Luận văn thạc sĩ các yếu tố quyết định sự phát triển tài chính của các quốc gia ở châu á thái bình dương

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu các yếu tố quyết định sự phát triển tài chính của các quốc gia ở châu á thái bình dương, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn

• Tác giả: Lê Thị Diễm Trang
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Thị Minh Hằng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Quyết Định Sự Phát Triển Tài Chính Của Các Quốc Gia Ở Châu Á – Thái Bình Dương
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi phân tích
• 1.4. Mô hình nghiên cứu
• 1.5. Nội dung nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Tổng quan lý thuyết
• 2.2. Sự ra đời và phát triển của tài chính
• 2.3. Thị trường tài chính
• 2.4. Phương pháp và chỉ số đo lường phát triển của thị trường tài chính
• 2.5. Lý thuyết trung gian tài chính
• 2.6. Giả thuyết cung dẫn dắt – cầu phụ thuộc
• 2.7. Lý thuyết hiệu ứng Fisher
• 2.8. Nghiên cứu thực nghiệm
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Giả thuyết hồi quy
• 3.3. Tăng trưởng kinh tế
• 3.4. Chi tiêu chính phủ
• 3.5. Độ mở thương mại
• 3.6. Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 3.7. Chất lượng thể chế
• 3.8. Dữ liệu phân tích
• 3.9. Phương pháp phân tích
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Phân tích vấn đề tự tương quan và phương sai thay đổi
• 4.3. Kết quả ước lượng
• 4.4. Biến phụ thuộc CAP
• 4.5. Biến phụ thuộc TURN
• 5. CHƯƠNG 5: HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Hạn chế đề tài
• 5.2. Hướng nghiên cứu sau này
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về yếu tố quyết định phát triển tài chính châu Á Thái Bình Dương

Sự phát triển tài chính ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương là một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu kinh tế. Các yếu tố như tăng trưởng kinh tế, đầu tư nước ngoài và chính sách tài chính đóng vai trò quyết định trong việc thúc đẩy sự phát triển này. Nghiên cứu cho thấy rằng các quốc gia trong khu vực này có sự khác biệt rõ rệt về mức độ phát triển tài chính, điều này ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững của họ.

1.1. Tăng trưởng kinh tế và phát triển tài chính

Tăng trưởng kinh tế là yếu tố chính thúc đẩy sự phát triển tài chính. Theo nghiên cứu của Ben Naceur và các cộng sự (2014), sự gia tăng GDP có mối liên hệ chặt chẽ với sự phát triển của thị trường tài chính. Các quốc gia có tốc độ tăng trưởng cao thường có khả năng thu hút đầu tư và phát triển các công cụ tài chính đa dạng.

1.2. Đầu tư nước ngoài và tác động đến tài chính

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là một yếu tố quan trọng khác trong sự phát triển tài chính. FDI không chỉ cung cấp nguồn vốn mà còn mang lại công nghệ và kinh nghiệm quản lý cho các quốc gia tiếp nhận. Điều này giúp cải thiện chất lượng thể chế và tăng cường khả năng cạnh tranh của thị trường tài chính.

II. Vấn đề và thách thức trong phát triển tài chính châu Á Thái Bình Dương

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng khu vực châu Á - Thái Bình Dương cũng phải đối mặt với nhiều thách thức trong phát triển tài chính. Các vấn đề như quản lý rủi ro tài chính, tham nhũng và chất lượng thể chế cần được giải quyết để đảm bảo sự phát triển bền vững.

2.1. Quản lý rủi ro tài chính

Quản lý rủi ro tài chính là một thách thức lớn đối với các quốc gia trong khu vực. Việc thiếu các biện pháp quản lý rủi ro có thể dẫn đến khủng hoảng tài chính, như đã xảy ra trong quá khứ. Các quốc gia cần xây dựng các khung pháp lý và quy định chặt chẽ để giảm thiểu rủi ro.

2.2. Tham nhũng và chất lượng thể chế

Tham nhũng là một yếu tố cản trở sự phát triển tài chính. Chất lượng thể chế kém có thể làm giảm lòng tin của nhà đầu tư và ảnh hưởng đến dòng vốn đầu tư nước ngoài. Cải cách thể chế là cần thiết để tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch và hiệu quả.

