Giới thiệu dự án
Tiến trình chuyển đổi số trong lĩnh vực tư pháp đang diễn ra mạnh mẽ trên quy mô toàn cầu nhằm tối ưu hóa hiệu quả xét xử và mở rộng quyền tiếp cận công lý. Theo cam kết tại Hội đồng Chánh án các nước khu vực ASEAN và Châu Á - Thái Bình Dương, hệ thống Tòa án Việt Nam đặt mục tiêu hoàn thành xây dựng Tòa án điện tử (e-Court) vào năm 2025. Trước áp lực từ các đợt giãn cách do đại dịch COVID-19 dẫn đến tình trạng tồn đọng án hình sự và chi phí dẫn giải bị cáo gia tăng, Quốc hội Việt Nam đã ban hành Nghị quyết số 33/2021/QH15 (hiệu lực từ 01/01/2022) và Thông tư liên tịch số 05/2021/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BCA-BQP-BTP (hiệu lực từ 01/02/2022), thiết lập cơ sở pháp lý chính thức cho mô hình phiên tòa hình sự trực tuyến.
Vấn đề cốt lõi mà đề tài giải quyết là khắc phục sự đứt gãy của quy trình xét xử trực tiếp truyền thống khi phát sinh thiên tai, dịch bệnh hoặc cách trở địa lý, đồng thời giải quyết bài toán lãng phí ngân sách dẫn giải và rủi ro an ninh khi áp giải can phạm. Đề tài tập trung vào 3 mục tiêu cụ thể:
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận và chuẩn hóa khung pháp lý tố tụng hình sự về phiên tòa xét xử trực tuyến tại Việt Nam.
- Thiết kế và đánh giá kiến trúc kỹ thuật - quy trình nghiệp vụ xét xử đa điểm cầu theo tiêu chuẩn bảo đảm nguyên tắc trực tiếp, công khai và tranh tụng.
- Phân tích thực chứng kết quả thí điểm tại 06 địa phương (Bắc Giang, Hà Nội - Lạng Sơn, Nghệ An, Hà Tĩnh, Bình Định, TP. Hồ Chí Minh) nhằm đề xuất giải pháp công nghệ và hoàn thiện pháp luật.
Giải pháp được lựa chọn là mô hình xét xử trực tuyến kết hợp hạ tầng hội nghị truyền hình chuyên dụng thời gian thực với hệ thống phần mềm quản lý tố tụng số. Kết quả kỳ vọng đo lường được gồm: giảm 10% – 15% chi phí vận hành tư pháp, rút ngắn 40% – 60% thời gian luân chuyển hồ sơ/dẫn giải, duy trì tỷ lệ kết nối đường truyền đạt độ khả dụng $\ge 99.9%$ với độ trễ (latency) $\le 150\text{ ms}$.
Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các vụ án hình sự sơ thẩm và phúc thẩm có tính chất đơn giản, chứng cứ rõ ràng; loại trừ các vụ án liên quan đến bí mật nhà nước (theo Luật Bảo vệ bí mật nhà nước 2018), tội xâm phạm an ninh quốc gia (Chương XIII BLHS 2015) và tội phá hoại hòa bình, chống loài người, tội phạm chiến tranh (Chương XXVI BLHS 2015).
Phân tích và thiết kế giải pháp
Phân tích hiện trạng
Phiên tòa truyền thống đòi hỏi toàn bộ Hội đồng xét xử (HĐXX), Kiểm sát viên, bị cáo, người bào chữa, bị hại và người làm chứng phải có mặt đồng thời tại một phòng xử án vật lý. Mô hình này bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng khi đặt trong bối cảnh xã hội số hóa.
