CHƯƠNG 1 CÁC LÝ LUẬN CƠ BẢN LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1.1 CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN 1.1 Khái niệm về TMĐT Một số cách hiểu TMĐT từ các định nghĩa của các nhà nghiê cứu, các tổ chức quốc tế, tổ chức nghiên cứu TMĐT: Theo Emmanoel Lallana, Rudy Quimbo, Zorayda Ruth Andam (ePrimer, giới thiệu về TMĐT, Philippines: DAI–AGILE,2000). “TMĐT là việc sử dụng các phương tiện truyền thông điện tử và cong nghệ xử lý thông tin số trong giao dịch kinh doanh nhằm tạo ra, truyền tải và định nghĩa lại mối quan hệ để tạo ra mối quan hệ giữa các tổ chức và giữa các tổ cức và cá nhân ” Ủy ban châu Âu đưa ra định nghĩa về TMĐT: TMĐT là việc thực hiện hoạt động kinh doanh qua các phương tiện điện tử. Nó dựa trên việc xử lý và truyền dữ liệu điện tử dưới dạng văn bản, âm thanh và hình ảnh.” Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế của Liên hợp quốc ( OECD ) đưa ra định nghĩa về TMĐT: “ TMĐT được định nghĩa sơ bộ là các giao dịch thương mại dựa trên truyền dữ liệu qua các mạng truyền thông như Internet” Theo tổ chức Thương mại thế giới WTO định nghĩa: “ TMĐT bao gồm việc sản xuất, bán hàng và phân phối sản phẩm được mua bán và thanh toán trên mạng Internet, nhưng được giao nhận một cách hữu hình cả các sản phẩm được giao nhận cũng như những thông tin số hóa thông qua mạng Internet” Khái niệm TMĐT được hiểu theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp. Nghĩa rộng và nghĩa hẹp ở đây phụ thuộc vào cách tiếp cận rộng và hẹp của hai thuật ngữ “Thươngmại”và“Điệntử”.
Theo nghĩa rộng: TMĐT là toàn bộ các giao dịch mang tính thương mại được tiến hành bằng các phương tiện điện tử. Theo nghĩa hẹp: TMĐT là các giao dịch mua bán được tiến hành bằng mạng Internet Từ các định nghĩa và sau khi xem xét các khái niệm về TMĐT theo nghĩa rộng và hẹp. Giáo trình TMĐT căn bản – Bộ môn Quản Trị Tác Nghiệp TMĐT - Khoa Thương Mại Điện Tử - Trường ĐH Thương Mại đã đưa ra định nghĩa về TMĐT như sau: “Thương Mại Điện Tử là việc tiến hành các Luan van 6 giao dịch thương mại thông qua mạng Internet, các mạng truyền thông và các phương tiện điện tử khác.2 Khái niệm mô hình kinh doanh B2C B2C mô hình TMĐT giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng. Là loại giao dịch trong đó khách hàng của doanh nghiệp kinh doanh trực tuyến là người tiêu dùng cuối cùng, mua hàng với mục đích phục vụ tiêu dùng cá nhân.
Đây là loại giao dịch quen thuộc và phổ biến nhất trong TMĐT Đây là mô hình bán lẻ trực tiếp đến người tiêu dùng.Trong TMĐT bán lẻ điện tử có thể trực tiếp từ nhà sản xuất, hoặc từ một cửa hàng thông qua kênh phân phối. Hàng hóa bán lẻ trên mạng thường là hàng hóa máy tính, đồ điện tử, dụng cụ thể thao, đồ dùng văn phòng, sách, âm nhạc đồ chơi, sức khỏe, mỹ phẩm, giải trí… Một số hình thức các cửa hàng bán lẻ trên mạng: Brick and mortar là loại cửa hàng bán lẻ trong truyền thống, không sử dụng Internet; Click and mortar là loại cửa hàng bán lẻ truyền thống nhưng có kênh bán hàng qua mạng, và cửa hàng ảo là cửa hàng bán lẻ hoàn toàn trên mạng mà không sử dụng một kênh bán truyền thống nào.3 Khái niệm về thị trường TMĐT Thị trường điện tử (E-market) là thị trường ảo, nơi mà người mua và người bán gặp nhau để trao đổi hàng hóa, dịch vụ , tiền hoặc thông tin.Thị trường điện tử là thị trường được phát triển trên cơ sở ứng dụng công nghệ Internet, đó là các điểm xa lộ thông tin để người mua và người bán có thể gặp nhau. Thị trường có 3 chức năng cơ bản: - Làm cho người mua và người bán gặp nhau. - Hỗ trợ trao đổi thông tin,hàng hóa, dịch vụ, thanh toán bằng các giao dịch thị trường.