III. Phương pháp và giải pháp phát triển tài chính hiệu quả

Để phát triển tài chính bền vững, các quốc gia cần áp dụng các phương pháp và giải pháp hiệu quả. Việc cải cách chính sách tài chính, tăng cường hợp tác kinh tế khu vực và phát triển công nghệ tài chính (Fintech) là những hướng đi quan trọng.

3.1. Cải cách chính sách tài chính

Cải cách chính sách tài chính là cần thiết để tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự phát triển của thị trường tài chính. Các quốc gia cần điều chỉnh các quy định về thuế, đầu tư và quản lý tài chính để thu hút vốn đầu tư và phát triển bền vững.

3.2. Hợp tác kinh tế khu vực

Hợp tác kinh tế khu vực có thể giúp các quốc gia chia sẻ kinh nghiệm và nguồn lực. Các hiệp định thương mại tự do và các tổ chức khu vực có thể tạo ra cơ hội cho sự phát triển tài chính và tăng cường khả năng cạnh tranh.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về phát triển tài chính

Nghiên cứu cho thấy rằng các yếu tố như tăng trưởng kinh tế, đầu tư nước ngoài và chất lượng thể chế có tác động tích cực đến sự phát triển tài chính. Các quốc gia cần áp dụng các kết quả nghiên cứu này vào thực tiễn để thúc đẩy sự phát triển bền vững.

4.1. Tác động của COVID 19 đến tài chính

Đại dịch COVID-19 đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế và tài chính của nhiều quốc gia. Các biện pháp hỗ trợ tài chính và chính sách kích thích kinh tế là cần thiết để phục hồi và phát triển sau đại dịch.

4.2. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng

Các nghiên cứu cho thấy rằng việc cải thiện chất lượng thể chế và quản lý rủi ro tài chính có thể giúp các quốc gia phát triển tài chính bền vững hơn. Các quốc gia cần áp dụng các kết quả này để xây dựng một hệ thống tài chính vững mạnh.

V. Kết luận và tương lai của phát triển tài chính châu Á Thái Bình Dương

Sự phát triển tài chính ở châu Á - Thái Bình Dương có nhiều tiềm năng nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức. Việc áp dụng các giải pháp hiệu quả và cải cách chính sách là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Tương lai của tài chính khu vực

Tương lai của phát triển tài chính ở châu Á - Thái Bình Dương phụ thuộc vào khả năng của các quốc gia trong việc cải cách chính sách và quản lý rủi ro. Sự phát triển của công nghệ tài chính cũng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển này.

5.2. Định hướng nghiên cứu trong tương lai

Các nghiên cứu trong tương lai cần tập trung vào việc phân tích sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển tài chính, đặc biệt là trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sự phát triển tài chính được xem là nền tảng quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của các quốc gia trên thế giới. Trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, sự phát triển tài chính đặc biệt được chú trọng do vai trò then chốt của hệ thống tài chính trong việc điều chuyển vốn và thúc đẩy sản xuất kinh doanh. Luận văn tập trung phân tích các yếu tố quyết định sự phát triển tài chính của 26 quốc gia phát triển và đang phát triển trong khu vực này, giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2017. Mức độ phát triển tài chính được đo lường qua hai chỉ tiêu chính: tỷ lệ giá trị vốn hóa thị trường chứng khoán trên GDP và tỷ lệ giá trị giao dịch chứng khoán trên GDP.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô như tăng trưởng kinh tế, lạm phát, tiết kiệm nội địa, đầu tư nội địa, chi tiêu chính phủ, độ mở thương mại, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, cùng với các yếu tố thể chế như chất lượng bộ máy tổ chức, mức độ tham nhũng đến sự phát triển thị trường chứng khoán. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách nhằm thúc đẩy phát triển tài chính bền vững, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực và tăng trưởng kinh tế khu vực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình kinh tế tài chính sau:

• Lý thuyết trung gian tài chính: Giải thích vai trò của các tổ chức trung gian tài chính trong việc giảm chi phí thông tin và chi phí giao dịch, từ đó nâng cao hiệu quả phân bổ vốn và thúc đẩy phát triển tài chính.
• Giả thuyết cung dẫn dắt – cầu phụ thuộc: Mô tả mối quan hệ nhân quả hai chiều giữa phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế, trong đó tăng trưởng kinh tế thúc đẩy nhu cầu dịch vụ tài chính (cầu phụ thuộc) và phát triển tài chính thúc đẩy tăng trưởng kinh tế (cung dẫn dắt).
• Lý thuyết hiệu ứng Fisher: Giải thích mối quan hệ ngược chiều giữa lạm phát và suất sinh lời thực của tài sản tài chính, qua đó ảnh hưởng đến sự phát triển của thị trường chứng khoán.

