Luận Văn Thạc Sĩ Về Các Yếu Tố Tác Động Đến Nghèo Tại Thành Phố Bến Tre Giai Đoạn 2011-2013

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích các yếu tố tác động đến nghèo ở thành phố Bến Tre giai đoạn 2011-2013, cung cấp cái nhìn sâu sắc về vấn đề này.

• Tác giả: Đoàn Thị Phúc
• Người hướng dẫn: Ts. Lê Ngọc Uyển
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính Sách Công
• Đề tài: Những Yếu Tố Tác Động Đến Nghèo Ở Thành Phố Bến Tre Giai Đoạn 2011-2013
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM LƯỢC LUẬN VĂN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC HÌNH, BIỂU ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Một số khái niệm
• 1.2. Một số chỉ tiêu đo lường nghèo đói
• 1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến nghèo
• 1.4. Một số lý thuyết về nghèo đói
• 1.5. Cơ sở thực tiễn
• 1.6. Nghiên cứu thực nghiệm giảm nghèo ở nước ngoài
• 1.7. Nghiên cứu thực nghiệm giảm nghèo ở một số địa phương trong nước
• 1.8. Một số công trình phân tích định lượng về nghèo đói trên thế giới và trong nước
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG GIẢM NGHÈO Ở THÀNH PHỐ BẾN TRE
• 2.1. Cơ sở xác định hộ nghèo
• 2.2. Công tác giảm nghèo trên địa bàn thành phố Bến Tre
• 2.3. Nguyên nhân nghèo
• 2.4. Thuận lợi và hạn chế trong công tác giảm nghèo
• 3. CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ XÂY DỰNG MÔ HÌNH
• 3.1. Thiết kế nghiên cứu
• 3.2. Nghiên cứu sơ bộ
• 3.3. Nghiên cứu chính thức
• 3.4. Xây dựng thang đo
• 3.5. Khung phân tích
• 3.6. Phương pháp nghiên cứu
• 3.7. Phương pháp nghiên cứu, khảo sát
• 3.8. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.9. Mô hình nghiên cứu
• 3.9.1. Mô hình nghiên cứu định tính
• 3.9.2. Mô hình định lượng các nhân tố ảnh hưởng đến nghèo
• 3.10. Ý nghĩa mô hình
• 3.11. Mô tả các biến và kỳ vọng dấu trong mô hình hồi quy
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kết quả thống kê
• 4.2. Sự khác biệt giữa hộ nghèo và hộ không nghèo ở thành phố Bến Tre
• 4.3. Kết quả đánh giá của chuyên gia
• 4.4. Về nguyên nhân dẫn đến nghèo
• 4.5. Về hiệu quả của các chính sách mà Nhà nước đang hỗ trợ
• 4.6. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến nghèo của hộ gia đình
• 4.7. Kết quả hồi qui mô hình Binary logistic xác định các yếu tố ảnh hưởng đến xác suất nghèo của hộ gia đình có tiêu chuẩn Sig. Kiểm định mức độ phù hợp của mô hình
• 4.8. Mức độ dự báo tính chính xác của mô hình
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Gợi ý một số giải pháp liên quan đến các yếu tố có ảnh hưởng đến nghèo tại thành phố Bến Tre
• 5.2. Giới hạn nghiên cứu
• 5.3. Kết luận và kiến nghị

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghèo đói ở thành phố Bến Tre giai đoạn 2011 2013

Nghèo đói là một vấn đề nghiêm trọng tại thành phố Bến Tre trong giai đoạn 2011-2013. Tình hình kinh tế xã hội tại đây đã có những chuyển biến tích cực, nhưng vẫn còn nhiều hộ gia đình sống trong cảnh nghèo đói. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ hộ nghèo đã giảm từ 4,18% năm 2006 xuống còn 1,75% năm 2013. Tuy nhiên, vẫn cần có những nghiên cứu sâu hơn để hiểu rõ nguyên nhân và các yếu tố tác động đến tình trạng nghèo đói.

1.1. Tình hình kinh tế xã hội Bến Tre trong giai đoạn 2011 2013

Trong giai đoạn này, thành phố Bến Tre đã có nhiều nỗ lực trong việc phát triển kinh tế, với sự gia tăng trong sản xuất tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc giảm nghèo bền vững.

1.2. Các chỉ số đo lường nghèo đói tại Bến Tre

Các chỉ số như thu nhập bình quân, tỷ lệ thất nghiệp và mức độ tiếp cận dịch vụ xã hội là những yếu tố quan trọng để đánh giá tình trạng nghèo đói tại thành phố Bến Tre.

II. Những thách thức trong công tác giảm nghèo ở Bến Tre

Mặc dù đã có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng công tác giảm nghèo tại Bến Tre vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các yếu tố như tình trạng thất nghiệp, thu nhập hộ gia đình thấp và thiếu tiếp cận giáo dục là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Tình trạng thất nghiệp và thu nhập hộ gia đình

Tỷ lệ thất nghiệp tại Bến Tre vẫn còn cao, đặc biệt là ở các xã nghèo. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của hộ gia đình và khả năng thoát nghèo.

