chương 1 Điều 4 Luật du lịch của Quốc Hội Nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam ban hành năm 2005 đã giải thích: “ Sản phẩm du lịch là tập hợp các dịch vụ cần thiết để thỏa mãn nhu cầu của khách du lịch trong chuyến đi du lịch”. Đặc điểm Sản phẩm du lịch mang nhiều đặc điểm song nó cũng có nhiều điểm riêng biệt mang đặc trưng riêng. Những đặc điểm này cũng là những đặc trưng của dịch vụ du lịch cụ thể như sau: - Khách mua sản phẩm trước khi thấy sản phẩm. Bởi lẽ sản phẩm du lịch cố định ở một nơi còn người tiêu dùng phần lớn sau khi mua sẽ đến nơi đó để thưởng thức sản phẩm và hưởng thụ sản phẩm mình đã mua.
Mặt khác sản phẩm du lịch là dịch vụ, nó không tồn tại dưới dạng vật chất cụ thể để khách hàng kiểm tra xem xét trước khi ra quyết định mua.Khách chỉ có thể kiểm tra và cảm nhận được chất lượng dịch vụ trong sản phẩm đó khi đã sử dụng nó chứ không thể được thử trước hay chạm tay vào nó trước. - Sản phẩm du lịch thường là một kinh nghiệm (tiếng Anh là experience) và dễ bắt chước. Các thành phần cơ bản của sản phẩm du lịch ví dụ như chương trình du lịch rất dễ bị sao chép lẫn nhau về hình thức và kết cấu tạo nên sự trùng lặp thiếu hấp dẫn, khó tạo nên điểm khác biệt. Du khách khó có thể phân biệt được chất lượng sản phẩm của các doanh nghiệp lữ hành cho đến khi đã tiêu dùng sản phẩm.
- Khoảng thời gian mua và và thấy được sản phẩm là quá lâu. Bởi lẽ từ khi kí hợp đồng du lịch đến khi đi và cảm nhận diễn ra trong khoảng thời gian khá dài. Vì sản phẩm du lịch là tất cả những gì du khách thu nhận, cảm nhận được sau chuyến đi. Cho nên sự phản hồi là khá chậm chạp gây khó khăn cho các nhà thiết kế tour trong việc điều chỉnh hay bổ sung các dịch vụ để đem lại sự hài lòng cao cho du khách.
Sinh viên: Nguyễn Thị Ngân - VH 1004 5 Xây dựng sản phẩm du lịch đêm Hà Nội dành cho khách nước ngoài trong dịp Đại lễ 1000 năm Thăng Long - Sản phẩm du lịch thường ở nơi xa cư trú thường xuyên nên cần phải có một hệ thống phân phối qua khâu trung gian như đại lý du lịch, văn phòng du lịch. Chính vì vậy mà marketing du lịch là hoạt động luôn được coi trọng và đóng vai trò then chốt trong việc giới thiệu sản phẩm du lịch đến với du khách như một cách cụ thể và đầy đủ nhất đáp ứng mọi yêu cầu chính đáng của du khách trong việc sử dụng các dịch vụ. Thuyết phục khách có lòng tin và quyết định mua sản phẩm du lịch của doanh nghiệp. - Sản phẩm du lịch do sự tổng hợp của các ngành kinh doanh khác nhau nên các sản phẩm này có mối quan hệ qua lại, tác động lẫn nhau và tác động đến nhu cầu của khách.
Hoạt động du lịch là hoạt động đóng vai trò là cầu nối giữa du khách với các nhà cung cấp dịch vụ và giữa các nhà cung cấp dịch vụ với nhau vì vậy nó mang tính tổng hợp thậm chí có các mối quan hệ khá phức tạp với nhau về dịch vụ. Nhưng cũng chính vì vậy nên nó cũng trở nên rất đa dạng và phong phú cho sự lựa chọn của khách được thoải mái hơn. Tính tổng hợp của sản phẩm du lịch còn được thể hiện ở chỗ việc sản xuất và kinh doanh sản phẩm du lịch liên quan tới nhiều ngành nghề và bộ phận. Trong đó vừa có dịch vụ lưu trú, dịch vụ ăn uống, dịch vụ vận chuyển, dịch vụ bổ sung trực tiếp cung cấp sản phẩm và dịch vụ cho du khách, vừa bao gồm một số bộ phận phi sản xuất như văn hóa, giáo dục, khoa học… - Sản phẩm du lịch không thể tồn kho được nên việc tạo nên sự ăn khớp giữa cung và cầu trong du lịch là rất quan trọng.
Vì trong thời gian ngắn lượng cung sản phẩm cố định nhưng lượng cầu của khách lại biến đổi. Ví dụ như vào mùa vụ du lịch thì việc tăng đột ngột về lượng cầu trong khi lượng cung không đổi dễ dẫn đến thiếu cung thừa cầu trong du lịch hoặc trường hợp ngược lại cầu quá nhỏ mà cung lại không thay đổi nên dẫn tới thừa cung sẽ làm mất đi lợi nhuận trong việc tiêu dùng sản phẩm du lịch rất lớn. Do đó nó mang đặc trưng của một sản phẩm dịch vụ có tính chất không thể dự trữ như sản phẩm vật chất nói chung. Sau khi du khách mua sản phẩm du lịch, công ty du lịch liền trao quyền sử dụng sản phẩm liên quan trong thời gian quy định.
