Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của công nghệ di động, dịch vụ đặt xe ứng dụng công nghệ đã trở thành một xu hướng tiêu dùng mới tại Việt Nam, đặc biệt tại các tỉnh thành như Tiền Giang và Bến Tre. Theo báo cáo ngành, tốc độ truy cập Internet di động trung bình đã tăng 32,7% với 156 triệu thiết bị điện thoại thông minh, tương đương 158% dân số cả nước, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của các ứng dụng đặt xe công nghệ. Thị trường dịch vụ đặt xe công nghệ tại Việt Nam ghi nhận doanh thu khoảng 2,4 tỷ USD năm 2021, với tốc độ tăng trưởng bình quân 30-35% mỗi năm. Tuy nhiên, các tỉnh nhỏ như Tiền Giang và Bến Tre vẫn còn nhiều thách thức trong việc duy trì và phát triển ý định tiếp tục sử dụng dịch vụ này do đặc thù văn hóa, kinh tế và hạ tầng kỹ thuật khác biệt so với các thành phố lớn.

Nghiên cứu tập trung vào việc xác định và đo lường các yếu tố tác động đến ý định tiếp tục sử dụng dịch vụ đặt xe ứng dụng công nghệ tại Tiền Giang và Bến Tre, nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho các doanh nghiệp vận tải công nghệ trong việc xây dựng chiến lược phát triển phù hợp. Phạm vi nghiên cứu bao gồm khách hàng đã từng sử dụng dịch vụ đặt xe công nghệ tại hai tỉnh này trong giai đoạn từ năm 2018 đến 2023. Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc giúp các nhà quản lý hiểu rõ hơn về hành vi người tiêu dùng địa phương, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng cường sự hài lòng và giữ chân khách hàng, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành dịch vụ vận tải công nghệ tại khu vực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên ba lý thuyết nền tảng chính để giải thích hành vi và ý định sử dụng dịch vụ đặt xe ứng dụng công nghệ:

  1. Lý thuyết Hành vi có kế hoạch (TPB): Phát triển từ lý thuyết Hành vi hợp lý, TPB bổ sung yếu tố nhận thức kiểm soát hành vi, gồm ba nhân tố tác động đến ý định hành vi là thái độ hành vi, chuẩn mực chủ quan (ảnh hưởng xã hội) và nhận thức kiểm soát hành vi (điều kiện thuận lợi). TPB giúp giải thích tại sao người dùng có ý định tiếp tục sử dụng dịch vụ dựa trên nhận thức và ảnh hưởng xã hội.

  2. Mô hình Chấp nhận Công nghệ (TAM): Tập trung vào hai yếu tố chính là cảm nhận sự hữu ích và mức độ dễ sử dụng, ảnh hưởng trực tiếp đến ý định sử dụng công nghệ. Mô hình này được sử dụng để đánh giá mức độ người dùng cảm nhận dịch vụ đặt xe công nghệ mang lại lợi ích và sự thuận tiện.

  3. Lý thuyết Thống nhất Chấp nhận và Sử dụng Công nghệ (UTAUT2): Mở rộng từ UTAUT, mô hình này bổ sung các yếu tố như giá trị giá cả, thói quen và điều kiện thuận lợi, đồng thời xem xét ảnh hưởng của các biến nhân khẩu học như tuổi tác, giới tính và kinh nghiệm. UTAUT2 giúp phân tích sâu hơn các yếu tố ảnh hưởng đến ý định tiếp tục sử dụng dịch vụ đặt xe công nghệ.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm: cảm nhận sự hữu ích, mức độ dễ sử dụng, ảnh hưởng của xã hội, điều kiện thuận lợi, giá trị giá cả, nhận thức thương hiệu và thói quen. Mô hình nghiên cứu đề xuất kết hợp các yếu tố này để kiểm định tác động đến ý định tiếp tục sử dụng dịch vụ đặt xe ứng dụng công nghệ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện theo hai giai đoạn chính:

  • Giai đoạn định tính: Thảo luận nhóm chuyên gia gồm 5 người có kinh nghiệm trong lĩnh vực dịch vụ đặt xe công nghệ tại Tiền Giang. Qua 50 mẫu khảo sát sơ bộ, mô hình và thang đo được điều chỉnh phù hợp với đặc thù địa phương. Mục đích là hoàn thiện các biến quan sát và đảm bảo tính thực tiễn của bảng câu hỏi.

  • Giai đoạn định lượng: Thu thập dữ liệu từ 363 bảng khảo sát phát ra, thu về 347 bảng hợp lệ và 335 bảng đạt tiêu chuẩn phân tích. Đối tượng khảo sát là người dùng đã từng sử dụng dịch vụ đặt xe ứng dụng công nghệ tại Tiền Giang và Bến Tre. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu thuận tiện kết hợp phỏng vấn trực tiếp với sự hỗ trợ của tài xế cung cấp dịch vụ.

Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm Excel và phân tích trên SPSS 22 với các bước: kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA) để xác định cấu trúc nhân tố, phân tích tương quan Pearson để đánh giá mối quan hệ giữa các biến, và phân tích hồi quy tuyến tính bội để kiểm định các giả thuyết nghiên cứu. Quá trình phân tích cũng bao gồm kiểm định giả định hồi quy như phân phối chuẩn phần dư, liên hệ tuyến tính và đa cộng tuyến nhằm đảm bảo tính chính xác của mô hình.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

  1. Mức độ dễ sử dụng có tác động lớn nhất đến ý định tiếp tục sử dụng: Kết quả hồi quy cho thấy mức độ dễ sử dụng có hệ số tác động cao nhất, với mức ý nghĩa thống kê p < 0,01, cho thấy người dùng tại Tiền Giang và Bến Tre đánh giá cao sự thuận tiện và dễ dàng trong việc sử dụng ứng dụng đặt xe công nghệ.

  2. Ảnh hưởng xã hội đứng thứ hai về mức độ tác động: Yếu tố này cũng có tác động tích cực và đáng kể (p < 0,05) đến ý định tiếp tục sử dụng, phản ánh vai trò của gia đình, bạn bè và cộng đồng trong việc khuyến khích người dùng duy trì thói quen sử dụng dịch vụ.

  3. Cảm nhận sự hữu ích và thói quen có ảnh hưởng tích cực: Cảm nhận sự hữu ích giúp người dùng nhận thấy lợi ích thiết thực từ dịch vụ, trong khi thói quen thể hiện sự lặp lại hành vi sử dụng. Cả hai yếu tố này đều có tác động có ý nghĩa thống kê (p < 0,05) đến ý định tiếp tục sử dụng.

  4. Giá trị giá cả, điều kiện thuận lợi và nhận thức thương hiệu có tác động thấp hơn nhưng vẫn có ý nghĩa: Các yếu tố này cũng góp phần thúc đẩy ý định tiếp tục sử dụng, tuy nhiên mức độ ảnh hưởng thấp hơn so với các yếu tố chính nêu trên.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân mức độ dễ sử dụng có tác động lớn nhất có thể do người dùng tại các tỉnh nhỏ như Tiền Giang và Bến Tre ưu tiên sự đơn giản, thuận tiện khi sử dụng ứng dụng, bởi hạ tầng kỹ thuật và trình độ công nghệ có thể chưa đồng đều như các thành phố lớn. Điều này phù hợp với các nghiên cứu trước đây tại các thành phố lớn, tuy nhiên mức độ ưu tiên có sự khác biệt do đặc thù vùng miền.

Ảnh hưởng xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và duy trì ý định sử dụng dịch vụ, nhất là trong môi trường cộng đồng nhỏ, nơi các mối quan hệ xã hội mật thiết hơn. Điều này tương đồng với lý thuyết TPB và các nghiên cứu thực nghiệm tại các thị trường tương tự.

Cảm nhận sự hữu ích và thói quen thể hiện rằng người dùng không chỉ đánh giá dịch vụ qua lợi ích trực tiếp mà còn qua việc hình thành thói quen sử dụng lâu dài, góp phần tăng tính bền vững của hành vi tiêu dùng. Các yếu tố giá trị giá cả, điều kiện thuận lợi và nhận thức thương hiệu mặc dù có tác động thấp hơn nhưng vẫn cần được chú trọng để nâng cao trải nghiệm khách hàng và giữ chân người dùng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ tác động của từng yếu tố đến ý định tiếp tục sử dụng, hoặc bảng hệ số hồi quy chi tiết để minh họa sự khác biệt về mức độ ảnh hưởng.

Đề xuất và khuyến nghị

  1. Tăng cường cải thiện trải nghiệm người dùng để nâng cao mức độ dễ sử dụng: Các doanh nghiệp nên tập trung phát triển giao diện ứng dụng thân thiện, đơn giản hóa quy trình đặt xe, giảm thiểu các bước phức tạp. Mục tiêu đạt được trong vòng 6 tháng, do bộ phận phát triển sản phẩm và công nghệ thực hiện.

  2. Phát triển các chiến dịch truyền thông nhằm tăng cường ảnh hưởng xã hội tích cực: Khuyến khích người dùng hiện tại giới thiệu dịch vụ cho bạn bè, gia đình thông qua chương trình khuyến mãi, ưu đãi giới thiệu. Thời gian triển khai trong 3 tháng, do phòng marketing phối hợp với bộ phận chăm sóc khách hàng thực hiện.

  3. Nâng cao nhận thức về lợi ích và giá trị của dịch vụ: Tổ chức các buổi đào tạo, hướng dẫn sử dụng ứng dụng, đồng thời truyền tải thông điệp về lợi ích tiết kiệm thời gian, chi phí và an toàn khi sử dụng dịch vụ. Thời gian thực hiện trong 4 tháng, do bộ phận truyền thông và đào tạo khách hàng đảm nhiệm.

  4. Xây dựng thói quen sử dụng dịch vụ qua các chương trình khách hàng thân thiết: Tạo các chương trình tích điểm, ưu đãi dành cho khách hàng sử dụng thường xuyên nhằm khuyến khích thói quen sử dụng lâu dài. Thời gian triển khai trong 6 tháng, do phòng chăm sóc khách hàng và marketing phối hợp thực hiện.