2.2. Thiếu tiếp cận giáo dục và đào tạo nghề

Giáo dục là một yếu tố quan trọng trong việc giảm nghèo. Tuy nhiên, nhiều hộ gia đình vẫn chưa có điều kiện để cho con em mình tiếp cận giáo dục chất lượng.

III. Phương pháp nghiên cứu các yếu tố tác động đến nghèo

Nghiên cứu này sử dụng mô hình Binary logistic để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến xác suất nghèo của hộ gia đình. Phương pháp này cho phép xác định mức độ tác động của từng yếu tố đến tình trạng nghèo đói.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và thu thập dữ liệu

Dữ liệu được thu thập từ 120 hộ gia đình tại 07 xã có tỷ lệ hộ nghèo cao. Phỏng vấn ý kiến công chức Lao động – Thương binh và Xã hội cũng được thực hiện để có cái nhìn tổng quan hơn.

3.2. Phân tích dữ liệu và mô hình hồi quy

Sử dụng phần mềm SPSS để phân tích dữ liệu, nghiên cứu đã xác định được các yếu tố chính tác động đến nghèo đói, bao gồm qui mô hộ, trình độ học vấn và tình trạng sức khỏe.

IV. Kết quả nghiên cứu về các yếu tố tác động đến nghèo

Kết quả nghiên cứu cho thấy có bốn yếu tố chính tác động đến xác suất nghèo của hộ gia đình tại Bến Tre. Trong đó, số người phụ thuộc và tình trạng sức khỏe là hai yếu tố có tác động mạnh nhất.

4.1. Tác động của số người phụ thuộc đến nghèo

Số người phụ thuộc trong hộ gia đình có mối liên hệ chặt chẽ với tình trạng nghèo. Hộ gia đình có nhiều người phụ thuộc thường gặp khó khăn trong việc duy trì thu nhập.

4.2. Tác động của trình độ học vấn của chủ hộ

Trình độ học vấn của chủ hộ cũng ảnh hưởng lớn đến khả năng thoát nghèo. Hộ gia đình có chủ hộ có trình độ học vấn cao thường có thu nhập tốt hơn.

V. Giải pháp giảm nghèo bền vững tại Bến Tre

Để giảm nghèo bền vững, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các chính sách hỗ trợ cần tập trung vào việc nâng cao trình độ học vấn, tạo việc làm và giảm số người phụ thuộc.

5.1. Tăng cường giáo dục và đào tạo nghề

Giáo dục và đào tạo nghề là chìa khóa để giúp người dân nâng cao kỹ năng và tìm kiếm việc làm tốt hơn, từ đó giảm nghèo bền vững.

5.2. Hỗ trợ tài chính cho hộ nghèo

Cần có các chương trình hỗ trợ tài chính cho hộ nghèo để họ có thể đầu tư vào sản xuất và cải thiện đời sống.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai về giảm nghèo ở Bến Tre

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc giảm nghèo ở Bến Tre cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và cộng đồng. Tương lai, cần tiếp tục theo dõi và đánh giá hiệu quả của các chính sách giảm nghèo.

6.1. Đánh giá hiệu quả chính sách giảm nghèo

Cần có các chỉ tiêu rõ ràng để đánh giá hiệu quả của các chính sách giảm nghèo đã triển khai, từ đó điều chỉnh kịp thời.

