Đặt vấn đề Cây lạc (Arachis hypogaea L.) là cây công nghiệp ngắn ngày có giá trị dinh dưỡng và kinh tế cao được trồng phổ biến ở nhiều quốc gia trên thế giới. Với hàm lượng lipid (40 - 60%) và protein (26 - 34%) cao trong hạt lạc đồng thời có 8 loại axit amin không thay thế và nhiều loại vitamin như PP, B, E, F, đặc biệt là vitamin B1, B2 và B3 do đó, sản phẩm của lạc không chỉ cung cấp thực phẩm cho con người, làm thức ăn cho chăn nuôi mà còn là nguồn nguyên liệu quan trọng cho nhiều ngành công nghiệp chế biến. Không những thế, bộ rễ cây lạc còn có nốt sần do vi khuẩn Rhizobium vigna sống cộng sinh giúp lạc trở thành cây trồng có khả năng duy trì và cải thiện độ phì nhiêu của đất, tăng hệ số sử dụng đất và hiệu quả kinh tế trên một đơn vị diện tích. Sinh trưởng và phát triển của cây trồng nói chung và cây lạc nói riêng phụ thuộc rất nhiều vào sự cân bằng của độ pH đất.
Khi đất có độ pH thấp nó thường tạo ra môi trường độc hại và gây ra hiện tượng thiếu hụt dinh dưỡng nghiêm trọng dẫn đến ảnh hưởng tới sinh trưởng và năng suất của cây trồng. Canxi là một trong những yếu tố làm cân bằng và tăng độ pH của đất trong môi trường đất có pH thấp. Bên cạnh đó canxi là một trong những chất dinh dưỡng quan trọng trong sinh trưởng và phát triển của cây trồng. Trong sản xuất lạc canxi rất cần thiết cho quá trình sinh trưởng và phát triển đặc biệt quá trình hình thành và phát triển của quả theo Cheema, N., cộng sự/CT AL.(1991)Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng sự thiếu hụt canxi là nguyên nhân chính làm tăng tỷ lệ hạt lép và quả khó vào chắc dẫn đến làm giảm năng suất lạc.
Sử dụng bột vỏ trứng làm nguồn canxi bón cho cây trồng đã và đang được ứng dụng rộng rãi trên thế giới. Có nhiều tác giả cho rằng chuyển đổi chất thải vỏ trứng để tạo thành nguồn phân bón cung cấp canxi và các hợp chất khác cho cây trồng sẽ rất kinh tế. Ngoài ra tác dụng của vỏ trứng trong cải thiện lý hóa 1 tính của đất cũng đã được chứng minh bởi tác giả Munirwan, R. Bên cạnh đó, có nhiều tác giả cũng đánh giá bột vỏ trứng là nguồn canxi tự nhiên rất tốt chứa đến 95% canxi cacbonat và hàm lượng lớn magiê, kali, sắt, phốt pho.
Đồng thời lớp màng vỏ bao gồm 10% collagen, 69,2% protein, 2,7% chất béo, 1,5% độ ẩm và 27,2% tro là những chất rất có lợi cho sự sinh trưởng và phát triển đặc biệt kích thích sự phát triển bộ rễ của cây trồng. Hơn thế nữa, bột vỏ trứng có thể làm tăng độ pH đất giúp cải thiện đất và bảo vệ cây trồng. Để giải quyết những vấn đề trên chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Ảnh hưởng của bột vỏ trứng đên sinh trưởng và năng suất giống lạc đỏ Thanh Hóa trong điều kiện vụ Xuân năm 2022 tại Phù Cừ- Hưng Yên” góp phần xây dựng quy trình thâm canh cho lạc. Mục đích nghiên cứu và yêu cầu 1.1 Mục Đích Nghiên cứu ảnh hưởng của bột vỏ trứng đến sinh trưởng và năng suất giống lạc đỏ Thanh Hóa trong điều kiện vụ Xuân năm 2022 tại Phù Cừ- Hưng Yên nhằm xây dựng quy trình canh tác lạc đạt năng suất cao.2 Yêu cầu Nghiên cứu ảnh hưởng của bột vỏ trứng đến thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng của giống lạc đỏ Thanh Hóa trong điều kiện vụ Xuân năm 2022 tại Phù Cừ- Hưng Yên.
