Luận Văn Thạc Sĩ: Xây Dựng Pháp Luật Về Mua Bán, Sáp Nhập Tổ Chức Tín Dụng Ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích pháp luật về mua bán, sáp nhập tổ chức tín dụng tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Thanh Huyền
• Người hướng dẫn: PGS.TS Lê Thị Thu Thủy
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Xây Dựng Pháp Luật Về Mua Bán, Sáp Nhập Các Tổ Chức Tín Dụng Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ MUA BÁN, SÁP NHẬP TỔ CHỨC TÍN DỤNG VÀ CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ MUA BÁN, SÁP NHẬP TỔ CHỨC TÍN DỤNG Ở VIỆT NAM
• 1.1. Những vấn đề cơ bản về mua bán, sáp nhập tổ chức tín dụng
• 1.1.1. Quan niệm về mua bán và sáp nhập doanh nghiệp
• 1.1.2. Khái niệm, đặc điểm mua bán và sáp nhập tổ chức tín dụng
• 1.1.3. Phân loại mua bán và sáp nhập tổ chức tín dụng
• 1.1.4. Sự cần thiết phải xây dựng pháp luật về mua bán, sáp nhập tổ chức tín dụng
• 1.1.5. Các nguyên tắc mua bán và sáp nhập tổ chức tín dụng
• 1.1.6. Các quy định pháp luật Việt Nam về mua bán, sáp nhập tổ chức tín dụng
• 1.1.7. Lịch sử hình thành và phát triển pháp luật về mua bán, sáp nhập tổ chức tín dụng ở Việt Nam
• 1.1.8. Trình tự, thủ tục mua bán và sáp nhập tổ chức tín dụng
• 1.1.9. Chủ thể tham gia hoạt động mua bán, sáp nhập tổ chức tín dụng
• 1.1.10. Định giá tài sản khi mua bán và sáp nhập tổ chức tín dụng
• 1.1.11. Hợp đồng mua bán và sáp nhập tổ chức tín dụng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG MUA BÁN, SÁP NHẬP TỔ CHỨC TÍN DỤNG Ở VIỆT NAM VÀ KINH NGHIỆM PHÁP LUẬT VỀ MUA BÁN, SÁP NHẬP TỔ CHỨC TÍN DỤNG CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI
• 2.1. Thực trạng hoạt động mua bán, sáp nhập tổ chức tín dụng ở Việt Nam
• 2.1.1. Thực trạng hoạt động mua bán, sáp nhập ngân hàng
• 2.1.2. Đánh giá chung về hoạt động mua bán và sáp nhập tổ chức tín dụng
• 2.2. Kinh nghiệm pháp luật về mua bán, sáp nhập tổ chức tín dụng của một số nước trên thế giới
• 2.2.1. Tại Hàn Quốc
• 2.2.2. Một số bài học kinh nghiệm
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ ĐỀ XUẤT NHẰM XÂY DỰNG VÀ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ MUA BÁN, SÁP NHẬP TỔ CHỨC TÍN DỤNG Ở VIỆT NAM
• 3.1. Nhu cầu xây dựng và hoàn thiện pháp luật về mua bán, sáp nhập tổ chức tín dụng ở Việt Nam
• 3.2. Các giải pháp nhằm xây dựng và hoàn thiện pháp luật về hoạt động mua bán, sáp nhập tổ chức tín dụng ở Việt Nam
• 3.2.1. Ban hành văn bản pháp luật điều chỉnh hoạt động mua bán và sáp nhập doanh nghiệp nói chung
• 3.2.2. Hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hoạt động mua bán và sáp nhập tổ chức tín dụng
• MỞ ĐẦU
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Xây Dựng Pháp Luật Về Mua Bán Tổ Chức Tín Dụng

Xây dựng pháp luật về mua bán, sáp nhập tổ chức tín dụng tại Việt Nam là một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Hoạt động này không chỉ giúp các tổ chức tín dụng nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn tạo ra một môi trường đầu tư hấp dẫn cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Tuy nhiên, hiện nay, khung pháp lý cho hoạt động này vẫn còn nhiều thiếu sót, cần được hoàn thiện để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả.

1.1. Khái Niệm Mua Bán Và Sáp Nhập Tổ Chức Tín Dụng

Mua bán và sáp nhập tổ chức tín dụng (M&A) là hoạt động kết hợp giữa hai hoặc nhiều tổ chức tín dụng nhằm tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả hoạt động. Theo quy định hiện hành, M&A bao gồm các hình thức như sáp nhập, hợp nhất và mua lại. Mỗi hình thức có những đặc điểm và quy trình pháp lý riêng biệt.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Pháp Luật Trong Hoạt Động M A

Pháp luật đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh hoạt động M&A, đảm bảo quyền lợi cho các bên tham gia và bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng. Một khung pháp lý rõ ràng sẽ giúp các tổ chức tín dụng thực hiện các giao dịch M&A một cách an toàn và hiệu quả.

