Luận văn thạc sĩ ảnh hưởng của việc bổ sung vitamin ade đến phòng bệnh phân trắng lợn con giai đoạn 1 60 ngày tuổi tại trại lợn thương phẩm ở văn giang

Bổ sung vitamin ADE giúp phòng bệnh phân trắng ở lợn con 1-60 ngày tuổi tại trại lợn thương phẩm Văn Giang, nâng cao sức khỏe và hiệu quả chăn nuôi.

• Tác giả: Lương Thị Linh
• Người hướng dẫn: TS. Ngô Nhật Thắng
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Ảnh hưởng của việc bổ sung Vitamin ADE đến phòng bệnh phân trắng lợn con giai đoạn 1 - 60 ngày tuổi tại trại lợn thương phẩm ở Văn Giang, Hưng Yên
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa trong khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Đặc điểm của lợn con bú sữa
• 2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của lợn con
• 2.4. Kỹ thuật chăm sóc lợn con theo mẹ
• 2.5. Bệnh phân trắng ở lợn con
• 2.6. Hiểu biết về Vigantol sử dụng trong đề tài
• 2.7. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.7.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.7.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƢỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.3.1. Xác định ảnh hưởng của Vitamin ADE đến khả năng phòng bệnh phân trắng của lợn con
• 3.3.2. Xác định ảnh hưởng của Vitamin ADE đến khả năng sinh trưởng của lợn con
• 3.3.3. Đánh giá hiệu quả kinh tế của việc bổ sung Vitamin ADE cho lợn con giai đoạn 1 - 60 ngày tuổi
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.1. Bố trí thí nghiệm
• 3.4.2. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.3. Phương pháp tiến hành
• 3.4.4. Theo dõi thí nghiệm
• 3.4.5. Các công thức tính toán và phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Công tác phục vụ sản xuất
• 4.1.1. Nội dung, biện pháp thực hiện công tác phục vụ sản xuất
• 4.1.2. Kết quả công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Kết luận và đề nghị
• 4.3. Kết quả nghiên cứu
• 4.3.1. Ảnh hưởng của Vitamin ADE đến tỷ lệ nuôi sống
• 4.3.2. Ảnh hưởng của Vitamin ADE đến sinh trưởng của lợn con
• 4.3.3. Ảnh hưởng của Vitamin ADE đến tỷ lệ cảm nhiễm một số bệnh của lợn con thí nghiệm
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Bổ sung vitamin ADE

Bổ sung vitamin ADE là một trong những biện pháp quan trọng trong chăn nuôi lợn, đặc biệt là lợn con từ 1-60 ngày tuổi. Vitamin ADE bao gồm vitamin A, D, và E, có vai trò thiết yếu trong việc hỗ trợ hệ miễn dịch, tăng cường sức khỏe, và phòng ngừa các bệnh liên quan đến dinh dưỡng. Nghiên cứu chỉ ra rằng việc bổ sung vitamin ADE giúp cải thiện đáng kể khả năng sinh trưởng và phát triển của lợn con, đồng thời giảm tỷ lệ mắc bệnh phân trắng. Đây là bệnh phổ biến do vi khuẩn E.coli gây ra, thường xảy ra khi hệ tiêu hóa của lợn con chưa hoàn thiện. Hiệu quả bổ sung vitamin được thể hiện qua việc tăng tỷ lệ sống và giảm chi phí thú y trong quản lý trại lợn.

1.1. Vai trò của vitamin ADE

Vitamin A giúp tăng cường thị lực và hệ miễn dịch, vitamin D hỗ trợ hấp thụ canxi và phát triển xương, trong khi vitamin E có tác dụng chống oxy hóa, bảo vệ tế bào. Sự kết hợp của ba loại vitamin này tạo nên một công thức dinh dưỡng toàn diện, giúp lợn con phát triển khỏe mạnh và phòng ngừa các bệnh liên quan đến thiếu hụt dinh dưỡng.

1.2. Phương pháp bổ sung

Vitamin ADE được bổ sung thông qua thức ăn hoặc nước uống, đảm bảo liều lượng phù hợp với từng giai đoạn phát triển của lợn con. Việc tuân thủ đúng liều lượng và thời gian bổ sung là yếu tố quyết định đến hiệu quả của phương pháp này.

II. Phòng bệnh phân trắng

Phòng bệnh phân trắng là một trong những mục tiêu chính của nghiên cứu này. Bệnh phân trắng thường xảy ra ở lợn con từ 1-60 ngày tuổi, gây thiệt hại lớn về kinh tế do tỷ lệ chết cao và chi phí điều trị. Nguyên nhân chính của bệnh là do vi khuẩn E.coli, Salmonella, và Clostridium, tấn công hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện của lợn con. Bổ sung vitamin ADE đã được chứng minh là có hiệu quả trong việc giảm tỷ lệ mắc bệnh và tăng cường sức đề kháng của lợn con. Nghiên cứu tại trại lợn thương phẩm Văn Giang cho thấy, việc bổ sung vitamin ADE giúp giảm tỷ lệ nhiễm bệnh từ 20% xuống còn 5%.

2.1. Nguyên nhân và triệu chứng

Bệnh phân trắng thường xuất hiện khi lợn con bị thiếu hụt dinh dưỡng hoặc sống trong môi trường không đảm bảo vệ sinh. Triệu chứng bao gồm tiêu chảy, phân có màu trắng, và suy nhược cơ thể. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến tử vong.

2.2. Biện pháp phòng ngừa

Ngoài việc bổ sung vitamin ADE, các biện pháp phòng ngừa khác bao gồm vệ sinh chuồng trại, cung cấp thức ăn đảm bảo chất lượng, và tiêm phòng định kỳ. Kết hợp các biện pháp này giúp tối ưu hóa hiệu quả phòng bệnh.