| Tiêu chí so sánh |
Phiên tòa trực tiếp truyền thống |
Phiên tòa trực tuyến (Virtual Court) |
| Chi phí tổ chức & dẫn giải |
Rất cao (chi phí xe đặc chủng, cảnh sát bảo vệ, lưu trú) |
Tiết kiệm 10% - 15% ngân sách hoạt động tư pháp |
| Tính liên tục & linh hoạt |
Dễ bị hoãn do vắng mặt đương sự, dịch bệnh, thiên tai |
Linh hoạt kết nối đa điểm cầu, hạn chế tối đa hoãn phiên tòa |
| Bảo đảm an toàn tư pháp |
Tiềm ẩn nguy cơ trốn trại, mất an ninh khi di lý |
Bị cáo ở tại cơ sở giam giữ, triệt tiêu rủi ro di lý |
| Bảo vệ nạn nhân đặc biệt |
Nạn nhân (ví dụ: trẻ em) đối mặt trực tiếp với thủ phạm |
Khai báo từ xa qua điểm cầu độc lập, tránh tổn thương tâm lý |
| Lưu trữ & số hóa hồ sơ |
Biên bản giấy, ghi chép thủ công |
Tự động ghi âm, ghi hình số hóa đồng bộ cơ sở dữ liệu |
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy các mô hình phát triển vượt bậc:
- Trung Quốc: Vận hành Tòa án Internet (Hangzhou, Beijing, Guangzhou) tích hợp định danh khuôn mặt (e-KYC), công nghệ chuỗi khối (Blockchain) xác thực chứng cứ và ký biên bản điện tử qua mã QR.
- Hoa Kỳ: Ứng dụng giải pháp điều trần trực tuyến (Virtual Hearings) qua nền tảng bảo mật của Cisco/Zoom kết hợp cổng nộp đơn điện tử (e-filing) tại 38 tiểu bang.
- Hàn Quốc: Áp dụng hệ thống Telepresence kết nối Tòa án với Trại tạm giam, màn hình tỷ lệ 1:1 và công nghệ Speech-to-Text (ASR) tự động hiển thị lời khai thành văn bản thời gian thực.
- Singapore: Trang bị phòng xử án thông minh với thiết bị Infocomm di động, máy phóng đại chứng cứ 3D và hệ thống hỗ trợ thính giác Telecoil.
Áp dụng phương pháp phân loại yêu cầu MoSCoW:
- Must have: Hệ thống truyền hình đa điểm cầu ổn định; mã hóa luồng dữ liệu hai chiều; thiết bị ghi hình toàn cảnh phiên tòa; hệ thống máy chiếu vật thể hiển thị chứng cứ; nguồn cấp điện liên tục (UPS).
- Should have: Tính năng tự động chuyển đổi giọng nói thành văn bản; chia sẻ tài liệu tương tác cho Luật sư và Kiểm sát viên.
- Could have: Tích hợp ký số trực tuyến trên biên bản phiên tòa điện tử; phân tích biểu cảm hành vi hỗ trợ HĐXX.
- Won't have (giai đoạn này): Xét xử tự động bằng trí tuệ nhân tạo độc lập không có Thẩm phán con người điều hành.
Thiết kế hệ thống
Kiến trúc giải pháp xét xử trực tuyến tuân thủ Quyết định số 50/QĐ-TANDTC ngày 14/03/2022 của TAND Tối cao, bao gồm Điểm cầu trung tâm (Phòng xử án Tòa án) kết nối tối đa không quá 03 Điểm cầu thành phần (Cơ sở giam giữ, VKS, hoặc TAND cấp huyện).
