Luận văn xây dựng mô hình cơ quan quản lý nhà nước về cạnh tranh chống phá giá chống trợ cấp và tự vệ trong thương mại quốc tế kinh nghiệm quốc tế và đề xuất cho việt nam

Luận văn phân tích mô hình quản lý nhà nước về cạnh tranh, chống phá giá, trợ cấp và tự vệ thương mại, đề xuất áp dụng cho Việt Nam.

• Chuyên ngành: Quản lý nhà nước về cạnh tranh, chống phá giá, trợ cấp và tự vệ trong thương mại quốc tế
• Đề tài: Xây dựng mô hình quản lý nhà nước về cạnh tranh, chống phá giá, trợ cấp và tự vệ trong thương mại quốc tế: Kinh nghiệm quốc tế và đề xuất cho Việt Nam

Mục lục chi tiết

• DANH SÁCH CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CẠNH TRANH, CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ, CHỐNG TRỢ CẤP VÀ TỰ VỆ
• 1.1. CÁC VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CẠNH TRANH
• 1.1.1. Khái niệm cạnh tranh
• 1.1.2. Các hình thái về cạnh tranh
• 1.1.2.1. Cạnh tranh hoàn hảo và cạnh tranh không hoàn hảo
• 1.1.2.2. Cạnh tranh lành mạnh và cạnh tranh không lành mạnh
• 1.1.3. Lịch sử hình thành của pháp luật cạnh tranh
• 1.1.4. Vai trò và chức năng của chính sách cạnh tranh đối với nền kinh tế thị trường
• 1.1.5. Tác động của chính sách và pháp luật cạnh tranh đối với việc phát triển kinh tế và xã hội
• 1.2. CÁC VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ, CHỐNG TRỢ CẤP VÀ TỰ VỆ
• 1.2.1. Giới thiệu chung
• 1.2.2. Bối cảnh lịch sử và nguyên nhân xuất hiện quy định pháp luật của một số nước về chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ
• 1.2.3. Các quy định của WTO về chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ
• 1.2.3.1. Biện pháp chống bán phá giá
• 1.2.3.2. Trợ cấp và các biện pháp đối kháng
• 1.2.3.3. Biện pháp tự vệ
• 1.2.4. Vai trò và tác động của các biện pháp chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ trong thương mại quốc tế
• 1.2.4.1. Tác động tới các dòng thương mại hiện có
• 1.2.4.2. Ảnh hưởng đến mở rộng thương mại
• 1.2.5. So sánh ba công cụ đảm bảo công bằng trong thương mại quốc tế: biện pháp chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ
• 1.2.5.1. Về thực tiễn áp dụng
• 1.3. MỐI QUAN HỆ GIỮA LĨNH VỰC CẠNH TRANH VỚI LĨNH VỰC CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ, CHỐNG TRỢ CẤP VÀ TỰ VỆ
• 1.3.1. Những vấn đề chung
• 1.3.2. Những nguyên tắc chung giữa pháp luật cạnh tranh và pháp luật về chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ
• 1.3.2.1. Duy trì và tạo lập môi trường thương mại bình đẳng, công bằng
• 1.3.2.2. Bảo vệ lợi ích hợp pháp của ngành công nghiệp, cộng đồng doanh nghiệp và bảo vệ người tiêu dùng
• 1.3.3. Phân tích mối quan hệ giữa chính sách cạnh tranh và chính sách chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ
• 1.3.3.1. Quan hệ giữa chính sách cạnh tranh và chính sách chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ trong khía cạnh của nền kinh tế nội địa
• 1.3.3.2. Quan hệ giữa chính sách cạnh tranh và chính sách chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ trên bình diện quốc tế
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM VỀ XÂY DỰNG MÔ HÌNH CƠ QUAN CẠNH TRANH, CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ VÀ TỰ VỆ CỦA MỘT SỐ NƯỚC VÀ THỰC TIỄN Ở VIỆT NAM
• 2.1. MÔ HÌNH CƠ QUAN CẠNH TRANH CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI
• 2.1.1. Tổng quan về mô hình cơ quan cạnh tranh của các nước
• 2.1.1.1. Mô hình cơ quan cạnh tranh thuộc Quốc hội
• 2.1.1.1.1. Cơ quan cạnh tranh Italia
• 2.1.1.1.2. Uỷ ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ
• 2.1.1.2. Mô hình cơ quan cạnh tranh thuộc Chính phủ
• 2.1.1.2.1. Uỷ ban Cạnh tranh và Tiêu dùng Úc
• 2.1.1.2.2. Uỷ ban Thương mại lành mạnh Đài Loan
• 2.1.1.3. Mô hình các nước có cơ quan cạnh tranh thuộc Bộ
• 2.1.1.3.1. Ủy ban Thương mại lành mạnh Nhật Bản
• 2.1.1.3.2. Cơ quan quản lý cạnh tranh của Pháp
• 2.1.2. Bài học kinh nghiệm xây dựng cơ quan cạnh tranh
• 2.1.2.1. Về bản chất pháp lý của cơ quan cạnh tranh
• 2.1.2.2. Các yêu cầu cơ bản đối với cơ quan cạnh tranh và tiêu chí xây dựng mô hình cơ quan quản lý cạnh tranh
• 2.1.2.2.1. Tính độc lập
• 2.1.2.2.2. Tính minh bạch
• 2.1.2.2.3. Về nguồn lực hoạt động
• 2.1.2.2.4. Về chức năng, nhiệm vụ
• 2.2. MÔ HÌNH CƠ QUAN QUẢN LÝ CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ, CHỐNG TRỢ CẤP VÀ TỰ VỆ
• 2.2.1. Tổng quan về các cơ quan quản lý chống bán phá giá, chống trợ cấp
• 2.2.1.1. Căn cứ và nội dung của các biện pháp khắc phục thương mại
• 2.2.1.1.1. Mô hình các nước có một cơ quan quản lý chung về chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ (Trung Quốc)
• 2.2.1.1.2. Mô hình các nước có các cơ quan quản lý về chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ riêng biệt (Ấn Độ)
• 2.2.1.2. Căn cứ trên nội dung điều tra
• 2.2.1.2.1. Mô hình các nước có một cơ quan quản lý về chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ (Hàn Quốc)
• 2.2.1.2.2. Mô hình các nước có hai cơ quan quản lý về chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ (Hoa Kỳ, Canada)
• 2.2.1.3. Căn cứ trên quy trình xử lý vụ việc
• 2.2.1.3.1. Mô hình các nước gộp cơ quan điều tra mức độ phá giá, trợ cấp và cơ quan xác định thiệt hại (EU)
• 2.2.1.3.2. Mô hình các nước tách biệt hai cơ quan điều tra mức độ phá giá, trợ cấp và cơ quan điều tra thiệt hại (Achentina và Lãnh thổ Đài Loan)
• 2.2.2. Bài học kinh nghiệm về xây dựng cơ quan quản lý chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ
• 2.2.2.1. Về vị trí của cơ quan quản lý chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ
• 2.2.2.2. Về cơ cấu, tổ chức
• 2.2.2.3. Về chức năng, nhiệm vụ
• 2.3. THỰC TRẠNG VỀ CƠ QUAN QUẢN LÝ CẠNH TRANH, CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ, CHỐNG TRỢ CẤP VÀ TỰ VỆ CỦA VIỆT NAM
• 2.3.1. Các quy định pháp luật về cơ quan quản lý cạnh tranh, chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ
• 2.3.1.1. Luật Cạnh tranh
• 2.3.1.2. Pháp lệnh về tự vệ trong nhập khẩu hàng hoá nước ngoài vào Việt Nam, Pháp lệnh về chống bán phá giá đối với hàng hoá nhập khẩu vào Việt Nam và Pháp lệnh về chống trợ cấp đối với hàng hoá nhập khẩu vào Việt Nam
• 2.3.2. Thực tiễn hoạt động của các cơ quan quản lý cạnh tranh, chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ của Việt Nam
• 2.3.2.1. Cục Quản lý cạnh tranh
• 2.3.2.2. Hội đồng xử lý chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN MÔ HÌNH CƠ QUAN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CẠNH TRANH, CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ, CHỐNG TRỢ CẤP VÀ TỰ VỆ CỦA VIỆT NAM
• 3.1. NHỮNG KHÓ KHĂN VÀ THÁCH THỨC ĐỐI VỚI CƠ QUAN QUẢN LÝ CẠNH TRANH, CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ, CHỐNG TRỢ CẤP CỦA VIỆT NAM HIỆN NAY
• 3.1.1. Thiếu kinh phí hoạt động
• 3.1.2. Thiếu kinh nghiệm
• 3.1.3. Thách thức
• 3.1.3.1. Thực thi hiệu quả Luật Cạnh tranh và các văn bản hướng dẫn
• 3.1.3.2. Áp lực sau khi hội nhập kinh tế quốc tế
• 3.1.3.3. Đối phó với các vụ kiện chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ của nước ngoài đối với hàng xuất khẩu của Việt Nam
• 3.1.3.4. Bảo vệ người tiêu dùng
• 3.2. CÁC GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ
• 3.2.1. Giai đoạn từ nay đến năm 2010
• 3.2.1.1. Tiếp tục hoàn thiện bộ máy tổ chức của Cục Quản lý cạnh tranh, Hội đồng cạnh tranh
• 3.2.1.2. Xây dựng đội ngũ điều tra viên vụ việc cạnh tranh, điều tra viên vụ việc chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ
• 3.2.1.3. Tăng cường kỹ năng thẩm phán cho các thành viên Hội đồng
• 3.2.1.4. Đào tạo kiến thức về cạnh tranh cho các thẩm phán
• 3.2.1.5. Xây dựng theo mô hình một cơ quan cạnh tranh trực thuộc Chính phủ trên cơ sở hợp nhất Cục Quản lý cạnh tranh và Hội đồng cạnh tranh hiện nay
• 3.2.1.6. Thành lập Cục Chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ trực thuộc Bộ Thương mại
• 3.2.2. Kiến nghị về việc triển khai các giải pháp nêu trên
• 3.2.2.1. Trong giai đoạn từ nay đến năm 2010
• 3.2.2.2. Trong giai đoạn 2010-2020
• 3.2.2.3. Đối với Bộ Thương mại
• 3.2.2.4. Đối với Toà án nhân dân tối cao
• 3.2.2.5. Đối với Bộ Tài chính
• 3.2.2.6. Đối với Bộ Nội vụ
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Giới thiệu về mô hình quản lý nhà nước trong thương mại quốc tế