6.2. Tương lai của công tác giảm nghèo tại Bến Tre

Với sự nỗ lực của chính quyền và cộng đồng, hy vọng rằng tỷ lệ nghèo sẽ tiếp tục giảm và đời sống người dân sẽ được cải thiện.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Bến Tre là trung tâm kinh tế, chính trị và văn hóa của tỉnh Bến Tre với tổng diện tích tự nhiên 6.749 ha cùng quy mô dân số khoảng 117.700 người, bao gồm 17 đơn vị hành chính cấp xã, phường. Trong tiến trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa nhằm hướng tới tiêu chí đô thị loại II, bài toán giảm nghèo bền vững luôn giữ vai trò chiến lược trong các chính sách an sinh xã hội của địa phương. Mặc dù tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn đã có sự suy giảm rõ rệt từ mức 4,18% năm 2006 xuống 2,47% năm 2010, song bước sang giai đoạn 2011-2013 theo chuẩn nghèo mới, thành phố vẫn đối mặt với nhiều thách thức về nguy cơ tái nghèo và chênh lệch mức sống giữa khu vực nội thị và nông thôn. Cụ thể, số hộ nghèo đầu kỳ năm 2011 là 879 hộ (chiếm 2,54%), sau đó giảm xuống 725 hộ (2,10%) vào năm 2012 và còn 604 hộ (chiếm 1,75%) vào cuối năm 2013.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là việc nhận diện chính xác các nguyên nhân gốc rễ và đo lường định lượng mức độ tác động của từng yếu tố đến xác suất nghèo của hộ gia đình trong bối cảnh nguồn lực công có hạn. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của luận văn là: thứ nhất, phân tích thực trạng giảm nghèo tại thành phố Bến Tre giai đoạn 2011-2013; thứ hai, xác định và lượng hóa các nhân tố ảnh hưởng đến xác suất rơi vào nghèo đói của hộ gia đình thông qua mô hình kinh tế lượng; thứ ba, đề xuất hệ thống giải pháp chính sách công có tính khả thi cao nhằm thúc đẩy mục tiêu giảm nghèo nhanh và bền vững. Nghiên cứu tập trung khảo sát không gian tại 07 xã có tỷ lệ hộ nghèo cao bao gồm Mỹ Thạnh An, Phú Nhuận, Nhơn Thạnh, Bình Phú, Phú Hưng, Sơn Đông và Mỹ Thành. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở dữ liệu tin cậy giúp chính quyền địa phương tối ưu hóa việc phân bổ ngân sách an sinh và kiểm soát tỷ lệ nghèo duy trì ở mức thấp trong các giai đoạn tiếp theo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết kinh tế học phát triển và các mô hình phúc lợi xã hội hiện đại. Nổi bật nhất là lý thuyết Vòng lẩn quẩn của nghèo đói của Ragnar Nurkse, chỉ ra rằng mức thu nhập thấp dẫn đến tiết kiệm thấp, hạn chế đầu tư vào vốn con người và tư liệu sản xuất, từ đó duy trì mức năng suất thấp và tiếp tục kéo dài tình trạng bần cùng hóa. Bên cạnh đó, luận văn vận dụng lý thuyết bất bình đẳng thu nhập gắn với đường cong Lorenz và hệ số Gini (thường dao động từ 0,30 đến 0,35 tại các vùng chuyển dịch kinh tế) để phân tích mức độ phân hóa mức sống dân cư. Khung phân tích cũng tích hợp lý thuyết vốn con người của Gary Becker, xem trình độ học vấn và tình trạng sức khỏe là nguồn vốn cơ bản quyết định năng suất và thu nhập của người lao động.

Luận văn làm rõ ba khái niệm nền tảng: nghèo tuyệt đối (tình trạng không đáp ứng được mức sống tối thiểu về ăn, mặc, ở, y tế với chuẩn năng lượng 2.100 Kcal/người/ngày theo định nghĩa của Ngân hàng Thế giới tương đương ngưỡng 1,25 USD/người/ngày); nghèo tương đối (sự thụt lùi về phúc lợi so với mức sống trung bình của cộng đồng); và chuẩn nghèo quốc gia giai đoạn 2011-2015 theo Quyết định số 09/2011/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, quy định mức thu nhập bình quân từ 400.000 đồng/người/tháng trở xuống đối với khu vực nông thôn và từ 500.000 đồng/người/tháng trở xuống đối với khu vực thành thị.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp hài hòa giữa phương pháp nghiên cứu định tính và phương pháp định lượng kinh tế lượng. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua điều tra khảo sát trực tiếp 120 hộ gia đình tại 07 xã có tỷ lệ nghèo tập trung của thành phố Bến Tre và phỏng vấn sâu ý kiến chuyên gia là 17 cán bộ công chức Lao động - Thương binh và Xã hội phụ trách 17 xã, phường. Cỡ mẫu nghiên cứu được xác định khoa học dựa trên công thức của Green năm 1991 đối với phân tích hồi quy: quy mô mẫu tối thiểu n bằng 50 cộng 5 nhân với số biến độc lập (50 + 5 x 8 = 90 mẫu). Việc lựa chọn 120 mẫu đảm bảo tính đại diện cao và độ tin cậy thống kê cho các phép ước lượng.

Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng tại các ấp thuộc 07 xã nghiên cứu nhằm phản ánh đúng cơ cấu dân cư. Luận văn lựa chọn mô hình hồi quy Binary Logistic để ước lượng xác suất nghèo, bởi biến phụ thuộc mang tính chất nhị phân nhận giá trị bằng 1 nếu hộ là hộ nghèo và bằng 0 nếu hộ không nghèo. Việc xử lý số liệu được thực hiện trên phần mềm SPSS 16.0 và Microsoft Excel, kết hợp các kiểm định độ phù hợp mô hình như kiểm định Wald, kiểm định Omnibus và hệ số dự báo chính xác tổng thể để đảm bảo tính chuẩn xác của các kết luận khoa học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích thống kê mô tả và ước lượng mô hình hồi quy Binary Logistic cho thấy bức tranh rõ nét về thực trạng nghèo tại thành phố Bến Tre giai đoạn 2011-2013 với bốn phát hiện then chốt:

Thứ nhất, tốc độ giảm nghèo chung toàn thành phố diễn ra tích cực nhưng có xu hướng chậm lại. Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 2,54% năm 2011 xuống 2,10% năm 2012 (tương ứng tốc độ giảm 17,52%) và đạt 1,75% vào năm 2013 (tốc độ giảm 16,69%). Tuy nhiên, nghèo đói phân bổ không đồng đều, tập trung chủ yếu ở các xã vùng ven như Nhơn Thạnh (3,31%), Bình Phú (2,72%), Sơn Đông (2,45%) và Phú Hưng (2,32%), trong khi các phường trung tâm ghi nhận tỷ lệ rất thấp hoặc đã hoàn thành mục tiêu xóa nghèo như Phường 2 đạt 0% vào năm 2013.