Các khái niệm chính bao gồm: phát triển tài chính, thị trường chứng khoán, tăng trưởng kinh tế, lạm phát, tiết kiệm nội địa, đầu tư nội địa, chất lượng thể chế, và dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng bộ dữ liệu bảng (panel data) của 26 quốc gia phát triển và đang phát triển ở Châu Á – Thái Bình Dương trong giai đoạn 2000-2017. Các biến số được đo lường cụ thể như sau:

• Phát triển tài chính: tỷ lệ vốn hóa thị trường chứng khoán trên GDP (CAP) và tỷ lệ giá trị giao dịch chứng khoán trên GDP (TURN).
• Các biến độc lập: tăng trưởng kinh tế (GDPGR), lạm phát (INF), tiết kiệm nội địa (SAV), đầu tư nội địa (INV), chi tiêu chính phủ (GOVSIZE), độ mở thương mại (TRADE), dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (CAPFLOW), chất lượng luật pháp (LAW), chất lượng bộ máy tổ chức (BURQUAL), mức độ dân chủ (DEMO), và mức độ tham nhũng (CORRUP).

Phương pháp phân tích chính là hồi quy bình phương tối thiểu tổng quát khả thi (FGLS) nhằm xử lý vấn đề tự tương quan và phương sai thay đổi trong dữ liệu bảng. Cỡ mẫu gồm 26 quốc gia với dữ liệu thu thập trong 18 năm, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2000 đến 2017, phù hợp với xu hướng phát triển tài chính hiện đại trong khu vực.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng kinh tế có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến sự phát triển thị trường chứng khoán với hệ số hồi quy dương, thể hiện qua mức tăng trung bình GDP hàng năm của các quốc gia. Ví dụ, khi GDP tăng 1%, tỷ lệ vốn hóa thị trường chứng khoán trên GDP cũng tăng tương ứng khoảng 0.3%.

2. Tiết kiệm nội địa và đầu tư nội địa đều có ảnh hưởng cùng chiều và đáng kể đến sự phát triển tài chính. Tỷ lệ tiết kiệm nội địa trung bình khoảng 30% GDP, trong khi đầu tư nội địa chiếm khoảng 25% GDP, góp phần làm tăng giá trị vốn hóa và thanh khoản thị trường chứng khoán.

3. Chi tiêu chính phủ và độ mở thương mại cũng có tác động tích cực đến phát triển thị trường chứng khoán, với mức ý nghĩa 10%. Độ mở thương mại trung bình của các quốc gia trong mẫu nghiên cứu đạt khoảng 70% GDP, cho thấy vai trò quan trọng của hội nhập kinh tế quốc tế trong thúc đẩy phát triển tài chính.

4. Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) có ảnh hưởng tích cực rõ rệt, khi tỷ lệ FDI trung bình chiếm khoảng 5% GDP, giúp tăng cường thanh khoản và quy mô thị trường chứng khoán.

5. Chất lượng thể chế, bao gồm mức độ luật pháp và chất lượng bộ máy tổ chức, có tác động đồng biến với sự phát triển tài chính, trong khi mức độ tham nhũng có tác động ngược chiều. Các quốc gia có chỉ số chất lượng thể chế cao hơn thường có thị trường chứng khoán phát triển hơn.

6. Lạm phát được phát hiện có tác động tiêu cực và có ý nghĩa thống kê đến sự phát triển thị trường chứng khoán, phù hợp với lý thuyết hiệu ứng Fisher. Mức lạm phát trung bình khoảng 5% trong giai đoạn nghiên cứu, và khi lạm phát tăng 1%, tỷ lệ vốn hóa thị trường chứng khoán giảm khoảng 0.2%.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự phát triển tài chính ở các quốc gia Châu Á – Thái Bình Dương chịu ảnh hưởng đa chiều từ các yếu tố kinh tế vĩ mô và thể chế. Tăng trưởng kinh tế tạo điều kiện thuận lợi cho sự gia tăng nhu cầu dịch vụ tài chính, qua đó thúc đẩy phát triển thị trường chứng khoán. Tiết kiệm và đầu tư nội địa cung cấp nguồn vốn cần thiết cho hoạt động tài chính, đồng thời chi tiêu chính phủ và độ mở thương mại tạo môi trường kinh tế ổn định và hội nhập, hỗ trợ sự phát triển tài chính.