Mô hình quản lý nhà nước về cạnh tranh quốc tế đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ lợi ích kinh tế quốc gia. Việc xây dựng mô hình này cần dựa trên các nguyên tắc cơ bản của pháp luật thương mại và các cam kết quốc tế. Kinh nghiệm từ các quốc gia khác cho thấy rằng một hệ thống quản lý cạnh tranh hiệu quả có thể giúp ngăn chặn các hành vi chống phá giá và trợ cấp không công bằng. Theo Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), các quốc gia cần có chính sách rõ ràng để bảo vệ thị trường nội địa và khuyến khích sự phát triển bền vững.

1.1. Tầm quan trọng của quản lý cạnh tranh

Quản lý cạnh tranh không chỉ giúp duy trì sự công bằng trong thương mại mà còn thúc đẩy sự phát triển kinh tế. Các biện pháp chống bán phá giá và trợ cấp xuất khẩu cần được áp dụng một cách đồng bộ để bảo vệ các doanh nghiệp trong nước. Việc áp dụng các chính sách này không chỉ giúp bảo vệ thị trường mà còn tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh. Theo một nghiên cứu gần đây, các quốc gia có chính sách quản lý cạnh tranh chặt chẽ thường có tỷ lệ tăng trưởng kinh tế cao hơn. Điều này cho thấy rằng việc xây dựng một mô hình quản lý hiệu quả là cần thiết cho sự phát triển kinh tế bền vững.

II. Kinh nghiệm quốc tế trong quản lý cạnh tranh

Nhiều quốc gia đã áp dụng các mô hình quản lý nhà nước khác nhau để đối phó với các vấn đề cạnh tranh quốc tế. Châu Âu và Hoa Kỳ là những ví dụ điển hình với các quy định nghiêm ngặt về chống phá giá và trợ cấp. Các quốc gia này đã thiết lập các cơ quan chuyên trách để giám sát và xử lý các hành vi vi phạm. Kinh nghiệm cho thấy rằng việc áp dụng các biện pháp này không chỉ giúp bảo vệ doanh nghiệp trong nước mà còn tạo ra một môi trường cạnh tranh công bằng hơn. Các quốc gia thành viên WTO cũng đã có những cam kết rõ ràng về việc thực hiện các biện pháp này.

2.1. Các mô hình quản lý thành công

Mô hình quản lý của Liên minh Châu Âu (EU) là một trong những mô hình thành công nhất. EU đã thiết lập một hệ thống giám sát và kiểm tra nghiêm ngặt đối với các hành vi chống bán phá giá và trợ cấp. Hệ thống này không chỉ giúp bảo vệ các doanh nghiệp trong khu vực mà còn tạo ra một môi trường cạnh tranh công bằng cho tất cả các bên tham gia. Các quốc gia khác như Nhật Bản và Hàn Quốc cũng đã áp dụng các biện pháp tương tự, cho thấy rằng việc học hỏi từ kinh nghiệm quốc tế là rất quan trọng trong việc xây dựng mô hình quản lý hiệu quả.

III. Đề xuất cho Việt Nam

Việt Nam cần xây dựng một mô hình quản lý nhà nước về cạnh tranh và chống phá giá phù hợp với bối cảnh kinh tế hiện tại. Các chính sách cần được thiết kế để bảo vệ các doanh nghiệp trong nước đồng thời khuyến khích sự phát triển của thị trường. Việc áp dụng các biện pháp trợ cấp và tự vệ trong thương mại quốc tế cũng cần được xem xét kỹ lưỡng. Đặc biệt, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp để đảm bảo tính hiệu quả của các chính sách này.

3.1. Xây dựng khung pháp lý

Việc xây dựng một khung pháp luật thương mại rõ ràng và minh bạch là rất cần thiết. Khung pháp lý này cần bao gồm các quy định về chống bán phá giá, trợ cấp và tự vệ kinh tế. Các quy định này không chỉ giúp bảo vệ doanh nghiệp trong nước mà còn tạo ra một môi trường cạnh tranh công bằng. Hơn nữa, việc tham gia vào các hiệp định thương mại tự do cũng cần được xem xét để đảm bảo rằng Việt Nam có thể tận dụng tối đa các cơ hội từ thương mại quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I và Chương II). Văn phòng Thương mại lành manh (OFT) cé tham quyền khá lớn trong việc điều tra các doanh nghiệp được cho là vi phạm Luật và áp dụng các hình phạt đối với các doanh nghiệp này. Luật được sửa đổi ngày 01/05/2004, theo đó đã trao cho OFT quyền điều tra và áp dụng các hình phạt đối với các tổ chức/các nhân vi phạm các điều khoản cấm theo Điều 81 và Điều 82 của Hiệp ước EC. Tuy nhiên một điểm đáng lưu ý đối với pháp luật cạnh tranh của Anh là khi tiến hành xử lý, OFT không chỉ dựa trên Luật Cạnh tranh, mà còn tuân theo các quy định pháp luật có liên quan, chang hạn Luật Doanh nghiệp 2002 (có điều khoản quy định vi phạm cacten).