II. Những Thách Thức Trong Xây Dựng Pháp Luật Về M A Tại Việt Nam

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng việc xây dựng pháp luật về mua bán, sáp nhập tổ chức tín dụng tại Việt Nam gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu hụt quy định cụ thể, sự không đồng bộ trong các văn bản pháp luật và sự thiếu hiểu biết của các bên liên quan là những rào cản lớn.

2.1. Thiếu Hụt Quy Định Pháp Luật Cụ Thể

Hiện nay, các quy định về M&A tại Việt Nam còn rải rác và thiếu tính đồng bộ. Điều này gây khó khăn cho các tổ chức tín dụng trong việc thực hiện các giao dịch M&A, dẫn đến tình trạng không minh bạch và tiềm ẩn rủi ro pháp lý.

2.2. Sự Không Đồng Bộ Trong Các Văn Bản Pháp Luật

Sự không đồng bộ giữa các văn bản pháp luật như Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư và Luật Cạnh tranh đã tạo ra những khó khăn trong việc áp dụng và thực thi pháp luật về M&A. Điều này cần được khắc phục để tạo ra một khung pháp lý thống nhất và rõ ràng.

III. Phương Pháp Xây Dựng Pháp Luật Về M A Hiệu Quả

Để xây dựng pháp luật về mua bán, sáp nhập tổ chức tín dụng hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu và thực tiễn từ các quốc gia khác. Việc tham khảo kinh nghiệm quốc tế sẽ giúp Việt Nam có được những quy định phù hợp và hiệu quả hơn.

3.1. Nghiên Cứu Kinh Nghiệm Quốc Tế

Việc nghiên cứu kinh nghiệm pháp luật về M&A của các quốc gia phát triển như Mỹ, Hàn Quốc sẽ giúp Việt Nam rút ra bài học quý giá trong việc xây dựng khung pháp lý phù hợp với thực tiễn.

3.2. Tăng Cường Đào Tạo Và Nâng Cao Nhận Thức

Cần tăng cường đào tạo cho các cán bộ quản lý và các bên liên quan về quy định pháp luật và quy trình thực hiện M&A. Điều này sẽ giúp nâng cao nhận thức và khả năng thực hiện các giao dịch M&A một cách hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Pháp Luật Về M A Tại Việt Nam

Việc áp dụng pháp luật về mua bán, sáp nhập tổ chức tín dụng tại Việt Nam đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các tổ chức tín dụng đã có thể thực hiện các giao dịch M&A một cách hiệu quả hơn, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

4.1. Kết Quả Của Các Thương Vụ M A Thành Công

Nhiều thương vụ M&A thành công đã giúp các tổ chức tín dụng mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng dịch vụ. Những kết quả này cho thấy sự cần thiết của việc hoàn thiện pháp luật về M&A.

4.2. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Các Thương Vụ Thất Bại

Bên cạnh những thành công, cũng có nhiều thương vụ M&A thất bại do thiếu hiểu biết về pháp luật và quy trình thực hiện. Những bài học này cần được ghi nhận để cải thiện quy trình và quy định pháp luật trong tương lai.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Pháp Luật Về M A Tại Việt Nam

Tương lai của pháp luật về mua bán, sáp nhập tổ chức tín dụng tại Việt Nam phụ thuộc vào việc hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao nhận thức của các bên liên quan. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để đảm bảo hoạt động M&A diễn ra một cách minh bạch và hiệu quả.

5.1. Định Hướng Hoàn Thiện Pháp Luật

Cần có định hướng rõ ràng trong việc hoàn thiện pháp luật về M&A, từ đó tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi cho các tổ chức tín dụng.