III. Lợn con 1 60 ngày tuổi

Giai đoạn lợn con 1-60 ngày tuổi là thời kỳ quan trọng nhất trong quá trình phát triển của lợn. Đây là giai đoạn lợn con dễ mắc các bệnh liên quan đến hệ tiêu hóa và miễn dịch do cơ thể chưa hoàn thiện. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc chăm sóc và bổ sung dinh dưỡng đúng cách trong giai đoạn này giúp lợn con phát triển khỏe mạnh và đạt năng suất cao khi trưởng thành. Bổ sung vitamin ADE đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ sinh trưởng và phòng ngừa bệnh tật.

3.1. Đặc điểm sinh lý

Lợn con trong giai đoạn này có hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, khả năng hấp thụ dinh dưỡng kém, và dễ bị ảnh hưởng bởi các yếu tố môi trường. Việc bổ sung vitamin ADE giúp cải thiện khả năng hấp thụ và tăng cường sức đề kháng.

3.2. Chăm sóc và quản lý

Chăm sóc lợn con trong giai đoạn này cần đảm bảo nhiệt độ chuồng nuôi ổn định, thức ăn giàu dinh dưỡng, và vệ sinh chuồng trại thường xuyên. Kết hợp với việc bổ sung vitamin ADE, các biện pháp này giúp lợn con phát triển tối ưu.

IV. Trại lợn thương phẩm Văn Giang

Nghiên cứu được thực hiện tại trại lợn thương phẩm Văn Giang, một trong những trại lợn lớn tại Hưng Yên. Trại lợn này áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật trong chăn nuôi, đặc biệt là việc bổ sung vitamin ADE để nâng cao năng suất và chất lượng đàn lợn. Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc bổ sung vitamin ADE giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh và tăng tỷ lệ sống của lợn con, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho trại.

4.1. Quy trình quản lý

Trại lợn Văn Giang áp dụng quy trình quản lý chặt chẽ, từ khâu chọn giống, chăm sóc, đến phòng bệnh. Việc bổ sung vitamin ADE được thực hiện theo đúng liều lượng và thời gian, đảm bảo hiệu quả tối ưu.

4.2. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu tại trại lợn Văn Giang cho thấy, việc bổ sung vitamin ADE giúp tăng tỷ lệ sống của lợn con lên 95%, đồng thời giảm chi phí thú y đáng kể. Đây là cơ sở quan trọng để nhân rộng mô hình này tại các trại lợn khác.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong ngành chăn nuôi gia súc, chăn nuôi lợn giữ vai trò then chốt trong việc cung cấp nguồn thực phẩm khối lượng lớn, chất lượng cao cho xã hội, đồng thời cung cấp phân bón cho ngành trồng trọt và các sản phẩm phụ (da, mỡ) phục vụ công nghiệp chế biến. Tuy nhiên, hiệu quả chăn nuôi lợn tại các cơ sở thương phẩm thường gặp nhiều trở ngại do tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp, đặc biệt là hội chứng tiêu chảy và bệnh phân trắng ở lợn con giai đoạn theo mẹ và sau cai sữa (1 - 60 ngày tuổi).

Bệnh phân trắng lợn con là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây lan nhanh, do các chủng vi khuẩn đường ruột như Escherichia coli, Salmonella, Clostridium gây ra. Do bộ máy tiêu hóa và hệ thống miễn dịch của lợn con trong những tuần đầu sau khi sinh chưa hoàn thiện, sự thiếu hụt các vi chất dinh dưỡng, đặc biệt là nhóm vitamin tan trong dầu (Vitamin A, D, E), là một trong những yếu tố làm suy giảm sức đề kháng của niêm mạc ruột, tạo điều kiện cho vi khuẩn bùng phát gây bệnh. Nếu không có biện pháp phòng ngừa và điều trị kịp thời, bệnh gây tỷ lệ chết cao, làm lợn còi cọc, chậm lớn và gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng cho người chăn nuôi.

Để giải quyết vấn đề thực tiễn trên, đề tài "Ảnh hưởng của việc bổ sung Vitamin ADE đến phòng bệnh phân trắng lợn con giai đoạn 1 - 60 ngày tuổi tại trại lợn thương phẩm ở Văn Giang, Hưng Yên" được thực hiện với các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Mục tiêu nghiên cứu:

   • Xác định ảnh hưởng của việc bổ sung Vitamin ADE đến khả năng sinh trưởng của lợn con giai đoạn 1 - 60 ngày tuổi.
   • Đánh giá hiệu quả của việc bổ sung Vitamin ADE trong việc giảm tỷ lệ nhiễm bệnh phân trắng ở lợn con.

2. Nhiệm vụ nghiên cứu:

   • Đánh giá tỷ lệ nuôi sống của đàn lợn con thí nghiệm qua các giai đoạn tuổi.
   • Theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối và sinh trưởng tương đối từ sơ sinh đến 60 ngày tuổi.
   • Xác định tỷ lệ mắc bệnh, thời gian điều trị, tỷ lệ khỏi bệnh và tỷ lệ tái phát bệnh phân trắng khi có và không có bổ sung Vitamin ADE.
   • Thực hiện công tác phục vụ sản xuất và đánh giá sơ bộ hiệu quả kinh tế của việc can thiệp thú y.