- Cung cấp một cơ sở hạ tầng cấu trúc cũng như một khung pháp lý và quy chế trong đó có thể các chức năng hiệu quả của thị trường. Bản chất của thị trường điện tử : - Các thị trường điện tử, thị trường riêng hoặc công cộng có thể tối đa hóa hiệu quả trao đổi thương mại giúp cho các thành viên có thể cạnh tranh toàn cầu. - Hầu hết các thị trường điện tử đòi hỏi sự hợp tác của các công ty khác nhau, thậm chí hợp tác với đối thủ cạnh tranh. - Những thị trường điện tử có thể theo mô hình B2B, các thị trường B2B hoặc C2C căn cứ vào dầu hiệu số bên trong giao dịch, đối tượng các bên là doanh nghiệp hoặc khách hàng.
Luan van 7 - Việc hình thành hoặc tạo ra các thị trường điện tử không chỉ còn từ phía doanh nghiệp hoặc khách hàng là người tiêu dùng mà còn từ cả hai phía. Các yếu tố để cấu thành thị trường TMĐT gồm: Khách hàng: là người đi dạo trên web và tìm kiếm, trả giá , đặt mua các sản phẩm. Khách hàng là tổ chức, doanh nghiệp chiếm 80% hoạt động của TMĐT. Người bán: Có hàng trăm ngàn cửa hàng trên web thực hiện quảng cáo và giới thiệu hàng triệu các website.Người bán có thể bán trực tiếp từ các website hoặc qua chợ điện tử.
Hàng hóa: là các sản phẩm vật thể, sản phẩm số hóa hay dịch vụ. Cơ sở hạ tầng: phần cứng, phần mềm, mạng Internet. Front – end: cổng người bán, catalogs điện tử, giỏ mua hàng, công cụ tìm kiếm, công cụ thanh toán. Back – end: xử lý và thực hiện đơn hàng, quản lý kho, nhập hàng từ nhà cung cấp,xử lý thanh toán, đóng gói và giao hàng.
Đối tác, nhà môi giới: nhà môi giới là người trung gian đứng giữa người mua và người bán Các dịch vụ hỗ trợ: dịch vụ chứng thực điện tử, dịch vụ tư vấn.4 Khái niệm về sàn giao dịch Sàn giao dịch (E – marketplaces ) là thị trường trực tuyến, thông thường là B2B, trong đó người mua và người bán có thể đàm phán với nhau, có một doanh nghiệp hoặc một tổ chức đứng ra sở hữu. Có thể phân ra 3 loại sàn giao dịch TMĐT - Sàn giao dịch TMĐT riêng do một công ty sở hữu :công ty bán các sản phẩm tiêu chuẩn và sản phẩm may đo theo yêu cầu của công ty đó. Công ty mua là công ty đặt mua hàng của công ty bán. - Sàn giao dịch TMĐT chung: là một chợ B2B thường do một bên thứ 3 đứng ra tổ chức và tập hợp các bên bán và bên mua để trao đổi mua bán với nhau - Sàn giao dịch thương mại điện tử chuyên ngành: Consortia là tập hợp các người mua và bán trong một ngành công nghiệp duy nhất.5 Khái niệm về website Website là một tập hợp các trang web (web pages) bao gồm văn bản, hình ảnh, video, flash,v.thường chỉ nằm trong một tên miền ( domain name) hoặc tên miền Luan van 8 phụ (subdomain).Trang web được lưu trữ (web hosting) trên máy chủ web (web server) có thể truy cập thông qua Internet.
