Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Thương mại điện tử và công nghệ số đang trở thành phương thức kinh doanh tất yếu, giúp xóa bỏ rào cản về không gian, thời gian và địa lý trong hoạt động thương mại. Cùng với sự phát triển của thiết bị di động, tiếp thị thương mại điện tử và tiếp thị di động (Mobile Marketing) ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc tiếp cận khách hàng, tối ưu hóa quy trình bán hàng và duy trì quan hệ khách hàng cho các doanh nghiệp bán lẻ.

Công ty Cổ phần MediaMart Việt Nam là đơn vị sở hữu chuỗi hơn 200 siêu thị điện máy trên toàn quốc, hoạt động từ năm 2008 và giữ thị phần phân phối, bán lẻ hàng điện máy, công nghệ lớn tại khu vực miền Bắc. Doanh nghiệp phân phối các sản phẩm điện tử, điện lạnh, gia dụng, mobile, laptop từ các thương hiệu như Sony, LG, Samsung, Panasonic, Daikin, Dell, Toshiba, Sharp, Kangaroo, Sunhouse... Mặc dù đã triển khai các kênh bán hàng trực tuyến, độ phủ và phạm vi tiếp cận khách hàng trực tuyến của doanh nghiệp vẫn còn hạn chế. Đồng thời, tại các điểm bán lẻ, quy trình tra cứu thông tin sản phẩm, quản lý xuất nhập tồn và doanh thu trước đây chủ yếu thực hiện thủ công qua sổ tay và tệp tin Excel, dẫn đến tình trạng cồng kềnh, tốn thời gian và khó khăn khi lập báo cáo đột xuất.

Đề tài "Xây dựng Website bán hàng chuyên hãng cho Công ty Cổ phần MediaMart Việt Nam" được thực hiện nhằm nghiên cứu thực trạng và xây dựng một giải pháp phần mềm website bán lẻ chuyên biệt (điển hình cho gian hàng chuyên hãng Samsung) để chuẩn hóa quy trình quản lý, hỗ trợ khách hàng tìm kiếm sản phẩm thuận tiện và thúc đẩy hợp tác lâu dài với các hãng sản xuất.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu:

  1. Nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn về ứng dụng công cụ tiếp thị trực tuyến và bán lẻ điện máy.
  2. Mở các gian hàng chính hãng trên các sàn thương mại điện tử và kênh trực tuyến chuyên biệt.
  3. Đẩy mạnh hoạt động tiếp thị trực tuyến (Marketing Online).
  4. Tiếp cận người dùng và quảng bá thương hiệu trên các mạng xã hội.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Xây dựng hệ thống Website bán hàng chuyên hãng tại Công ty Cổ phần MediaMart Việt Nam.
  • Phạm vi không gian: Công ty Cổ phần MediaMart Việt Nam.
  • Phạm vi thời gian: Dữ liệu hoạt động phục vụ nghiên cứu được thu thập từ năm 2017 đến tháng 6/2019; định hướng đề xuất giải pháp ứng dụng cho giai đoạn 2020–2025.
  • Phạm vi nội dung: Cơ sở lý luận về tiếp thị di động, khảo sát quy trình nghiệp vụ bán hàng thực tế và thiết kế, xây dựng hệ thống phần mềm website bán hàng chuyên hãng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và công cụ nền tảng

  • Lý luận về tiếp thị thương mại điện tử và tiếp thị di động: Tổng hợp khái niệm, vai trò và các công cụ tiếp thị di động cơ bản gồm: SMS, MMS, WAP, WEB, Location-based, Bluetooth, APP và GAME.
  • Kiến trúc phần mềm Model-View-Controller (MVC): Áp dụng mô hình phân tách ba thành phần trong phát triển web bằng PHP:
    • Model: Chứa logic nghiệp vụ, các lớp đối tượng và phương thức truy xuất cơ sở dữ liệu.
    • View: Đảm nhận hiển thị thông tin và tương tác giao diện người dùng.
    • Controller: Tiếp nhận, điều hướng các yêu cầu từ phía client và làm cầu nối xử lý dữ liệu giữa View và Model.

