Chương 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN XÂY DỰNG THƯƠNG HIỆU 1.1 Khái niệm về thương hiệu 1.1 Thương hiệu Theo Hiệp Hội Marketing Hoa Kỳ: Thương hiệu là một cái tên, biểu tượng, ký hiệu, kiểu dáng hay một sự phối hợp của các yếu tố trên nhằm mục đích để nhận dạng sản phẩm hay dịch vụ của một nhà sản xuất và phân biệt với thương hiệu của đối thủ cạnh tranh. Theo Ambler & Styles: Thương hiệu là một tập các thuộc tính cung cấp cho khách hàng mục tiêu các giá trị mà họ đòi hỏi. Thương hiệu theo quan điểm này cho rằng, sản phẩm chỉ là một thành phần của thương hiệu, chủ yếu cung cấp lợi ích chức năng cho người tiêu dùng. Như vậy các thành phần tiếp thị hỗn hợp (sản phẩm, giá cả, phân phối và chiêu thị) cũng chỉ là các thành phần của thương hiệu.
Theo Hanking & Cowking 1996, người tiêu dùng có hai nhu cầu: Nhu cầu về chức năng và nhu cầu về tâm lý, sản phẩm cung cấp cho người tiêu dùng về lợi ích chức năng, còn chính thương hiệu cung cấp cho người tiêu dùng cả hai. Tuy nhiên, khái niệm phù hợp nhất với thời đại ngày nay theo tác giả là của Tôn Thất Nguyễn Thiêm: Thương hiệu bao gồm luôn tất cả những gì mà khách hàng / thị trường / xã hội thật sự cảm nhận về doanh nghiệp hay / và về những sản phẩm, dịch vụ cung ứng bởi doanh nghiệp.2 Giá trị thương hiệu Có nhiều quan điểm và cách đánh giá về giá trị của thương hiệu. Lassar & ctg (1995) chia ra thành hai nhóm chính – đánh giá theo quan điểm đầu tư hay tài chính và đánh giá theo quan điểm người tiêu dùng. Trong đó đánh giá theo quan điểm người tiêu dùng giúp cho nhà quản trị marketing có điều kiện nhìn lại mình để phát triển thương hiệu.
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Aaker (1991) đề nghị bốn thành phần của giá trị thương hiệu. Bốn thành phần này gồm lòng trung thành (brand loyalty), nhận biết thương hiệu, chất lượng cảm nhận (perceived quality), các thuộc tính đồng hành của thương hiệu (brand associations) như một tên địa phương, một nhân vật gắn liền với thương hiệu, bằng sáng chế (patents), nhãn hiệu cầu chứng (trademarks), mối quan hệ kênh phân phối.2 Vai trò của thương hiệu Thông qua việc tác động đến hành vi, thương hiệu làm thuận lợi quá trình trao đổi giữa tổ chức với khách hàng. Các vai trò cụ thể của thương hiệu: - Phân biệt nhà sản xuất: Thương hiệu giúp khách hàng nhận ra nhà sản xuất, để tổ chức phân biệt được mình trong rừng sản phầm của thị trường, chẳng hạn với thương hiệu nệm Kymdan khi tiếp xúc khách hàng sẽ phân biệt dễ dàng với các loại nệm Vạn Thành, nệm Liên Á.
- Đơn giản hóa trình bày sản phẩm: Thương hiệu trong quá trình xây dựng và phát triển luôn đảm bảo tính nhất quán, tự thân nó được thiết kế để mang được thông điệp cần chuyển tải đến người tiêu dùng, chẳng hạn nệm Kymdan với định vị bền, chăm sóc sức khỏe từ giấc ngủ của bạn. Cùng với tính nhất quán trong thiết kế hữu hình, phần vô hình của thương hiệu cũng giúp cho việc cảm nhận của khách hàng sẽ dễ dàng hơn, nhận biết dễ dàng hơn khi quá trình chuyển tải đó thẩm thấu từng ngày và mang tính kế thừa. - Giải thích: Thương hiệu được xây dựng để chuyển tải được những gì tổ chức muốn mang đến cho khách hàng như sản phẩm gì, chất lượng như thế nào, cam kết trách nhiệm, mang lại lợi ích gì cho khách hàng. Chẳng hạn PEPSI chỉ cần gắn bảng hiệu với logo PEPSI tại điểm bán của họ là người tiêu dùng hiểu ngay TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 5 sự hiện diện các loại nước giải khát do Công ty PEPSI Việt Nam sản xuất ở đó, với sự yên tâm về các yếu tố an toàn, chất lượng, sự trẻ trung và tất cả được đảm bảo bởi một thương hiệu lớn, thương hiệu PEPSI.