+-----------------------------------------------------------------------+
| ĐIỂM CẦU TRUNG TÂM (TÒA ÁN) |
| - HĐXX Console / Thẩm phán Touchscreen |
| - PTZ Cameras (Toàn cảnh, HĐXX, Bục khai báo) |
| - Hệ thống âm thanh trung tâm (DSP Mixer, Micro hội thảo, Loa) |
| - Máy chiếu vật thể (Document Visualizer) |
+-----------------------------------+-----------------------------------+
|
Mạng WAN/VPN Chuyên dùng (IPsec, AES-256)
Băng thông tối thiểu: 20 Mbps đối xứng / điểm
|
+-----------------------------------+-----------------------------------+
| ĐIỂM CẦU THÀNH PHẦN (TRẠI TẠM GIAM) |
| - Màn hình LED/LCD kích thước lớn (Tỷ lệ tương tác thực) |
| - Camera góc rộng nhận diện cử chỉ bị cáo |
| - Micro định hướng chống ồn & Cảnh sát tư pháp giám sát |
+-----------------------------------------------------------------------+
|
+-----------------------------------+-----------------------------------+
| HỆ THỐNG TRUNG TÂM DỮ LIỆU & LƯU TRỮ TƯ PHÁP |
| - Media Server / MCU (Multipoint Control Unit) |
| - Storage Server: Lưu trữ Video/Audio phiên tòa (Format H.264/AAC) |
| - Database: Metadata quản trị vụ án, log truy cập, chứng từ điện tử |
+-----------------------------------------------------------------------+
Technology Stack quy chuẩn:
- Hệ điều hành: Red Hat Enterprise Linux 8.4 / Ubuntu 20.04 LTS (Hệ thống máy chủ điều khiển).
- Giao thức truyền thông: H.323, SIP, WebRTC với chuẩn nén video H.264/H.265 (HEVC), chuẩn âm thanh G.711/Opus.
- Hạ tầng mạng: Mạng truyền số liệu chuyên dùng cơ quan Đảng - Nhà nước, băng thông cam kết tối thiểu 20 Mbps cho luồng Full HD 1080p@60fps.
- Cơ sở dữ liệu lưu trữ: PostgreSQL 14 kết hợp hệ thống MinIO Object Storage lưu trữ luồng bản ghi âm/ghi hình có gắn nhãn thời gian số (Digital Timestamping).
- Bảo mật: Mã hóa kênh truyền VPN IPsec, xác thực hai lớp (2FA), chuẩn an toàn thông tin cấp độ 3 theo Nghị định 85/2016/NĐ-CP.
Hệ thống quản trị phiên tòa thực hiện giám sát trạng thái kết nối và điều phối dữ liệu luồng nghe - nhìn trực tiếp thông qua module xử lý sự kiện:
import time
from enum import Enum
class EndpointStatus(Enum):
ONLINE = "ONLINE"
OFFLINE = "OFFLINE"
DEGRADED = "DEGRADED"
class TrialSessionController:
def __init__(self, trial_id: str, max_components: int = 3):
self.trial_id = trial_id
self.max_components = max_components
self.central_endpoint = {"id": "CENTRAL_COURT", "status": EndpointStatus.ONLINE}
self.component_endpoints = {}
self.is_recording = False
def register_endpoint(self, endpoint_id: str, location_type: str) -> bool:
if len(self.component_endpoints) >= self.max_components:
raise ValueError("Vượt quá giới hạn 03 điểm cầu thành phần theo Thông tư 05/2021/TTLT")
self.component_endpoints[endpoint_id] = {
"type": location_type,
"status": EndpointStatus.ONLINE,
"latency_ms": 0
}
return True
def evaluate_stream_health(self, endpoint_id: str, latency: float, packet_loss: float) -> EndpointStatus:
"""Đánh giá chất lượng tín hiệu theo Quyết định 50/QĐ-TANDTC"""
if packet_loss > 5.0 or latency > 200.0:
status = EndpointStatus.DEGRADED
elif packet_loss > 15.0 or latency > 500.0:
status = EndpointStatus.OFFLINE
else:
status = EndpointStatus.ONLINE
if endpoint_id in self.component_endpoints:
self.component_endpoints[endpoint_id]["status"] = status
self.component_endpoints[endpoint_id]["latency_ms"] = latency
return status
def handle_signal_interruption(self, endpoint_id: str) -> str:
"""Thực thi xử lý tình huống theo Điều 14 Thông tư liên tịch 05/2021"""
status = self.component_endpoints.get(endpoint_id, {}).get("status")
if status in [EndpointStatus.OFFLINE, EndpointStatus.DEGRADED]:
return "ACTION_REQUIRED: Hội đồng xét xử tạm dừng phiên tòa để khắc phục kỹ thuật."
return "STATUS_NOMINAL: Phiên tòa tiếp tục diễn ra."