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

   • Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn con lai F1 (Mẹ Landrace × Bố Duroc) từ sơ sinh đến 60 ngày tuổi.
   • Nhân tố thí nghiệm: Chế phẩm Vitamin ADE (biệt dược Vigantol).
   • Địa điểm nghiên cứu: Trại chăn nuôi tư nhân chú Nguyễn Châu Thắng, thôn Như Phượng Thượng, xã Long Hưng, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên.
   • Thời gian tiến hành: Từ ngày 25/05/2015 đến ngày 08/11/2015.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và cơ sở khoa học

Khóa luận xây dựng trên các cơ sở khoa học về sinh lý, dinh dưỡng và bệnh lý học thú y của lợn con:

• Đặc điểm sinh lý và tiêu hóa của lợn con bú sữa: Dung tích đường tiêu hóa của lợn con tăng trưởng nhanh (dung tích dạ dày lúc sơ sinh chỉ khoảng 0,03 lít, đến 10 ngày tuổi tăng gấp 3 lần, 20 ngày tuổi gấp 8 lần và 60 ngày tuổi gấp 60 lần). Ở lợn dưới 1 tháng tuổi, dịch vị hầu như chưa có acid HCl tự do; HCl tự do chỉ bắt đầu xuất hiện ở 25 - 30 ngày tuổi và hoạt tính diệt khuẩn thể hiện rõ nhất ở 40 - 50 ngày tuổi. Do thiếu HCl tự do trong giai đoạn đầu, enzyme pepsinogen không được hoạt hóa đầy đủ thành pepsin, chức năng sát trùng đường ruột kém, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập và tăng sinh.
• Đặc điểm cơ năng điều nhiệt và miễn dịch: Lợn sơ sinh có lượng mỡ dưới da thấp (khoảng 1%), diện tích bề mặt cơ thể so với khối lượng lớn, trung khu điều nhiệt ở vỏ não chưa hoàn chỉnh nên cơ năng điều nhiệt rất kém trong 3 tuần đầu. Khả năng miễn dịch của lợn con hoàn toàn thụ động thông qua việc hấp thu $\gamma$-globulin từ sữa đầu của lợn mẹ qua cơ chế ẩm bào trong 24 giờ đầu (hàm lượng $\gamma$-globulin đạt 20,3 mg/100 ml máu sau 24 giờ bú sữa đầu và đạt khoảng 24 mg/100 ml ở 3 tuần tuổi).
• Cơ chế bệnh sinh bệnh phân trắng: Độc tố đường ruột (Enterotoxin) của các chủng vi khuẩn E. coli có yếu tố bám dính (như F4/K88, F5/K99, F6/987P) bám vào niêm mạc ruột non, phá hủy cấu trúc nhung mao ruột, kích thích tiết dịch ruột quá mức và cản trở hấp thu nước, chất điện giải, dẫn đến tiêu chảy phân trắng sữa hoặc xám vàng.
• Dược lý sinh học của Vitamin ADE:
  • Vitamin A: Tham gia vào quá trình biệt hóa và bảo vệ tính toàn vẹn của biểu mô niêm mạc ruột, niêm mạc mắt và tăng cường miễn dịch.
  • Vitamin D (chủ yếu $D_3$): Điều hòa quá trình chuyển hóa canxi, photpho và phát triển hệ xương.
  • Vitamin E: Đóng vai trò là chất chống oxy hóa sinh học màng tế bào, bảo vệ mô mỡ, ngăn ngừa hoại tử gan, cơ và nâng cao phản ứng miễn dịch thể dịch.
  • Chế phẩm Vigantol: Chế phẩm dung dịch tiêm cung cấp đồng thời Vitamin A, $D_3$ và E nhằm nâng cao thể trạng, chống còi cọc và tăng sức đề kháng niêm mạc.

Phương pháp nghiên cứu và bố trí thí nghiệm

Đề tài áp dụng phương pháp nghiên cứu thực nghiệm so sánh theo lô đối chứng (phân lô ngẫu nhiên cân bằng):

STT	Diễn giải	Đơn vị tính	Lô Thí nghiệm (TN)	Lô Đối chứng (ĐC)
1	Giống lợn	-	Con lai: Mẹ Landrace × Bố Duroc	Con lai: Mẹ Landrace × Bố Duroc
2	Tuổi bắt đầu thí nghiệm	Ngày	Sơ sinh	Sơ sinh
3	Tuổi kết thúc thí nghiệm	Ngày	60	60
4	Khối lượng bình quân ban đầu	kg/con	1,72	1,73
5	Quy mô đàn theo dõi	Con	24	24
6	Tỷ lệ đực / cái	Con	12 / 12	12 / 12
7	Yếu tố thí nghiệm can thiệp	-	Tiêm bổ sung Vitamin ADE liều 1 ml/con (tiêm bắp)	Không tiêm bổ sung Vitamin ADE
8	Phác đồ điều trị khi mắc bệnh	-	Amlistin (1-2 ml/10 kg TT/ngày) + Orezol (100 g/1 lít nước) uống 2-3 ngày	Amlistin (1-2 ml/10 kg TT/ngày) + Orezol (100 g/1 lít nước) uống 2-3 ngày

Phương pháp thu thập và xử lý số liệu

• Cân khối lượng lợn định kỳ 15 ngày/lần vào các thời điểm: sơ sinh (SS), 15 ngày, 30 ngày, 45 ngày và 60 ngày tuổi. Đảm bảo nguyên tắc cân vào buổi sáng sớm trước khi cho ăn, cùng một người thao tác và sử dụng cùng một loại cân.
• Tính toán các chỉ tiêu sinh trưởng:
  • Sinh trưởng tích lũy: Khối lượng bình quân qua từng thời điểm cân ($P$).
  • Sinh trưởng tuyệt đối ($A$): $A = \frac{P_2 - P_1}{t_2 - t_1}$ (g/con/ngày).
  • Sinh trưởng tương đối ($R$): $R = \frac{P_2 - P_1}{\frac{P_1 + P_2}{2}} \times 100$ (%).
• Theo dõi các chỉ tiêu bệnh học: Tỷ lệ mắc bệnh (%), tỷ lệ nuôi sống (%), tỷ lệ khỏi bệnh (%), thời gian điều trị trung bình (ngày), tỷ lệ tái phát (%).
• Xử lý số liệu sinh học bằng các thuật toán thống kê sinh vật học của Nguyễn Văn Thiện (2002), xác định giá trị trung bình cộng ($\bar{X}$), độ lệch chuẩn ($s$), sai số trung bình ($m_{\bar{x}}$) và hệ số biến dị ($C_v%$).