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

  • Thu thập dữ liệu thứ cấp: Khai thác các báo cáo kết quả kinh doanh nội bộ của MediaMart, tài liệu thống kê, các công trình khoa học liên quan và tìm kiếm thông tin qua công cụ tìm kiếm trực tuyến (Google Search Engine).
  • Thu thập dữ liệu sơ cấp: Thiết kế bảng câu hỏi điều tra khảo sát thực tế:
    • Đối tượng điều tra: Nhân viên phòng Marketing, nhân viên kinh doanh và khách hàng của MediaMart.
    • Quy mô mẫu: Phát ra 50 phiếu điều tra, thu về 50 phiếu hợp lệ (tỷ lệ phản hồi 100%).
  • Phương pháp xử lý dữ liệu:
    • Phân tích định tính và thống kê mô tả: Phân tích, tổng hợp dữ liệu khảo sát theo giá trị trung bình và các chỉ số thống kê cơ bản bằng phần mềm Microsoft Excel.
    • Phân tích quy trình nghiệp vụ: Mô hình hóa dòng luân chuyển dữ liệu và các bước thực thi trong bán hàng, nhập kho và thống kê báo cáo.

Thiết kế và triển khai

Môi trường công nghệ và công cụ phát triển

Hệ thống được thiết kế và cài đặt dựa trên các công nghệ tiêu chuẩn cho ứng dụng web:

Thành phần Công nghệ / Công cụ sử dụng
Ngôn ngữ lập trình Backend PHP (Hypertext Preprocessor)
Ngôn ngữ giao diện Frontend HTML, CSS, JavaScript
Hệ quản trị cơ sở dữ liệu MySQL quản lý thông qua giao diện PHPMyAdmin
Môi trường phát triển tích hợp (IDE) Microsoft Visual Studio 2019
Kiến trúc thiết kế Mô hình đa tầng MVC (Model - View - Controller)

Yêu cầu phi chức năng của hệ thống

  • Tính tin cậy (Reliability): Thông tin sản phẩm niêm yết có độ xác thực cao; hệ thống cam kết khả năng phục hồi 100% trong vòng 24 giờ khi xảy ra sự cố ngừng vận hành.
  • Tính hiệu năng (Performance): Thời gian trả kết quả tìm kiếm tối đa không quá 10 giây; thời gian xử lý yêu cầu người dùng không quá 5 giây; duy trì hoạt động ổn định khi có tải truy cập đồng thời.
  • Tính hữu dụng (Usability): Giao diện trực quan, hỗ trợ xuất và in ấn báo cáo thống kê; cơ chế tự động sao lưu dữ liệu khách hàng và đơn hàng định kỳ 12 giờ một lần.
  • Tính bảo mật (Security): Bảo mật thông tin định danh cá nhân của khách hàng (họ tên, số điện thoại, địa chỉ nhận hàng); mật khẩu người dùng bắt buộc mã hóa, không thể sao chép trực tiếp.
  • Tính tương thích và văn hóa: Tương thích với môi trường hệ điều hành Windows trên các máy trạm của doanh nghiệp; hỗ trợ hoàn toàn giao diện ngôn ngữ tiếng Việt.

Phân quyền tác nhân và luồng dữ liệu hệ thống

Hệ thống xác định ba nhóm tác nhân với dữ liệu đầu vào (Input) và đầu ra (Output) cụ thể:

  • Tác nhân Quản lý chính (Admin): Thiết lập định hướng phát triển, quản lý nhân sự, theo dõi doanh thu và in báo cáo.
  • Tác nhân Nhân viên: Quản lý kho, xử lý đơn đặt hàng, quản lý danh mục sản phẩm, hỗ trợ và phản hồi bình luận khách hàng.
  • Tác nhân Khách hàng: Tra cứu sản phẩm theo hãng/loại/giá, đưa hàng vào giỏ, đặt hàng và thanh toán trực tuyến/trực tiếp.
Dữ liệu Input Dữ liệu Output
- Thông tin khách hàng (họ tên, SĐT, địa chỉ)
- Thông tin đơn hàng (mã, sản phẩm, số lượng, đơn giá)
- Thông tin sản phẩm (tên, hình ảnh, thông số kỹ thuật, mô tả)		 - Số lượng tồn kho theo thời gian thực (hàng tồn, hàng hết)
- Báo cáo doanh thu theo ngày, tháng, khoảng thời gian
- Thống kê danh sách sản phẩm bán chạy

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Khảo sát Hệ thống bán hàng của Công ty Cổ phần MediaMart

Chương 1 tập trung khảo sát tổng thể quy mô doanh nghiệp và đánh giá thực trạng quy trình bán lẻ tại MediaMart Việt Nam. Khảo sát chỉ ra hệ thống ban đầu phát triển từ một cửa hàng nhỏ lẻ tại quận Hoàn Kiếm, sau đó mở rộng thành chuỗi hơn 200 siêu thị. Tác giả tiến hành mô hình hóa 3 quy trình nghiệp vụ cốt lõi:

  1. Quy trình mua hàng (6 bước): Tiếp nhận yêu cầu của khách hàng $\rightarrow$ Tư vấn, báo giá và kiểm tra tồn kho $\rightarrow$ Lên đơn hàng $\rightarrow$ Đóng gói và bàn giao bên vận chuyển $\rightarrow$ Giao nhận vận chuyển $\rightarrow$ Thanh toán và nhận hàng.
  2. Quy trình nhập kho (6 bước): Quản lý lập yêu cầu nhập hàng $\rightarrow$ Nhà cung cấp tiếp nhận đơn và xác thực $\rightarrow$ Nhà cung cấp giao hàng $\rightarrow$ Nhận kiện hàng tại cửa hàng (sau 3 đến 5 ngày) và kiểm đếm $\rightarrow$ Nhân viên cập nhật cơ sở dữ liệu kho $\rightarrow$ Lập báo cáo kiểm kho cho Quản lý.
  3. Quy trình thống kê (3 bước): Nhân viên tập hợp số liệu từ các file Excel hàng ngày $\rightarrow$ Tổng hợp báo cáo định kỳ $\rightarrow$ Quản lý phân tích báo cáo doanh thu để đề ra chiến lược kinh doanh.

Từ việc phân tích các hạn chế của phương pháp thủ công (dễ sai sót khi tra cứu, quản lý Excel cồng kềnh, chậm trễ khi lập báo cáo đột xuất), chương này xác lập danh mục yêu cầu chức năng, phi chức năng và lựa chọn nền tảng công nghệ PHP, PHPMyAdmin trên Visual Studio 2019.

Chương 2: Phân tích Thiết kế Hệ thống Quản lý Bán hàng Chuyên hãng cho MediaMart

Chương 2 trình bày chi tiết cấu trúc phân rã chức năng và thiết kế hướng đối tượng thông qua sơ đồ Use Case, Biểu đồ tuần tự (Sequence Diagram), Biểu đồ hoạt động (Activity Diagram) và Sơ đồ lớp (Class Diagram). Hệ thống được chuẩn hóa thành 11 nhóm Use Case chức năng:

Hệ thống Quản lý Bán hàng Chuyên hãng MediaMart

Tác giả đặc tả chi tiết kịch bản tương tác cho từng Use Case (bao gồm luồng sự kiện chính và các luồng rẽ nhánh khi phát sinh lỗi nhập liệu hoặc dữ liệu không hợp lệ), đảm bảo tính toàn vẹn của dữ liệu trong quá trình vận hành.

