Luận văn thạc sĩ yếu tố kỳ ảo trong sáng tác võ thị hảo qua tiểu thuyết giàn thiêu và tập truyện ngắn những truyện không nên đọc lúc nửa đêm

Khám phá yếu tố kỳ ảo trong sáng tác Võ Thị Hảo qua tiểu thuyết "Giàn Thiêu" và tập truyện ngắn "Những Truyện Không Nên Đọc Lúc Nửa Đêm".

Chuyên ngành

Văn học Việt Nam

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

Luận văn thạc sĩ

2009

121
4
0

Phí lưu trữ

35 Point

Tóm tắt

I. Yếu tố kỳ ảo trong sáng tác Võ Thị Hảo

Yếu tố kỳ ảo là một trong những đặc điểm nổi bật trong sáng tác của Võ Thị Hảo, đặc biệt qua tiểu thuyết Giàn thiêu và tập truyện ngắn Những truyện không nên đọc lúc nửa đêm. Yếu tố này không chỉ tạo nên sự hấp dẫn, lôi cuốn mà còn giúp tác giả khám phá và phản ánh hiện thực một cách sâu sắc. Võ Thị Hảo sử dụng yếu tố kỳ ảo như một công cụ nghệ thuật để xây dựng thế giới hư cấu, nơi ranh giới giữa thực và ảo trở nên mờ nhạt. Điều này thể hiện rõ trong cách tác giả xây dựng nhân vật, tình huống và bối cảnh, tạo nên một không gian văn học đầy ma mị và bí ẩn.

1.1. Đặc điểm của yếu tố kỳ ảo

Yếu tố kỳ ảo trong sáng tác của Võ Thị Hảo mang đậm tính chất huyền bí và siêu nhiên. Tác giả thường sử dụng các yếu tố như ma quỷ, linh hồn, và những hiện tượng không thể giải thích bằng logic thông thường. Điều này không chỉ tạo nên sự kỳ lạ, hấp dẫn mà còn giúp tác giả khám phá những khía cạnh sâu kín của tâm lý con người và xã hội. Trong Giàn thiêu, yếu tố kỳ ảo được sử dụng để tái hiện lịch sử một cách độc đáo, kết hợp giữa thực và ảo, tạo nên một câu chuyện vừa chân thực vừa huyền ảo. Trong Những truyện không nên đọc lúc nửa đêm, yếu tố kỳ ảo được thể hiện qua những câu chuyện ma quái, đầy ám ảnh, khiến người đọc không khỏi rùng mình.

1.2. Vai trò của yếu tố kỳ ảo

Yếu tố kỳ ảo trong sáng tác của Võ Thị Hảo không chỉ đơn thuần là một thủ pháp nghệ thuật mà còn mang ý nghĩa sâu sắc về mặt nội dung. Nó giúp tác giả phản ánh những vấn đề xã hội, lịch sử và con người một cách gián tiếp nhưng không kém phần sâu sắc. Trong Giàn thiêu, yếu tố kỳ ảo được sử dụng để khám phá và phê phán những góc khuất của lịch sử, đặc biệt là vai trò của người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Trong Những truyện không nên đọc lúc nửa đêm, yếu tố kỳ ảo giúp tác giả thể hiện những nỗi ám ảnh, sợ hãi và bất an của con người trong cuộc sống hiện đại.

II. Phân tích tiểu thuyết Giàn thiêu

Tiểu thuyết Giàn thiêu là một tác phẩm tiêu biểu cho phong cách sáng tác của Võ Thị Hảo, nơi yếu tố kỳ ảo được sử dụng một cách tinh tế và hiệu quả. Tác phẩm kể về câu chuyện lịch sử của triều đại nhà Lý, với sự xuất hiện của những nhân vật lịch sử như Nguyên Phi Ỷ Lan và Thiền sư Từ Đạo Hạnh. Tuy nhiên, Võ Thị Hảo không chỉ tái hiện lịch sử một cách khô khan mà còn thổi vào đó hơi thở của yếu tố kỳ ảo, tạo nên một câu chuyện vừa chân thực vừa huyền bí.

2.1. Nghệ thuật kể chuyện

Trong Giàn thiêu, Võ Thị Hảo sử dụng nghệ thuật kể chuyện một cách điêu luyện, kết hợp giữa lịch sử và hư cấu. Tác giả không chỉ kể lại những sự kiện lịch sử mà còn thêm vào đó những yếu tố kỳ ảo, tạo nên một câu chuyện vừa chân thực vừa huyền bí. Cách kể chuyện này không chỉ giúp tác phẩm trở nên hấp dẫn mà còn giúp tác giả khám phá những góc khuất của lịch sử, đặc biệt là vai trò của người phụ nữ trong xã hội phong kiến.