5.2. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế

Việc tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực M&A sẽ giúp Việt Nam học hỏi được nhiều kinh nghiệm quý báu và áp dụng vào thực tiễn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn tái cấu trúc kinh tế 2011-2015 theo Quyết định số 254/2012/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, hệ thống tài chính chứng kiến hơn 40 ngân hàng thương mại Việt Nam phải đối mặt với áp lực giải quyết nợ xấu vượt ngưỡng 3% và nguy cơ suy giảm thanh khoản nghiêm trọng. Hoạt động mua bán và sáp nhập (M&A) được xác định là công cụ tái cấu trúc then chốt nhằm nâng cao năng lực tài chính và bảo đảm an toàn hệ thống. Tuy nhiên, hành lang pháp lý điều chỉnh M&A trong lĩnh vực tín dụng thời điểm này bộc lộ nhiều điểm nghẽn do tính chất phân tán, chồng chéo giữa Luật Doanh nghiệp, Luật Cạnh tranh, Luật Đầu tư và Thông tư số 04/2010/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm sáng tỏ cơ sở lý luận, phân tích thực trạng các quy định pháp luật điều chỉnh hoạt động M&A tổ chức tín dụng tại Việt Nam từ năm 1991 đến năm 2013. Đồng thời, đề tài tiến hành khảo nghiệm kinh nghiệm xử lý khủng hoảng ngân hàng từ Hoa Kỳ và Hàn Quốc để đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện khung pháp lý cho giai đoạn đến năm 2020.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các giao dịch M&A giữa các ngân hàng thương mại cổ phần nội địa, đặt trong bối cảnh thực thi các cam kết gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) về tự do hóa ngành dịch vụ tài chính. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện ở việc cung cấp luận cứ hoàn thiện thể chế nhằm nâng tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) toàn ngành lên trên 9%, kiểm soát sở hữu chéo và giảm thiểu chi phí xử lý các định chế tài chính yếu kém.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng Lý thuyết tối ưu hóa quy mô và phạm vi (Economies of Scale and Scope) kết hợp với Lý thuyết giám sát an toàn hệ thống tài chính (Systemic Risk and Financial Stability Theory). Mô hình nghiên cứu tiếp cận dựa trên ma trận thể chế pháp lý điều chỉnh hành vi thị trường và cơ chế kiểm soát rủi ro lan truyền trong kinh doanh tiền tệ.

Hệ thống khái niệm nền tảng bao gồm:

• Sáp nhập tổ chức tín dụng: Hình thức một hoặc nhiều tổ chức tín dụng chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ sang tổ chức nhận sáp nhập và chấm dứt hoàn toàn sự tồn tại pháp nhân.
• Mua lại tổ chức tín dụng: Giao dịch một tổ chức tín dụng mua toàn bộ tài sản, quyền và nghĩa vụ của tổ chức khác để chuyển đổi đối tượng bị mua thành đơn vị trực thuộc.
• Tập trung kinh tế: Trạng thái kết hợp thị phần từ 30% đến 50% phải thông báo và vượt trên 50% bị cấm theo quy định kiểm soát cạnh tranh.