Thứ hai, mô hình kinh tế lượng xác định 04 yếu tố có ý nghĩa thống kê tác động trực tiếp đến xác suất nghèo của hộ gia đình: số người phụ thuộc (tương quan dương, mức tác động mạnh nhất), có thành viên bị ốm đau bệnh tật (tương quan dương, mức tác động mạnh thứ hai), trình độ học vấn của chủ hộ (tương quan âm) và quy mô nhân khẩu của hộ (tương quan âm).

Thứ ba, gánh nặng phụ thuộc và cú sốc sức khỏe là hai nhân tố thúc đẩy nghèo đói gay gắt nhất. Hộ gia đình có tỷ lệ người phụ thuộc (trẻ em dưới tuổi lao động hoặc người già mất sức lao động) càng cao thì xác suất rơi vào nghèo càng tăng vọt do áp lực chi phí sinh hoạt. Tương tự, khi hộ có thành viên mắc bệnh tật, chi phí y tế đột xuất bào mòn toàn bộ nguồn tích lũy, làm suy giảm khả năng tạo thu nhập.

Thứ tư, nâng cao trình độ học vấn của chủ hộ giúp giảm đáng kể xác suất nghèo. Số liệu thống kê chỉ ra rằng phần lớn chủ hộ nghèo chỉ dừng lại ở bậc tiểu học hoặc trung học cơ sở, hạn chế khả năng tiếp cận các việc làm phi nông nghiệp có thu nhập cao và ổn định.

Thảo luận kết quả

Kết quả ước lượng mô hình khẳng định vai trò quyết định của vốn nhân lực và các yếu tố nhân khẩu học trong việc định hình mức sống hộ gia đình. Tác động dương của biến số người phụ thuộc và biến thành viên ốm đau bệnh tật hoàn toàn tương đồng với các công trình nghiên cứu thực nghiệm tại tỉnh Ninh Thuận (khảo sát 640 hộ gia đình) và tỉnh Bình Phước (khảo sát 619 hộ gia đình), khẳng định tính chất dễ bị tổn thương của các hộ đông người phụ thuộc trước các rủi ro kinh tế.

Đáng chú ý, yếu tố quy mô hộ mang dấu âm trong mô hình hồi quy ngụ ý rằng tại địa bàn nghiên cứu, những hộ có quy mô nhân khẩu lớn thường có khả năng huy động nhiều lao động tham gia vào các hoạt động kinh tế đa dạng (buôn bán nhỏ, làm thuê thời vụ, tiểu thủ công nghiệp), từ đó tăng tổng thu nhập gộp cho gia đình. Điều này phản ánh đặc thù kinh tế vùng ven đô thị, nơi thị trường lao động phi chính thức tạo ra nhiều cơ hội việc làm linh hoạt.

Về phương diện trực quan hóa, toàn bộ cấu trúc dữ liệu và kết quả nghiên cứu có thể được biểu diễn trực quan qua bảng ma trận hồi quy Binary Logistic (thể hiện các hệ số hồi quy, mức ý nghĩa thống kê và hệ số tỷ số chênh lệch Odd Ratio) kết hợp cùng biểu đồ cột so sánh sự chênh lệch tỷ lệ nghèo giữa khu vực nội thị và các xã nông thôn. Đồ thị phân phối chi tiêu bình quân đầu người theo nhóm hộ cũng minh họa rõ nét khoảng cách thu nhập giữa nhóm nghèo và nhóm không nghèo trên địa bàn thành phố.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả định lượng thu được, tác giả khuyến nghị 5 nhóm giải pháp chiến lược nhằm giảm nghèo bền vững tại thành phố Bến Tre:

Thứ nhất, tăng cường chính sách bảo trợ y tế và giảm thiểu rủi ro sức khỏe. Ủy ban nhân dân thành phố Bến Tre chỉ đạo Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp Bảo hiểm Xã hội thành phố triển khai cấp phát 100% thẻ bảo hiểm y tế miễn phí hoặc hỗ trợ tối thiểu 70-90% mệnh giá thẻ cho các hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo, hoàn thành bao phủ toàn diện trước năm 2016 nhằm triệt tiêu nguy cơ tái nghèo do biến cố ốm đau.

