứ nhất, hoạt động nhập khẩu góp phần thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế theo hướng công nghiệp hóa hiện đại hóa, đồng thời cũng đẩy nhanh quá trình xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật.

Với sự phát triển của công nghệ, hàng hoá hầu như đều được cải tiến từng ngày theo hướng hiện đại hơn, đặc biệt là các sản phẩm về máy móc, thiết bị. Thông qua hoạt động nhập khẩu, các sản phẩm này có thể được đưa vào thị trường quốc gia, qua đó giúp doanh nghiệp nhập khẩu tiếp nhận được công nghệ hiện đại, theo kịp sự phát triển của thế giới. Thứ hai, nhập khẩu tạo điều kiện thuận lợi cho việc cung ứng nguyên vật liệu đầu vào phục vụ cho quá trình sản xuất hàng hóa trong nước, từ đó nâng cao khả năng sản xuất trong nước và giúp quốc gia khai thác hiệu quả lợi thế so sánh của mình. Điều này có nghĩa là, các quốc gia không cần tự chịu trách nhiệm cho toàn bộ quá trình sản xuất hàng hóa mà có thể nhập khẩu từ quốc gia khác.

Điều này giúp quốc gia chuyên môn hóa, tập trung vào thế mạnh sản xuất của mình. Qua đó, các quốc gia khai thác được hiệu quả lợi thế so sánh, tiết kiệm chi phí, tiền bạc và thời gian. 9 Thứ ba, nhập khẩu bù đắp, bổ sung kịp thời những thiếu hụt về cầu do sản xuất trong nước không đáp ứng được gây mất cân đối của nền kinh tế. Khi sản xuất trong nước không đáp ứng đủ nhu cầu của người tiêu dùng, tình trạng mất cân bằng cung cầu xảy ra, và có thể dẫn đến người bán nâng cao giá thành sản phẩm do hàng hóa khan hiếm.

Nhờ nhập khẩu, nguồn thiếu hụt này được bù đắp, tình trạng mất cân bằng được hạn chế. Hơn nữa, hoạt động nhập khẩu còn tạo nên sự phong phú về mặt hàng, chủng loại, quy cách, mẫu mã, chất lượng các loại hàng hóa cho thị trường trong nước cũng như tạo ra những nhu cầu mới cho xã hội. Từ đó góp phần tạo ra sự cân đối giữa cung và cầu trong nước, đảm bảo cho sự phát triển cân đối và ổn định. Ngoài ra, hoạt động nhập khẩu cũng tạo cơ sở để nước ta mở rộng quan hệ với các quốc gia khác trong khu vực và trên thế giới.

Thông qua thương mại quốc tế nói chung và nhập khẩu nói riêng, các quốc gia đặt mối quan hệ hợp tác với nhau… 2. Các hình thức của nhập khẩu Một số hình thức phổ biến của nhập khẩu bao gồm: a) Nhập khẩu trực tiếp hay còn gọi là nhập khẩu tự doanh Đây là hình thức nhập khẩu độc lập của một doanh nghiệp khi trực tiếp nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ mà không thông qua bất kỳ tổ chức trung gian nào khác. Khi thực hiện hình thức nhập khẩu tự doanh, doanh nghiệp phải tự mọi trách nhiệm pháp lý về hoạt động của mình. b) Nhập khẩu ủy thác Đây là hoạt động mà doanh nghiệp nhập khẩu đóng vai trò trung gian nhập khẩu, làm thay cho đơn vị cần nhập khẩu những thủ tục cần thiết để có thể nhập hàng và hưởng phần trăm chi phí ủy thác theo giá trị hàng nhập khẩu.

Doanh nghiệp nhận ủy thác không phải bỏ vốn, xin hạn ngạch, không cần nghiên cứu thị trường hàng nhập mà chỉ đóng vai trò làm đại diện bên ủy thác giao dịch với nước ngoài, ký kết hợp đồng và làm các thủ tục nhập khẩu khác cũng như khiếu nại, đòi bồi thường khi có tổn thất. Bên ủy thác chịu trách nhiệm nghiên cứu thị trường, lựa chọn mặt hàng, đối tượng giao dịch và chi trả mọi chi phí liên quan. c) Nhập khẩu liên doanh Đây là hoạt động nhập khẩu trên cơ sở liên kết kinh tế một cách tự nguyện giữa các doanh nghiệp và cần có ít nhất một doanh nghiệp nhập khẩu trực tiếp để phối hợp 10 kỹ năng cùng giao dịch và đề ra chủ trương, biện pháp liên quan đến nhập khẩu, thúc đẩy hoạt động nhập khẩu theo hướng này có lợi nhất cho hai bên theo nguyên tắc có lãi cùng chia, lỗ cùng chịu. d) Nhập khẩu đổi hàng Đây là phương thức trao đổi hàng hóa, trong đó nhập khẩu và xuất khẩu kết hợp chặt chẽ với nhau, người bán cũng là người mua, lượng hàng trao đi có giá trị tương đương với lượng hàng nhập về.

Mục đích của hoạt động này là thu lãi từ hoạt động nhập khẩu và cả xuất khẩu. Loại hình này có sự cân bằng giữa hàng xuất khẩu và nhập khẩu về mặt hàng, giá cả, điều kiện giao hàng. e) Nhập khẩu tái xuất Nhập khẩu tái xuất chỉ hoạt động nhập khẩu vào trong nước để tiếp tục xuất sang một nước khác với mục đích thu lợi nhuận. hình thức này thu hút ít nhất ba nước tham gia: nước xuất khẩu, nước nhập khẩu và nước tái xuất.

Doanh nghiệp tái xuất cần thực hiện song song hai hợp đồng: Một hợp đồng nhập khẩu và một hợp đồng xuất khẩu. f) Nhập khẩu theo đơn đặt hàng Đây là hình thức đơn vị ngoại thương chịu mọi chi phí và rủi ro để nhập khẩu hàng hóa cho đơn vị đặt hàng trên cơ sở đơn đặt hàng của đơn vị đặt hàng, đơn vị đặt hàng có nghĩa vụ nhận hàng và trả tiền. Tổng quan về Hiệp định Thương mại tự do 2. Khái niệm Hiệp định thương mại tự do (FTA) là một hiệp ước giữa hai hay nhiều quốc gia trong đó các quốc gia thỏa thuận về các nghĩa vụ nhất định tác động đến thương mại hàng hóa và dịch vụ cũng như các biện pháp bảo vệ nhà đầu tư, quyền sở hữu trí tuệ, và các lĩnh vực khác.

Theo chính sách thương mại tự do, hàng hóa và dịch vụ có thể được mua và bán qua biên giới quốc tế với mức thuế rất thấp hoặc bằng 0. Hạn ngạch, trợ cấp hoặc các biện pháp cấm của chính phủ là rào cản của thương mại. Phân loại Theo số lượng và khu vực địa lý của các nền kinh tế thành viên, các FTA được phân loại như sau: 11 Thứ nhất, FTA song phương: là FTA giữa 2 đối tác. Ví dụ: FTA giữa Việt Nam với Chile, FTA giữa Việt Nam với Nhật Bản.

Thứ hai, FTA khu vực: là FTA giữa nhiều đối tác trong cùng một khu vực.