Dòng vốn FDI đóng vai trò quan trọng trong việc bổ sung nguồn vốn và nâng cao hiệu quả thị trường tài chính. Chất lượng thể chế tốt giúp giảm thiểu rủi ro và tăng niềm tin của nhà đầu tư, trong khi tham nhũng và lạm phát cao làm giảm sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả này tương đồng với các nghiên cứu tại khu vực MENA và Châu Phi, đồng thời củng cố giả thuyết cầu phụ thuộc trong mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển tài chính. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện mối tương quan giữa các biến số như GDP, lạm phát và tỷ lệ vốn hóa thị trường chứng khoán, cũng như bảng phân tích hồi quy chi tiết các hệ số và mức ý nghĩa.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chính sách thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững: Các quốc gia cần tập trung vào cải thiện năng suất lao động và đổi mới công nghệ nhằm duy trì tốc độ tăng trưởng GDP ổn định, qua đó tạo nền tảng cho sự phát triển tài chính. Thời gian thực hiện: trung hạn (3-5 năm). Chủ thể: Chính phủ và các cơ quan hoạch định chính sách kinh tế.

2. Khuyến khích tiết kiệm và đầu tư nội địa: Xây dựng các chính sách ưu đãi thuế và khuyến khích tài chính để tăng tỷ lệ tiết kiệm và đầu tư trong nước, tạo nguồn vốn ổn định cho thị trường chứng khoán. Thời gian thực hiện: ngắn hạn đến trung hạn. Chủ thể: Ngân hàng trung ương, Bộ Tài chính.

3. Cải thiện chất lượng thể chế và quản trị nhà nước: Tăng cường minh bạch, giảm tham nhũng và nâng cao hiệu quả bộ máy tổ chức nhằm tạo môi trường đầu tư an toàn và hấp dẫn. Thời gian thực hiện: dài hạn (5-10 năm). Chủ thể: Chính phủ, các cơ quan giám sát và pháp luật.

4. Kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô: Áp dụng chính sách tiền tệ thận trọng để duy trì lạm phát ở mức thấp và ổn định, giảm thiểu tác động tiêu cực đến thị trường tài chính. Thời gian thực hiện: ngắn hạn. Chủ thể: Ngân hàng trung ương.

5. Thúc đẩy hội nhập kinh tế và thu hút FDI: Mở rộng các hiệp định thương mại tự do, cải thiện môi trường đầu tư để thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, góp phần nâng cao quy mô và thanh khoản thị trường chứng khoán. Thời gian thực hiện: trung hạn. Chủ thể: Bộ Công Thương, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách kinh tế: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng các chính sách phát triển tài chính phù hợp với đặc thù khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng: Tham khảo mô hình nghiên cứu, phương pháp phân tích và kết quả thực nghiệm để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về phát triển tài chính và thị trường chứng khoán.

3. Các tổ chức tài chính và ngân hàng trung gian: Hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển thị trường chứng khoán để điều chỉnh chiến lược kinh doanh, quản trị rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động.

4. Nhà đầu tư và doanh nghiệp: Nắm bắt các yếu tố vĩ mô và thể chế ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán để đưa ra quyết định đầu tư chính xác, đồng thời tận dụng các cơ hội từ sự phát triển tài chính trong khu vực.

Câu hỏi thường gặp

1. Yếu tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến sự phát triển tài chính ở Châu Á – Thái Bình Dương?
   Tăng trưởng kinh tế và dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài được xác định là những yếu tố có tác động mạnh mẽ nhất, góp phần nâng cao quy mô và thanh khoản thị trường chứng khoán.

2. Lạm phát ảnh hưởng như thế nào đến thị trường chứng khoán?
   Lạm phát có tác động tiêu cực đến sự phát triển thị trường chứng khoán do làm giảm giá trị thực của tài sản tài chính và làm giảm niềm tin của nhà đầu tư, theo lý thuyết hiệu ứng Fisher.

3. Chất lượng thể chế đóng vai trò gì trong phát triển tài chính?
   Chất lượng thể chế cao giúp giảm thiểu rủi ro, tăng tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư, từ đó thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường tài chính.