Theo đó, các cá nhân tham gia vào một trong các dạng thoả thuận phản cạnh tranh nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Hơn nữa, khi Luật Doanh nghiệp 2002 được ban hành, nước Anh cũng đã tiến hành sửa đổi Luật Truất quyền các nhà điều hành đoanh nghiệp. Các nhà điều hành doanh nghiệp khi vi phạm pháp luật cạnh tranh (các hành vi bị cắm theo Điều 81, Điều §1 Hiệp ước EC và của Luật Cạnh tranh) có thể phải nhận Lệnh truất quyền cạnh tranh. Lệnh này sẽ chấm dứt các hành vi có liên quan và buộc họ không được quản lý doanh nghiệp trong thời hạn tối đa là 15 năm.

Nhưng quan trọng hơn chính là những thay đổi của pháp luật cạnh tranh của Liên minh Châu Âu. Khuôn khổ pháp luật điều chỉnh các hành vi hạn chế cạnh tranh theo chiều dọc đã được sửa đổi ngay từ năm 1999. Quy chế về kiểm soát hoạt động tập trung kinh tế giữa các doanh nghiệp cũng đã được sửa đổi bổ sung và có hiệu lực kế từ ngày 01/05/2004. Các quy định hướng dẫn thi hành Điều 81 và các điều tiếp theo của Hiệp ước thành lập Cộng đồng Châu Âu đã được sửa đổi một cách toàn diện vào cuối năm 2002 và trong năm 2003.

Những sửa đổi này cũng bắt đầu có hiệu lực kế từ ngày 01/05/2004. Ở đây cần lưu ý: 20 điều khoản được hướng dẫn thi hành là Điều 81 chứ không còn là Điều 85, bởi sau khi Hiệp ước Amsterdam được ký kết, đã kéo theo sự thay đổi trong cách đánh số quen thuộc của các điều khoản. Đối với Úc, pháp luật cạnh tranh được quy định trong Luật Thực tiễn Thương mại năm 1974 và Luật Giám sát giá cả năm 1983. Mục đích của Luật Thực tiễn Thương mại (TPA) là nhằm thúc đẩy sự thịnh vượng của Úc thông qua việc thúc đây cạnh tranh và thương mại lành mạnh và bảo vệ người tiêu dùng.

TPA liên quan đến hầu hết các vấn đề trên thị trường: mối quan hệ giữa nhà cung cấp, bán buôn, bán lẻ, các đối thủ cạnh tranh và khách hàng. Trên bình diện rộng, TPA giải quyết các vấn đề như các hành vi không lành mạnh trên thị trường, luật theo ngành, sáp nhập, an toàn sản phẩm, nhãn mác sản phẩm, giám sát giá cả và quy định của các ngành công nghiệp như viễn thông, khí đốt, điện và hàng không. Luật Cạnh tranh của Brazil gắn liền với bối cảnh lịch sử và chính sách kinh tế của Brazil. Như chúng ta đã biết, sau chiến tranh thế giới thứ hai chính sách kinh tế của Brazil dựa vào sự can thiệp rộng của Chính phủ đối với sự vận hành của thị trường.

Chính phủ kiểm soát giá ở nhiều ngành, hơn nữa, hầu hết các doanh nghiệp công nghiệp, vận tải, và tài chính lớn nhất đất nước hoặc là đoanh nghiệp thuộc sở hữu nhà nước hoặc độc quyển tư nhân bị áp đặt các chế tài công khai. Trong bối cảnh đó, năm 1962 Brazil đã ban hành Luật Cạnh tranh đầu tiên số hiệu 4137, luật đã thiết lập nên Hội đồng quản lý hành chính về an ninh kinh té “CADE”’ (Admistrative Council for Economic Defence). Nam 1988, cùng với một loạt thay đổi đáng kế về kinh tế ở Brazil, hiến pháp mới đã đưa vấn đề cạnh tranh vào trong các quy định pháp lý và coi cạnh tranh giống như một yếu tố chính để thiết lập nên “trật tự kinh tế”'. Chương trình tư nhân hoá đã được đề xuất, các rào cản trong thương mại quốc tế đã được cắt giảm và vai trò của CADE đã được tăng cường.