Nếu sản phẩm du Sinh viên: Nguyễn Thị Ngân - VH 1004 6 Xây dựng sản phẩm du lịch đêm Hà Nội dành cho khách nước ngoài trong dịp Đại lễ 1000 năm Thăng Long lịch chưa thể bán kịp thời thì không thể thực hiện giá trị của nó, tổn thất gây nên sẽ không thể bù đắp được. Đặc trưng này cho thấy trong việc sản xuất sản phẩm du lịch và thực hiện giá trị phải lấy việc mua thực tế của du khách làm tiền đề. - Sản phẩm du lịch chịu ảnh hưởng của các yếu tố kinh tế, chính trị, an ninh, tỉ giá hối đoái…Đó là những yếu tố khách quan thuộc môi trường kinh tế vĩ mô nằm ngoài tầm kiểm soát của các doanh nghiệp. Do vậy thị trường du lịch nói chung mang tính nhạy cảm cao đối với những yếu tố này.
Một sự thay đổi nhỏ, một biến động nhỏ của môi trường kinh tế này cũng gây ra những thay đổi ( đôi khi là rất lớn) trong tương quan cung – cầu du lịch. Vì vậy sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp. - Khách du lịch mua sản phẩm du lịch ít trung thành hoặc không trung thành với công ty bán sản phẩm. Đây là sự khắc nghiệt của thị trường du lịch nên phải tạo mối quan hệ rộng rãi và gắn bó với khách hàng và có các chiến lược về quảng bá và đưa sản phẩm tới tay người tiêu dùng thật hợp lý và khéo léo.
Đồng thời không ngừng nâng cao hoàn thiện chất lượng sản phẩm du lịch để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng. Các thành phần của sản phẩm du lịch Sản phẩm du lịch có rất nhiều thành phần khác nhau, do vậy cách sắp xếp chúng cũng rất phong phú. Cụ thể như sau [5,28,29] Theo cách sắp xếp của Jeffries và Krippendorf + Các di sản thiên nhiên, tài nguyên thiên nhiên + các di sản do con người tạo ra +Các yếu tố thuộc về con người: tôn giáo, phong tục tập quán + hệ thống các phương tiện giao thông, thông tin liên lạc +Những cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ ngành du lịch: khách sạn, nhà hàng. +Các chính sách kinh tế, tài chính, chính sách xã hội Theo cách sắp xếp của Michael M.Cltman chia sản phẩm du lịch theo 2 hướng tài nguyên: Sinh viên: Nguyễn Thị Ngân - VH 1004 7 Xây dựng sản phẩm du lịch đêm Hà Nội dành cho khách nước ngoài trong dịp Đại lễ 1000 năm Thăng Long - Tài nguyên theo hướng marketing + Tài nguyên thiên nhiên: phong cảnh, công viên, hồ suối, núi non, dốc đá, đèo, hệ động vật và thực vật, bãi biển, hải cảng.
+ Nơi tiêu biểu văn hóa và lịch sử: vùng khảo cổ, kiến trúc truyền thống, nghề thủ công bản địa, thực phẩm đặc sản, lễ lạt, nghi thức, phong tục, múa hát. + NơI giảI trí: công viên, sân golf, nơi cắm trị, nơi picnic, nơi bơi lội. + Các tiện nghi du lịch: Chiêu đãi, phục vụ nghỉ ngơi, nhà hàng, mua sắm, trung tâm thông tin, hệ thống đăng kí giữ chỗ. + Khí hậu + Các tài nguyên thiên nhiên khác + Hấp dẫn tâm lý, mỹ quan, thái độ hài lòng.
Cách sắp xếp theo hướng chức năng điều hành + Khả năng mua đất đai + Kế hoạch và phân vùng + Vận chuyển: đường bộ, đường hàng không, xe lửa, xe đò, tàu bè… + Phục vụ công cộng: nước, điện… + Kỹ nghệ trợ giúp: công an, cứu hỏa, y tế, nhà thờ, chùa, ngân hàng, cung ứng, lương thực, giặt ủi, các dịch vụ trợ giúp khác. +Lực lượng lao động: khéo léo, tay nghề cao… +Vốn + Thái độ của chính quyền địa phương Cách sắp xếp sản phẩm du lịch theo tổ chức thế giới + Di sản tự nhiên + Di sản năng lượng + Di sản về năng lượng +Những hình thái xã hội +Những hình thái về thiết chế chính trị, pháp chế, hành chính + Những điều tốt đẹp và mọi dịch vụ, phương tiện vận chuyển, hạ tầng + Những hoạt động kinh tế tài chính, chính trị Sinh viên: Nguyễn Thị Ngân - VH 1004 8 Xây dựng sản phẩm du lịch đêm Hà Nội dành cho khách nước ngoài trong dịp Đại lễ 1000 năm Thăng Long 1. Phân loại Bản chất của tài nguyên du lịch là một yếu tố quyết định loại hình sản phẩm du lịch. Tuy nhiên ngoài tài nguyên du lịch, còn có những yếu tố khác nữa có thể làm căn cứ để phân loại tài nguyên.
Do vậy mà tùy cách tiếp cận khác nhau, có thể có những cách phân loại sản phẩm du lịch khác nhau. Phân loại theo tài nguyên du lịch Theo cách tiếp cận này sản phẩm du lịch được phân thành hai loại hình cơ bản sau: Sản phẩm du lịch tự nhiên: là loại hình dịch vụ dựa trên nguồn tài nguyên du lịch tự nhiên là chủ yếu. Ví dụ như du lịch nghỉ dưỡng biển, du lịch nghỉ dưỡng núi, du lịch sinh thái, du lịch mạo hiểm…trong mỗi loại hình sản phẩm trên, lại có thể phân ra những sản phẩm cụ thể khác như du lịch đồng quê, du lịch lặn biển, du lịch leo núi, du lịch đi bộ, du lịch miệt vườn… Sản phẩm du lịch văn hóa: Cũng có thể chia ra thành các loại: du lịch tham quan di tích, du lịch lễ hội, du lịch làng nghề, tour du lịch di sản, tour du lịch thăm lại chiến trường xưa, city tour,.
