mở đầu với thông điệp: Năm ngoái, nước Mỹ đã có thêm hơn nửa triệu doanh nghiệp mới. Công bằng mà nói, số doanh nghiệp tuyên bố đóng cửa cũng tương đương với con số này. Điều đó có nghĩa là cho dù chúng ta ca tụng sự thành công như thế nào đi chăng nữa thì ý niệm về sự thất bại cũng luôn phải song hành. Đây là điều đáng lưu ý.
Mặc dù có những yếu tố thuận lợi cho việc trở thành một doanh nhân ở Mỹ là con đường trải lụa, nhưng cũng có những nhân tố khác tạo ra thách thức lớn cho việc tự điều hành doanh nghiệp. Thực ra, nếu ai đó hỏi tôi bây giờ là thời điểm tốt nhất hay tồi tệ nhất đối với doanh nghiệp nhỏ ở Mỹ, tôi cũng không thể đưa ra câu trả lời chính xác. Theo quan điểm của tôi, tình trạng hiện tại của doanh nghiệp nhỏ có thể được mô tả chính xác là vừa tốt vừa xấu. Tôi sẽ giải thích lý do ở phần sau của chương này.
Nhưng trước hết, chúng ta hãy cùng tìm hiểu cặn kẽ nội hàm của thuật ngữ doanh nghiệp nhỏ. DOANH NGHIỆP NHỎ LÀ GÌ? Liệu có tồn tại một tổ chức nào đó giống như doanh nghiệp nhỏ? Có rất nhiều định nghĩa khác nhau cho thuật ngữ này. Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ Hoa Kỳ (SBA) định nghĩa: doanh nghiệp tư nhân một thành viên và doanh nghiệp có từ hơn một đến 499 nhân viên đều là doanh nghiệp nhỏ. Một người bán khăn trải giường ở chợ trời không giống một công ty thiết kế phần mềm với 400 nhân viên.
Rõ ràng là vô lý khi gộp tất cả các doanh nghiệp nhỏ lại theo định nghĩa này. Ở khía cạnh nào đó, chính SBA cũng thừa nhận sự phiến diện về những yếu tố cấu thành một doanh nghiệp nhỏ trong định nghĩa dài tới 29 trang này. Và đây là những con số thực tế. Bạn nghĩ rằng bạn không cần biết tới chúng khi phát triển doanh nghiệp của mình, nhưng tôi khuyến khích bạn hãy đọc tiếp.
Theo báo cáo của Cục điều tra dân số Mỹ năm 2002, có 22 triệu doanh nghiệp nhỏ đang hoạt động. Nếu xem xét kỹ hơn con số này, thì có khoảng 17 triệu doanh nghiệp nhỏ không có nhân viên. Một số doanh nghiệp chỉ đơn giản là chiếc vỏ bọc mà kế toán và luật sư thành lập với mục đích giảm thuế. Một số khác là những doanh nghiệp không thể hoặc không muốn mở rộng quy mô kinh doanh.
Mặc dù không có nhân viên nào, bạn vẫn có thể thành lập một doanh nghiệp nhỏ nếu: • Bạn kinh doanh bán thời gian nến, các sản phẩm tẩy rửa, hoặc mỹ phẩm và đạt được lợi nhuận vài trăm đô-la mỗi năm; • Bạn nghỉ việc ở một công ty và công ty đó thuê bạn làm việc theo kiểu nhân viên hợp đồng độc lập; • Bạn đã nghỉ hưu, nhưng vẫn tham gia tư vấn trong lĩnh vực của mình; • Bạn mở một gian hàng ở festival nghệ thuật địa phương để bán các đồ thủ công mỹ nghệ tự làm; • Bạn mua và bán lại một số thứ với giá cao hơn để kiếm lời, như: xe hơi, nhà cho thuê, đồ sưu tập có giá trị.; • Bạn được hưởng lợi tức khi đầu tư. Không có vấn đề gì với các doanh nghiệp loại này. Chúng mang lại tiền bạc cho người sở hữu, vì vậy các hoạt động này là kinh doanh chứ không đơn thuần là sở thích. Nhiều hoạt động kinh doanh thậm chí còn giúp họ có cuộc sống thoải mái hơn.