2.2. Nhân vật kỳ ảo

Các nhân vật trong Giàn thiêu được xây dựng với những đặc điểm kỳ ảo, tạo nên sự hấp dẫn và bí ẩn. Nguyên Phi Ỷ Lan và Thiền sư Từ Đạo Hạnh không chỉ là những nhân vật lịch sử mà còn được tác giả thổi vào đó những yếu tố siêu nhiên, khiến họ trở nên sống động và đầy ma mị. Cách xây dựng nhân vật này không chỉ giúp tác phẩm trở nên hấp dẫn mà còn giúp tác giả khám phá những khía cạnh sâu kín của tâm lý con người và xã hội.

III. Phân tích tập truyện ngắn Những truyện không nên đọc lúc nửa đêm

Những truyện không nên đọc lúc nửa đêm là một tập truyện ngắn đậm chất kỳ ảo của Võ Thị Hảo. Tập truyện bao gồm những câu chuyện ma quái, đầy ám ảnh, khiến người đọc không khỏi rùng mình. Yếu tố kỳ ảo được sử dụng một cách tinh tế, tạo nên một không gian văn học đầy ma mị và bí ẩn.

3.1. Cảm hứng sáng tác

Cảm hứng sáng tác của Võ Thị Hảo trong Những truyện không nên đọc lúc nửa đêm xuất phát từ những nỗi ám ảnh, sợ hãi và bất an của con người trong cuộc sống hiện đại. Tác giả sử dụng yếu tố kỳ ảo để thể hiện những nỗi sợ hãi này một cách gián tiếp nhưng không kém phần sâu sắc. Các câu chuyện trong tập truyện không chỉ đơn thuần là những câu chuyện ma quái mà còn là những câu chuyện về tâm lý, về những nỗi ám ảnh của con người.

3.2. Thế giới kỳ ảo

Thế giới kỳ ảo trong Những truyện không nên đọc lúc nửa đêm được xây dựng một cách tinh tế, tạo nên một không gian văn học đầy ma mị và bí ẩn. Tác giả sử dụng những yếu tố như ma quỷ, linh hồn, và những hiện tượng không thể giải thích bằng logic thông thường để tạo nên một thế giới vừa hư cấu vừa chân thực. Cách xây dựng thế giới này không chỉ giúp tác phẩm trở nên hấp dẫn mà còn giúp tác giả khám phá những khía cạnh sâu kín của tâm lý con người và xã hội.

01/03/2025
Luận văn thạc sĩ yếu tố kỳ ảo trong sáng tác võ thị hảo qua tiểu thuyết giàn thiêu và tập truyện ngắn những truyện không nên đọc lúc nửa đêm

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phần nội dung của luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Sáng tác của Võ Thị Hảo trong khuynh hƣớng văn học kì ảo Việt Nam đƣơng đại. Chƣơng 2: Các kiểu loại nhân vật kì ảo trong sáng tác của Võ Thị Hảo. Chƣơng 3: Một số thủ pháp nghệ thuật xây dựng yếu tố kì ảo trong sáng tác của Võ Thị Hảo. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn 8 NỘI DUNG Chƣơng 1 SÁNG TÁC CỦA VÕ THỊ HẢO TRONG KHUYNH HƢỚNG VĂN HỌC KÌ ẢO VIỆT NAM ĐƢƠNG ĐẠI Khái niệm khuynh hƣớng “ghi nhận tính cộng đồng về cơ sở tƣ tƣởng thẩm mĩ của nội dung nghệ thuật; tính cộng đồng này đƣợc quy định bởi sự thống nhất về truyền thống nghệ thuật và văn hoá, bởi sự gần gũi trong cách hiểu của các nhà văn đối với các vấn đề của đời sống, bởi sự giống nhau về các tình thế xã hội, thời đại, văn hoá, nghệ thuật” [7].