• Quyền kiểm soát chi phối: Tỷ lệ sở hữu đạt mức 65% quyền biểu quyết theo luật doanh nghiệp hoặc trên 50% theo luật cạnh tranh để quyết định chính sách tài chính và nhân sự cấp cao.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp gồm 12 văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành, kết hợp dữ liệu thứ cấp từ báo cáo thường niên của Ngân hàng Nhà nước và hồ sơ thực nghiệm của 14 thương vụ M&A ngân hàng tại Việt Nam giai đoạn 1991-2012 cùng các tình huống phá sản điển hình tại Hoa Kỳ và Hàn Quốc.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 14 giao dịch M&A chính thức trong hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam từ sau thương vụ NHTMCP Phương Nam sáp nhập NHTMCP Đồng Tháp năm 1997 đến cuối năm 2012. Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) đối với 100% các trường hợp tái cơ cấu bắt buộc và tự nguyện nhằm phản ánh chính xác các hiện tượng pháp lý thực tế. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích luật học so sánh kết hợp quy nạp pháp lý là vì phương pháp này cho phép bóc tách những mâu thuẫn giữa quy định chung và quy định chuyên ngành mà các mô hình kinh tế lượng đơn thuần không thể chỉ ra. Timeline nghiên cứu được thực hiện xuyên suốt trong khoảng thời gian từ năm 2011 đến năm 2013.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Sự xung đột trực tiếp về phạm vi giao dịch mua lại: Thông tư số 04/2010/TT-NHNN giới hạn hình thức mua lại là phải mua toàn bộ 100% tài sản, quyền và nghĩa vụ, biến tổ chức bị mua thành công ty trực thuộc. Quy định này mâu thuẫn với Nghị định số 109/2008/NĐ-CP cho phép mua bán từng phần và Luật Cạnh tranh cho phép mua một phần tài sản đủ để chi phối hoạt động.
2. Bất cập trong xác định tỷ lệ kiểm soát và sở hữu chéo: Luật Doanh nghiệp quy định tỷ lệ 65% tổng số phiếu biểu quyết để thông qua các vấn đề cốt lõi, trong khi Luật Cạnh tranh xác định ngưỡng kiểm soát là trên 50%. Trên thực tế, nhiều nhóm cổ đông chỉ nắm giữ dưới 30% cổ phần nhưng thông qua mạng lưới sở hữu chéo phức tạp đã thao túng toàn bộ hoạt động tín dụng của ngân hàng.
3. Rào cản thủ tục hành chính đa tầng và kéo dài: Quy trình cấp phép chấp thuận nguyên tắc phải qua tối thiểu 4 cơ quan thẩm định với thời hạn lấy ý kiến 35 ngày làm việc và thời gian lập hồ sơ chấp thuận chính thức kéo dài đến 90 ngày. Điều này làm giảm tính khẩn cấp trong việc giải cứu thanh khoản cho các ngân hàng bên bờ vực sụp đổ.
4. Khoảng trống pháp lý về bảo mật thông tin và bảo vệ cổ đông thiểu số: Dù Điều 5 Thông tư số 04/2010/TT-NHNN đặt ra nguyên tắc bảo mật thông tin nội bộ, pháp luật hiện hành thiếu hoàn toàn chế tài xử phạt vi phạm hành chính, dẫn đến tình trạng rò rỉ thông tin làm biến động giá cổ phiếu ngân hàng niêm yết từ 15% đến 25% trước thời điểm công bố đề án chính thức.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những hạn chế trên xuất phát từ việc Việt Nam chưa có Luật M&A độc lập, các quy định điều chỉnh hoạt động này bị phân tán ở nhiều đạo luật với góc nhìn lập pháp khác nhau. Trong khi Luật Đầu tư coi M&A là hình thức đầu tư trực tiếp thì Luật Chứng khoán lại tiếp cận dưới góc độ đầu tư gián tiếp, còn Luật Cạnh tranh xem đây là hành vi tập trung kinh tế có nguy cơ hạn chế cạnh tranh.