Website đóng vai trò là một văn phòng hay một cửa hàng trên mạng Internet – nơi giới thiệu thông tin về doanh nghiệp, sản phẩm hoặc dịch vụ do doanh nghiệp cung cấp… Có thể coi website chính là bộ mặt của doanh nghiệp, là nơi để đón tiếp và giao dịch với các khách hàng, đối tác trên Internet.6 Khái niệm về website thương mại điện tử Website thương mại điện tử là website của một cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp phục vụ hoạt động thương mại và các hoạt động liên quan đến thương mại. Thuật ngữ chuyên môn dùng để chỉ một website thương mại điện tử là e-web (electronic commercial website). Như vậy website thương mại điện tử thực chất là một website nhưng mục đích của nó là để phục vụ hoạt động thương mại của cá nhân, doanh nghiệp hay tổ chức. Đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực TMĐT nói chung website là nơi để các doah nghiệp giới thiệu các thông tin của doanh nghiệp với đối tác và khách hàng về lĩnh vực hoạt động, sản phẩm dịch vụ mà công ty cung cấp và chào bán.
Website không chỉ là nơi chào bán hàng hóa của doanh nghiệp mà còn có thể trở thành trung gian phân phối sản phẩm cho các doanh nghiệp khác. Với các website tích hợp thương mại điện tử ở mức độ cao hơn thì website như một cửa hàng lớn, một đại siêu thị trực tuyến nơi giúp doanh nghiệp có thể thực hiện các giao dịch mua bán, trao đổi với khách hàng.7 Khái niệm gian hàng điện tử ( cửa hàng trên mạng,cửa hàng ảo ) Gian hàng điện tử hay Cửa hàng trên mạng (Electronic storefronts) — là một Web site của một doanh nghiệp dùng để bán hàng hoá và dịch vụ qua mạng thông qua các chức năng của website. Thông thường website đó gồm: Catalogs điện tử, Cổng thanh toán, Công cụ tìm kiếm , Vận chuyển hàng, Dịch vụ khách hàng, Giỏ mua hàng, Hỗ trợ đấu giá.8 Khái niệm về hệ thống gian hàng điện tử Chúng ta đã biết đến nhiều website mà trên đó họ có xây dựng nhiều gian hàng ảo cho các doanh nghiệp giới thiệu và bán sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ của mình Luan van 9 thông qua các gian hàng đó.Tập hợp nhiều những gian hàng điện tử trong một website đó chính là hệ thống gian hàng điện tử.9 Khái niệm tính năng của gian hàng điện tử Tính năng của gian hàng điện tử là các công cụ, các phần mềm hỗ trợ người dùng giao tiếp và làm việc và đặc biệt là mua hàng hóa sản phẩm trên gian hàng điện tử được dễ dàng và hiệu quả hơn.2 MỘT SỐ LÝ THUYẾT CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Gian hàng điện tử 1.1 Khái niệm Gian hàng điện tử hay Cửa hàng trên mạng (Electronic storefronts) — là một Web site của một doanh nghiệp dùng để bán hàng hoá và dịch vụ qua mạng thông qua các chức năng của website. Thông thường website đó gồm: Catalogs điện tử, Cổng thanh toán, Công cụ tìm kiếm , Vận chuyển hàng, Dịch vụ khách hàng, Giỏ mua hàng, Hỗ trợ đấu giá.
Gian hàng điện tử là hoạt động tiếp thị trên trang web của một công ty hoặc một doanh nghiệp nhằm trợ giúp cho công ty giới thiệu hàng hóa và dịch vụ của công y mình trên mạng.2 Đặc điểm - Vị trí, địa điểm và diện tích của gian hàng không còn quan trọng nữa vì gian hàng điện tử thực hiện trên website, thông qua internet chứ không cần đến một không gian cửa hàng thực tế trong truyền thống. - Thời gian hoạt động của gian hàng điện tử là 24/24, khách hàng có thể vào gian hàng, tìm hiểu và đăng ký mua hàng mọi lúc.