Một kỷ nguyên mới cho chính sách cạnh tranh ở Brazil đã bắt đầu từ năm 1994 và để ứng phó với giai đoạn lạm phát tăng nhanh, “kế hoạch thực tiễn"? (Real Plan) đã được thực thi trong năm này. Như một phần của chương trình cải cách, một Luật Cạnh tranh mới (Luật Chống độc quyền Số 8884) đã được ban hành trong năm 1994 với kỳ vọng có thể được ap dụng để giải quyết vấn đề tăng giá. Luật Cạnh tranh mới này cũng điều chỉnh việc kiểm soát sáp nhập và đã có những thay đổi quan trọng trong quy định về tổ chức thực thi. CADE đã được thiết lập lại với vai trò là một cơ quan độc lập, / 21 một số vấn đề về thâm quyền thực thi đã được trao cho hai cơ quan khác (sẽ được nói rõ ở phần sau).

Từ 1994 đến nay, hai văn bản pháp lý sửa đổi, bỗ sung luật cạnh tranh đã được ban hành. Vào tháng 01/1999 Luật số 9781 đã bổ sung quy định về phí đệ đơn sáp nhập và theo đó phí thu được sẽ được phân bé cho CADE. Tháng 12/2000 Luật 10149 cũng đã bổ sung thêm thẩm quyền điều tra, làm rõ thủ tục đối với các tổ chức nước ngoài, xây dựng chương trình khoan dung, gia tăng mức phí đệ đơn sáp nhập và quy định sự phân chia cân xứng về phí này giữa ba cơ quan quản lý cạnh tranh. So với Mỹ, Úc, Canada và Brazil, Nam Phi ban hành luật cạnh tranh khá muộn, điều này đã giúp Nam phi hoàn thiện nhiều mặt trong các quy định về cạnh tranh của mình.

Luật Cạnh tranh Nam phi Số 89 được thông qua năm 1998, các Điều 1-3, 6,11,19-43,78,79 & 84 có hiệu lực từ ngày 30/11/1998. Các điều khoản còn lại có hiệu lực từ ngày 01/12/1999. Mục đích của luật là nhằm thúc đây va duy trì cạnh tranh trên thị trường Nam Phi, bao gồm tính hiệu quả, thích ứng và phát triển kinh tế; tăng sự lựa chọn cho người tiêu dùng và với giá cả cạnh tranh; thúc đây vấn đề việc làm, gia tăng phúc lợi kinh tế và xã hội cho người dân; mở rộng cơ hội tham gia vào thị trường quốc tế và thừa nhận vai trò của cạnh tranh nước ngoài tại Nam phi; đảm bảo cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ có cơ hội bình đẳng khi tham gia vào nền kinh tế; thúc đây mở rộng quyển sở hữu. Từ khi ban hành đến nay Luật đã qua nhiều lần sửa đổi, các lần sửa đổi có thể được chỉ ra như: Luật sửa đổi số 35 Năm 1999, có hiệu lực 01/12/1999; Luật sửa đổi số 15 Năm 2000, có hiệu lực 01/12/2000; Luật sửa đổi số 39 Năm 2000 (lần thứ 2), có hiệu lực 01/02/2001.