So sánh với bài học quốc tế, thực tiễn từ Tổng công ty Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang Hoa Kỳ (FDIC) khi xử lý thương vụ Ngân hàng IndyMac năm 2008 cho thấy giải pháp M&A thông qua "ngân hàng bắc cầu" giúp tiết kiệm hơn 20% chi phí xử lý so với phương án chi trả trực tiếp tiền gửi. Tương tự, mạng lưới an toàn tài chính của Hàn Quốc sau khủng hoảng năm 1997 phân định rõ quyền lực giữa Ủy ban Giám sát Tài chính (FSC) và Quỹ Bảo hiểm Tiền gửi Hàn Quốc (KDIC), tạo cơ chế giải quyết nhanh các giao dịch mua lại tài sản xấu chỉ trong vòng 14 ngày.

Dữ liệu nghiên cứu về các nút thắt pháp lý và thực trạng xử lý nợ xấu có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua Bảng so sánh các điểm xung đột giữa văn bản luật chung và văn bản chuyên ngành ngân hàng, cùng với Biểu đồ dòng thời gian mô tả trình tự thủ tục cấp phép M&A nhằm chỉ rõ các giai đoạn phát sinh độ trễ hành chính.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và ban hành Luật Mua bán, Sáp nhập Doanh nghiệp thống nhất: Quốc hội cần sớm nghiên cứu ban hành đạo luật khung về M&A nhằm chuẩn hóa các khái niệm, định danh rõ ràng quyền kiểm soát doanh nghiệp, giải quyết dứt điểm sự xung đột giữa ngưỡng 65% của Luật Doanh nghiệp và ngưỡng trên 50% của Luật Cạnh tranh, mục tiêu hoàn thành trong giai đoạn 2016-2018 do Ủy ban Thường vụ Quốc hội chủ trì.
2. Sửa đổi, hoàn thiện Thông tư số 04/2010/TT-NHNN: Ngân hàng Nhà nước cần bổ sung cơ chế cho phép mua bán từng phần danh mục tài sản hoặc chuyển giao nợ xấu riêng biệt của tổ chức tín dụng. Đồng thời, rút ngắn tổng thời gian thẩm định hồ sơ chấp thuận nguyên tắc từ 35 ngày làm việc xuống tối đa 15-20 ngày làm việc để kịp thời can thiệp khủng hoảng, triển khai ngay trong giai đoạn 2014-2015.
3. Thiết lập chế tài xử phạt vi phạm nghĩa vụ bảo mật thông tin: Bộ Tài chính phối hợp với Ngân hàng Nhà nước ban hành quy định xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt tiền từ 100 đến 500 triệu đồng, đình chỉ tư cách quản trị viên đối với cá nhân làm lộ lọt thông tin đề án M&A trước phê duyệt, bảo đảm bảo vệ 100% quyền lợi người gửi tiền theo đúng tinh thần Điều 10 Luật Các tổ chức tín dụng, thực hiện trong năm 2014.
4. Tăng cường vai trò của Bảo hiểm Tiền gửi và Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia: Mở rộng thẩm quyền cho Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam tham gia trực tiếp vào quá trình đánh giá khả năng thanh khoản và hỗ trợ tài chính cho các thương vụ M&A bắt buộc, phấn đấu đưa tỷ lệ nợ xấu sau sáp nhập của các ngân hàng thương mại về dưới mức 3% vào cuối năm 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước và thanh tra giám sát: Ngân hàng Nhà nước, Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng và Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia sử dụng luận văn làm cơ sở lý luận và thực tiễn để rà soát, sửa đổi Thông tư số 04/2010/TT-NHNN và thực hiện hiệu quả Đề án 254.
2. Hội đồng quản trị và Ban điều hành các tổ chức tín dụng: Lãnh đạo các ngân hàng thương mại vận dụng nội dung nghiên cứu để xây dựng đề án M&A chuẩn mực, định giá tài sản, chuyển đổi hệ thống công nghệ thông tin và duy trì hệ số an toàn vốn CAR trên 9% sau hợp nhất.
3. Giới luật sư, chuyên viên tư vấn pháp lý và tài chính M&A: Các tổ chức tư vấn sử dụng tài liệu để hướng dẫn khách hàng thực hiện đúng quy trình thẩm định pháp lý (Due Diligence), kiểm soát rủi ro vi phạm ngưỡng tập trung kinh tế từ 30% đến 50% và soạn thảo hợp đồng M&A chặt chẽ.
4. Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Người nghiên cứu trong lĩnh vực Luật Kinh tế, Tài chính - Ngân hàng dùng công trình làm tài liệu tham khảo chuyên sâu về thể chế M&A so sánh và quản trị rủi ro pháp lý hệ thống.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động sáp nhập và mua lại tổ chức tín dụng khác nhau như thế nào theo pháp luật hiện hành?
Sáp nhập dẫn đến việc tổ chức tín dụng bị sáp nhập chấm dứt hoàn toàn tư cách pháp nhân và chuyển giao 100% quyền, nghĩa vụ sang tổ chức nhận sáp nhập. Trong khi đó, mua lại theo Thông tư số 04/2010/TT-NHNN yêu cầu tổ chức mua mua toàn bộ tài sản để biến tổ chức bị mua thành đơn vị trực thuộc có tư cách công ty con.

Ngưỡng kiểm soát tập trung kinh tế trong M&A ngân hàng được quy định ra sao?
Theo Luật Cạnh tranh, các tổ chức tín dụng tham gia giao dịch có thị phần kết hợp từ 30% đến 50% trên thị trường liên quan bắt buộc phải thực hiện thủ tục thông báo cho cơ quan quản lý cạnh tranh. Giao dịch sẽ bị nghiêm cấm nếu thị phần kết hợp vượt quá mức 50%, trừ trường hợp được hưởng miễn trừ theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

Quyền lợi của người gửi tiền được bảo đảm thế nào khi ngân hàng sáp nhập?
Điều 10 Luật Các tổ chức tín dụng quy định rõ ngân hàng nhận sáp nhập phải kế thừa toàn bộ nghĩa vụ chi trả gốc và lãi tiền gửi theo hợp đồng đã ký kết. Hoạt động sáp nhập không được làm gián đoạn việc rút tiền của khách hàng quá 24 giờ và tổ chức tín dụng phải công bố thông tin công khai tại trụ sở giao dịch.

Vì sao cần bổ sung chế tài xử phạt hành vi vi phạm bảo mật thông tin M&A?
Thông tin M&A rò rỉ sớm có thể gây ra hiện tượng rút tiền hàng loạt hoặc đầu cơ, làm biến động giá cổ phiếu ngân hàng từ 15% đến 25%. Việc áp dụng khung phạt tiền từ 100 đến 500 triệu đồng là cần thiết để bảo vệ tính ổn định của thị trường chứng khoán và duy trì hoạt động thông suốt của tổ chức tín dụng trước khi đề án được thông qua.