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tổng quan về vị trí ngành chăn nuôi lợn trong nền nông nghiệp, các trở ngại về dịch bệnh phân trắng ở lợn con theo mẹ và sau cai sữa, nguyên nhân do sự chưa hoàn thiện của hệ tiêu hóa kết hợp với thiếu hụt vitamin ADE. Nêu rõ 2 mục tiêu nghiên cứu cụ thể, ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung dẫn liệu phục vụ giảng dạy - chăn nuôi, và ý nghĩa thực tiễn trong việc cung cấp cơ sở kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất đàn lợn con.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Hệ thống hóa các cơ sở lý luận chuyên ngành chăn nuôi thú y bao gồm:

• Đặc điểm sinh lý lợn con bú sữa: hàm lượng nước cơ thể (81 - 82% lúc sơ sinh giảm xuống 75 - 78% lúc 3 - 4 tuần tuổi), nhịp tim (200 lần/phút), sự phát triển của dung tích dạ dày và ruột.
• Đặc điểm miễn dịch: cơ chế hấp thu kháng thể qua sữa đầu trong 24 giờ đầu và biến động hàm lượng $\gamma$-globulin.
• Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng: yếu tố di truyền, hormone sinh trưởng STH của tuyến yên, dinh dưỡng, nhiệt độ chuồng nuôi (thích hợp 32 - 34°C cho lợn sơ sinh trong 7 ngày đầu, 29 - 30°C trong 7 - 10 ngày tiếp theo, ẩm độ khoảng 70%), ánh sáng và tiểu khí hậu chuồng nuôi.
• Kỹ thuật chăm sóc: sưởi ấm, cố định đầu vú, tập ăn sớm từ ngày thứ 21 để bù đắp sự suy giảm sữa mẹ và thiếu hụt sắt (Fe), quy trình cai sữa thích hợp ở 45 ngày tuổi.
• Bệnh phân trắng lợn con: nguyên nhân do vi khuẩn đường ruột (E. coli, Salmonella, Clostridium), cơ chế gây bệnh do độc tố enterotoxin, triệu chứng ỉa phân màu trắng sữa/vàng nhạt, lông xù, mắt hõm, mất nước.
• Dược lý Vitamin ADE, nhu cầu vitamin theo từng giai đoạn (bảng nhu cầu vitamin của Trần Văn Phùng và cs, 2004) và đặc tính chế phẩm Vigantol.
• Tổng quan nghiên cứu trong nước (Đậu Ngọc Hào, Phùng Thị Vân, Lý Thị Liên Khai, Nguyễn Thị Kim Lan, Đào Trọng Đạt...) và ngoài nước (Robert Wilson, Laval, Archie Hunter, B. Nagy, NRC...).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Xác định cụ thể địa bàn nghiên cứu tại trại chăn nuôi chú Nguyễn Châu Thắng (Văn Giang, Hưng Yên) từ tháng 5/2015 đến tháng 11/2015. Mô tả chi tiết quy mô 48 lợn con lai F1 (Landrace × Duroc) chia làm 2 lô (TN và ĐC) đồng đều về thể trọng sơ sinh, giới tính và điều kiện nuôi dưỡng. Trình bày chi tiết phác đồ can thiệp Vitamin ADE (tiêm bắp 1 ml/con), phác đồ điều trị phân trắng bằng Amlistin kết hợp dung dịch bù điện giải Orezol, các công thức toán học tính toán sinh trưởng và công thức thống kê sinh học xử lý số liệu.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này chia làm hai nội dung lớn:

1. Kết quả công tác phục vụ sản xuất: Tác giả trực tiếp thực hiện các nghiệp vụ vệ sinh chuồng trại, phun sát trùng, đỡ đẻ, bấm nanh, cắt rốn, tiêm sắt, thiến lợn đực và tiêm vaccine phòng 4 bệnh truyền nhiễm (dịch tả, suyễn, lở mồm long móng, Circo virus). Tham gia chẩn đoán và điều trị 5 bệnh phổ biến tại trại với tỷ lệ khỏi 100%.
2. Kết quả nghiên cứu chuyên đề:
   • Tỷ lệ nuôi sống: Cả hai lô TN và ĐC đều đạt tỷ lệ nuôi sống 100% qua tất cả các giai đoạn (SS - 15 ngày, 16 - 30 ngày, 31 - 45 ngày và 46 - 60 ngày), khẳng định việc tiêm bổ sung Vitamin ADE ở liều chỉ định đảm bảo an toàn tuyệt đối cho lợn con.
   • Sinh trưởng tích lũy: Khối lượng bình quân của lô TN tăng nhanh hơn rõ rệt so với lô ĐC ở mọi mốc theo dõi. Đến 60 ngày tuổi, lợn lô TN đạt thể trọng trung bình 20,37 kg so với 19,13 kg ở lô ĐC (tăng hơn 1,24 kg/con, tương đương 6,48%).

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết các kết quả chính về an toàn sinh học, hiệu quả thúc đẩy tăng khối lượng của Vitamin ADE trên lợn con giai đoạn 1 - 60 ngày tuổi. Đề xuất các kiến nghị thực tiễn cho trang trại về công tác vệ sinh thú y, xử lý chất thải, tiêu hủy gia súc bệnh và loại thải nái già kém năng suất.