Phương pháp nghiên cứu và phát triển (Methodology)
Nghiên cứu ứng dụng phương pháp tiếp cận hỗn hợp giữa nghiên cứu khoa học pháp lý chuẩn tắc và phương pháp triển khai hệ thống theo mô hình Waterfall kết hợp thử nghiệm thực tiễn:
- Giai đoạn 1 (Lập pháp & Chuẩn hóa): Rà soát Hiến pháp 2013 (Điều 31 về suy đoán vô tội), Bộ luật TTHS 2015, đối chiếu với kinh nghiệm xét xử trực tuyến tại Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Trung Quốc để xây dựng khung thủ tục.
- Giai đoạn 2 (Thiết kế & Diễn tập kỹ thuật): Thiết lập mô hình phòng xử án tiêu chuẩn theo Thông tư 01/2017/TT-TANDTC và kiểm thử đa điểm cầu (như mô hình diễn tập 03 đợt tại Bắc Giang vào các ngày 23, 24, 26/12/2021).
- Giai đoạn 3 (Thí điểm thực chứng & Đánh giá rủi ro): Vận hành thực tế trên các vụ án hình sự điểm, thu thập dữ liệu về chất lượng âm thanh, hình ảnh, tính hợp pháp của lời khai và thời gian tố tụng.
Ma trận quản trị rủi ro kỹ thuật - pháp lý:
| Rủi ro nhận diện |
Mức độ tác động |
Xác suất |
Giải pháp giảm thiểu |
| Mất kết nối mạng giữa chừng |
Nghiêm trọng |
Trung bình |
Tạm dừng phiên tòa theo Điều 14 TTLT 05; kích hoạt đường truyền dự phòng (4G/5G chuyên dụng) |
| Lỗi thiết bị / Mất nguồn điện |
Nghiêm trọng |
Thấp |
Trang bị máy phát điện và bộ lưu điện UPS duy trì $\ge 30$ phút |
| Rò rỉ dữ liệu phiên tòa kín |
Rất nghiêm trọng |
Rất thấp |
Cấm phát sóng trực tuyến; mã hóa file ghi hình, cấp quyền truy cập theo vai trò (RBAC) |
| Bị cáo bị cưỡng ép tại trại giam |
Nghiêm trọng |
Thấp |
Bố trí Cán bộ VKS/Tòa án độc lập giám sát tại điểm cầu thành phần; góc quay camera bao quát toàn phòng |
Implementation và kết quả
Quá trình triển khai thực tế
Quy trình xét xử trực tuyến một vụ án hình sự được vận hành đồng bộ qua 4 bước chuẩn hóa:
[Chuẩn bị phiên tòa]
[Khai mạc phiên tòa]
[Tranh tụng & Trình chiếu chứng cứ]
[Nghị án & Tuyên án]
Kết quả thử nghiệm và số liệu thực chứng tại các địa phương
Các phiên tòa thí điểm trên toàn quốc đã chứng minh tính khả thi vượt trội của mô hình:
- TAND tỉnh Bắc Giang (08/01/2022): Vụ án sơ thẩm Nguyễn Văn Tuấn phạm tội “Cướp giật tài sản” (Điểm d Khoản 2 Điều 171 BLHS). Kết nối 03 điểm cầu: TAND tỉnh – Trại tạm giam Công an tỉnh – TAND huyện Tân Yên. Đây là phiên tòa hình sự sơ thẩm trực tuyến đầu tiên trên toàn quốc, đạt chất lượng hình ảnh sắc nét, bị cáo nhận tội rõ ràng, không xảy ra gián đoạn kỹ thuật.
- TAND Cấp cao tại Hà Nội - TAND tỉnh Lạng Sơn (08/01/2022): Xét xử phúc thẩm trực tuyến liên tỉnh 02 vụ án hình sự:
- Vụ án Hoàng Tiến Giang (Vi phạm quy định tham gia giao thông đường bộ): HĐXX chấp nhận giảm án từ 24 tháng xuống 18 tháng tù giam.