Thứ hai, đẩy mạnh truyền thông dân số và kế hoạch hóa gia đình nhằm giảm tỷ lệ người phụ thuộc. Trung tâm Dân số kết hợp Hội Liên hiệp Phụ nữ các xã, phường tổ chức các chiến dịch tư vấn sức khỏe sinh sản, phấn đấu hạ tỷ lệ sinh con thứ ba trở lên xuống dưới 5% và duy trì số người phụ thuộc bình quân mỗi hộ nghèo dưới mức 1,5 người trong giai đoạn 2015-2020.

Thứ ba, nâng cao trình độ văn hóa và đào tạo nghề theo địa chỉ sử dụng lao động. Phòng Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Trung tâm Dạy nghề thành phố mở các lớp phổ cập giáo dục và đào tạo nghề ngắn hạn (may mặc, tiểu thủ công nghiệp, chế biến dừa, sửa chữa cơ khí) cho ít nhất 85% lao động thuộc hộ nghèo trong độ tuổi lao động từ nay đến năm 2018.

Thứ tư, đổi mới quy trình giải ngân vốn tín dụng chính sách gắn với phân loại hộ nghèo. Ngân hàng Chính sách Xã hội chi nhánh Bến Tre thực hiện rà soát, nâng mức trần cho vay ưu đãi lên 30-50 triệu đồng mỗi hộ đối với các hộ có phương án sản xuất kinh doanh khả thi, giải ngân kịp thời hàng năm cho 100% hộ nghèo có nhu cầu vay vốn.

Thứ năm, hoàn thiện hệ thống giám sát và đánh giá công tác giảm nghèo đa chiều. Ban Chỉ đạo Giảm nghèo thành phố thiết lập cơ chế kiểm tra định kỳ 6 tháng một lần tại 17 xã, phường, đảm bảo công khai, minh bạch tiêu chí bình xét hộ nghèo và kiểm soát tỷ lệ tái nghèo duy trì ổn định dưới 0,3% mỗi năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính sau:

Thứ nhất, các nhà hoạch định chính sách và cán bộ quản lý công tác an sinh xã hội tại thành phố Bến Tre và tỉnh Bến Tre. Nghiên cứu cung cấp cơ sở thực chứng định lượng để xây dựng Đề án giảm nghèo bền vững giai đoạn 2016-2020, giúp phân bổ nguồn lực công có trọng tâm vào các xã có tỷ lệ nghèo cao như Nhơn Thạnh, Bình Phú, Sơn Đông.

Thứ hai, học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên chuyên ngành Chính sách công, Kinh tế phát triển, Quản lý công. Luận văn là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp ứng dụng mô hình hồi quy Binary Logistic trong việc lượng hóa các yếu tố xã hội học và chính sách an sinh.

Thứ ba, các tổ chức phi chính phủ và các quỹ phát triển cộng đồng đang triển khai các dự án tài chính vi mô, sinh kế nông thôn tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Tài liệu giúp xác định đúng đối tượng thụ hưởng và xây dựng các chương trình can thiệp giảm thiểu rủi ro y tế phù hợp.

Thứ tư, cán bộ chuyên trách Lao động - Thương binh và Xã hội cấp xã, phường. Nghiên cứu trang bị bộ công cụ nhận diện nguyên nhân nghèo cụ thể ở cấp cơ sở, hỗ trợ công tác lập kế hoạch trợ giúp hộ nghèo từng bước vươn lên thoát nghèo bền vững.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình Binary Logistic đóng vai trò như thế nào trong phân tích xác suất nghèo của hộ gia đình?
Mô hình Binary Logistic là công cụ kinh tế lượng tối ưu xử lý biến phụ thuộc nhị phân nhận giá trị 0 hoặc 1. Mô hình giúp đo lường chính xác mức độ tác động biên của từng yếu tố độc lập như học vấn, số người phụ thuộc đến xác suất một hộ gia đình rơi vào cảnh nghèo đói trong điều kiện các yếu tố khác không đổi.

Tại sao số người phụ thuộc và bệnh tật lại là hai yếu tố làm tăng mạnh nhất nguy cơ nghèo đói?
Số người phụ thuộc cao làm gia tăng áp lực chi tiêu bình quân đầu người trong khi số lao động tạo thu nhập bị giới hạn. Đồng thời, ốm đau bệnh tật gây ra cú sốc chi phí y tế đột biến và làm mất đi nguồn lao động chính, tạo thành gánh nặng kép đẩy hộ gia đình vào tình trạng bần cùng hóa nhanh chóng.

Vì sao quy mô nhân khẩu hộ gia đình lại có tương quan âm với xác suất nghèo trong nghiên cứu này?
Tại khu vực ven đô thành phố Bến Tre, hộ gia đình đông nhân khẩu thường có lợi thế bổ sung thêm lao động phụ tham gia vào các ngành nghề phi nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ thời vụ. Thu nhập tích lũy từ nhiều thành viên giúp nâng cao tổng thu nhập của hộ, qua đó làm giảm xác suất rơi vào chuẩn nghèo.