---

Kết quả và đóng góp

Số liệu thực nghiệm chính

Khóa luận đã thu thập và xử lý các số liệu thực nghiệm chi tiết về công tác phục vụ sản xuất và các chỉ tiêu sinh trưởng của đàn lợn con:

1. Kết quả công tác thú y phục vụ sản xuất tại trại:

STT	Nội dung công tác	Số lượng theo dõi (con)	Số con an toàn / khỏi bệnh	Tỷ lệ (%)
I	Tiêm phòng vaccine
1	Vaccine Dịch tả lợn	90	90	100,00
2	Vaccine Suyễn lợn	60	60	100,00
3	Vaccine Lở mồm long móng	70	70	100,00
II	Điều trị bệnh
1	Bệnh phân trắng lợn con	60	60	100,00
2	Bệnh tiêu chảy	50	50	100,00
3	Bệnh suyễn lợn	30	30	100,00
4	Bệnh viêm khớp	27	27	100,00
5	Bệnh viêm phổi	50	50	100,00
III	Công tác khác
1	Thiến lợn đực	50	50	100,00

2. Tỷ lệ nuôi sống của đàn lợn con thí nghiệm:

• Giai đoạn SS - 15 ngày tuổi: Lô TN đạt 100% (24/24 con); Lô ĐC đạt 100% (24/24 con).
• Giai đoạn 16 - 30 ngày tuổi: Lô TN đạt 100% (24/24 con); Lô ĐC đạt 100% (24/24 con).
• Giai đoạn 31 - 45 ngày tuổi: Lô TN đạt 100% (24/24 con); Lô ĐC đạt 100% (24/24 con).
• Giai đoạn 46 - 60 ngày tuổi: Lô TN đạt 100% (24/24 con); Lô ĐC đạt 100% (24/24 con).

3. Sinh trưởng tích lũy của lợn con qua các giai đoạn tuổi:

Giai đoạn (ngày tuổi)	Lô Thí nghiệm ($\bar{X} \pm m_{\bar{x}}$ kg)	Hệ số biến dị $C_v$ (%)	Lô Đối chứng ($\bar{X} \pm m_{\bar{x}}$ kg)	Hệ số biến dị $C_v$ (%)	Chênh lệch khối lượng (kg)	Tỷ lệ tăng trưởng so với ĐC (%)
Sơ sinh (SS)	1,72 ± 0,03	8,14	1,73 ± 0,03	8,09	-0,01	99,42
15 ngày tuổi	5,18 ± 0,03	3,09	4,94 ± 0,03	3,24	+0,24	104,86
30 ngày tuổi	8,95 ± 0,04	2,01	8,53 ± 0,04	1,99	+0,42	104,92
45 ngày tuổi	13,85 ± 0,04	1,30	13,05 ± 0,04	1,30	+0,80	106,13
60 ngày tuổi	20,37 ± 0,03	0,74	19,13 ± 0,04	0,94	+1,24	106,48

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Về công tác vệ sinh phòng dịch: Tăng cường quét dọn, phun thuốc sát trùng định kỳ ngay cả khi không có áp lực dịch bệnh; nghiêm cấm việc bán tháo lợn ốm chết nghi mắc bệnh truyền nhiễm, bắt buộc phải thực hiện tiêu hủy đúng kỹ thuật thú y.
• Về quản lý đàn nái sinh sản: Có kế hoạch theo dõi sức sản xuất và tiến hành loại thải những con nái già, nái kém sữa hoặc đã khai thác nhiều năm để nâng cao chất lượng đàn con.
• Về chăm sóc lợn con: Thực hiện nghiêm ngặt quy trình sưởi ấm, tiêm sắt vào ngày tuổi thứ 3, cho lợn con bú đầy đủ sữa đầu và tập ăn sớm bằng thức ăn chuyên dụng nhằm giảm bớt giai đoạn khủng hoảng sau cai sữa.

Đóng góp của đề tài

• Cung cấp dữ liệu thực nghiệm cụ thể về hiệu quả tăng trọng khi tiêm bổ sung chế phẩm Vitamin ADE cho đàn lợn con lai F1 (Landrace × Duroc) tại địa bàn huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên.
• Chứng minh tính khả thi, độ an toàn sinh học và hiệu quả của phác đồ kết hợp phòng bệnh bằng Vitamin ADE cùng phác đồ điều trị tiêu chảy/phân trắng bằng Amlistin và Orezol trong điều kiện chăn nuôi trang trại tư nhân quy mô vừa và nhỏ.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế

• Thực nghiệm được tiến hành trong phạm vi một trang trại chăn nuôi tư nhân duy nhất (trại chú Nguyễn Châu Thắng tại huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên).
• Quy mô mẫu nghiên cứu còn ở mức giới hạn (48 lợn con, gồm 24 con lô TN và 24 con lô ĐC) và chỉ thực hiện trên một tổ hợp lai duy nhất (Mẹ Landrace × Bố Duroc).
• Thời gian nghiên cứu diễn ra trong vòng 6 tháng (tháng 5 đến tháng 11/2015), chưa bao quát hết các điều kiện biến động thời tiết bất lợi của mùa đông - xuân (thời điểm bệnh phân trắng thường bùng phát mạnh nhất theo lý thuyết).

Hướng nghiên cứu tiếp

• Mở rộng thử nghiệm bổ sung Vitamin ADE trên các giống lợn và tổ hợp lai thương phẩm khác nhau (như Yorkshire, Pietrain, Duroc thuần hoặc các dòng nái ngoại khác).
• Mở rộng quy mô đàn thí nghiệm tại nhiều vùng sinh thái và các mô hình chuồng nuôi công nghiệp khép kín khác nhau để kiểm chứng độ ổn định của kết quả.
• Theo dõi ảnh hưởng tồn dư hoặc hiệu quả kéo dài của việc tiêm Vitamin ADE ở giai đoạn lợn con đến năng suất tăng khối lượng và chất lượng thân thịt ở giai đoạn nuôi thịt vỗ béo (sau 60 ngày tuổi đến khi xuất chuồng).