- Vụ án Mai Quốc Trọng (Tổ chức cho người khác nhập cảnh trái phép): HĐXX chấp nhận kháng cáo giảm từ 4 năm xuống 3 năm tù.
- Kết quả: Khoảng cách hơn 150 km giữa Hà Nội và Lạng Sơn được kết nối liền mạch, tiết kiệm toàn bộ chi phí di chuyển của HĐXX và cơ quan công tố.
- TAND tỉnh Nghệ An (27/04/2022): Xét xử phúc thẩm vụ án Nguyễn Sỹ Huỳnh (Cố ý gây thương tích, 19% thương tật). Kết nối 03 điểm cầu độc lập: Tòa án tỉnh (HĐXX, VKS) – Trại tạm giam (bị cáo) – Tòa án huyện Nghi Lộc (bị hại). Bảo đảm quyền tranh luận công khai, giải quyết xung đột lợi ích giữa bị cáo và bị hại minh bạch.
- TAND huyện Thạch Hà (Hà Tĩnh): Xét xử sơ thẩm bị cáo Nguyễn Trí Hòa phạm tội “Tàng trữ và Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”, tuyên phạt 9 năm tù. Đảm bảo an toàn tuyệt đối trong việc xét xử tội phạm ma túy nguy hiểm.
- TAND huyện miền núi Sơn Tây (Quảng Ngãi - 25/05/2022): Xét xử trực tuyến vụ án “Trộm cắp tài sản”, tuyên phạt 6 năm tù đối với bị cáo Nguyễn Tuấn Kiệt. Khẳng định hạ tầng mạng Internet tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa hoàn toàn đủ năng lực đáp ứng phiên tòa trực tuyến.
- TAND Quận 6, TP. Hồ Chí Minh (31/05/2022): Tổ chức liên tiếp 04 phiên tòa hình sự trực tuyến trong một buổi làm việc, minh chứng khả năng nhân rộng và nâng cao năng suất giải quyết án gấp 2.5 lần so với xét xử thông thường.
Đổi mới và đóng góp
Đề tài mang lại những đóng góp mang tính bước ngoặt cả về mặt khoa học pháp lý và kỹ thuật ứng dụng tư pháp:
CÁC ĐỔI MỚI THEN CHỐT
[ĐỔI MỚI PHÁP LÝ & TỐ TỤNG] [ĐỔI MỚI KỸ THUẬT & QUẢN TRỊ]
- Định nghĩa lại nguyên tắc "trực tiếp" - Chuẩn hóa hạ tầng công nghệ theo QĐ 50/QĐ-TANDTC
- Thiết lập quy trình xử lý sự cố mạng (Đ14) - Tự động hóa ghi hình/âm số hóa bảo mật cao
- Bảo vệ quyền con người của nạn nhân yếu thế - Tiết kiệm 10-15% ngân sách, giảm 100% rủi ro di lý
- Tái định nghĩa nguyên tắc tố tụng trong thời đại số: Phân định rõ giữa tiếp xúc vật lý và tiếp xúc nghe - nhìn đa phương tiện thời gian thực. Chứng minh rằng quyền được xét xử công khai, quyền tranh tụng và quyền tự bào chữa vẫn được bảo toàn nguyên vẹn khi các chủ thể tương tác thông qua hệ thống truyền dẫn đồng bộ hình ảnh và âm thanh.
- Chuẩn hóa quy trình kỹ thuật - pháp lý đồng bộ: Xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành (Tòa án - Viện kiểm sát - Công an - Cơ sở giam giữ) với các kịch bản dự phòng gián đoạn đường truyền được thể chế hóa, không làm phương hại đến tính hợp lệ của bản án.
- Hiệu quả kinh tế - xã hội rõ rệt: Tiết kiệm hàng tỷ đồng ngân sách vận chuyển phạm nhân mỗi năm trên phạm vi cả nước; triệt tiêu hoàn toàn nguy cơ trốn chạy khi áp giải can phạm; đồng thời tạo tiền đề thực thi cam kết Tòa án điện tử ASEAN vào năm 2025.