Chuẩn nghèo áp dụng trong giai đoạn 2011-2013 tại thành phố Bến Tre được quy định như thế nào?
Theo Quyết định số 09/2011/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, chuẩn nghèo giai đoạn 2011-2015 áp dụng tiêu chí thu nhập: hộ nông thôn có thu nhập bình quân từ 400.000 đồng/người/tháng trở xuống (tương đương 4,8 triệu đồng/năm), và hộ thành thị có thu nhập bình quân từ 500.000 đồng/người/tháng trở xuống (tương đương 6,0 triệu đồng/năm).

Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể nhân rộng cho các địa phương khác ở Đồng bằng sông Cửu Long không?
Hoàn toàn có thể nhân rộng. Khung phân tích định lượng và bộ tiêu chí đánh giá các yếu tố tác động đến nghèo trong luận văn phản ánh những đặc trưng kinh tế xã hội phổ biến của các đô thị loại III và loại II đang trong quá trình đô thị hóa tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Kết luận

Công trình nghiên cứu Những yếu tố tác động đến nghèo ở thành phố Bến Tre giai đoạn 2011-2013 của tác giả Đoàn Thị Phúc đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu học thuật và thực tiễn đề ra. Năm đóng góp quan trọng nhất của luận văn bao gồm:

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về nghèo đói, bất bình đẳng thu nhập và các tiêu chí chuẩn nghèo quốc tế cũng như tại Việt Nam.
• Đánh giá thực trạng giảm nghèo tại thành phố Bến Tre giai đoạn 2011-2013 với kết quả giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 2,54% (879 hộ) xuống còn 1,75% (604 hộ).
• Ứng dụng thành công mô hình kinh tế lượng Binary Logistic trên mẫu khảo sát 120 hộ gia đình, xác định 04 yếu tố then chốt ảnh hưởng đến xác suất nghèo: số người phụ thuộc, tình trạng ốm đau bệnh tật, trình độ học vấn chủ hộ và quy mô hộ.
• Khẳng định số người phụ thuộc và bệnh tật là hai rào cản lớn nhất đối với nỗ lực thoát nghèo của người dân địa phương.
• Đề xuất hệ thống giải pháp can thiệp chính sách đồng bộ, khả thi từ y tế, giáo dục nghề nghiệp, kế hoạch hóa gia đình đến tín dụng ưu đãi.

Về lộ trình tiếp theo, chính quyền địa phương cần khẩn trương cụ thể hóa các khuyến nghị trên vào Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2016-2020, phấn đấu đưa tỷ lệ hộ nghèo toàn thành phố giảm xuống dưới 1,0% trước năm 2020. Luận văn là tài liệu tham khảo thiết thực, kính mời các nhà khoa học, nhà quản lý và bạn đọc quan tâm tiếp tục nghiên cứu, ứng dụng vào thực tiễn quản trị công tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ THỰC TIỄN 1. Một số khái niệm 1. Khái niệm nghèo của các tổ chức Thế giới Vấn đề nghèo đói được xem xét ở nhiều góc độ khác nhau như: nghèo về văn hoá, nghèo về tri thức, nghèo về kinh tế… Dưới góc độ kinh tế, nghèo cũng được xem xét với các khía cạnh khác nhau như: nghèo về lương thực thực phẩm, nghèo về điều kiện sinh hoạt, nghèo trong mối quan hệ với giàu, nghèo trong việc bị hạn chế tiếp cận các nguồn lực phát triển; nghèo trong việc khó tiếp cận được thị trường. Tại Hội nghị bàn về giảm nghèo đói trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, được ESCAP tổ chức vào tháng 9/1993 tại Bangkok (Thái Lan), các quốc gia trong khu vực đã thống nhất cho rằng: “Nghèo đói là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của con người đã được xã hội thừa nhận, tùy theo trình độ phát triển KT-XH và phong tục tập quán của từng địa phương”.

Đây là khái niệm tương đối đầy đủ, bao quát chung nhất và có tính hướng dẫn về phương pháp nhận diện nét chính yếu phổ biến về đói nghèo của các quốc gia. Tuy nhiên, các tiêu chí và chuẩn mực về mặt lượng hóa chưa được xác định vì còn phải tính đến sự khác biệt về mặt chênh lệch giữa các điều kiện tự nhiên, xã hội và trình độ phát triển của mỗi vùng, miền khác nhau. Hội nghị thượng đỉnh thế giới và phát triển xã hội tổ chức tại Copenhagen, Đan Mạch năm 1995, đã đưa ra khái niệm cụ thể hơn “Người nghèo là tất cả những ai mà thu nhập thấp hơn 1 USD/ngày cho mỗi người, số tiền được coi như đủ để mua những sản phẩm thiết yếu để tồn tại” Theo Abapiasen, chuyên gia hàng đầu của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) cho rằng “Nghèo đói là sự thiếu cơ hội lựa chọn tham gia vào sự phát triển cộng đồng”. Theo bản báo cáo của UNDP năm 1998 có nhan đề “Khắc phục sự nghèo đói của con người”: - Sự nghèo khổ của con người: Thiếu những quyền cơ bản của con người LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 như biết đọc, biết viết, được tham gia vào các quyết định của cộng đồng và được nuôi dưỡng tạm đủ.

