Chương 1 QUAN NIỆM NGHỆ THUẬT VỀ CON NGƯỜI TRONG TIỂU THUYET NHA GIA KIM CUA PAULO COELHO 1. Giới thuyết sơ lược quan niệm nghệ thuật về con người Bàn về giới thuyết quan niệm nghệ thuật về con người, Từ điển thuật ngữ Văn học định nghĩa: “Quan niệm nghệ thuậi về con người là hình thúc bên trong, là hệ quy chiếu Gn chim trong hình thúc tác phẩm. NÓ gắn với cóc phạm trù khác như phương phép sóng lác, phong cách của nhà văn, làm thành thước đo của hình thức Văn học và cơ sở của từ duy nghệ thuật 124, 185]. Như vậy, quan niệm nghệ thuật về con người không biểu hiện ra hình thức bề ngoài tác phẩm, thế nhưng, nó quyết định và chỉ phối toàn bộ nội dung tr tưởng và phương thức biểu hiện của nhà văn khi sáng tạo văn học.
Dưới góc nhìn một nhà nghiên cứu, giáo sư Trần Đình Sử cho rằng: Quan niệm nghệ thuật về con người là sự lí giải, cắt nghĩa, sự cảm thấy con người đã được hóa thân thành các nguyên tắc, phương tiện, biện pháp thé hiện con người trong văn học, tạo nên giá trị nghệ thuật và thậm mĩ cho các hình tượng nhân vật trong đó [21, 55]. Theo nhận định của giáo su, chính quan niệm nghệ thuật vé con người đã nâng tầm con người ngoài đời thực qua các phương tiện, nguyên tắc, biện pháp theo năng lực văn học từ người nghệ lên tầm nhân vật hư cấu. Thế nhưng, nhân vật hư cấu trong văn học phải mang lại cảm giác yêu, thương, thù, hận, như con người ngoài đời thật. Qua đó, thể hiện được giá trị của hình tượng nghệ thuật trong tác phẩm.
Nhìn chung, quan niệm nghệ thuật về con người còn chưa được định nghĩa thống nhất. Dù vậy, từ các ý kiến trên chúng ta có thể đi đến một ý kiến khái quát, quan niệm nghệ thuật về con người là cách nhìn, cách cảm, cách nghĩ, cách cất nghĩa lí giải về con người của nhà văn. Có người đó có thật trong cuộc sống nhưng được nâng lên một bậc cao hơn khi vào tác phẩm, qua đó là nhà văn gởi gắm những thông điệp trong từng tác phẩm thông qua nhân vật. Quan niệm ấy bao giờ cũng gốn liền với cách cảm thụ về biển hiện chủ quan sóng tạo của chủ thể, ngay cả khủ miêu lả con người giống hay không giống so với đổi tượng [21; 42].
Qua hiểu biết, miêu tả, tầm nhìn, tư tưởng, thời đại, cá tính sáng tạo, nhà văn hình thành quan niệm nghệ thuật về con người trong văn học. Như vậy, trong mỗi hoàn cảnh xã hội cụ thể sẽ có rất nhiều quan niệm nghệ thuật về con người, ngược lại, quan niệm nghệ thuật về con người mang ý thức hệ của xã hội đó, nhưng nó vẫn mang dấu ấn cá nhân đậm nét. Về biểu hiện, quan niệm nghệ thuật về con người tập trung trước hết ở nhân vật, ở các phương diện chính sau: cách xưng hô, chân dung, hành động, tâm lý, chỉ tiết. Tóm lại, nghiên cứu về quan niệm nghệ thuật về con người trong tác phẩm là việc quan trong bậc nhất khi bước vào con đường tìm hiểu tác phẩm.
Tu hé thống lý thuyết về quan niệm nghệ thuật về con người trong trong thi pháp học, chúng tôi tiến hành đi sâu nghiên cứu các vấn đề quan niệm nghệ thuật về con người trong tiểu thuyét Nha gid kim của Paulo Coelho dé thay rõ quan niệm nghệ thuật về con người trong tiểu thuyết này. Các kiểu người trong tiểu thuyết Whà giả kữm của Paulo Coelho Trong Nhà giả kim, chúng tôi đã thống kê và phân loại thành hai tuyến nhân vật. Một bên đại điện cho kiều nhân vật săn đuổi tư tưởng như Santiago, Nhà luyện kim dan, Fatima. Bén kia là tuyến nhân vật đại diện cho rào cân tỉnh thần như Lão Digan, Viên chỉ huy A Rập.