Kinh nghiệm xử lý ngân hàng IndyMac của Hoa Kỳ đem lại bài học gì cho Việt Nam?
Thương vụ IndyMac năm 2008 chứng minh việc FDIC thành lập định chế chuyển tiếp để tiếp quản và thực hiện M&A giúp tiết kiệm hơn 20% chi phí so với việc thanh lý trực tiếp. Việt Nam có thể vận dụng mô hình này để trao quyền cho Bảo hiểm Tiền gửi tham gia mua bán nợ xấu và tái cơ cấu ngân hàng yếu kém.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về M&A trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, khẳng định M&A là công cụ sống còn giúp tái cấu trúc hệ thống và bảo đảm an toàn dòng vốn tín dụng.
• Nghiên cứu chỉ rõ 4 điểm nghẽn thể chế lớn, bao gồm sự xung đột định nghĩa mua lại, bất cập về xác định quyền chi phối 65%, quy trình hành chính kéo dài trên 35 ngày và sự thiếu vắng chế tài bảo mật.
• Đúc kết bài học giá trị từ cơ chế ngân hàng bắc cầu của Hoa Kỳ và mô hình mạng lưới an toàn tài chính Hàn Quốc để áp dụng vào thực tiễn tái cơ cấu ngân hàng Việt Nam.
• Đề xuất lộ trình hoàn thiện pháp luật khả thi với 4 nhóm giải pháp, đặt trọng tâm vào việc ban hành Luật M&A chung và sửa đổi Thông tư số 04/2010/TT-NHNN nhằm kéo giảm nợ xấu về dưới 3% trước năm 2015.
• Kêu gọi các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia pháp lý và lãnh đạo các tổ chức tín dụng khẩn trương phối hợp hoàn thiện khung khổ pháp lý, chuẩn bị nền tảng an toàn cho hệ thống ngân hàng Việt Nam hội nhập sâu rộng đến năm 2020.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ MUA BÁN, SÁP NHẬP TỔ CHỨC TÍN DỤNG VÀ CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ MUA BÁN, SÁP NHẬP TỔ CHỨC TÍN DỤNG Ở VIỆT NAM 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ MUA BÁN, SÁP NHẬP TỔ CHỨC TÍN DỤNG 1. Quan niệm về mua bán và sáp nhập doanh nghiệp Khái niệm về M&A hiện đang được định nghĩa theo các tiêu chí khác nhau (trong các tài liệu như Mergers, Consolidation, Acquitions, Leverged Buyouts, Takeovers (friendly/hostile), Management Buyouts, Share-Due, Asset-Due.), nhưng đều có nội dung về quan hệ sáp nhập, hợp nhất hoặc thâu tóm giữa các doanh nghiệp với mong muốn tìm kiếm, mở rộng thị trường, nâng cao quy mô doanh nghiệp. M&A cũng góp phần "làm sạch" thị trường đối với những doanh nghiệp có nguy cơ bị phá sản, hoặc những doanh nghiệp cần phải được đầu tư về vốn, quản trị, công nghệ.

từ các doanh nghiệp khác. Hơn nữa, cũng như quy luật của sự phát triển, các doanh nghiệp không chỉ chọn giải pháp phát triển "tự sinh" thông qua việc tự thành lập các doanh nghiệp trực thuộc, mà còn thông qua các biện pháp phát triển "ngoại sinh" với việc sáp nhập, thâu tóm doanh nghiệp khác. M&A (viết tắt của cụm từ tiếng Anh Mergers and Acquisitions) có nghĩa là mua bán và sáp nhập. M&A thể hiện hoạt động của hai doanh nghiệp kết hợp lại với nhau nhằm đạt được những mục tiêu đã được xác định trong chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp.

M&A là một trong các hình thức đầu tư có ý nghĩa quan trọng không chỉ đối với trực tiếp hai doanh nghiệp, mà còn đối với các đối tượng khác như người quản lý, người lao động, đối thủ cạnh tranh của các bên, thậm chí cả đối với cộng đồng và nền kinh tế của mỗi 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] quốc gia. Trên thực tế, hoạt động M&A xuất hiện từ những năm đầu của thế kỷ XX, là hoạt động không còn xa lạ ở các nền kinh tế phát triển trên thế giới. Dưới góc độ kinh tế, M&A được định nghĩa như sau: Mergers (sáp nhập) xảy ra khi hai công ty, thường là các công ty có cùng quy mô, đồng ý tiến tới thành lập một công ty mới mà không duy trì sở hữu và hoạt động của các công ty thành phần. Chứng khoán của các công ty thành phần sẽ bị xóa bỏ và công ty mới sẽ phát hành chứng khoán thay thế.