- Bảo vệ hợp pháp: Trong các bước xây dựng thương hiệu, nhất thiết phải có bước đăng ký thương hiệu độc quyền. Việc làm này giúp cho thương hiệu được bảo hộ bởi chính quyền sở tại, đảm bảo rằng các tổ chức khác không được phép dùng hình ảnh thương hiệu của tổ chức đã đăng ký để sử dụng vào bất kỳ mục đích nào khi chưa được sự cho phép của tổ chức, cá nhân sở hữu thương hiệu. - Biểu tượng chất lượng: Thương hiệu với định vị của mình (có thể chất lượng cao, trung hoặc thấp), quá trình xây dựng và phát triển thương hiệu luôn gắn liền với việc tạo ra những sản phẩm chất lượng mà tổ chức đã định vị dành cho khách hàng, với trải nghiệm tiêu dùng, quá trình thẩm thấu thương hiệu vào công chúng giúp cho thương hiệu có sản phẩm chất lượng theo định vị để lại trong tâm trí người tiêu dùng như một biểu tượng chất lượng về một dòng sản phẩm nhất định. Chẳng hạn Honda với biểu tượng xe gắn máy bền hàng đầu, SYM với chất lượng xe gắn máy trung bình.
- Rào cản thâm nhập: Stephen King của tập đoàn WPP đã từng phát biểu: “Sản phẩm là những gì được sản xuất trong nhà máy, thương hiệu là những gì khách hàng mua. Sản phẩm có thể bị bắt chước bởi các đối thủ cạnh tranh nhưng thương hiệu là tài sản riêng của công ty. Sản phẩm có thể nhanh chóng bị lạc hậu, nhưng thương hiệu, nếu thành công không bao giờ bị lạc hậu” - Đảm bảo cao hơn về giá: Chúng ta vẫn thường nghe hai khái niệm hàng chợ và hàng hiệu, hàng chợ để chỉ các sản phẩm không thương hiệu ngoài thị trường với suy nghĩ của người tiêu dùng rẻ và chất lượng thấp, trong khi người tiêu dùng nghĩ về hàng hiệu với những cam kết về chất lượng sản phẩm, chất lượng phục vụ, hậu mãi tốt. Nói cách khác, hàng có thương hiệu đảm bảo về giá cao hơn, vì tự thân nó ngoài cung cấp cho người tiêu dùng về giá trị chức năng sản phẩm còn cung cấp giá trị cảm nhận.
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.3 Các yếu tố cấu thành thương hiệu Tên hiệu Là tên để gọi, để liên tưởng về thương hiệu, để bảo hộ thương hiệu.Vì thế, tên hiệu cần được lựa chọn cẩn thận. Một tên hiệu phù hợp có thể góp phần rất lớn cho sự thành công của thương hiệu. Để có thương hiệu phù hợp, sử dụng lâu dài cần triển khai quy trình lựa chọn tên hiệu, bắt đầu xem xét cẩn thận sản phẩm, lợi ích sản phẩm, thị trường trọng điểm, tầm nhìn, chiến lược của tổ chức. Để chọn được tên hiệu thành công, chúng ta có thể tham khảo các nguyên tắc sau (nguồn: http://www.vn): - Tên phải dễ đọc, một tên khó đọc sẽ là vật cản rất lớn trên con đường xây dựng thương hiệu, dễ đọc cho càng nhiều ngôn ngữ càng tốt.