Đặc điểm cốt lõi nhất của mọi khuynh hƣớng văn học là phƣơng pháp sáng tác của nó, chính phƣơng pháp quy định tính chất của việc lựa chọn chất liệu đời sống và phƣơng thức nghệ thuật để xử lí chất liệu. Sở dĩ chúng tôi xếp Võ Thị Hảo vào khuynh hƣớng trên bởi các sáng tác của nhà văn này cũng chứa nhiều yếu tố huyễn ảo, li kì và có một số điểm tƣơng đồng về bút pháp nghệ thuật với một số nhà văn sáng tác thiên về khuynh hƣớng kì ảo nhƣ Tạ Duy Anh, Nguyễn Bình Phƣơng, Nguyễn Huy Thiệp. Vài nét về tiểu sử và sự nghiệp sáng tác Võ Thị Hảo 1. Tiểu sử Võ Thị Hảo sinh ngày 13 - 4 - 1956 ở Diễn Châu - Nghệ An.

Tốt nghiệp khoa văn trƣờng Đại Học Tổng Hợp Hà Nội. Ra trƣờng chị về công tác tại nhà xuất bản Văn hoá dân tộc. Chị làm thơ từ rất sớm và từng nghĩ sẽ trở thành nhà thơ, nhƣng chị lại viết văn và thành danh với văn xuôi. Dù vào nghề văn chƣa đƣợc bao lâu, song Võ Thị Hảo nhanh chóng đƣợc ngƣời đọc biết đến.

Chị đƣợc đánh giá là một trong những cây bút sắc sảo và giàu nữ tính. Những thân phận bé nhỏ, lam lũ trƣớc cuộc đời luôn khiến chị trăn trở trên từng trang viết của mình. Ngoài ra, Võ Thị Hảo còn “bén duyên” Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn 9 với điện ảnh và hội hoạ. Ba kịch bản phim truyện của chị đƣợc đánh giá khá cao.

Bên cạnh đó, chị còn say mê vẽ tranh và đã mở một triển lãm tranh với tên gọi Đường chân trời khiến bạn bè hội họa không khỏi kinh ngạc. Giản dị trong đời thƣờng nhƣng mạnh mẽ trong văn chƣơng là điều dễ nhận thấy ở nhà văn này. Sự nghiệp sáng tác Với 10 tập truyện ngắn, một tiểu thuyết đã in và ba kịch bản phim truyện, sáng tác của Võ Thị Hảo đang gây ấn tƣợng mạnh trên văn đàn. Sách đã in: Biển cứu rỗi - tập truyện ngắn, Nxb HN 1991, giải thƣởng cuộc thi tiểu thuyết và truyện ngắn.

Chuông vọng cuối chiều - tập truyện ngắn, Nxb Lao động, 1993. Truyện ngắn chọn lọc Võ Thị Hảo, Nxb Hội nhà văn, 1995, giải thƣởng 5 năm văn học Hà Nội. Ngậm cười - tập truyện ngắn, Nxb Phụ nữ, 1998. Nàng tiên xanh xao - tập truyện ngắn viết cho thiếu nhi, Nxb Kim Đồng, 2000.

101 cái dại của đàn ông (phóng tác), Nxb Văn hoá dân tộc,1994. Những truyện không nên đọc lúc nửa đêm - tập truyện ngắn, Nxb Phụ nữ, 2005. Goá phụ đen - tập truyện ngắn, Nxb Phụ nữ, 2005. Hồn trinh nữ - tập truyện ngắn, Nxb Phụ nữ, 2005.

Người sót lại của rừng cười, Nxb Phụ nữ, 2006. Tiểu thuyết “Giàn thiêu”, Nxb Phụ nữ 2003, giải thƣởng Hội nhà văn Hà Nội năm 2004. Ba kịch bản phim truyện: Con dại của đá, Mùa thu kiếp sau, Biển cứu rỗi, Nxb Hội nhà văn, 2006. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn 10 Giải thƣởng báo chí toàn quốc 1999: loạt bài phóng sự điều tra về các lao động nữ ở Samoa.

Những sáng tác đậm chất kì ảo của Võ Thị Hảo Tiểu thuyết Giàn thiêu. Các tập truyện: Người sót lại của rừng cười, Biển cứu rỗi, Goá phụ đen, Những truyện không nên đọc lúc nửa đêm, Hồn trinh nữ. Võ Thị Hảo trong khuynh hƣớng văn học kì ảo Việt Nam đƣơng đại 1. Khái niệm kì ảo và văn học có yếu tố kì ảo 1.1 Khái niệm kì ảo Bàn về khái niệm này, đến nay, không chỉ ở Việt Nam mà trên thế giới giới nghiên cứu vẫn chƣa tìm đƣợc định nghĩa thống nhất.