Các công ty bị sáp nhập sẽ chấm dứt hoạt động, công ty mới được thành lập và phát hành chứng khoán thay thế. Acquisitions (mua lại) là hoạt động thông qua đó, các công ty tìm kiếm lợi nhuận kinh tế nhờ quy mô, hiệu quả và khả năng chiếm lĩnh thị trường. Khác với sáp nhập, các công ty thâu tóm sẽ mua công ty mục tiêu, không có sự thay đổi về chứng khoán hoặc sự hợp nhất thành công ty mới. Dưới góc độ pháp lý, công ty mục tiêu bị chấm dứt tồn tại và công ty mua sẽ nuốt chửng hoạt động kinh doanh của công ty mục tiêu và chứng khoán của công ty mua vẫn tiếp tục được giao dịch.

Công ty mục tiêu sẽ chấm dứt hoạt động và chứng khoán của công ty thâu tóm vẫn được giao dịch bình thường [39]. Theo định nghĩa kỹ thuật của David L.Scott, viết trong cuốn Wall Street Words: An A to Z Guide to Investment Term for Today’s Investor thì: Sáp nhập: là sự kết hợp của hai hay nhiều công ty, trong đó có tài sản và trách nhiệm pháp lý của (những) công ty được công ty khác tiếp nhận. Mặc dù công ty mua lại có thể làm một tổ chức khác đi rất nhiều sau quá trình mua lại, nhưng nó vẫn là thực thể ban đầu. Mua lại: là quá trình mua lại tài sản như máy móc, một bộ phận hay thậm chí là toàn bộ công ty.

15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Từ định nghĩa trên có thể thấy mặc dù có nhiều điểm tương đồng, nhưng Mergers and Acquisitions có những điểm khác nhau có thể phân biệt được. Khi một công ty mua lại (tiếp quản) một công ty khác và đặt mình vào vị trí chủ sở hữu mới thì thương vụ đó được gọi là mua bán. Công ty bị mua lại sẽ chấm dứt tồn tại, trong khi cổ phiếu của công ty mua lại vẫn tiếp tục giao dịch bình thường. Trên thực tế, không phải bất cứ lúc nào một thương vụ mua lại cũng sẽ chấm dứt sự tồn tại của công ty mục tiêu, trường hợp này chỉ xảy ra khi công ty đi mua mua lại toàn bộ tài sản của công ty mục tiêu (được gọi là hình thức buy-out), phần lớn những thương vụ mua lại là mua lại một phần tài sản hoặc vốn cổ phần của công ty mục tiêu, khi đó công ty mục tiêu vẫn hoạt động bình thường, chỉ có điều phần tài sản bị mua sẽ thuộc về công ty đi mua.

Trong trường hợp mua lại cổ phần thì công ty đi mua sẽ trở thành một cổ đông của công ty mục tiêu. Đối với sáp nhập, hiểu theo nghĩa hẹp, là giao dịch trong đó một hoặc một số doanh nghiệp từ bỏ pháp nhân của mình để gia nhập vào một doanh nghiệp khác. Doanh nghiệp nhận sáp nhập sẽ tiếp nhận toàn bộ tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp và nghĩa vụ của doanh nghiệp bị sáp nhập. Sau khi việc sáp nhập hoàn thành thì doanh nghiệp bị sáp nhập sẽ chấm dứt sự tồn tại của mình.

Hiểu theo nghĩa rộng, sáp nhập doanh nghiệp bao gồm cả việc hai hoặc nhiều doanh nghiệp chuyển toàn bộ tài sản, quyền và nghĩa vụ, lợi ích hợp pháp của mình để hình thành một doanh nghiệp mới; đồng thời, chấm dứt sự tồn tại của các doanh nghiệp trước sáp nhập. Sáp nhập theo nghĩa rộng, bao gồm cả hợp nhất. Trong trường hợp này thì cổ phiếu của hai công ty được thay thế bằng cổ phiếu của công ty mới. Vậy, có thể thấy, quan niệm phổ biến về M&A trên thế giới được hiểu bao gồm không chỉ sáp nhập, mua lại, mà bao gồm cả hợp nhất và giành quyền kiểm soát đối với doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, nếu phân tích về sáp nhập, hợp nhất thì đây không phải là hoạt động đầu tư theo nghĩa thông 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thường, mà về bản chất đó là sự tối ưu hóa đầu tư. Chỉ mua lại, giành quyền kiểm soát mới thực sự là bỏ vốn để tiến hành hoạt động đầu tư. Tại Việt Nam, hiện tại chưa có một khung pháp lý hoàn chỉnh và thống nhất điều chỉnh hoạt động M&A. Theo đó, khái niệm về mua lại, sáp nhập được quy định rải rác ở các văn bản quy phạm pháp luật khác nhau, chính việc này đã gây khó khăn không nhỏ cho các doanh nghiệp muốn thực hiện hoạt động M&A.