- Sự nghèo khổ về tiền tệ: Thiếu thu nhập tối thiểu thích đáng và khả năng chi tiêu tối thiểu. - Sự nghèo khổ cực độ: nghèo khổ, khốn cùng tức là không có khả năng thỏa mãn những nhu cầu tối thiểu. - Sự nghèo khổ chung: Mức độ nghèo kém nghiêm trọng hơn được xác định như không có khả năng thỏa mãn những nhu cầu lương thực và phi lương thực chủ yếu, những nhu cầu này đôi khi được xác định khác nhau ở nước này hay nước khác. Ngân hàng thế giới (WB) cũng có những cách tiếp cận khác nhau về nghèo trong các báo cáo: - Theo WB (1990), cho rằng nghèo bao gồm tình trạng thiếu thốn các sản phẩm và dịch vụ thiết yếu như giáo dục, y tế, dinh dưỡng.

Đến năm 2000/2001, báo cáo này đã bổ sung thêm và làm cho khái niệm về nghèo được cụ thể và chi tiết hơn “Xét về mặt phúc lợi, nghèo có nghĩa là khốn cùng, không có nhà cửa, quần áo, ốm đau không ai chăm sóc, mù chữ và không được đến trường. Nhưng đối với người nghèo, sống trong cảnh bần hàn còn mang nhiều ý nghĩa hơn thế. Người nghèo đặc biệt dễ tổn thương trước những sự kiện bất thường nằm ngoài khả năng kiểm soát. Họ thường bị các thể chế của nhà nước và xã hội đối xử tồi tệ, bị gạt ra bên lề xã hội nên không có tiếng nói và quyền lực trong các thể chế đó”.

- Theo WB (2008), “Nghèo là tình trạng đói, nghèo là thiếu nơi cư trú. Nghèo là bị bệnh và không thể gặp bác sĩ. Nghèo là không thể đi học và không biết cách đọc như thế nào. Nghèo là không tìm được việc làm, lo lắng cho tương lai”.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1: Đồ thị nghèo đói theo quan điểm của WB Nguồn: TS. Nguyễn Hoàng Bảo (2013), Tài liệu Giảng dạy Môn Chính sách Kinh tế vùng và địa phương 1. Khái niệm nghèo của Việt Nam Theo Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (2003), “Nghèo đói đồng nghĩa với nhà ở bằng tranh, không có đủ đất đai, không có trâu bò, không có tivi, con cái thất học, ốm đau không có tiền khám chữa bệnh”. Nghèo ở Việt Nam được xét ở ba cấp độ: người nghèo, hộ nghèo và vùng nghèo.

Chương trình mục tiêu quốc gia về XĐGN giai đoạn 1998 - 2000 của Việt Nam đã căn cứ vào các cấp độ trên để đưa ra các khái niệm: nghèo, đói, hộ nghèo, vùng nghèo v. và có các tiêu chí xác định cho từng loại cụ thể: - Hộ nghèo: là hộ đói ăn nhưng không đứt bữa, mặc không đủ lành, không đủ ấm, không có khả năng phát triển sản xuất. - Xã nghèo: là xã có tỷ lệ nghèo cao, không có hoặc rất thiếu những cơ sở hạ tầng thiết yếu như điện, đường, trường, trạm, nước sạch v. trình độ dân trí thấp, tỷ lệ mù chữ cao.

- Vùng nghèo: là địa bàn nằm ở những khu vực khó khăn hiểm trở, giao thông không thuận tiện, có tỷ lệ xã nghèo, hộ nghèo cao. Ở Việt Nam không có khái niệm cụ thể về huyện nghèo. Tuy nhiên, theo Nghị quyết số 30a/2008/NQ-CP ngày 27/12/2008 của Chính phủ về Chương trình LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững đối với 61 huyện nghèo, những huyện nghèo là huyện có tỷ lệ hộ nghèo trên 50%. Hầu hết các huyện nghèo là ở vùng trung du, miền núi, biên giới, điều kiện đi lại khó khăn.