Ứng dụng thực tế và triển khai
Yêu cầu triển khai hạ tầng chuẩn hóa
Để nhân rộng mô hình theo Quyết định 50/QĐ-TANDTC, mỗi đơn vị Tòa án cần đáp ứng cấu hình tiêu chuẩn:
- Phòng xử án trung tâm: 03 Camera Full HD PTZ tự động bám bắt đối tượng; 01 Hệ thống trộn âm thanh kỹ thuật số chuyên dụng (Digital Audio DSP); 01 Máy chiếu vật thể quét tài liệu A4 độ phân giải cao; 02 Màn hình hiển thị 65-85 inch cho HĐXX và người tham gia; Hệ thống máy chủ điều khiển và chuyển mạch luồng tín hiệu.
- Điểm cầu thành phần (Cơ sở giam giữ): Màn hình hiển thị kích thước lớn (tối thiểu 55 inch); 01 Camera góc rộng ghi lại bục khai báo và cán bộ quản giáo; Hệ thống loa và micro định hướng thu âm rõ ràng; Bố trí trang nghiêm gồm Quốc huy và biển hiệu bục khai báo theo Thông tư 01/2017/TT-TANDTC.
Lộ trình triển khai hệ thống (Roadmap)
2021 - 2022 2022 - 2023 2024 - 2025
[Giai đoạn Thí điểm] [Giai đoạn Nhân rộng] [Tòa án số Toàn diện]
Thư ký & Thẩm phán xác thực chứng cứ số
Hạn chế và hướng phát triển
Hạn chế tồn tại
- Đánh giá tâm lý học tư pháp: Việc quan sát ngôn ngữ cơ thể, cử chỉ nhỏ, phản xạ tâm lý và cảm xúc của bị cáo qua màn hình camera còn có khoảng cách nhất định so với tiếp xúc trực tiếp, ảnh hưởng phần nào đến sự hình thành niềm tin nội tâm của Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân.
- Giới hạn quyền chủ động của đương sự: Pháp luật hiện hành giao Thẩm phán toàn quyền quyết định việc xét xử trực tuyến mà chưa quy định cơ chế để bị cáo hoặc người bào chữa được chủ động lựa chọn hoặc từ chối hình thức xét xử này.
- Hạ tầng vùng sâu, vùng xa: Một số Tòa án cấp huyện miền núi và Nhà tạm giữ còn gặp khó khăn về băng thông Internet ổn định và thiếu nhân sự chuyên trách về công nghệ thông tin.
Hướng phát triển tương lai
- Hoàn thiện Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), chính thức nâng quy định về phiên tòa trực tuyến từ cấp Nghị quyết/Thông tư lên thành một chương độc lập trong Luật.
- Ứng dụng công nghệ Trí tuệ nhân tạo (AI) nhận diện giọng nói tự động (Speech-to-Text) bằng tiếng Việt chuyên ngành pháp lý để lập biên bản phiên tòa tự động theo thời gian thực.
- Tích hợp công nghệ bảo mật Blockchain để mã hóa, niêm phong chứng cứ kỹ thuật số, chống tẩy xóa, sửa chữa tài liệu điện tử được chia sẻ tại phiên tòa.
Đối tượng hưởng lợi
+-------------------+---------------------------------------------------------+
| Nhóm đối tượng | Lợi ích định lượng & Thực tiễn |
+-------------------+---------------------------------------------------------+
| Sinh viên & | Cung cấp cơ sở lý luận, hệ thống án lệ thực chứng và tài|
| Nghiên cứu sinh | liệu tham khảo chuyên sâu về Tư pháp số (Digital Justice)|
+-------------------+---------------------------------------------------------+
| Thẩm phán & | Giảm 30% áp lực tồn đọng án; chuẩn hóa quy trình điều |
| Cán bộ Tòa án | hành phiên tòa công nghệ cao; quản lý phiên họp an toàn |
+-------------------+---------------------------------------------------------+
| Bị cáo, Đương sự | Giảm 50% thời gian chờ đợi; tiết kiệm chi phí đi lại; |
| & Luật sư | bảo đảm quyền con người cho các đối tượng dễ bị tổn thương|
+-------------------+---------------------------------------------------------+
| Cơ quan Công an & | Giảm 100% chi phí và rủi ro áp giải can phạm từ trại giam|
| Trại tạm giam | đến trụ sở Tòa án nhân dân |
+-------------------+---------------------------------------------------------+
Câu hỏi thường gặp
1. Điều kiện kỹ thuật tối thiểu để tổ chức một phiên tòa hình sự trực tuyến là gì?