4. Phương pháp FGLS được sử dụng trong nghiên cứu có ưu điểm gì?
   FGLS giúp xử lý vấn đề tự tương quan và phương sai thay đổi trong dữ liệu bảng, nâng cao độ chính xác và tin cậy của các ước lượng hồi quy.

5. Làm thế nào để các quốc gia đang phát triển có thể thu hút nhiều FDI hơn?
   Cải thiện môi trường đầu tư, minh bạch pháp luật, giảm thiểu tham nhũng và mở rộng hội nhập kinh tế quốc tế là các giải pháp hiệu quả để thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Kết luận

• Tăng trưởng kinh tế, tiết kiệm nội địa, đầu tư nội địa, chi tiêu chính phủ, độ mở thương mại, dòng vốn FDI và chất lượng thể chế đều có tác động tích cực và đáng kể đến sự phát triển thị trường chứng khoán ở Châu Á – Thái Bình Dương.
• Lạm phát được xác định có tác động tiêu cực đến sự phát triển tài chính, làm giảm giá trị vốn hóa và thanh khoản thị trường chứng khoán.
• Phương pháp FGLS được áp dụng hiệu quả trong việc phân tích dữ liệu bảng, xử lý các vấn đề tự tương quan và phương sai thay đổi.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách thúc đẩy phát triển tài chính bền vững trong khu vực.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng nghiên cứu với dữ liệu cập nhật và phân tích sâu hơn về tác động của các yếu tố thể chế và chính sách tiền tệ.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà hoạch định chính sách và nhà đầu tư nên tận dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chiến lược phát triển tài chính phù hợp, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và hội nhập quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Giới thiệu đề tài Chương 2.Tổng quan tài liệu trước đây Chương 3. Phương pháp nghiên cứu Chương 4. Kết quả nghiên cứu Chương 5.

Kết luận TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 CHƯƠNG 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU TRƯỚC ĐÂY 2. Tổng quan lý thuyết 2. Sự ra đời và phát triển của tài chính Tài chính ra đời trên cơ sở sự tồn tại nền kinh tế hàng hoá và sự xuất hiện của tiền tệ.

Trong nền kinh tế hàng hoá - tiền tệ, sản phẩm sản xuất ra để bán. Hoạt động bán hàng hoá hình thành nên thu nhập cho người sản xuất hàng hoá. Khoản thu nhập này chính là giá trị của hàng hoá đem bán tồn tại dưới dạng tiền tệ. Các khoản thu nhập này lại trở thành nguồn hình thành nên những quỹ tiền tệ của các chủ thể kinh tế tham gia trực tiếp hay gián tiếp vào quá trình sản xuất hàng hoá.

Có thể mô tả khái quát quá trình hình thành các quỹ tiền tệ như sau: Khoản thu nhập từ việc tiêu thụ hàng hoá sẽ được phân chia cho các chủ thể tham gia vào quá trình sản xuất: ⎯ Phần bù đắp những chi phí đã bỏ ra trong quá trình sản xuất hàng hóa hoặc tiến hành dịch vụ như chi phí nguyên vật liệu đầu vào, chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí cho các dịch vụ mua ngoài. Phần thu nhập này sẽ hình thành nên quỹ tiền tệ của các chủ thể cung cấp các yếu tố sản xuất đầu vào. ⎯ Phần trả cho hao phí sức lao động của những người lao động hình thành nên các quỹ tiền tệ của những chủ thể bán sức lao động. ⎯ Phần còn lại sau khi đã trang trải cho các chi phí trên là thu nhập của những chủ thể đóng góp vốn ban đầu cho quá trình sản xuất.

Cần lưu ý là không phải mọi sản phẩm sản xuất ra đều là nguồn hình thành nên các quỹ tiền tệ. Chỉ những sản phẩm nào được thị trường chấp nhận, tức là có thể tiêu TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 thụ trên thị trường, thì giá trị của chúng mới được chuyển sang hình thái tiền tệ để hình thành nên các quỹ tiền tệ trong nền kinh tế. Quá trình phân phối giá trị các hàng hoá sản xuất ra không dừng lại ở đây. Các chủ thể kinh tế sau khi nhận được phần thu nhập của mình có thể tiếp tục phân chia để thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng và tích lũy của mình.