Paulo Coelho chon vị trí không gian nghệ thuật thiên nhiên và không gian đê thị dé dat các nhân vật ở các tuyến nhân vật khác nhau bộc lộ tính cách của mình. BANG THONG KE VA PHAN LOAI CÁC TUYẾN NHÂN VAT TRONG TUYEN THUYẾT NHÀ GIÁ KIMCỦA PAULO COELHO Tén tuyén nhan Tén nhan vat Đặc điểm TT | vat 1 |Săn đuổi tư Santiago, Nha luyén Luén là chính tưởng — thăng kim dan, Fatima, Chang mình, khát khao. hoa tinh than — người anh, Người phu vươn lên, biết yêu con người tiểu lạc đà. thương, biết giúp vo tru đỡ.
Đại diện cho sự phát triển 2 |Rào cản tính Ba lao Digan, Lao tu si, Độc tôn, vụ lợi, thần Gã thanh niên biết nói lọc lừa. Đại diện tiếng Tây Ban Nha, Các cho kiểu nhân vật tộc trưởng ốc đảo, Viên ngăn cản sự tiến chỉ huy A Rập bộ 1. Kiểu con người săn đuổi tư tưởng - thăng hoa tỉnh thần Vận động là bản chất của sự phát triển con người. Cuộc sống luôn tạo ra những thử thách, mối quan hệ như những rào cản sự tự do,cuộc sống thường nhật như bài lập trình lặp lại.
Những khó khăn ấy chèn ép tỉnh thần con người. Nếu không tỉnh táo và mạnh mẽ, số đông sẽ thụ động, tha hóa, cô đơn, lạc lõng, sống ích ki, thủ đoạn. Đáng buồn hơn là họ đánh mắt chính mình, đánh rơi giấc mơ hoặc không còn động lực để theo đuổi giác mơ. Thế nhưng vẫn còn đó những con người xem khó khăn là thử thách, mạnh mẽ bước qua những rào cản định kiến cũ xưa, luôn khao khát đi tìm cái mới và không lặp lại chính mình.
Chính sự tích cực trong tư tưởng, trải 9 qua bao gian nan, họ sẽ mang trong mình một kho tàng tri thức vô giá, một năng lực vượt bậc, mệt kĩ năng tinh tế và sự kiên định với con đường mình đã chọn. Trong văn học cũng thế. Đến với tiểu thuyết Nhà giả kim, dén với nhân vật chàng trai trẻ Santiago, chúng ta sẽ bất gặp một kiểu người luôn săn đuổi tư tưởng — thăng hoa tinh thần như vay. San đuổi tư tưởng — thăng hoa tỉnh thần là hành trình câu chuyện của tiểu thuyết Mhờ gid kim của Paulo Coelho.
Nhân vật chính, cậu bé chăn cừu đã trải qua cuộc phiêu lưu săn đuổi tỉnh thần ngoạn mục. Chúng tôi tiến hành khảo sát tiễn trình từ lúc nhân vật chính xuất hiện cho đến khi kết thúc câu chuyện đã trải qua sáu mốc thử thách nổi bật. Từ những thống kê, thử thách, nhân vật chính lần lượt vượt qua để săn đuổi tư tưởng, sau mỗi lần đầu tranh và chiến thắng, cậu thăng hoa về mit tinh than. Rào cản đầu tiên của cậu đến từ phía gia đình: “Cho đến năm mười xớu tudi cận còn theo học trong mot ching viện.
Cha mẹ mong cậu sẽ trở thành linh mục; được nh: thê thì một gia đình nông dân bình thường như: gia đình cậu sẽ rất tự hào '[29, 16]. Gia đình luôn mong tắt cả những gì tốt đẹp, an toàn, ổn định đến cho con của mình, nhưng, vê tình áp đặt, ngăn cân những ước mơ, hoài bão mạo hiểm của con. Cậu bé không muốn điều đó: “Nhưng từ nhỏ cận đã mơ ước được đi cùng khắp thê giới bao la và điều này đối với cậu quan trọng hơn là biết về Chúa và tội lỗi của loài người” [29, 22]. Santiago tự ý thức được mơ ước của riêng mình, muốn sống với chính ước mơ ấy.