Chuẩn nghèo là một khái niệm động, thay đổi theo không gian, thời gian và trình độ phát triển KT-XH. Ở Việt Nam, lúc đầu nghèo được xác định tiêu chí đánh giá là dựa vào nhu cầu chi tiêu, sau đó chuyển sang chỉ tiêu thu nhập. Mức chuẩn này gọi là chuẩn nghèo, được xác định dựa trên các tính toán của các cơ quan chức năng như Tổng cục Thống kê hay Bộ LĐ-TBXH. Kết quả là, Việt Nam đã 5 lần công bố chuẩn nghèo đói cho từng giai đoạn khác nhau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1: Quy định về chuẩn nghèo đói theo chuẩn quốc gia của Việt Nam Chuẩn nghèo đói qua Mức thu nhập bình Phân loại người nghèo đói các giai đoạn quân/người/tháng Đói (khu vực nông thôn) Dưới 8Kg 1993-1995 Đói (khu vực thành thị) Dưới 13Kg (Mức thu nhập qui ra gạo) Nghèo (khu vực nông thôn) Dưới 15Kg Nghèo (khu vực thành thị) Dưới 20Kg Dưới 13Kg Đói (tính cho mọi khu vực) (45.000 đồng) Dưới 25Kg Nghèo (khu vực thành thị) (90.000 đồng) Nghèo (KV nông thôn Dưới 80.000 đồng 2001 – 2005 miền núi, hải đảo) (Mức thu nhập tính Nghèo (khu vực nông thôn Dưới 100.000 đồng bằng tiền) đồng bằng trung du) Nghèo (khu vực thành thị) Dưới 150.000 đồng 2006 - 2010 Nghèo (khu vực nông thôn) Dưới 200.000 đồng 2011 – 2015 Nghèo (khu vực nông thôn) Dưới 400.000 đồng Nguồn: Bộ LĐ-TBXH, chương trình mục tiêu quốc gia về XĐGN giai đoạn 1998 - 2000; Quyết định số 170/2005/QĐ-TTg và Quyết định số 09/2011/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Tất cả những khái niệm về nghèo đói nêu trên đều phản ảnh ba khía cạnh chủ yếu của người nghèo: (i) có mức sống thấp hơn mức sống trung bình của LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 cộng đồng dân cư; (ii) không được thụ hưởng những nhu cầu cơ bản, tối thiểu dành cho con người trong cộng đồng đó; (iii) thiếu cơ hội lựa chọn tham gia vào quá trình phát triển của cộng đồng. Nghèo tuyệt đối Nghèo tuyệt đối là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thỏa mãn nhu cầu cơ bản, tối thiểu để duy trì cuộc sống. Nhu cầu cơ bản, tối thiểu đó là mức bảo đảm tối thiểu về ăn, mặc, nhà ở, nước sinh hoạt, y tế, giáo dục và vệ sinh môi trường. Nhu cầu này cũng có sự thay đổi, khác biệt từng quốc gia và cũng được mở rộng dần.

Theo Đinh Phi Hổ (2006), nghèo tuyệt đối được hiểu là một người hoặc một hộ gia đình khi có mức thu nhập thấp hơn mức thu nhập tối thiểu được quy định bởi một quốc gia hoặc tổ chức quốc tế trong khoảng thời gian nhất định. Nghèo tương đối Nghèo tương đối là tình trạng một bộ phận dân cư có mức sống dưới mức trung bình của cộng đồng ở một thời kỳ nhất định. Nghèo tương đối gắn liền với sự chênh lệch về mức sống của một bộ phận dân cư so với mức sống trung bình của địa phương ở một thời kỳ nhất định. Theo Đinh Phi Hổ (2006), nghèo tương đối là tình trạng mà một người hoặc hộ gia đình thuộc về nhóm người có thu nhập thấp nhất trong xã hội xét theo không gian và thời gian nhất định.

Như vậy, nghèo tương đối được xác định trong mối tương quan xã hội về tình trạng thu nhập với nhóm người. Ở bất kỳ xã hội nào, luôn luôn tồn tại nhóm người có thu nhập thấp nhất trong xã hội, người nghèo đói tương đối sẽ luôn hiện diện bất kể trình độ phát triển kinh tế nào. Giảm nghèo Giảm nghèo tức là tạo điều kiện cho bộ phận dân cư nghèo tiếp cận được với các nguồn lực cần thiết để họ tự nâng cao mức sống, từng bước thoát khỏi tình trạng nghèo. Biểu hiện ở tỷ lệ phần trăm và số lượng người nghèo giảm xuống làm cho mức sống chung của toàn bộ cộng đồng được nâng lên.

Giảm nghèo là quá trình chuyển một bộ phân dân cư nghèo lên mức sống cao hơn nhờ sự hỗ trợ của Nhà nước, cộng đồng và sự nỗ lực vươn lên của bản thân hộ nghèo. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 12 Giảm nghèo là chuyển từ tình trạng có ít điều kiện lựa chọn sang tình trạng có đầy đủ điều kiện lựa chọn hơn để cải thiện đời sống mọi mặt của mỗi người. Một số chỉ tiêu đo lường nghèo đói 1. Tiêu chí xác định nghèo và chuẩn nghèo của thế giới Để đánh giá nghèo đói, UNDP dùng cách tính dựa trên cơ sở phân phối "thu nhập" theo đầu người hay theo nhóm dân cư.

Thước đo này tính phân phối thu nhập cho từng cá nhân hoặc hộ gia đình nhận được trong thời gian nhất định, không quan tâm đến nguồn mang lại thu nhập hay môi trường sống của dân cư mà chia đều cho mọi thành phần.