Gần đây, trên nhiều sách, báo, tạp chí, ngoài thuật ngữ “truyện kì ảo”, chúng ta còn thấy nhiều thuật ngữ khác nhƣ: truyện kinh dị, truyện kì lạ, truyện huyền ảo, truyện huyễn tƣởng… để gọi tên những truyện mà nội dung và hình thức có chứa đựng yếu tố kì ảo. Theo cách chia của TS Bùi Thanh Truyền, có thể chia hệ thống thuật ngữ trên làm ba hƣớng: Chú trọng đến chức năng tâm lý mà loại truyện này gây ra, nhấn mạnh nhiều đến tính chất khác thƣờng, không thực. Nó có chức năng giải trí, tiêu khiển. Những khái niệm: truyện linh dị, truyện huyễn hoặc, truyện dị thƣờng… đƣợc xếp theo hƣớng này.

Coi kì ảo nhƣ một thủ pháp nghệ thuật đắc lực để nhận thức và phản ánh cuộc sống, nhƣng vẫn chú trọng đến tính truyền thống vốn có. Ví dụ: Lê Nguyên Cẩn sử dụng khái niệm truyện kì ảo, Đỗ Lai Thuý sử dụng khái niệm truyện kinh dị, Vũ Thanh sử dụng khái niệm truyền kì đời mới… Trong khuôn khổ luận văn, chúng tôi sẽ chọn cách hiểu này để tìm hiểu và phân tích về yếu tố kì ảo trong hai sáng tác của Võ Thị Hảo. Hƣớng thứ ba bao gồm những nhà nghiên cứu nhƣ Nguyễn Văn Dân, Đặng Anh Đào, Lê Huy Bắc với các thuật ngữ nhƣ: truyện huyễn tƣởng, Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn 11 truyện quái dị, truyện huyền ảo… chỉ những truyện kì ảo hiện đại ra đời vào cuối thế kỉ XVIII, đầu thế kỉ XIX ở phƣơng Tây. Chính sự không thống nhất trên đã khiến cho việc xác định nội hàm khái niệm kì ảo gặp nhiều khó khăn, phức tạp.

Thực trạng đó đòi hỏi chúng tôi phải lựa chọn tìm ra một thuật ngữ phù hợp để thuận tiện trong việc nghiên cứu đề tài. Nét chung giữa các thuật ngữ này là yếu tố lạ lẫm, bất thƣờng, nửa hƣ nửa thực. Trong cuốn Truyện kì ảo thế giới ta thấy xuất hiện thuật ngữ “le fantastique” có khá nhiều điểm gần gũi với các nghĩa trên. Trong từ điển Petit Robert của Pháp, sự kì ảo (le fantastique) đƣợc định nghĩa là “cái đƣợc sinh ra bởi sự tƣởng tƣợng, cái không tồn tại trong thực tế, cái có tính tƣởng tƣợng siêu nhiên” [12].

Từ những điểm tƣơng đồng đó, chúng tôi nhận thấy từ fantastique tƣơng đƣơng với khái niệm kì ảo. Trong Hán ngữ đại tự điển, “kì” là “khác thƣờng”, còn “ảo” là “không thực”. Nó thiên về tính chất li kì, hiếm thấy. Nhƣng “kì” còn đƣợc coi là một hình thức tƣ duy nghệ thuật để tạo nên các “kì văn”.

Điều này thể hiện rõ nét trong thể loại Truyền kì của Trung Quốc và một số nƣớc khác nhƣ Nhật Bản, Việt Nam. Nhờ có “kì” mà câu truyện không chỉ dừng lại ở việc ghi chép mà còn trở thành sản phẩm hƣ cấu. Nói theo cách khác, nó đã biến những sự vật, hiện tƣợng bình thƣờng, quen thuộc thành khác lạ, thu hút ngƣời đọc. Ngay tên gọi thể loại tiểu thuyết qua các thời kì và tên tác phẩm cũng có chứa yếu tố kì: tiểu thuyết chí quái, tiểu thuyết chí nhân, tiểu thuyết truyền kì… Đọc tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc, ta thấy hầu nhƣ tác phẩm nào cũng đề cập đến những sự kì lạ, ví dụ: kì sự, kì ngộ, kì duyên, kì nhân, kì nữ… nhằm nói về các thần linh, những hiện tƣợng không giải thích đƣợc.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn 12 Còn “ảo” là không thực, nó biểu hiện trạng thái mơ hồ của con ngƣời. Nó xuất hiện do sự kích thích của một hiện thực cụ thể thường có tích chất kì lạ, siêu phàm và trở thành cái bóng của hiện thực [55]. Tức kì ảo phải bao hàm trong nó cả cái ảo và cái kì, nghĩa là không phân biệt nổi ranh giới giữa thực - hƣ, hoặc cũng hoàn toàn có thể có thật - cái thật mà ngƣời ta chƣa biết hoặc ít thấy. Cũng nhƣ cái điển hình, kì ảo cũng lấy chất liệu từ một nền hiện thực này để nhào nặn lại và tạo dựng một hiện thực khác mà nhìn vào đó hiện thực nền tảng kia đƣợc soi chiếu rất nhiều.