Nghiên cứu ảnh hưởng của bột vỏ trứng đến một số chỉ tiêu sinh trưởng của giống lạc đỏ Thanh Hóa trong điều kiện vụ Xuân năm 2022 tại Phù Cừ- Hưng Yên. Nghiên cứu ảnh hưởng của bột vỏ trứng đến một số chỉ tiêu sinh lý của giống lạc đỏ Thanh Hóa trong điều kiện vụ Xuân năm 2022 tại Phù Cừ- Hưng Yên. 2 Nghiên cứu ảnh hưởng của bột vỏ trứng đến năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của giống lạc đỏ Thanh Hóa trong điều kiện vụ Xuân năm 2022 tại Phù Cừ- Hưng Yên. 3 PHẦN II TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
TÌNH HÌNH SẢN XUẤT LẠC TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM 2. Tình hình sản xuất lạc trên thế giới Cây lạc là cây công nghiệp ngắn ngày có giá trị dinh dưỡng cao, là cây lấy dầu có giá trị kinh tế cao, khả năng cải tạo đất tốt đóng vai trò quan trọng trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Mặc dù cây lạc có nguồn gốc tại Trung và Nam Mỹ nhưng hiện nay lạc được phân bố rộng rãi trên các quốc gia. Lạc là cây trồng đứng thứ 2 về diện tích và sản lượng sau đậu tương, được sử dụng rộng rãi và là nguyên liệu trong công nghiệp chế biến dầu ăn.
Lạc là loại cây dễ trồng có khả năng cho năng suất cao và có thể trồng được ở nhiều loại đất khác nhau kể cả đất bạc màu. Vì vậy lạc được phân bố khá rộng rãi trên thế giới. Diện tích, năng suất lạc trên thế giới qua các năm (1995-2020) (Nguồn FAOSTAT, 2022) Theo thống kê của tổ chức FAO, trong 3 năm gần đây châu Phi có diện tích trồng lạc cao nhất năm 2020 diện tích trồng lạc ở châu Phi là 17,43 triệu ha. 4 Đứng thứ hai là châu Á với diện tích đất trồng lạc năm 2020 là 12,71 triệu ha.
Điều này được thể hiện rõ ở Bảng 2.1 cho thấy diện tích, năng suất lạc trên thế giới có nhiều biến đổi qua các năm. Từ năm 1995 đến năm 2005 diện tích trồng lạc tăng 2,07 triệu ha. Tuy nhiên đến năm 2006 diện tích lạc có phần giảm, năm 2005 diện tích trồng lạc là 24,12 triệu ha, đến năm 2006 diện tích lạc giảm còn 21,57 triệu ha. Tuy diện tích trồng lạc giảm nhưng năng suất lạc vẫn đạt 1,5 triệu tấn/ha.
Đến năm 2020 diện tích trồng lạc tăng, tăng 8,81 triệu ha so với năm 2006. Về năng suất lạc, năm 1995 là 1,3 tấn/ha đến năm 2020 là 1,69 tấn/ha. Qua đó cho thấy sản xuất lạc trên thế giới đang được các quốc gia quan tâm biểu hiện là diện tích và năng suất lạc trong 25 năm qua tăng rõ rệt. Năng suất lạc biến động qua các năm cho thấy sản xuất lạc còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như trình độ canh tác, đặc điểm khí hậu của từng quốc gia.