Trên thực tế, quy định về M&A tồn tại trong Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư, Luật Cạnh tranh. Dưới đây là các quy định về M&A trong từng văn bản pháp luật cụ thể. Luật Doanh nghiệp Theo quy định của Luật Doanh nghiệp, hoạt động mua bán và sáp nhập được xem là hình thức của hoạt động cơ cấu, tổ chức lại doanh nghiệp. Cụ thể, Điều 153 quy định: Sáp nhập doanh nghiệp là việc: Một hoặc một số công ty cùng loại (sau đây gọi là công ty bị sáp nhập) có thể sáp nhập vào công ty khác (sau đây gọi là công ty nhận sáp nhập) bằng cách chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp sang công ty nhận sáp nhập, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của công ty bị sáp nhập [19].

Khái niệm hai công ty cùng loại trong điều kiện trên được hiểu theo nghĩa là các công ty cùng loại hình doanh nghiệp. Ở đây công ty cùng loại theo quy định của pháp luật là cùng có loại hình giống nhau như cùng là Công ty trách nhiệm hữu hạn (TNHH) một thành viên, hai thành viên trở lên, Công ty cổ phần hoặc Công ty hợp danh. Như vậy, điều kiện tiên quyết để có một vụ sáp nhập là hai doanh nghiệp phải cùng loại hình và có sự chấm dứt hoạt động của một bên tham gia. Hiện nay, Luật Doanh nghiệp mới chỉ quy định về mua bán/mua lại doanh nghiệp tư nhân tại Điều 145 như sau: 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Chủ doanh nghiệp tư nhân có quyền bán doanh nghiệp của mình cho người khác. Chậm nhất mười lăm ngày trước ngày chuyển giao doanh nghiệp cho người mua, chủ doanh nghiệp phải thông báo bằng văn bản cho cơ quan đăng ký kinh doanh. Sau khi bán doanh nghiệp, chủ doanh nghiệp tư nhân vẫn phải chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác mà doanh nghiệp chưa thực hiện, trừ trường hợp người mua, người bán và chủ nợ của doanh nghiệp có thỏa thuận khác [19]. Đối với các loại hình doanh nghiệp khác như công ty TNHH, Công ty cổ phần, Luật Doanh nghiệp chỉ quy định về việc mua bán/chuyển nhượng phần vốn góp hoặc mua bán/chuyển nhượng cổ phần, cụ thể như sau: Đối với Công ty TNHH, việc mua bán/chuyển nhượng phần vốn góp được quy định tại Điều 44.

Theo đó: Thành viên công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên có quyền chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ phần vốn góp của mình cho người khác theo quy định sau đây: 1. Phải chào bán phần vốn đó cho các thành viên còn lại theo tỷ lệ tương ứng với phần vốn góp của họ trong công ty với cùng điều kiện; 2. Chỉ được chuyển nhượng cho người không phải là thành viên nếu các thành viên còn lại của công ty không mua hoặc không mua hết trong thời hạn ba mươi ngày, kể từ ngày chào bán [19]. Đối với Công ty cổ phần, việc mua bán/chuyển nhượng phần cổ phần được quy định tai Điều 87.

Theo đó, điều khoản này quy định như sau: 1. Hội đồng quản trị quyết định thời điểm, phương thức và giá chào bán cổ phần trong số cổ phần được quyền chào bán. Giá chào bán cổ phần không được thấp hơn giá thị trường tại thời điểm 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chào bán hoặc giá trị được ghi trong sổ sách của cổ phần tại thời điểm gần nhất, trừ những trường hợp sau đây:. Trường hợp công ty phát hành thêm cổ phần phổ thông và chào bán số cổ phần đó cho tất cả cổ đông phổ thông theo tỷ lệ cổ phần hiện có của họ tại công ty thì phải thực hiện theo quy định sau đây: … 5.

Các cổ phần được tự do chuyển nhượng, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 81 và khoản 5 Điều 84 của Luật này. Việc chuyển nhượng được thực hiện bằng văn bản theo cách thông thường hoặc bằng cách trao tay cổ phiếu.