Chàng trai trẻ dũng cảm thẻ lộ những kỳ vọng đó với gia đình “Rồi một buổi xế trua, nhân dịp về nhà thăm cha mẹ, cậu thu hết can đảm thưa với bố rằng cậu không muốn trở thành linh muục, mà muốn được đi đây đó. Cậu thẳng thắn nói với cha về những giấc mơ khám phá những miền đất mới. Chính sự mạnh mẽ ấy, cha cậu đã đồng ý đưa cho cậu ba đồng tiền vàng, ban phúc lành cho cậu. Cau bé Santiago đã giành chiến thắng đầu tiên trong hành trình thực hiện hoài bão.
Cậu 10 chiến thắng chính nễi sợ của bản thân, chiến thắng rào cản từ gia đình. Cậu tin vào bản lĩnh của bản thân hen. Đặc biệt, chính khát vọng muốn chỉnh phục những chân trời mới, cậu đã có mệt giấc mơ xuất hiện đến hai lần, giấc mơ thôi thúc cậu ra đi. Giác mơ thấy mình và bầy cừu đang đang trên đồng cỏ, chợt một đứa trẻ từ đâu đến, chơi với bẩy cừu, nê đùa với chúng mà không làm chúng hoảng.
Thật kỳ lạ! Rồi đứa bé nắm tay cậu, dẫn đến Kim Tự Tháp bên Ai Cập và nói: Nếu anh đến đây thì anh sẽ tìm thấy một kho tàng chôn giấu kho báu. Đứa bé chưa kịp chỉ chính xách nơi chôn giấu thì cậu bé thức giấc. Thử thách thứ hai xảy ra khi cậu đang trên hành trình tới Kim Tự Tháp, tại thành phế cổ Tarifa do người Mauren xây. Ở noi dat khách, khác lạ về ngôn ngữ, cậu gặp gã thanh niên bản xứ biết nói tiếng Tây Ban Nha (ngôn ngữ cậu đang sử dụng).
Với chiêu trò hứa sẽ dẫn cậu đến Kim Tự Tháp, gă thanh niên đã lừa lấy hết đi số tiền cậu đang có. Cậu chỉ còn lại một mình, giữa chợ với “không một xu dính bi”. Cũng như bao bạn trẻ, khi bập bẹ bước ra khỏi vòng tay gia đình để vươn ra với cuộc đời, sự nhẹ dạ, đặt niềm tin nhằm chế, tất yêu sẽ nhận được bài học đắt giá. Cậu nghỉ ngờ về sự chân thật của cả thế giới.
Nhưng từ sai lầm, cậu lại tìm thấy minh ở một bậc cao hơn: “7Ð may phải khôn hơn”. “Minh nh mọi người thôi: nhìn thế giới và thấy theo ý mành muốn chứ không phải như trong thực tế" [29, 62]. Đặt biệt, cậu đã cảm nhận và biết được “Có một tuứ ngôn ngũ nằm ngoài câu chữ" [29, 66]. Câu thấy sung sướng.
Bây giờ cậu không cần tìm cỏ và nước nữa mà có thể đi tìm kho tàng. Cậu quyết định thành một kẻ phiêu lưu, giếng như những nhân vật anh hùng trong sách. Cậu đã học được cách quan sát, nhìn người : “Ông già buôn này chắc hẳn không phải bán bánh kẹo vì muốn sẽ có một ngày đi du lịch hay vì muốn cưới được con gái một thương nhân. Ông làm bánh bánh kẹo chỉ vì ông thích.
Cậu ngẫm nghĩ và thấy rằng mình cũng làm được điều mà ông vua già đó 11 đi từng làm: nhận ra được một người đang đi gan hay di xa rời cuộc sống của họ. Chi quan sói thôi. Thật đơn giản, thế mà trước đây mình không hệ biết. Thử thách thứ ba đến với cậu tại ốc đảo, nơi mà cậu và đoàn người trú chân vì phía trước đang có sự giao tranh của các bộ lạc.