Chương 3: Kết quả Đạt được

Chương 3 trình bày các kết quả hiện thực hóa phần mềm website bán hàng chuyên hãng sau khi cài đặt:

  • Giao diện hệ thống phía người dùng: Bố cục hiển thị danh mục sản phẩm chuyên hãng trực quan, banner khuyến mại, bộ lọc thông minh theo thương hiệu, chủng loại và mức giá, module giỏ hàng và form đặt hàng trực tuyến.
  • Giao diện chức năng phía quản trị: Bảng điều khiển quản lý đơn hàng theo trạng thái (chờ duyệt, đang giao, hoàn thành, hủy), màn hình cập nhật thông tin sản phẩm và kho hàng, công cụ quản lý phân quyền thành viên.
  • Tính năng thông minh và báo cáo: Module tìm kiếm nhanh (Full-Text Search), công cụ xuất báo cáo và hỗ trợ in ấn trực tiếp số liệu thống kê doanh thu phục vụ công tác điều hành.

Kết quả và đóng góp

Kết quả kỹ thuật và giải pháp ứng dụng

Đề tài đã hoàn thành việc xây dựng ứng dụng website bán hàng chuyên hãng cho Công ty Cổ phần MediaMart Việt Nam với các kết quả cụ thể:

  1. Số hóa quy trình bán hàng và quản lý kho: Chuyển đổi toàn bộ quy trình ghi chép thủ công trên sổ tay và file Excel rời rạc sang hệ thống cơ sở dữ liệu quan hệ MySQL tập trung, giảm thiểu sai sót dữ liệu.
  2. Hỗ trợ đa tác nhân: Thiết lập môi trường làm việc trực tuyến phân quyền rõ ràng giữa Quản trị viên, Nhân viên bán hàng/kho và Khách hàng mua sắm.
  3. Chuẩn hóa quy trình đặt hàng và thanh toán: Cung cấp giải pháp cho phép khách hàng đặt hàng trực tuyến, lựa chọn phương thức thanh toán Online/Offline và theo dõi trạng thái đơn hàng trực tiếp.
  4. Tự động hóa công tác thống kê: Tích hợp module báo cáo doanh thu theo mốc thời gian và danh mục sản phẩm, hỗ trợ trích xuất và in ấn biểu đồ thống kê phục vụ công tác quản lý.

Đóng góp của đề tài

  • Về mặt lý luận: Hệ thống hóa cơ sở lý luận về tiếp thị thương mại điện tử và tiếp thị di động; làm rõ phương pháp luận trong việc phân tích thiết kế hệ thống thông tin bán lẻ theo mô hình MVC.
  • Về mặt thực tiễn: Cung cấp một sản phẩm phần mềm website hoàn chỉnh có khả năng triển khai thực tế tại các chi nhánh của MediaMart, đáp ứng yêu cầu xây dựng gian hàng chuyên biệt cho các đối tác lớn (tiêu biểu là Samsung), hỗ trợ nâng cao năng lực cạnh tranh trong bán lẻ điện máy.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế

  • Tập mẫu khảo sát sơ cấp ban đầu phục vụ nghiên cứu còn giới hạn ở quy mô 50 phiếu điều tra.
  • Dữ liệu hoạt động kinh doanh thu thập làm cơ sở thiết kế hệ thống giới hạn trong giai đoạn 2017 đến tháng 6/2019.
  • Hệ thống tập trung tối ưu hóa trên nền tảng web máy tính để bàn (Windows), chưa xây dựng ứng dụng di động (Mobile App) độc lập.

Hướng phát triển

  • Mở rộng kết nối API trực tiếp với hệ thống phần mềm quản lý doanh nghiệp (ERP) tổng thể của chuỗi siêu thị MediaMart.
  • Tiếp tục phát triển và triển khai giải pháp thương mại điện tử chuyên hãng giai đoạn 2020–2025 trên các nền tảng ứng dụng di động (iOS/Android) và tích hợp đa kênh trên các sàn thương mại điện tử lớn.
  • Nâng cấp các thuật toán gợi ý sản phẩm tự động dựa trên lịch sử xem và hành vi mua sắm của khách hàng.