Nhưng các doanh nghiệp nhỏ này hiếm khi thuê thêm nhân viên. Trong nhiều trường hợp, người chủ không muốn phát triển doanh nghiệp của mình. Họ chỉ có ý định kiếm tiền đủ sống hoặc thu nhập thêm. Còn lại là những doanh nghiệp nhỏ quan tâm đến sự tăng trưởng.
Dưới đây là ví dụ về các công ty một thành viên quan tâm tới sự tăng trưởng ngược lại với loại hình kinh doanh tương đối ổn định đã liệt kê ở phần trước: • Bạn đã làm việc trong một ngành được vài năm và bây giờ bạn quyết định thành lập công ty riêng; • Bạn là thợ thủ công lành nghề và mong muốn trở thành ông chủ mà không cần thuê thêm nhân công; • Bạn đã mở phòng khám tư được vài năm và bây giờ bạn muốn mở rộng công việc của mình; • Bạn mới hoạt động một thời gian ngắn nhưng luôn đặt ra mục tiêu mở rộng đối tượng khách hàng; • Sau vài năm một mình phục vụ các khách hàng, một khách hàng đã mang đến cho bạn một cơ hội kinh doanh hấp dẫn nhưng bạn không thể khai thác nếu chỉ hoạt động một mình. Dựa trên mục đích của cuốn sách này, tôi sẽ giả sử rằng một doanh nghiệp quan tâm tới sự tăng trưởng hoặc là một doanh nghiệp có thuê nhân viên, hay cũng đang có kế hoạch thuê nhân viên. Liệu có doanh nghiệp một thành viên nào đạt được tăng trưởng thông qua việc thuê gia công và “những đội ngũ ảo” hay không? Câu trả lời chắc chắn là có. Tuy nhiên, những doanh nghiệp này chỉ là thiểu số.
Cuốn sách này tập trung vào những doanh nghiệp thật sự mong muốn phát triển hơn nữa. Trong toàn bộ cuốn sách, tôi giả sử rằng bạn đã có một doanh nghiệp nhỏ, có nhân viên hoặc có ý định thuê thêm nhân viên trong thời gian tới. Hầu hết những lời khuyên, nguyên tắc tôi đưa ra nhằm mục đích giúp bạn phát triển doanh nghiệp đã có ít nhất một vài nhân viên và quy mô không quá lớn. Những doanh nghiệp có quy mô 5-99 nhân viên phải đạt được nhiều mốc tăng trưởng quan trọng trong quá trình phát triển.
Tuy vậy, con số này chỉ có tính tượng trưng. Nếu doanh nghiệp của bạn có ít hơn năm nhân viên, nhưng bạn đang cố gắng phát triển nó, thì những ý kiến và lời khuyên này cũng rất hữu ích giúp doanh nghiệp của bạn tiến xa hơn. Cũng cần hiểu rằng, doanh nghiệp có tốc độ tăng trưởng nhanh chính là doanh nghiệp tạo thêm nhiều việc làm cho người lao động. Quỹ Ewing Marion Kauffman, quỹ hỗ trợ kinh doanh của Mỹ, cho biết: “Các doanh nghiệp mới thành lập có tốc độ tăng trưởng nhanh chiếm khoảng 350 nghìn trong tổng số sáu triệu doanh nghiệp có thuê nhân viên tại Mỹ.
Những doanh nghiệp quy mô nhỏ này đã tạo ra 2/3 tổng số việc làm mới cho người lao động trong thập niên 90 của thế kỷ trước”. Doanh nghiệp có dưới 5 nhân viên Nếu doanh nghiệp của bạn có ít nhất một nhân viên thì bạn đã đi được bước đầu tiên quan trọng tiến tới sự tăng trưởng. Nhân viên đầu tiên bạn thuê sẽ làm thay đổi mọi thứ: sự phân công công việc, trách nhiệm, sản lượng, cơ cấu chi phí và mức thuế. Trong năm 2001, có hơn 3,4 triệu doanh nghiệp mới được thành lập ở Mỹ, mỗi doanh nghiệp có bốn nhân viên hoặc ít hơn.
Hơn 5,5 triệu người làm việc cho các công ty này. Chắc chắn một số trong những công ty này thuộc số doanh nghiệp có một thành viên gia đình không làm việc nhưng được trả lương vì mục đích thuế. Số lượng công ty kiểu này khá lớn, chiếm hơn 60% công ty có thuê nhân viên. Số liệu thống kê cũng cho thấy đó chính là mảnh đất mà các doanh nghiệp có mức độ tăng trưởng nhanh trỗi dậy.
