Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án Chương 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn về xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý kinh tế cấp huyện trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa Chương 3: Thực trạng xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý kinh tế cấp huyện ở tỉnh Thanh Hóa trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa Chương 4: Phương hướng và giải pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý kinh tế cấp huyện trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở tỉnh Thanh Hóa 12 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN VÀ VẤN ĐỀ CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU 1. NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU Ở NGOÀI NƢỚC VÀ TRONG NƢỚC LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Những công trình nghiên cứu ngoài nƣớc có liên quan đến cán bộ, xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý và quản lý kinh tế Hiện nay có nhiều công trình ngoài nước liên quan đến người quản lý, CBQL, XDĐN CBQL nói chung, QLKT nói riêng, nổi bật là: - Những nghiên cứu vai trò của người quản lý trong PTKT: Quá trình hình thành, phát triển nền kinh tế tri thức làm thay đổi căn bản cách thức điều hành nền kinh tế cũng như tại các doanh nghiệp hiện đại. Thay đổi đó bắt đầu từ tư duy LĐ, QL.
Bất kỳ thành công hoặc thất bại nào cũng luôn chịu tác động chính yếu bởi con người, mà trực tiếp là năng lực chuyên môn, năng lực LĐ, QL của NNL. Trong tác phẩm “Quản lý NNL trong khu vực nhà nước”, tác giả Christian Batal [19] là một công trình nghiên cứu, làm sáng rõ ý nghĩa, vai trò và nội dung của xây dựng, quản lý NNL trong nền kinh tế, nhất là khu vực kinh tế nhà nước, trong đó có DNNN. Công trình nghiên cứu đã tập trung xây dựng khung năng lực, với các tiêu chí, tiêu chuẩn cụ thể đánh giá năng lực chuyên môn, phẩm chất đạo đức và khả năng lãnh đạo, QLKT của ĐNCB các cấp. Công trình phân tích rõ tiêu chí, tiêu chuẩn cán bộ gắn với công việc chuyên môn cụ thể của một số vị trí công tác chuyên trách trong QLKT khu vực kinh tế nhà nước.
Công trình “International Differences in Growth Rates”, tác giả Mario Baldassarri, Luigi Paganetto và Edumun S. Martin’s Press [], (1994) đã phân tích vai trò của nguồn vốn đặc biệt – vốn nhân lực trong quản trị nền kinh tế hiện đại, thể hiện tập trung, trước hết là sức phát triển của một 13 quốc gia. Trên nền tảng lý thuyết kinh tế về định lượng, khảo sát thực tiễn, tác giả đã phân tích và đi đến kết luận vai trò quyết định của nguồn vốn nhân lực trong PTKT cũng như trong quản trị nền kinh tế hiện đại. Tác giả đặc biệt nhấn mạnh tới vai trò của nhân lực khoa học – công nghệ với trình độ cao trong hấp thụ, nghiên cứu và triển khai KH-CN hiện đại, tạo ra nền tảng tăng trưởng cao có chất lượng, phát triển nhanh của một đất nước.
Cuốn sách “Truy tìm căn nguyên tăng trưởng” của tác giả William Easterly [119], khẳng định: Không có phương thức thần kỳ nào có thể biến nhanh một dân tộc nghèo trở nên giàu có. Viện trợ, đầu tư hay giáo dục, kiểm soát dân số, điều chỉnh chính sách cho vay, xoá nợ… chỉ là điều kiện cần, không phải là điều kiện đủ cho một quốc gia cất cánh. Trước hết và quan trọng nhất là đội ngũ quan chức cao cấp của Chính phủ phải có năng lực, phẩm chất cách mạng vì mọi người, do con người. Nếu động cơ của đội ngũ cán bộ có năng lực LĐ, QL vì mọi người, do con người thì quy mô, tốc độ và chất lượng tăng trưởng cao, nền kinh tế phát triển bền vững và ngược lại.
Tác phẩm “The rise of the creative class” của Richard Florida, Basic Book – A member of the Perseus Books Group (2004) chỉ ra: Nếu như trước đây tăng trưởng chủ yếu dựa vào tỷ lệ tiết kiệm, tích luỹ tư bản, vốn vật chất, thì ngày nay tăng trưởng chủ yếu dựa vào NNL, công nghệ, truyền thống văn hoá, nhất là thể chế kinh tế. Yếu tố tạo nên sự tăng trưởng đã thay đổi so với thời đại công nghiệp, phụ thuộc chính yếu vào vốn nhân lực, trong đó có nhân lực quản lý trong điều kiện cách mạng KH-CN mới - cách mạng 4. - Những nghiên cứu về thay đổi tư duy quản lý và XDĐN QLKT: Trong ấn phẩm“Tư duy lại tương lai” (2006), Nxb Trẻ, các tác giả đã nghiên cứu về tư duy quản trị, quản lý, chỉ ra tính tất yếu phải đổi mới tư duy, hình thành tri thức mới. Xu thế tất yếu, người LĐ, QL có thể dự báo, kiểm soát các hoạt động của tương lai.