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng:
  • Sinh viên, học viên ngành Thú y, Chăn nuôi - Thú y, Bác sĩ thú y cơ sở làm tài liệu tham khảo cho các đề tài khóa luận, nghiên cứu thực địa về bệnh lý đường tiêu hóa ở gia súc non.
  • Các kỹ thuật viên chăn nuôi, chủ trang trại và gia trại chăn nuôi lợn nái sinh sản, lợn thương phẩm.
• Nội dung giá trị chuyên môn cao:
  • Quy trình kỹ thuật và liều lượng can thiệp chế phẩm Vitamin ADE (Vigantol liều 1 ml/con) trên đàn lợn con theo mẹ.
  • Phác đồ điều trị kết hợp giữa kháng sinh Amlistin (hoạt chất Amoxicillin trihydrate 11,5 g/100 ml) với dung dịch điện giải Orezol.
  • Phương pháp luận và hệ thống công thức toán - sinh vật học áp dụng trong việc theo dõi, tính toán các chỉ tiêu sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối, sinh trưởng tương đối và tỷ lệ mắc/khỏi bệnh ở vật nuôi.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giống lợn và quy mô đàn được sử dụng trong nghiên cứu này là gì?

Thí nghiệm được thực hiện trên 48 lợn con lai F1 giữa mẹ Landrace và bố Duroc, bắt đầu theo dõi từ sơ sinh đến 60 ngày tuổi, phân bổ đều vào 2 lô: Lô Thí nghiệm (24 con, tỷ lệ đực/cái 12/12) và Lô Đối chứng (24 con, tỷ lệ đực/cái 12/12).

2. Liều lượng và phương pháp bổ sung Vitamin ADE trong thí nghiệm được tiến hành như thế nào?

Ở lô Thí nghiệm, lợn con được tiêm bổ sung chế phẩm Vitamin ADE (biệt dược Vigantol) với liều lượng 1 ml/con qua đường tiêm bắp thịt; trong khi đó lợn con ở lô Đối chứng không được tiêm bổ sung chế phẩm này.

3. Phác đồ điều trị bệnh phân trắng lợn con được tác giả áp dụng tại trại gồm những thuốc gì?

Khi lợn mắc bệnh phân trắng, phác đồ điều trị bao gồm: Tiêm bắp thuốc Amlistin (thành phần chứa Amoxicillin trihydrate 11,5 g/100 ml) với liều 1 - 2 ml/10 kg thể trọng/ngày, điều trị liên tục 3 - 5 ngày; kết hợp cho uống dung dịch bù điện giải Orezol (pha 1 gói 100 g vào 1 lít nước) thay nước uống trong ngày, dùng liên tục 2 - 3 ngày.

4. Khối lượng bình quân của lợn con ở 60 ngày tuổi giữa lô thí nghiệm và lô đối chứng chênh lệch ra sao?

Tại thời điểm kết thúc thí nghiệm (60 ngày tuổi), khối lượng trung bình của lợn con ở lô Thí nghiệm đạt 20,37 ± 0,03 kg, cao hơn so với lô Đối chứng đạt 19,13 ± 0,04 kg. Sự chênh lệch là 1,24 kg/con, tương ứng mức sinh trưởng tích lũy của lô thí nghiệm đạt 106,48% so với lô đối chứng.

5. Tỷ lệ nuôi sống của đàn lợn con trong suốt thời gian thực nghiệm đạt bao nhiêu %?

Tỷ lệ nuôi sống của đàn lợn con ở cả lô Thí nghiệm (được tiêm Vitamin ADE) và lô Đối chứng (không tiêm Vitamin ADE) đều đạt 100% ở tất cả các giai đoạn theo dõi (SS - 15 ngày, 16 - 30 ngày, 31 - 45 ngày và 46 - 60 ngày tuổi).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Lương Thị Linh đã xác định được vai trò tích cực của việc tiêm bổ sung Vitamin ADE đối với khả năng sinh trưởng của đàn lợn con lai F1 (Landrace × Duroc) giai đoạn từ sơ sinh đến 60 ngày tuổi tại huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên. Kết quả thực nghiệm cho thấy việc can thiệp Vitamin ADE với liều 1 ml/con đảm bảo an toàn sinh học tuyệt đối (tỷ lệ nuôi sống 100%) và giúp nâng cao khối lượng cơ thể lợn lúc 60 ngày tuổi thêm 1,24 kg/con (đạt 20,37 kg so với 19,13 kg ở lô đối chứng). Các số liệu và quy trình điều trị phân trắng kết hợp Amlistin và Orezol trong đề tài cung cấp tài liệu tham khảo thực tiễn hữu ích cho công tác chăm sóc, phòng trị bệnh trên đàn lợn con tại các cơ sở chăn nuôi gia súc thương phẩm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Chăn nuôi lợn trong những năm gần đây đang trên đà phát triển khá mạnh cùng với nhiều ngành chăn nuôi kinh tế khác, ngành chăn nuôi thú y từng bước được áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật nhằm đem lại nhiều thay đổi về chất lượng và số lượng sản phẩm ngành, đáp ứng nhu cầu về thực phẩm của nhân dân góp phần đưa nền kinh tế của nước ta ngày một phát triển hơn. Ngành chăn nuôi nói chung và ngành chăn nuôi lợn chiếm một vị trí quan trọng, đó là nguồn cung cấp thực phẩm với khối lượng lớn và chất lượng tốt cho con người, là nguồn cung cấp phân bón lớn cho ngành trồng trọt, nguồn cung cấp các sản phẩm phụ như: Da, mỡ… cho ngành công nghiệp chế biến thực phẩm. Để không ngừng nâng cao năng suất, chất lượng đàn lợn các nhà khoa học đã nghiên cứu ra một số giống tốt, chế biến các loại thức ăn thay thế bổ sung, chăm sóc nuôi dưỡng phối hợp khẩu phần ăn đầy đủ các chất dinh dưỡng và các chất Vitamin, khoáng… Ngoài ra, trong chăn nuôi thì công tác thú y không thể thiếu được. Tuy vậy trong chăn nuôi còn gặp nhiều trở ngại và hạn chế: Những thông tin khoa học, kỹ thuật về chăn nuôi lợn chưa nhanh chóng, kịp thời đến với người chăn nuôi.

