Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ ĐẢNG VIÊN LÀ HỌC VIÊN CẤP PHÂN ĐỘI Ở HỌC VIỆN PHÒNG KHÔNG - KHÔNG QUÂN 1. Học viên cấp phân đội và xây dựng đội ngũ đảng viên là học viên cấp phân đội ở Học viện Phòng không- Không quân 1. Học viện Phòng không - Không quân và học viên cấp phân đội ở Học viện Phòng không - Không quân * Học viện Phòng không - Không quân Học viện PK-KQ được thành lập ngày15/10/1999 trên cơ sở hợp nhất giữa Học viện Phòng không và Học viện Không quân. Ngày 16/7/1964 - ngày thành lập trường Sĩ quan Cao xạ, sau phát triển thành Học viện Phòng không được lấy là ngày truyền thống của Học viện PK-KQ.
Hiện nay, Học viện PK-KQ đóng quân trên địa bàn 2 xã Kim Sơn, Trung Sơn Trầm, thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội và có trụ sở đại diện tại số 127A, đường Hoàng Văn Thái, quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội. Trải qua gần 50 năm xây dựng và phát triển, Học viện đã đào tạo được hàng vạn cán bộ các loại, cả quân sự, chính trị cho Quân chủng PK-KQ, Quân đội nhân dân Việt Nam và cho quân đội các nước bạn Lào, Căm-pu-chia, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ cứu nước trước đây và trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN hiện nay. Với những thành tích xuất sắc, Học viện đã được tặng thưởng danh hiệu cao quý “Đơn vị anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân”, nhiều huân chương, huy chương, cờ và các hình thức khen thưởng khác. Nhiệm vụ chính trị trung tâm của Học viện PK-KQ là: đào tạo cử nhân khoa học quân sự cấp phân đội PK-KQ; đào tạo chức danh cấp chiến thuật, chiến dịch PK- KQ cho QĐND Việt Nam, QĐND cách mạng Lào và Quân đội Hoàng gia Căm-pu- chia; đào tạo kỹ sư hàng không; đào tạo sau đại học (thạc sỹ khoa học quân sự PK- KQ); đào tạo chuyển loại cán bộ chính trị PK-KQ; đào tạo hoàn thiện đại học cho sĩ quan PK-KQ; liên kết với các trường đại học, học viện trong và ngoài quân đội đào tạo chuyển cấp kỹ sư hàng không, bồi dưỡng kiến thức quốc phòng - an ninh.
Nghiên cứu khoa học quân sự, nghệ thuật quân sự và khoa học nhân văn quân sự PK-KQ. Sẵn sàng 11 chiến đấu và chiến đấu bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, tham gia phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm hoạ môi trường trên địa bàn. Sẵn sàng nhận và hoàn thành các nhiệm vụ khác mà Đảng, Nhà nước và quân đội giao cho. Trong các nhiệm vụ trên, đào tạo cử nhân khoa học quân sự cấp phân đội PK-KQ là một trong những nhiệm vụ cơ bản.
Tổ chức, biên chế của Học viện PK-KQ gồm: Ban Giám đốc, 06 phòng, 14 khoa, 05 hệ và 04 tiểu đoàn quản lý HVCPĐ. Đảng bộ Học viện PK-KQ là tổ chức cấp trên trực tiếp của các tổ chức cơ sở đảng. Các tổ chức cơ sở đảng thuộc Đảng bộ Học viện PK-KQ được tổ chức theo hai loại hình: một cấp và hai cấp. Tổ chức cơ sở đảng ở các tiểu đoàn quản lý HVCPĐ là tổ chức cơ sở đảng hai cấp, trong đó đảng bộ cơ sở được thành lập ở các tiểu đoàn, chi bộ được thành lập ở các đại đội.
