Chương 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Sơ lược lịch sử vấn đề nghiên cứu 1. Trên thế giới Từ lâu, việc chăm lo và bảo vệ sức khỏe trẻ em là mối quan tâm của cả cộng đồng quốc tế và mỗi nước trên thế giới. Điều này cho thấy việc xây dựng môi trường học tập cho trẻ, đặc biệt là phòng ngừa tư thế sai lệch là nhiệm vụ vô cùng quan trọng.
Nhiều nhà khoa học nước ngoài đã nghiên cứu về vai trò của môi trường hoạt động, vai trò của việc hình thành tư thế đúng đối với sự phát triển của con người nói chung và trẻ em nói riêng. Trong đó, không ít tác giả nghiên cứu về vấn đề tổ chức môi trường hoạt động, môi trường học tập của trẻ, ảnh hưởng của tư thế và sai lệch tư thế đối với sự phát triển của trẻ mầm non. Có thể đánh giá các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học nước ngoài theo từng hướng nghiên cứu như sau: Thứ nhất: Nghiên cứu về môi trường học tập của trẻ mầm non Phát triển quan điểm duy vật, I. Sêchênôp, Paplôp và các học trò của họ đã đưa ra quan niệm rằng, cơ thể là một khối thống nhất, trong đó, mọi bộ phận có liên quan mật thiết với nhau và toàn bộ cơ thể thống nhất với ngoại cảnh [9; Tr.
Trong định nghĩa họ đã nhấn mạnh ý nghĩa của môi trường đó là: Khi môi trường thay đổi, thì cơ thể phải có những thay đổi, đặc biệt môi trường có tác động rất lớn đến sự phát triển của cơ thể. Theo S Havu-Nuutinen, A Niikko - European Early Childhood Education đã làm rõ các yếu tố môi trường ảnh hưởng đến việc học mầm non. Môi trường này được mô tả trong các khía cạnh vật lý, thẩm mỹ, tâm lý xã hội, giáo dục và đạo đức của nó. Theo nghiên cứu này, môi trường học đường cung cấp một môi trường xã hội phong phú cho trẻ mẫu giáo và thúc đẩy sự phát triển của các phương thức quan hệ khác nhau giữa trẻ.
Ngoài ra, nhà khoa học Finn Kydland sau khi nghiên cứu đã cho rằng: “Sự phát triển của trẻ em phụ thuộc vào môi trường sống của chúng.” 5 Thứ hai: Nghiên cứu về tư thế và tư thế hoạt động của trẻ. Tác giả Mario Schootman [tạp chí BioMed Research International, xuất bản ngày 28 tháng 9 năm 2016] đã chỉ ra mối quan hệ giữa mức độ hoạt động thể chất của trẻ em và các thông số đặc trưng cho tư thế của trẻ. Nghiên cứu cũng tập trung vào phân tích các vấn đề về tư thế hiện có ở trẻ. Tiến sĩ Kenton Fibel, bác sĩ y học gia đình tại Viện Cedars-Sinai Kerlan- Jobe ở Anaheim, California chỉ ra rằng: “Tư thế đúng là một thói quen tốt góp phần ý nghĩa khiến bản thân khỏe mạnh.” Thứ 3: Nghiên cứu về tư thế sai lệch và mối quan hệ với sự phát triển của trẻ Theo Mayo Clinic, tư thế sai có thể dẫn đến nhức đầu, đau cổ, lưng, đầu gối, hông, vai và thậm chí còn gây ra những vấn đề khác như mệt mỏi, khó thở.