Vai trò và chức năng của chính sách cạnh tranh đối với nền kinh tế thị trường Chính sách cạnh tranh đảm bảo duy trì tính năng động và hiệu quả của nền kinh tế. Cạnh tranh còn giúp cho các doanh nghiệp phát huy hết khả năng của mình bằng cách khuyến khích họ liên tục phấn đầu đạt tiêu chuẩn cao về chất lượng, dịch vụ và giá cả. Sức ép cạnh tranh sinh ra những sản phẩm mới vì các công ty áp dụng công nghệ mới và những biện pháp quản lý tiên tiến. Cạnh tranh là một đặc trưng cơ bản, là nền tảng và động lực phát triển của kinh tế thị trường.

Có thể nói rằng không có cạnh tranh thì cũng không thể có nền kinh tế thị trường. Cùng với quy luật cung cầu và quy luật giá trị, cạnh tranh 2 trở thành một quy luật cơ bản của nền kinh tế thị trường. Tuy nhiên nếu chỉ với những tiền để kinh tế như trên, cạnh tranh vẫn chưa thể có cơ hội nảy sinh và tồn tại trong đời sống kinh tế. Cạnh tranh chỉ có thê xuất hiện với tư cách là một sản phẩm của kinh tế thị trường trong những điều kiện của những tiền để pháp lý cụ thể, nghĩa là các chủ thể thuộc mọi thành phần kinh tế phải được Nhà nước thừa nhận và bảo vệ quyền tự do, tự chủ trong kinh doanh, quyền sở hữu và tính đa dạng của các loại hình sở hữu cũng như địa vị bình đẳng trước pháp luật.

Do đó, xây dựng chính sách duy trì một môi trường cạnh tranh lành mạnh và kiểm soát sự độc quyền trong kinh doanh là việc làm cần thiết. Chính sách cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường có những vai trò và chức năng cơ bản như sau: Thứ nhất, tạo nền tảng cơ bản cho quá trình cạnh tranh, duy trì và thúc đây quá trình cạnh tranh tự do hay bảo vệ hoặc thúc đẩy cạnh tranh hiệu quả. Luật cạnh tranh bảo vệ và khuyến khích các doanh nghiệp cạnh tranh, hợp tác bình đẳng trong một khuôn khô pháp luật chung, điều tiết mặt trái của cạnh tranh bằng cách kiểm soát quá trình dẫn đến vị trí thống lĩnh thị trường, độc quyền của doanh nghiệp, chống các hành vi gây cản trở cạnh tranh, cũng như thủ đoạn cạnh tranh không lành mạnh trên thương trường. Vì vậy, thách thức đặt ra đối với doanh nghiệp đó là buộc doanh nghiệp phải chấp nhận cạnh tranh một cách văn minh hơn, bài bản hơn, và sẽ không có đất dung thân cho các doanh nghiệp làm ăn chụp giật.

Các doanh nghiệp lớn sẽ phải cần thận hơn trước khi đưa ra những quyết định quan trọng trong kinh doanh, bởi lẽ những quyết định của họ sẽ ảnh hưởng đáng kể tới thị trường và sẽ được giám sát chặt chẽ. Thứ hai, điều tiết quá trình cạnh tranh, hướng quá trình này phục vụ cho những mục tiêu đã được định sẵn, ví dụ như đạt hiệu quả kinh tế cao, bảo vệ các doanh nghiệp vừa và nhỏ, đuy trì hệ thống doanh nghiệp tự do, duy trì sự công bằng, trung thực trong kinh doanh, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Thị trường hình thành từ mối quan hệ qua lại giữa người mua và người bán, hay rộng hơn là người sản xuất và người tiêu dùng dưới quy luật cung cầu và quy luật giá trị. Trong mối quan hệ này người tiêu đùng luôn ở vị trí trung tâm.

Người tiêu dùng và sức tiêu thụ của họ chính là thước đo giá trị chất lượng sản phẩm, là nguồn lợi nhuận cho người sản xuất. Họ có quyền lựa chọn hàng hoá cũng như người cung ứng hàng hoá và trả tiền cho sự lựa chọn đó.