Sản xuất lạc của các châu lục trên thế giới trong 3 năm gần đây (2018 – 2020) Chỉ tiêu Diện tích (triệu ha) Năng suất (tấn/ha) Sản lượng (triệu tấn) Năm 2018 2019 2020 2018 2019 2020 2018 2019 2020 Châu Phi 16,94 17,01 17,43 0,99 0,97 0,96 16,87 16,62 16,86 Châu Mỹ 1,36 1,33 1,40 3,22 3,57 3,63 4,39 4,76 5,12 Châu Á 11,43 11,46 12,71 2,63 2,45 2,48 30,17 28,13 31,62 Châu Đại 0,01 0,01 0,01 1,96 1,92 1,88 0,02 0,02 0,02 Dương Thế giới 29,75 29,81 31,56 1,72 1,66 1,69 51,47 49,54 53,63 (Nguồn: FAOSTAT, 2022) Từ bảng 2.1 cho thấy, Châu Phi là châu lục có diện tích trồng lạc lớn nhất thế giới song do điều kiện khí hậu khắc nghiệt, kỹ thuật canh tác còn lạc hậu chưa phát triển do đó năng suất lạc ở đây là rất thấp chỉ đạt 0,96 – 0,99 tấn/ha. 5 Châu Mỹ có diện tích trồng lạc rất thấp. Năm 2020, diện tích trồng lạc của châu Mỹ là 1,4 triệu ha nhưng trái ngược với đó năng suất lạc của châu lục này lại cao nhất, đạt 3,63 tấn/ha năm 2020. Ở châu Đại Dương diện tích, năng suất và sản lượng lạc tương đối thấp, trong ba năm gần đây diện tích trồng lạc ở châu lục này là 0,01 triệu ha.
Năng suất cũng giảm qua các năm, từ năm 2018 đạt 1,96 tấn/ha đến năm 2020 chỉ đạt 1,88 tấn/ha. Châu Á là châu lục có diện tích cũng như năng suất lạc đứng thứ 2 trên thế giới. Về diện tích châu Á chỉ đứng sau châu Phi. Diện tích trồng lạc năm 2018 là 11,43 triệu ha, đến năm 2020 diện tích đất trồng lạc tăng lên 12,71 triệu ha tăng qua các năm.
Về năng suất châu lục này xếp sau châu Mỹ với năng suất năm 2020 đạt 2,48 tấn/ha. Năng suất lạc của châu Á không được ổn định trong 3 năm gần đây, trong năm 2018 đến năm 2019 năng suất lạc giảm nhẹ từ 2,63 tấn xuống còn 2,45 tấn/ha (giảm 0,18 tấn/ha). Năm 2020 năng suất lạc ở châu Á có tăng nhẹ. Do năng suất lạc cao nên sản lượng lạc của châu lục này cũng rất cao chiếm 58,95% sản lượng lạc thế giới.
Diện tích và sản lượng lạc của châu Đại Dương chiếm 0,03%. Diện tích trồng lạc của châu Phi chiếm 55,22%, châu Âu chiếm 4,43% và châu Á chiếm 40,27%. Sản lượng lạc của châu Phi chiếm 31,43% sản lượng thế giới, châu Mỹ chiếm 9,54%. Điều này được thể hiện rõ ở đồ thị 2.
6 Châu Á Châu Mỹ Châu Phi Châu Đai Dương Châu Phi Châu Mỹ 55,22% 58,95% 9,54% 40,27% 31,43% 0,03% 0,03% Đồ thị 2. Tỷ lệ % diện tích của các Đồ thị 2. Tỷ lệ % sản lượng của châu lục trên thế giới năm 2020 các châu lục trên thế giới năm 2020 Nguồn: FAOSTAT, 2022 Nguồn FAOSTAT, 2022 Nhìn chung trong 3 năm gần đây (2018 – 2020) về diện tích trồng lạc tại các châu lục có xu hướng tăng nhẹ qua các năm. Hiện nay, trên thế giới nhu cầu sử dụng và tiêu thụ lạc ngày càng tăng, nhu cầu về thị trường lạc này càng lớn, triển vọng của thị trường dành cho lạc cũng rất khả quan.
Điều này đang khuyến khích không chỉ về diện tích sản xuất mà năng suất và sản lượng lạc của thế giới cũng ngày càng được cải thiện so với trước đây. Nghiên cứu về tình hình sản xuất lạc trên thế giới cho thấy, sản lượng lạc được sản xuất ra hàng năm chủ yếu tập trung ở một số nước như: Ấn Độ, Trung Quốc, Nigeria, Mỹ, Myanma.Trong số những nước này, Ấn Độ là nước có diện tích sản xuất lạc lớn nhất thế giới. Ngoài ra còn một số nước sản xuất lạc lớn khác như: Brazil, Sudan, Agrentina. Để biết rõ hơn diện tích, năng suất cũng như sản lượng lạc của các nước, số liệu trong bảng sau có thể đáp ứng được điều này.