Công trình nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, những người luôn có tư thế đúng thường cảm thấy tự tin hơn. Brill, nhà trị liệu vật lý ở thành phố New York và là phát ngôn viên của Hiệp hội trị liệu Hoa Kỳ cho biết trên tạp chí Today: “ Nhức đầu và căng thẳng ở vai, lưng thường tạo ra bởi bạn luôn trong tình trạng đứng, ngồi sai tư thế”. Như vậy, có thể nói: Các nhà khoa học trên thế giới cũng đã có những thành tựu và đóng góp đáng kể trong việc nghiên cứu về vấn đề môi trường học tập của trẻ mầm non, nghiên cứu về tư thế và tư thế hoạt động của trẻ, nghiên cứu về tư thế sai lệch và mối quan hệ với sự phát triển của trẻ. Tuy nhiên chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu về vấn đề xây dựng môi trường học tập nhằm phòng ngừa sai lệch tư thế cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi.
Ở Việt Nam Ở Việt Nam cũng có rất nhiều tác giả đã nghiên cứu về môi trường hoạt động của trẻ, tư thế hoạt động, vai trò của môi trường đối với việc hình thành tư thế, ảnh hưởng của sai lệch tư thế, vai trò của việc hình thành tư thế đúng. Cụ thể là: Thứ nhất: Nghiên cứu về vai trò môi trường hoạt động đối với trẻ mầm non. Những kết quả nghiên cứu khoa học có ảnh hưởng đến phát triển lý luận và thực tiễn tổ chức môi trường học tập cho trẻ mầm non được phản ánh trong các tài liệu, giáo trình, đi sâu nghiên cứu phương pháp tổ chức môi trường học tập 6 cho trẻ mầm non. Đó là tác giả: Thạc sĩ Hoàng Thị Phương [2], bà đã đưa ra các biện pháp tổ chức môi trường học tập cho trẻ qua các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình chuẩn bị cho giáo viên và hoạt động của trẻ.
Ngoài ra, một số luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ của các tác giả: Ngô Quỳnh Vân, Phạm Minh Châu,. cũng đã đề cập các yếu tố liên quan đến công tác tổ chức môi trường học tập cho trẻ mầm non. Thông qua đó đánh giá vai trò ý nghĩa của việc tổ chức môi trường học tập cho trẻ mầm non. Thứ hai: Nghiên cứu về ảnh hưởng của sai lệch tư thế đối với trẻ.
Theo nghiên cứu thống kê năm 2016 tại Việt Nam, tật cong vẹo cột sống chiếm tỉ lệ từ 15 - 25% các bệnh học đường thường gặp phải ở trẻ em. Cong vẹo cột sống (biến dạng cột sống) là một trong các vấn đề do sai lệch tư thế ở trẻ - cột sống bị nghiêng, lệch về một phía hoặc bị cong về phía trước hay phía sau. Một số các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học của Việt Nam đã nghiên cứu về vấn đề sai lệch tư thế của trẻ như: “Nghiên cứu hiệu quả can thiệp cho trẻ cong vẹo cột sống” của Tiến sĩ y học Trịnh Quang Dũng năm 2015 (Đại học Y Hà Nội) hay vấn đề “Sai lệch tư thế ảnh hưởng xấu đến chiều cao” mà kênh Khoahoc.tv đã đề cập đến. Nhìn chung, các tác phẩm đã đề cập đến vấn đề sai lệch tư thế của trẻ nói chung chứ chưa có các giải pháp cụ thể nhằm xây dựng môi trường học tập nhằm phòng ngừa sai lệch tư thế cho trẻ 5 - 6 tuổi ở trường mầm non.
Thứ ba: Nghiên cứu về vai trò của việc hình thành tư thế đúng cho mọi người nói chung và trẻ em nói riêng. Tác giả Hoàng Thị Thanh Tuyền đã nghiên cứu về vai trò của tư thế đúng, trong đó có đề cập: tư thế đúng là điều cực kỳ quan trọng giúp mọi người duy trì một cơ thể và tâm trí khỏe mạnh, thể giúp giảm các vấn đề sức khỏe thường gặp như đau lưng, đau cổ, đau đầu và ngăn ngừa tình trạng mệt mỏi. Tác giả Nguyễn Trần Thu Trang - Trường ĐHSP Mẫu giáo TW đã đề cập đến việc hình thành các tư thế đúng cho trẻ ở trường mầm non, trong đó có đưa ra một số phương pháp giúp hình thành tư thế đúng cho trẻ. Xây dựng môi trường học tập nhằm phòng ngừa sai lệch tư thế cho trẻ em lứa tuổi mầm non có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, vì lứa tuổi này cơ thể đang phát 7 triển nhưng chưa hoàn thiện, dễ gặp các vấn đề về hệ cơ xương nếu hoạt động sai tư thế.