- Tên phải dễ nhớ, phải nghĩ đến khách hàng mục tiêu lâu dài của mình có dễ dàng nhớ tên hiệu mà mình lựa chọn không. Một tên dễ nhớ cần hội đủ tính đơn giản, có sự khác biệt, có ý nghĩa. - Phải có âm sắc Latin, điều này có thể phù hợp với khách hàng trong nước lẫn quốc tế. - Phải ngắn gọn, đầu óc con người (phổ biến) chỉ có thể lưu trữ tốt các từ, câu hai đến ba âm tiết, chúng ta không nên đặt tên quá dài.
- Tên phải độc nhất, nó chính là hình thức của sự khác biệt, là bản quyền được bảo hộ chẳng hạn Yahoo, BlackBerry, Intel, PEPSI. - Tránh tên có tính thời cuộc, mùa vụ chẳng hạn “Y2K”, “Seagame 22”. - Tránh tên có dị ứng về văn hóa vùng miền, quốc gia có thể dẫn đến những ý nghĩa tiêu cực. Ngoài ra, để được đăng ký bảo hộ, tên hiệu phải tuân thủ quy định của pháp luật về đặt tên.
Chi tiết được quy định tại Luật Sở hữu trí tuệ số 50/2005/QH11 ngày 29/11/2005. Trong đó cần lưu ý các chi tiết sau: Điều kiện chung để một nhãn hiệu được bảo hộ: TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 - Là dấu hiệu nhìn thấy được dưới dạng chữ cái, từ ngữ, hình vẽ, hình ảnh, kể cả hình ba chiều hoặc sự kết hợp các yếu tố đó, được thể hiện bằng một hoặc nhiều màu sắc. - Có khả năng phân biệt hàng hoá, dịch vụ của chủ sở hữu nhãn hiệu với hàng hoá, dịch vụ của chủ thể khác. Dấu hiệu không được bảo hộ với danh nghĩa nhãn hiệu: - Dấu hiệu trùng hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn với hình quốc kỳ, quốc huy của các nước.
- Dấu hiệu trùng hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn với biểu tượng, cờ, huy hiệu, tên viết tắt, tên đầy đủ của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp của Việt Nam và tổ chức quốc tế, nếu không được cơ quan, tổ chức đó cho phép. - Dấu hiệu trùng hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn với tên thật, biệt hiệu, bút danh, hình ảnh của lãnh tụ, anh hùng dân tộc, danh nhân của Việt Nam, của nước ngoài. - Dấu hiệu trùng hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn với dấu chứng nhận, dấu kiểm tra, dấu bảo hành của tổ chức quốc tế mà tổ chức đó có yêu cầu không được sử dụng, trừ trường hợp chính tổ chức này đăng ký các dấu đó làm nhãn hiệu chứng nhận. - Dấu hiệu làm hiểu sai lệch, gây nhầm lẫn hoặc có tính chất lừa dối người tiêu dùng về nguồn gốc xuất xứ, tính năng, công dụng, chất lượng, giá trị hoặc các đặc tính khác của hàng hoá, dịch vụ.
Biểu tượng thương hiệu (Logo) Biểu tượng thương hiệu (ở Việt Nam phổ biến dùng từ tiếng Anh: logo), thuộc thành phần hữu hình của thương hiệu, được thiết kế đồ họa và sử dụng liên tục cho tổ chức. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 - Logo thường ở dạng có liên tưởng (khi công chúng nhìn thấy) với tổ chức, với thương hiệu của tổ chức sở hữu nó. - Logo có thể được thiết kế dưới dạng chữ viết cách điệu hoặc hình ảnh liên tưởng hoặc cả hai. - Logo được thiết kế không trùng lắp với các nhãn hàng khác nên được kết hợp cùng với thương hiệu, khẩu hiệu để đăng ký bảo hộ với tư cách là nhãn hiệu hàng hóa.
- Logo nên được thiết kế đơn giản nhưng không mờ nhạt, dễ liên tưởng đến tổ chức, sản phẩm khi xuất hiện trước công chúng mục tiêu và thuận lợi trong việc truyền thông.