Căn cứ theo Quyết định số 50/QĐ-TANDTC, phòng xử án phải có đường truyền số liệu chuyên dùng băng thông tối thiểu 20 Mbps đối xứng, độ trễ $< 150\text{ ms}$, hệ thống camera PTZ Full HD, hệ thống âm thanh chống vang lập tức, thiết bị hiển thị tối thiểu 55-65 inch, máy chiếu vật thể và bộ lưu điện UPS duy trì $\ge 30$ phút.
2. Những vụ án hình sự nào KHÔNG ĐƯỢC PHÉP xét xử trực tuyến?
Theo Khoản 1 Điều 1 Nghị quyết số 33/2021/QH15, không tổ chức xét xử trực tuyến đối với: Vụ án liên quan đến bí mật nhà nước; Vụ án về các tội xâm phạm an ninh quốc gia (Chương XIII BLHS); Vụ án về các tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh (Chương XXVI BLHS).
3. Khi đường truyền mạng bị đứt hoặc thiết bị hỏng trong lúc xét xử thì xử lý ra sao?
Theo Điều 14 Thông tư liên tịch số 05/2021/TTLT, HĐXX sẽ ra quyết định tạm ngừng phiên tòa để khắc phục. Nếu trong ngày không khắc phục được thì Tòa án ra quyết định hoãn phiên tòa và quyết định mở lại phiên tòa theo hình thức trực tuyến hoặc trực tiếp.
4. Dữ liệu ghi âm, ghi hình phiên tòa trực tuyến được bảo quản và sử dụng như thế nào?
Bản ghi âm, ghi hình là tài liệu tố tụng đặc biệt, được mã hóa và lưu trữ đồng bộ vào hệ thống cơ sở dữ liệu của TAND Tối cao, quản lý nghiêm ngặt theo quy định về bảo vệ quyền nhân thân, quyền hình ảnh của người tham gia tố tụng và phục vụ công tác giám sát, kiểm tra tư pháp.
5. Lợi ích kinh tế lớn nhất khi áp dụng rộng rãi xét xử trực tuyến là gì?
Tiết kiệm ước tính từ 10% đến 15% tổng kinh phí hoạt động thường xuyên của hệ thống Tòa án thông qua việc cắt giảm chi phí nhiên liệu, xe chuyên dụng, công tác phí, lực lượng cảnh sát hỗ trợ tư pháp dẫn giải và bảo vệ phiên tòa vật lý.
Kết luận
Đề tài khóa luận tốt nghiệp "Xét xử trực tiếp và trực tuyến các vụ án hình sự theo pháp luật Việt Nam" của tác giả Trương Thế Khoa đã phản ánh kịp thời một bước chuyển dịch mang tính thời đại của nền tư pháp nước nhà. Việc chuyển đổi từ mô hình phòng xử án truyền thống sang mô hình xét xử đa điểm cầu không chỉ là giải pháp tình thế ứng phó với thiên tai, dịch bệnh, mà còn là trụ cột nền tảng để xây dựng Tòa án điện tử thông minh, minh bạch và hiện đại vào năm 2025. Bằng sự kết hợp chặt chẽ giữa hoàn thiện thể chế pháp luật và đầu tư hạ tầng công nghệ số đồng bộ, xét xử trực tuyến sẽ tiếp tục khẳng định vai trò là đòn bẩy chiến lược trong công cuộc cải cách tư pháp và bảo vệ công lý tại Việt Nam.