Đội ngũ đảng viên ở các đảng bộ tiểu đoàn quản lý HVCPĐ gồm đảng viên là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, viên chức quốc phòng và đảng viên là HVCPĐ, trong đó đảng viên là HVCPĐ chiếm tỷ lệ lớn. Ở các tiểu đoàn quản lý HVCPĐ có tổ chức đoàn cơ sở, ở lớp hoặc khoá HVCPĐ có chi đoàn. Hội đồng quân nhân được thành lập ở các đại đội quản lý HVCPĐ. * Học viên cấp phân đội ở Học viện Phòng không - Không quân Điều lệ công tác nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam xác định: Trong các trường quân đội, người học gọi là học viên.
Cũng như nhiều nhà trường khác trong quân đội, hiện nay ở Học viện PK-KQ có nhiều đối tượng học viên như: HVCPĐ, học viên cấp chiến thuật chiến dịch (đào tạo trung đoàn trưởng, sư đoàn trưởng, bổ túc ngắn hạn), học viên cao học, học viên chuyển loại cán bộ chính trị, học viên hoàn thiện đại học, học viên chuyển cấp kỹ sư, học viên quốc tế,… trong đó đào tạo đối với HVCPĐ là một trong những nhiệm vụ cơ bản, trọng tâm của Học viện. Thường xuyên hàng năm, thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước về giáo dục - đào tạo, Học viện tổ chức thi tuyển sinh quân sự ở bậc đại học, trong đó đối tượng dự thi là những thanh niên, học sinh và quân nhân đã tốt nghiệp phổ thông trung học, được cơ quan quân sự có thẩm quyền xét duyệt hồ sơ. Những thí sinh trúng tuyển, được gọi và hiện đang học tập, rèn luyện tại Học viện PK-KQ chính là HVCPĐ ở Học viện PK-KQ. 12 Như vậy, HVCPĐ ở Học viện PK-KQ là một bộ phận học viên của Học viện PK-KQ, bao gồm những người đã tham gia và trúng tuyển trong các kỳ thi tuyển sinh quân sự theo qui định của Bộ Giáo dục - Đào tạo và Bộ Quốc phòng, hiện là quân nhân đang học tập, rèn luyện tại Học viện PK-KQ theo mục tiêu, yêu cầu đào tạo ở bậc đại học, khi tốt nghiệp ra trường trở thành sĩ quan, đảng viên; được bổ nhiệm các chức vụ ban đầu như sĩ quan điều khiển, trưởng xe, đài trưởng, trung đội trưởng theo chuyên ngành đào tạo ở các đơn vị trong Quân chủng PK-KQ và toàn quân.
HVCPĐ ở Học viện PK-KQ được hình thành và phát triển do yêu cầu nhiệm vụ chính trị của Học viện cũng như các điều kiện khách quan và chủ quan chi phối. Việc học theo các khối sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không, chỉ huy tham mưu không quân và kỹ sư hàng không của học viên đã được xác định ngay từ khi đăng ký và tổ chức thi tuyển sinh. Nhập học vào Học viện, HVCPĐ được rèn luyện, học tập tập trung 1 năm, sau đó sẽ phân ra đào tạo theo các chuyên ngành đã xác định. Hết năm học thứ ba, khối đào tạo sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không, các ngành ra đa, tên lửa và khối kỹ sư hàng không lại chia nhỏ thành các chuyên ngành hẹp.