Những người có nhu cầu tiêu dùng nhiều hơn so với thu nhập nhận được sẽ có nhu cầu vay mượn thu nhập của người khác để tiêu dùng và hy vọng có thể hoàn trả lại phần thu nhập đi vay đó từ khoản thu nhập trong tương lai của mình. Những người cho vay ở đây chính là những chủ thể kinh tế có nhu cầu tiêu dùng ít hơn thu nhập hiện tại và do đó dôi ra một phần để cho vay. Như vậy là các chủ thể kinh tế này đã phân chia quỹ tiền tệ của mình thành một phần để tiêu dùng và một phần để tích lũy. Phần tích lũy đó được dùng để cho vay kiếm lời.

Còn các chủ thể kinh tế đi vay để phục vụ nhu cầu tiêu dùng hiện tại thì trong tương lai sẽ phải dành bớt một phần thu nhập để trả nợ, dẫn đến việc phân chia quỹ tiền tệ sẽ nhận được trong tương lai thành một phần để tiêu dùng và một phần để trả nợ. Những hoạt động phân phối này còn được gọi là phân phối lại nhằm phân biệt với hoạt động phân phối lần đầu diễn ra trong quá trình tái sản xuất hàng hoá. Hoạt động phân phối lần đầu và phân phối lại giá trị của các hàng hoá dưới hình thái tiền tệ dẫn đến việc hình thành và sử dụng các quỹ tiền tệ của các chủ thể trong nền kinh tế chính là các hoạt động tài chính. Trước khi xuất hiện nền kinh tế hàng hoá, nền kinh tế hoạt động theo mô hình kinh tế tự cung tự cấp, do vậy hoạt động phân phối các sản phẩm tạo ra chỉ diễn ra trong phạm vi hẹp, kém phát triển.

Chỉ khi xuất hiện chuyên môn hóa trong sản xuất, dẫn đến sự hình thành nền kinh tế hàng hoá, làm cho hoạt động sản xuất phát triển thì nhu cầu phân phối sản phẩm tạo ra mới trở nên cấp thiết. Khi mà nền kinh tế hàng hoá không chỉ dừng ở chuyên môn hóa trong việc sản xuất từng hàng hoá mà còn chuyên TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 môn hóa trong cả việc cung cấp các yếu tố đầu vào của sản xuất thì hoạt động phân phối mới thực sự phát triển. Hoạt động sản xuất với quy mô lớn khiến cho không một chủ thể kinh tế nào có thể tự mình tạo ra đầy đủ các yếu tố đầu vào cần thiết cho quá trình sản xuất. Để sản xuất ra hàng hoá, anh ta phải cần đến nguyên nhiên vật liệu, máy móc thiết bị, các dịch vụ liên quan, cần đến sức lao động để tiến hành sản xuất.

Và do vậy, khi hàng hoá được tạo ra, sẽ xuất hiện nhu cầu phân phối giá trị các hàng hoá đó cho các chủ thể tham gia vào quá trình sản xuất. Quá trình phân phối sẽ rất khó khăn nếu thiếu sự xuất hiện của tiền tệ. Trong nền kinh tế hàng hoá phát triển, hoạt động phân phối phải được tiến hành chủ yếu dưới hình thức giá trị chứ không thể chỉ dưới hình thức hiện vật như trước kia. Tiền tệ với chức năng phương tiện trao đổi và phương tiện cất trữ giá trị đã làm cho quá trình phân phối diễn ra được dễ dàng.

Thay vì phân phối các sản phẩm sản xuất ra để rồi các chủ thể thực hiện việc trao đổi để có được những hàng hoá mình cần tiêu dùng, các sản phẩm sản xuất ra trước tiên được chuyển hóa thành tiền tệ thông qua hoạt động bán hàng hoá trên thị trường để thu về một lượng giá trị tương đương dưới dạng tiền rồi mới phân phối cho các chủ thể tham gia vào quá trình sản xuất. Với tiền tệ đóng vai trò là các phương tiện trao đổi trong tay, các chủ thể kinh tế có thể dễ dàng đổi lấy được những hàng hoá mình cần. Hơn nữa, chức năng phương tiện cất trữ giá trị của tiền tệ làm cho quá trình phân phối lại giá trị các sản phẩm sản xuất ra cho các nhu cầu tiêu dùng và tích lũy của các chủ thể kinh tế cũng dễ dàng hơn nhiều. Thay vì tích lũy hàng hoá, các chủ thể kinh tế chỉ phải tích lũy tiền tệ, thay vì đi vay hàng hoá mình cần, các chủ thể kinh tế chỉ cần đi vay tiền rồi mua lấy hàng hoá mình cần.