Những hiểu biết về phòng chống dịch bệnh còn hạn chế. Vì vậy mà dịch bệnh vẫn thường xuyên xảy ra trong đó có bệnh phân trắng ở lợn con. Đây là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây lan nhanh, nếu không điều trị kịp thời và đúng biện pháp thì tỷ lệ chết sẽ rất cao gây thiệt hại nghiêm trọng cho người chăn nuôi. Bệnh chủ yếu do nhóm vi khuẩn đường ruột E.coli, Salmonella, Clostridium… gây ra.

e 2 Do bộ máy tiêu hóa của lợn con còn chưa hoàn thiện nên dễ mắc bệnh. Một trong những nguyên nhân dễ mắc bệnh là do thiếu Vitamin ADE, để hạn chế tác hại này cần phải chăm sóc và bổ sung các loại thức ăn, Vitamin và khoáng chất đầy đủ và hợp lý trong khẩu phần ăn. Bổ sung Vitamin ADE trong giai đoạn lợn 1 - 60 ngày tuổi có ảnh hưởng rất lớn đến khả năng sinh trưởng và phòng bệnh phân trắng ở lợn con. Để phần nào hiểu thêm được ảnh hưởng của vitamin ADE đến khả năng sinh trưởng và phòng bệnh phân trắng ở lợn con em tiến hành thực hiện nghiên cứu đề tài: “Ảnh hưởng của việc bổ sung Vitamin ADE đến phòng bệnh phân trắng lợn con giai đoạn 1 - 60 ngày tuổi tại trại lợn thương phẩm ở Văn Giang, Hưng Yên”.

Mục tiêu nghiên cứu - Xác định ảnh hưởng của việc bổ sung Vitamin ADE đến khả năng sinh trưởng của lợn con giai đoạn 1 - 60 ngày tuổi. - Đánh giá hiệu quả của việc bổ sung Vitamin ADE trong việc giảm tỷ lệ nhiễm bệnh phân trắng ở lợn con. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong khoa học Giúp sinh viên củng cố và hệ thống hóa kiến thức đã học, áp dụng vào thực tiễn.

Đồng thời cung cấp số liệu khoa học cho giảng dạy, chăn nuôi lợn nói riêng và chăn nuôi gia súc nói chung. Ý nghĩa trong thực tiễn Kết quả của đề tài là cơ sở cho người chăn nuôi biết được một số đặc điểm sinh trưởng, phát triển, khả năng thích nghi của lợn con giai đoạn 1 - 60 ngày tuổi để áp dụng vào việc chăn nuôi và nhân giống phát triển trên quy mô đại trà. e 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2.

Đặc điểm của lợn con bú sữa 2. Đặc điểm sinh lý của lợn con Theo Phạm Hữu Doanh, Lưu Kỳ (2004) [4] khi mới sinh, cơ thể lợn con chưa tới 82 % nước. Sau khi sinh 30 phút tỷ lệ nước ở lợn giảm 1 - 2 %, nhiệt độ cơ thể giảm tới 50C. Do bị mất nước, mất nhiệt nhanh, cơ thể bị lạnh làm hoạt động chức năng của các bộ máy trong cơ thể bị rối loạn.

Lợn sơ sinh trao đổi năng lượng và trao đổi vật chất rất cao, trong khi đó nhiệt độ cơ thể lại giảm nhanh, vì thế nhu cầu ấm đối với lợn con rất quan trọng. 7 ngày đầu, lợn cần nhiệt độ từ 32 - 340C; 7 - 10 ngày sau cần 29 - 300C. Việc sưởi ấm lợn, trải ổ rơm cho lợn con nằm là rất cần thiết. Sau 10 ngày lợn con mới tự cân bằng được nhiệt.

Ngược lại, lợn nái nuôi con cần nhiệt độ từ 18 - 200C. Nhiệt độ cao hơn sẽ ảnh hưởng đến khả năng tiết sữa của lợn nái. Vì thế, cần có chuồng nuôi riêng cho lợn nái ngay từ đầu. Đặc điểm sinh trưởng, phát dục của lợn con * Khái niệm về sinh trưởng Theo Chambers J.(1990) [30] sinh trưởng là quá trình sinh lý sinh hóa phức tạp duy trì từ phôi thai được hình thành đến khi con vật thành thục về tính.

Như vậy, ngay từ khi còn là phôi thai, quá trình sinh trưởng đã được khởi động.L (1972) [8] đã đưa ra khái niệm: Về mặt sinh học, sinh trưởng được xem như là quá trình tổng hợp protein, cho nên người ta lấy việc tăng khối lượng làm chỉ tiêu đánh giá sự sinh trưởng. Tuy nhiên, cũng có khi e 4 tăng khối lượng không phải là sinh trưởng (ví dụ như trong trường hợp tăng khối lượng nhưng chủ yếu là tăng mỡ và nước chứ không phải là sự phát triển của mô cơ), sự sinh trưởng thực sự là sự tăng lên về khối lượng, chất lượng và các chiều của tế bào mô cơ, ông cho rằng cường độ phát triển qua giai đoạn bào thai và giai đoạn sau khi sinh có ảnh hưởng đến sự phát triển của con vật. Khi nghiên cứu về sinh trưởng, ta không thể không đề cập đến quá trình phát dục. Đây là quá trình thay đổi về chất, tức là tăng thêm, hoàn thiện thêm về tính chất, chức năng của các bộ phận cơ thể.