Sự phát triển của trẻ phụ thuộc vào công tác tổ chức môi trường hoạt động rất nhiều. Trẻ được hoạt động, được học tập trong môi trường phù hợp sẽ tạo điều kiện cho trẻ phát triển tốt cả về thể chất và tinh thần. Môi trường hoạt động tốt kích thích sự tập trung chú ý, tính ham học hỏi; tìm tòi sáng tạo, tránh sự mệt mỏi và sai lệch về tư thế cho trẻ. Như vậy, việc nghiên cứu các biện pháp trong công tác xây dựng môi trường học tập nhằm phòng ngừa sai lệch tư thế cho trẻ 5 - 6 tuổi tại các trường mầm non là hết sức cần thiết.
Nó là một phương diện nhằm phát triển công tác giáo dục cho trẻ mầm non và được coi là một trong những nhiệm vụ quan trọng của ngành học mầm non và của các cấp, các ngành trong toàn xã hội, nhằm tạo tiền đề giúp trẻ phát triển toàn diện. Trên cơ kế thừa chọn lọc chúng tôi tiến hành điều tra thực trạng MTHT của trẻ 5 - 6 tuổi nhằm tìm hiểu đưa ra các biện pháp xây dựng môi trường học tập nhằm phòng ngừa sai lệch tư thế cho trẻ MGL ở trường mầm non, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục mầm non trong giai đoạn hiện nay. Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu 1. Mục tiêu giáo dục trẻ 5 - 6 tuổi 1.
Mục tiêu giáo dục mầm non Mục tiêu giáo dục mầm non là giúp cho trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mĩ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách con người, chuẩn bị cho trẻ em vào lớp 1 [Điều 22 - Luật giáo dục năm 2005]. Giáo dục Mầm non là nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân.: Điều 23 mục 1 chương 2 luật giáo dục đã chỉ rõ: “Nội dung giáo dục mầm non là phải đảm bảo phù hợp với sự phát triển tâm sinh lý trẻ em, hài hòa giữa nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục giúp trẻ em phát triển cân đối hài hài hòa, khỏe mạnh, nhanh nhẹn, biết kính trọng, yêu mến , lễ phép với người lớn , bạn bè,….thật thà mạnh dan tự tin, hồn nhiên yêu thích cái đẹp, ham hiểu biết , thích đi học” Điều 24 có quy định: Chương trình Giáo Dục Mầm Non (GDMN) thể hiện mục tiêu GDMN, cụ thể hóa các nhu cầu về nuôi dưỡng, chăm sóc giáo dục trẻ ở từng độ tuổi, quy định việc tổ chức các hoạt động nhằm tạo điều kiện để trẻ phát 8 triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mĩ, hướng dẫn cách thức đánh giá sự phát triển của trẻ ở lứa tuổi Mầm non”. Mục tiêu giáo dục trẻ 5 - 6 tuổi Chương trình Giáo Dục Mầm Non (GDMN) thể hiện mục tiêu GDMN, cụ thể đối với trẻ 5 - 6 tuổi đó là: * Về lĩnh vực phát triển thể chất - Khỏe mạnh, cân nặng, chiều cao phát triển bình thường theo lứa tuổi. - Giữ được thăng bằng khi đi trên ghế thể dục, trên đầu có đội vật hoặc tự đi lên - xuống trên ván kê dốc.
- Có khả năng kiểm soát tốt vận động. Thay đổi hướng chạy đúng theo mệnh lệnh.