Theo đó, tổ chức, biên chế, vị trí, môi trường học tập, rèn luyện của học viên cũng được xác định phù hợp theo yêu cầu của tổ chức và sự phấn đấu, nỗ lực của từng học viên. Trong thời gian đào tạo 4 năm (đối với sĩ quan chỉ huy) hoặc 5 năm (đối với kỹ sư hàng không), toàn bộ mọi hoạt động liên quan tới HVCPĐ ở Học viện PK-KQ đều nhằm hướng tới mục tiêu, yêu cầu đào tạo để những học viên này trở thành người sĩ quan PK-KQ, đảng viên ĐCSVN. * Đặc điểm học viên cấp phân đội ở Học viện Phòng không - Không quân HVCPĐ ở Học viện PK-KQ có những đặc điểm chung của HVCPĐ ở các học viện, nhà trường quân đội như: được tuyển chọn chặt chẽ, có chất lượng khá cao; có tuổi đời trẻ, năng động, sáng tạo, nhạy bén nắm bắt cái mới nhưng bản lĩnh, nhân cách người cán bộ, đảng viên đang trong quá trình hình thành và phát triển; có sự đa dạng về thành phần xuất thân, cơ cấu vùng miền, hầu hết có xu hướng nghề nghiệp rõ ràng, có nhu cầu phấn đấu vươn lên; được học tập, rèn luyện trong môi trường sư phạm quân sự, hoạt động theo điều lệnh, điều lệ quân đội và các qui định chặt chẽ, thống nhất của cơ sở đào tạo; quá trình rèn luyện, học tập trở thành sĩ quan gắn với quá trình phấn đấu trở thành đảng viên ĐCSVN. Tuy nhiên, HVCPĐ ở Học viện PK-KQ còn có những đặc điểm riêng, đó 13 là: Thứ nhất, về tổ chức: HVCPĐ ở Học viện PK-KQ được sắp xếp đào tạo theo nhiều chuyên ngành, được tổ chức thành các lớp, biên chế ở trung đội, đại đội, tiểu đoàn theo chuyên ngành đào tạo, cụ thể là: HVCPĐ chuyên ngành ra đa với 2 chuyên ngành hẹp là ra đa cảnh giới và ra đa dẫn đường; HVCPĐ chuyên ngành tên lửa với 4 chuyên ngành hẹp là điều khiển, tính toán, thu phát và bệ đạn tên lửa; HVCPĐ chuyên ngành pháo phòng không; Học viên chỉ huy tham mu cấp phân đội không quân với 2 chuyên ngành hẹp là tác huấn, dẫn đường không quân và học viên kỹ sư hàng không với 4 chuyên ngành hẹp là máy bay động cơ, thiết bị hàng không, vô tuyến điện hàng không và vũ khí hàng không.
Thứ hai, về nhiệm vụ: Qui chế Giáo dục - Đào tạo của Học viện PK-KQ xác định, HVCPĐ phải chấp hành nghiêm đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, điều lệnh, điều lệ của Quân đội, các chế độ quy định của đơn vị, phấn đấu học tập, rèn luyện để trở thành sĩ quan PK-KQ ưu tú, đảng viên ĐCSVN, tuyệt đối trung thành với ĐCSVN và với Tổ quốc Việt Nam XHCN; thường xuyên tu dưỡng, xây dựng động cơ, trách nhiệm, lòng yêu nghề để hình thành và phát triển nhân cách của người cán bộ, sĩ quan PK-KQ; thực hiện đủ chương trình, kế hoạch giáo dục - đào tạo, tích cực học tập, nghiên cứu; tự giác rèn luyện, đoàn kết, thương yêu, giúp đỡ lẫn nhau và tôn trọng cán bộ, nhân viên trong Học viện và nhân dân; xây dựng nếp sống có văn hoá, trung thực, giản dị, khiêm tốn; tích cực góp phần xây dựng và phát huy truyền thống của Học viện PK-KQ anh hùng,. Thực hiện tốt các nhiệm vụ của người HVCPĐ đã xác định chính là quá trình phấn đấu, tích luỹ về lượng để hướng tới mục tiêu, yêu cầu đào tạo trở thành sĩ quan, đảng viên của người HVCPĐ ở Học viện PK-KQ. Thứ ba, về điều kiện và môi trường hoạt động: HVCPĐ ở Học viện PK-KQ học tập, rèn luyện trong môi trường sư phạm quân sự có tính đặc thù hoạt động gắn với yêu cầu, nhiệm vụ của bộ đội PK-KQ. Công cuộc bảo vệ vùng trời Tổ quốc đặt ra yêu cầu đối với bộ đội PK-KQ là phải được trang bị những loại vũ khí, khí tài và các phương tiện kỹ thuật hiện đại.
Việc học tập, rèn luyện của người HVCPĐ ở Học viện PK-KQ là để làm chủ các loại vũ khí, khí tài, phương tiện kỹ thuật được trang bị đó, để khi ra 14 trường có đủ những yếu tố cần thiết, có thể đảm đương được các vị trí công tác theo sự phân công của tổ chức trên mặt trận đối không.