Giá trị tham khảo

Báo cáo dự án tốt nghiệp có giá trị tham khảo chuyên môn đối với:

  • Sinh viên ngành Công nghệ thông tin và Hệ thống thông tin: Cung cấp tài liệu tham khảo chi tiết về quy trình phân tích thiết kế hệ thống hướng đối tượng, cách vẽ sơ đồ Use Case, Sequence Diagram, Activity Diagram và phương pháp triển khai ứng dụng web PHP theo kiến trúc MVC.
  • Sinh viên ngành Thương mại điện tử và Quản trị kinh doanh: Nguồn tư liệu tham khảo về mô hình khảo sát nghiệp vụ bán lẻ điện máy, quy trình xử lý đơn hàng, nhập xuất tồn kho và chiến lược phân phối gian hàng chuyên hãng tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Đề tài khảo sát dữ liệu tại doanh nghiệp nào và quy mô mẫu điều tra là bao nhiêu?

Đề tài thực hiện khảo sát tại Công ty Cổ phần MediaMart Việt Nam (chuỗi hơn 200 siêu thị điện máy). Tác giả đã phát ra 50 phiếu điều tra sơ cấp đến nhân viên Marketing, nhân viên kinh doanh và khách hàng, thu về 50 phiếu hợp lệ để phân tích nhu cầu bằng phần mềm Excel.

2. Các chỉ số ràng buộc phi chức năng của hệ thống được quy định như thế nào?

Hệ thống quy định: thời gian trả kết quả tìm kiếm tối đa là 10 giây; thời gian xử lý yêu cầu người dùng tối đa là 5 giây; hệ thống phải phục hồi 100% trong vòng 24 giờ nếu gặp sự cố; mật khẩu người dùng được mã hóa; dữ liệu được thiết lập cơ chế sao lưu định kỳ mỗi 12 giờ.

3. Website được xây dựng bằng những công nghệ và kiến trúc nào?

Website được phát triển bằng ngôn ngữ lập trình PHP theo mô hình kiến trúc MVC (Model-View-Controller), giao diện sử dụng HTML, CSS, JavaScript, cơ sở dữ liệu MySQL quản lý qua công cụ PHPMyAdmin, và môi trường lập trình là Visual Studio 2019.

4. Quy trình nhập kho thực tế của MediaMart gồm những giai đoạn nào?

Quy trình nhập kho gồm 6 bước: (1) Quản lý gửi yêu cầu đặt hàng tới nhà cung cấp; (2) Nhà cung cấp nhận đơn và xác thực kiện hàng; (3) Nhà cung cấp đóng gói và vận chuyển; (4) Cửa hàng nhận kiện hàng sau 3–5 ngày và nhân viên kiểm hàng; (5) Nhân viên cập nhật dữ liệu kho; (6) Báo cáo số lượng tồn kho lên Quản lý.

5. Hệ thống phân quyền cho những đối tượng người dùng nào?

Hệ thống phân quyền cho 3 đối tượng: (1) Quản lý (Admin) có quyền cao nhất để theo dõi thống kê, in ấn báo cáo, phân quyền và quản lý nhân viên/khách hàng; (2) Nhân viên thực hiện quản lý sản phẩm, loại hàng, hãng sản xuất, kho hàng, xử lý đơn hàng và phản hồi bình luận; (3) Khách hàng thực hiện tìm kiếm, thêm giỏ hàng, đặt hàng và thanh toán.

Kết luận

Báo cáo dự án cuối khóa của tác giả Trần Tất Nghĩa đã hoàn thành mục tiêu nghiên cứu và xây dựng website bán hàng chuyên hãng cho Công ty Cổ phần MediaMart Việt Nam. Đề tài đã giải quyết bài toán chuyển đổi số quy trình quản lý bán hàng, nhập kho và thống kê từ phương thức thủ công sang hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung nền tảng PHP MVC. Hệ thống đáp ứng đầy đủ các yêu cầu chức năng nghiệp vụ bán lẻ điện máy và các tiêu chuẩn phi chức năng về hiệu năng, bảo mật và tính khả dụng.