Chính vì vậy, có thể nói sự ra đời và phát triển của nền kinh tế hàng hoá - tiền tệ là điều kiện tiên quyết cho sự ra đời của tài chính. Cùng với nền kinh tế hàng hoá - tiền tệ, một tác nhân hết sức quan trọng cho sự phát triển của tài chính là sự ra đời của nhà nước. Nhà nước bằng quyền lực chính trị TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 của mình đã buộc các chủ thể trong nền kinh tế phải đóng góp một phần thu nhập, của cải của mình để hình thành một quỹ tiền tệ tập trung được gọi là quỹ Ngân sách nhà nước nhằm phục vụ cho các nhu cầu chi tiêu của Nhà nước, bao gồm chi tiêu để duy trì sự hoạt động của bộ máy nhà nước và chi tiêu để phục vụ việc thực hiện các chức năng quản lý vĩ mô của nhà nước. Quá trình hình thành và sử dụng quỹ tiền tệ tập trung này làm hình thành nên các hoạt động phân phối diễn ra giữa nhà nước và các chủ thể kinh tế khác trong xã hội.

Ví dụ hoạt động nộp thuế của các doanh nghiệp, dân cư cho nhà nước, hoặc hoạt động tài trợ, trợ cấp của nhà nước đối với các doanh nghiệp, dân cư. Như vậy, quá trình tạo lập và sử dụng quỹ Ngân sách nhà nước đã làm nảy sinh các hoạt động tài chính giữa các chủ thể kinh tế với Nhà nước, làm cho các hoạt động tài chính thêm phát triển đa dạng. Tóm lại, sự tồn tại của nền sản xuất hàng hoá - tiền tệ và nhà nước được coi là những tiền đề phát sinh và phát triển của tài chính. Thị trường tài chính Thị trường tài chính là thị trường mà ở đó diễn ra các hoạt động trao đổi, mua bán quyền sử dụng các nguồn tài chính thông qua những phương thức giao dịch và công cụ tài chính nhất định, hay theo cách hiểu khái quát nhất thì đó là nơi diễn ra quá trình trao đổi mua bán các công cụ tài chính và công cụ thanh toán.

Bản chất của thị trường tài chính là sự luân chuyển vốn, giao lưu vốn trong xã hội. Cấu trúc thị trường tài chính có thể được hình thành từ nhiều thành phần khác nhau, tuy nhiên có thể căn cứ vào 3 thành phần chính là thời gian sử dụng nguồn tài chính huy động; sự luân chuyển các nguồn tài chính và tính chất pháp lý của thị trường tài chính. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 Thời gian sử dụng nguồn tài chính huy động hay chính là thời gian luân chuyển vốn bao gồm thị trường tiền tệ và thị trường vốn. Thị trường tiền tệ là thị trường được hình thành trước do ban đầu kinh tế chưa phát triển nên nhu cầu vốn và nhu cầu tiết kiệm vốn chưa nhiều chủ yếu là ngắn hạn.

Do đó đặc thù của thị trường tiền tệ là thị trường chỉ có các công cụ ngắn hạn (có thời gian luân chuyển vốn không quá 1 năm). Thông thường các chủ thể đi vay trên thị trường này là những chủ thể tạm thời thiếu hụt tiền tệ phục vụ cho các nhu cầu thanh toán. Những chủ thể cung vốn (cho vay) thì lại là những chủ thể tạm thời có vốn nhàn rỗi (có thể là do chưa dùng tới vốn hoặc đang tìm kiếm cơ hội đầu tư), do vậy họ tranh thủ chuyển nhượng quyền sử dụng các khoản vốn nhàn rỗi của họ trong thời gian ngắn để hưởng lợi từ những giao dịch đó. Các hình thức đầu tư như thế trên thị trường tiền tệ thường có độ an toàn tương đối cao, nhưng lại đồng nghĩa với mức lợi tức thấp.

Khối lượng và giá trị giao dịch trên thị trường tiền tệ thường có quy mô lớn nên bên cho vay thường là các ngân hàng, công ty tài chính hoặc phi tài chính; còn bên vay vốn thường là Chính phủ, các công ty và ngân hàng.