  5. Cải thiện điều kiện thuận lợi và nâng cao nhận thức thương hiệu: Đầu tư vào hạ tầng kỹ thuật, hỗ trợ khách hàng 24/7, đồng thời tăng cường quảng bá thương hiệu qua các kênh truyền thông địa phương. Kế hoạch thực hiện trong 12 tháng, do ban quản lý và bộ phận kỹ thuật phối hợp triển khai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

  1. Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ đặt xe ứng dụng công nghệ: Nghiên cứu giúp họ hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến ý định tiếp tục sử dụng dịch vụ, từ đó xây dựng chiến lược phát triển phù hợp với thị trường tỉnh lẻ như Tiền Giang và Bến Tre.

  2. Nhà quản lý và hoạch định chính sách giao thông vận tải địa phương: Tham khảo để có cơ sở đánh giá tác động của công nghệ đến hành vi di chuyển của người dân, từ đó điều chỉnh chính sách hỗ trợ phát triển dịch vụ vận tải công nghệ.

  3. Các nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Marketing và Công nghệ thông tin: Tài liệu tham khảo hữu ích cho các nghiên cứu tiếp theo về hành vi người tiêu dùng và ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực dịch vụ vận tải.

  4. Các nhà phát triển ứng dụng công nghệ và startup trong lĩnh vực vận tải: Hiểu được nhu cầu và mong muốn của người dùng tại các tỉnh nhỏ để thiết kế sản phẩm phù hợp, nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Câu hỏi thường gặp

  1. Yếu tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến ý định tiếp tục sử dụng dịch vụ đặt xe công nghệ tại Tiền Giang và Bến Tre?
    Mức độ dễ sử dụng là yếu tố có tác động lớn nhất, người dùng ưu tiên sự thuận tiện và đơn giản khi sử dụng ứng dụng. Ví dụ, ứng dụng có giao diện thân thiện giúp tăng khả năng giữ chân khách hàng.

  2. Ảnh hưởng xã hội tác động như thế nào đến hành vi người dùng?
    Ảnh hưởng xã hội bao gồm sự tác động từ gia đình, bạn bè và cộng đồng, giúp hình thành và củng cố ý định sử dụng dịch vụ. Tại các tỉnh nhỏ, mối quan hệ xã hội mật thiết làm tăng hiệu quả của yếu tố này.

  3. Tại sao nhận thức thương hiệu lại có tác động thấp hơn các yếu tố khác?
    Do thị trường tại Tiền Giang và Bến Tre còn mới, người dùng có thể chưa có sự phân biệt rõ ràng giữa các thương hiệu, hoặc ưu tiên hơn về tính tiện dụng và giá trị dịch vụ hơn là thương hiệu.

  4. Làm thế nào để doanh nghiệp nâng cao thói quen sử dụng dịch vụ của khách hàng?
    Thông qua các chương trình khách hàng thân thiết, ưu đãi tích điểm và trải nghiệm dịch vụ liên tục, khách hàng sẽ hình thành thói quen sử dụng dịch vụ lâu dài.

  5. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để kiểm định các giả thuyết trong luận văn?
    Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích hồi quy tuyến tính bội trên dữ liệu khảo sát 335 mẫu, kết hợp kiểm định độ tin cậy thang đo bằng Cronbach’s Alpha và phân tích nhân tố khám phá (EFA) để đảm bảo tính chính xác và phù hợp của mô hình.

Kết luận

  • Nghiên cứu đã xác định 7 yếu tố chính tác động đến ý định tiếp tục sử dụng dịch vụ đặt xe ứng dụng công nghệ tại Tiền Giang và Bến Tre, trong đó mức độ dễ sử dụng có ảnh hưởng mạnh nhất.
  • Ảnh hưởng xã hội, cảm nhận sự hữu ích và thói quen cũng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hành vi sử dụng dịch vụ.
  • Các yếu tố giá trị giá cả, điều kiện thuận lợi và nhận thức thương hiệu có tác động tích cực nhưng mức độ thấp hơn.
  • Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các doanh nghiệp và nhà quản lý trong việc xây dựng chiến lược phát triển dịch vụ phù hợp với đặc thù thị trường tỉnh lẻ.
  • Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp nâng cao trải nghiệm người dùng, phát triển chương trình khách hàng thân thiết và tăng cường truyền thông xã hội nhằm thúc đẩy ý định tiếp tục sử dụng dịch vụ.

Để tiếp tục phát triển dịch vụ đặt xe ứng dụng công nghệ tại các tỉnh nhỏ, các doanh nghiệp và nhà quản lý cần phối hợp chặt chẽ, áp dụng các giải pháp dựa trên kết quả nghiên cứu này nhằm nâng cao sự hài lòng và giữ chân khách hàng. Hành động ngay hôm nay để không bỏ lỡ cơ hội phát triển bền vững trong thị trường đầy tiềm năng này!