Chỉ có một điểm khác biệt: sự “nhào nặn” chất liệu hiện thực của cái điển hình vẫn tuân thủ lôgic thông thƣờng của đời sống, sự “nhào nặn” chất liệu hiện thực của cái kì ảo lại tuân theo lôgic phi thƣờng hoá, lôgic của những giấc mơ, của một thế giới siêu thực. Sự kết hợp song hành hai yếu tố này khiến kì ảo trở thành một trong những hƣớng tiếp cận có ƣu thế đối với bản chất hiện thực, bên cạnh các hƣớng tiếp cận khác. Từ những lí giải trên có thể thấy yếu tố kì ảo là những điều lạ lùng, huyền bí, vừa chân thực vừa hƣ huyễn. Nhân tố quan trọng nhất của nó là sự tƣởng tƣợng, hƣ cấu của ngƣời sáng tạo nhằm thể hiện ý đồ nghệ thuật nào đó theo khuynh hƣớng phi thƣờng hoá.

Thực ra, yếu tố kì ảo đã xuất hiện từ rất lâu trong lịch sử văn học nhân loại. Ngay trong các tác phẩm văn học dân gian, yếu tố kì ảo đã xuất hiện và phản ánh nhận thức còn "ngây thơ", niềm tin lý tƣởng của ngƣời cổ đại về thế giới. Nói nhƣ Phùng Hữu Hải thì "yếu tố kì ảo cũng bắt nguồn từ những tiền đề xã hội nhất định". Nó gắn chặt với tâm lý lo sợ của con ngƣời về những gì không lý giải đƣợc hoặc không đƣợc phép lý giải.

Mặt khác, yếu tố kì ảo còn đƣợc sử dụng để phản ánh thái độ của con ngƣời về những ẩn ức xã hội, những điều kiêng kị trong xã hội, mà một trong những mục đích của việc sử dụng yếu tố kì ảo chính là để "thoả mãn cái lý tƣởng đạo đức đầy mâu thuẫn Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn 13 với một môi trƣờng xã hội nhất định" [17]. Tuy nhiên ý kiến này chỉ thiên về yếu tố tâm lí của ngƣời đọc khi tiếp nhận tác phẩm.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ

Tài liệu "Yếu tố kỳ ảo trong sáng tác Võ Thị Hảo: Phân tích tiểu thuyết Giàn thiêu và tập truyện ngắn Những truyện không nên đọc lúc nửa đêm" khám phá sâu sắc cách Võ Thị Hảo sử dụng yếu tố kỳ ảo để tạo nên sức hút và chiều sâu cho tác phẩm của mình. Bằng việc phân tích hai tác phẩm tiêu biểu, tài liệu làm nổi bật cách tác giả kết hợp hiện thực và siêu nhiên, mang đến những trải nghiệm đọc đầy ám ảnh và suy tư. Độc giả sẽ hiểu rõ hơn về nghệ thuật kể chuyện độc đáo của Võ Thị Hảo, cũng như cách yếu tố kỳ ảo góp phần phản ánh những vấn đề xã hội và tâm lý con người.

Nếu bạn quan tâm đến yếu tố kỳ ảo trong văn học, hãy khám phá thêm Luận văn thạc sĩ những yếu tố kỳ ảo trong tiểu thuyết Đồi gió hú của Emily Brontë để thấy cách yếu tố này được vận dụng trong một tác phẩm kinh điển khác. Bên cạnh đó, Luận văn thạc sĩ văn học những yếu tố kỳ ảo trong tiểu thuyết Đồi gió hú của Emily Brontë cung cấp góc nhìn chuyên sâu hơn về chủ đề này. Ngoài ra, Luận văn thạc sĩ ngôn ngữ và văn hóa nước ngoài thành ngữ trong tiểu thuyết của Hồ Biểu Chánh sẽ mở rộng hiểu biết của bạn về cách ngôn ngữ và văn hóa được thể hiện trong văn học. Mỗi liên kết là cơ hội để bạn đào sâu hơn vào những khía cạnh thú vị của văn học.