Doanh nghiệp có từ 5-99 nhân viên Đây là nhóm mà hầu hết các chuyên gia marketing hướng tới khi họ nghĩ đến “doanh nghiệp nhỏ”. Có hơn hai triệu doanh nghiệp loại này, giải quyết công ăn việc làm cho hơn 35 triệu lao động tại Mỹ. Trong phân đoạn này, bạn có thể tìm thấy các doanh nghiệp đang phát triển. Đây là nơi diễn ra những bước tăng trưởng nhảy vọt đầu tiên của doanh nghiệp: Từ một doanh nghiệp với doanh thu nửa triệu đô-la trở thành doanh nghiệp có doanh thu hai triệu đô-la, rồi tiến tới mười triệu đô-la.
tổ chức trao tặng danh hiệu 500 doanh nghiệp tư nhân có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất ở Mỹ. Nhưng doanh nghiệp thuộc phân đoạn doanh nghiệp nhỏ có từ 5-99 nhân viên trong danh sách này chiếm số lượng nhỏ. Xin đừng hiểu lầm ý tôi, vì rất nhiều doanh nghiệp trong phân đoạn này không phù hợp với định nghĩa của tôi về tăng trưởng. Một số lượng lớn các doanh nghiệp đang có xu hướng đi xuống.
Tuy vậy, chính trong phân đoạn này, tôi thường tìm được những ý tưởng thuyết phục về sự tăng trưởng. Doanh nghiệp có từ 100-499 nhân viên Để đạt được quy mô trên, các công ty phải trải qua ít nhất một giai đoạn phát triển vượt bậc. Không phải công ty nào cũng khởi đầu với hơn 100 nhân viên. Theo số liệu thống kê của SBA, trong năm 2001, có hơn 85 nghìn doanh nghiệp thuộc phân đoạn này.
Mặc dù chỉ chiếm chưa đầy 2% trong tổng số doanh nghiệp, nhưng các công ty có quy mô như thế này đã giải quyết việc làm cho hơn 16 triệu lao động. MỘT SỐ QUAN NIỆM SAI LẦM VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ Như đã nói ở trên, đây vừa là thời điểm tốt nhất vừa là thời điểm tệ nhất đối với doanh nghiệp nhỏ của Mỹ. Bất cứ khi nào tôi có một tin tốt và một tin xấu muốn thông báo với mọi người, họ đều muốn nghe tin xấu trước để rồi “dẹp” chúng ra ngoài lề. Tôi đang liều lĩnh đánh mất lòng nhiệt tình của bạn (và xin hãy tin tôi, bạn sẽ cần có lòng nhiệt tình để tiếp tục đọc sách) khi bắt đầu cuốn sách này bằng một lời cảnh báo.
Tuy vậy, không ai trong chúng ta có thể thành công nếu không chịu thừa nhận những khó khăn tất yếu trong quản lý doanh nghiệp tư nhân. Xây dựng thành công một doanh nghiệp nhỏ không đơn giản như hầu hết các chính trị gia và nhiều người vẫn nghĩ. Một người bạn là doanh nhân của tôi từng nói: “Khởi đầu một doanh nghiệp thật dễ dàng. Lúc đó, mọi người đều muốn giúp bạn.
Nhưng vấn đề là ở chỗ, công việc kinh doanh sẽ ngày càng khó khăn khi bạn muốn kiếm được lợi nhuận từ doanh nghiệp đó”. Trong cuộc điều tra của tạp chí doanh nghiệp Inc. tháng 5/2004, 72% số người được hỏi đồng ý rằng: “Kinh doanh ngày càng khó khăn hơn”. Dưới đây là những quan niệm sai lầm về doanh nghiệp tư nhân thường xuyên được nhắc đi nhắc lại và trong nhiều trường hợp, nhiều người chấp nhận chúng như là thực tế.
Quan niệm sai lầm thứ nhất: Chủ doanh nghiệp sẽ được tự do hơn Nếu bạn đã có gia đình và là chủ một doanh nghiệp nhỏ, bạn sẽ thấy quan niệm này nực cười thế nào.