Phát dục diễn ra trong quá trình thay đổi về cấu tạo, chức năng, hình thái, kích thước các bộ phận cơ thể. Phát dục của cơ thể con vật là quá trình phức tạp trải qua nhiều giai đoạn từ khi trứng rụng tới khi trưởng thành, khi con vật trưởng thành quá trình sinh trưởng chậm lại, sự tăng sinh các tế bào ở các cơ quan, tổ chức không nhiều lắm, cơ thể to ra, béo thêm nhưng chủ yếu là tích lũy mỡ, còn tích lũy cơ thể xem như ở trạng thái ổn định. * Đặc điểm sinh trưởng, phát dục ở lợn con Lợn con trong giai đoạn bú sữa có khả năng sinh trưởng và phát dục nhanh. So với những loài gia súc khác thì tốc độ sinh trưởng của lợn con là cao nhất.

Khối lượng cai sữa của lợn con khi 2 tháng tuổi gấp 12 - 16 lần so với khối lượng sơ sinh, trong khi đó bê, nghé chỉ tăng 3 - 5 lần. Theo Vũ Đình Tôn, Trần Thị Thuận (2006) [24] lợn con ở 7 - 10 ngày tuổi đã gấp 2 lần khối lượng sơ sinh, lúc 21 ngày tuổi gấp 4 lần, lúc 30 ngày tuổi gấp 5 lần và đến 60 ngày tuổi gấp 10 - 15 lần khối lượng sơ sinh. Lợn con sinh trưởng phát dục nhanh nên khả năng tích lũy các chất dinh dưỡng rất mạnh. Lợn con 3 tuần tuổi mỗi ngày tích lũy được 9 - 14 g protein/kg khối lượng cơ thể.

Trong khi lợn trưởng thành chỉ tích lũy được 0,3 - 0,4g protein/kg khối lượng cơ thể. Lợn con bú sữa sinh trưởng phát triển nhanh nhưng không đồng đều qua các giai đoạn, nhanh trong 21 ngày tuổi đầu, sau đó giảm. Có sự giảm này do nhiều nguyên nhân, nhưng chủ yếu là do lượng sữa mẹ bắt đầu giảm dần e 5 và hàm lượng hemoglobin trong máu của lợn con giảm. Thời gian bị giảm sinh trưởng thường kéo dài khoảng 2 tuần tuổi, còn gọi là giai đoạn khủng hoảng của lợn con.

Chúng ta có thể hạn chế sự khủng hoảng này bằng cách tập cho lợn con ăn sớm (Trần Văn Phùng) và cs, 2004) [17]. Đặc điểm tiêu hóa ở dạ dày lợn con Dạ dày lợn là loại dạ dày trung gian giữa dạ dày đơn và dạ dày kép. Dạ dày của lợn con phát triển rất nhanh khi được sinh ra. Trần Văn Phùng và cs (2004) [17], sự phát triển nhanh thể hiện ở sự tăng nhanh ở dung tích dạ dày, ruột non, ruột già.

Dung tích dạ dày của lợn lúc 10 ngày tuổi tăng gấp 3 lần lúc sơ sinh, 20 ngày tuổi gấp 8 lần, 60 ngày tuổi tăng gấp 60 lần (lúc sơ sinh dung tích dạ dày chỉ là 0,03 lít). Dịch vị tiết ra tương đương với sự phát triển của dạ dày, tăng mạnh nhất ở 3 - 4 tháng tuổi sau đó giảm dần. Theo Trương Lăng (2003) [13]: Lợn con dưới 1 tháng tuổi trong dịch vị không có hay có rất ít HCl tự do vì lúc này lượng acid tiết ra ít và nó nhanh chóng liên kết với dịch nhầy của dạ dày. Do thiếu acid này mà dạ dày lợn lúc này không có tính năng sát trùng, vi khuẩn xâm nhập vào dễ dàng chúng có điều kiện sinh sôi nảy nở và phát triển, gây bệnh đường tiêu hóa cho lợn con.

Khi lợn con mới cai sữa nồng độ acid của dịch vị còn thấp nên khả năng hoạt hóa pepsinogen không cao, tác dụng diệt khuẩn kém. Tác dụng tiêu hóa lúc này chủ yếu là men chymosin. Hàm lượng HCl biến đổi theo tuổi của lợn, acid HCl tự do xuất hiện ở 25 - 30 ngày tuổi và diệt khuẩn rõ nhất ở 40 - 50 ngày tuổi.K vasnhisky (1951) [1]: Lợn con từ 20 - 30 ngày tuổi lượng dịch vị phân tiết trong một ngày đêm là 150 ml và phân tiết dịch vị tăng theo lứa tuổi, 3 tháng tuổi là 3,5 lít và từ 7 tháng tuổi trở lên là 10 lít/ngày đêm. Trong thời kỳ thiếu HCl hoạt tính của dịch tụy rất cao sẽ bù lại khả năng tiêu hóa kém ở dạ dày.

Đặc điểm tiêu hóa ở ruột Cơ quan tiêu hóa của lợn con đã hình thành đầy đủ trong thời kỳ bào thai và phát triển nhanh ở thời kỳ theo mẹ, nhưng dung tích dạ dày - ruột lại rất nhỏ. So với lúc sơ sinh thì dung tích dạ dày lúc 10 ngày tuổi gấp 3 lần, sau 20 ngày tuổi gấp 8 lần và sau 60 ngày tuổi gấp 60 lần, còn dung tích ruột non ở lợn con (lúc sơ sinh khoảng 0,11 lít) lúc 10 ngày gấp 3 lần, lúc 20 ngày tuổi gấp 6 lần và lúc 60 ngày tuổi gấp 50 lần, và dung tích ruột già lợn con (lúc sơ sinh khoảng 0,04 lít) lúc 10 ngày tuổi gấp 1,5 lần lúc sơ sinh, sau 20 ngày tuổi gấp 2,5 lần và 60 ngày tuổi gấp 50 lần.