Vì vậy, yêu cầu trong phát triển thời đại mới phải đổi mới tư duy xây dựng, phát triển nhân lực, nhất là nhân lực quản lý chất lượng cao nhằm 14 thích ứng hiệu quả với những biến động và phát triển nhanh của nền kinh tế trong thời đại toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế. Công trình “Lối tư duy của tương lai” của John Naisbitt đã chỉ ra 11 lối tư duy sáng tạo của xã hội tương lai, giống như phần mềm điều khiển con người khi suy nghĩ, nhìn nhận, đánh giá và tổng kết thực tiễn. Tác giả cho rằng, thế giới tuy là một tổng thể nhưng vô cùng đa dạng, phong phú. Sự phát triển luôn dựa trên tư duy, ý tưởng sáng tạo.
Công trình nghiên cứu về “Phát triển kỹ năng lãnh đạo” (2008), Nxb Lao động và Xã hội của John C. Maxwell [48] đã phân tích kỹ năng lãnh đạo là yếu tố quan trọng của quản lý. Nhà quản lý giỏi phải có các kỹ năng lãnh đạo hiệu quả, với 5 cấp độ: 1) Chức vị: Mọi người đi theo bạn vì họ buộc phải theo. 2) Sự chấp thuận: Mọi người đi theo bạn vì họ muốn thế.
3) Định hướng: Mọi người đi theo bạn vì tin tưởng. 4) Phát triển con người: Mọi người đi theo bạn vì họ được phát triển. 5) Cá nhân: Mọi người đi theo bạn vì bạn là ai, đại diện cho điều gì. Từ đó, Ông chỉ ra các yếu tố cần thiết mà nhà lãnh đạo phải có để sẵn sàng xử lý các tình huống, đưa ra giải pháp rất cụ thể.
Thông qua thực tiễn các tố chất lãnh đạo dần được hình thành, đặc biệt là cách thức, kỹ năng LĐ, QL nói chung, QLKT nói riêng. Công trình nghiên cứu: “Strategy, Economic Organization, and the Knowledge Economy: The Coordination of Firms and Resources”, Publisher: Oxford University Press, USA, tác giả Nicolai J.Foss (2006) [111] cho rằng, nền kinh tế tri thức đóng vai trò to lớn đến PTKT nói chung, quản lý hoạt động kinh doanh nói riêng; chi phối tư duy quản lý. Trong nền kinh tế tri thức, tư duy LĐ, QL dựa trên nền tảng “tri thức”, xây dựng chiến lược, tổ chức thực hiện hiệu quả chiến lược kinh doanh. Thông qua hoạt động tổ chức – kinh doanh dựa trên tri thức, các chủ thể quản lý hướng mạnh đầu tư đào tạo, bồi dưỡng con người; thực hiện chia sẻ kiến thức, thông tin, ý tưởng sáng tạo… đem lại thành công cho doanh nghiệp.
Nghiên cứu về“10 sự thật thường bị che giấu của nhà lãnh đạo”, 15 Anthony F. Smith (2010), Nxb Trẻ [98], chỉ ra: Nhà tư vấn quản lý hiếm khi “phơi bày” nghệ thuật lãnh đạo của mình. Đó là bí mật mà ngay cả bản thân họ cũng không công khai, thừa nhận. Họ lo sợ mất đi quyền lực, lòng kính trọng, thậm chí mất việc.
Tuy nhiên, sử thấu hiểu nhau về điểm mạnh, điểm yếu của người lãnh đạo, giữa người lãnh đạo với cấp dưới… tạo nên văn hóa ứng xử, cởi mở, tin cậy. Từ đó, họ cùng nhau nâng cao hiệu suất làm việc, gắn kết bền chặt trong tổ chức, doanh nghiệp. Cuốn sách “Những điều trường Harvard thực sự dạy bạn” của tác giả P. Broughton - Tái bản (2015), Nxb Lao động - Xã hội [59] chỉ ra: Phấn đấu để đạt được bằng MBA tại Harvard là mơ ước và khát vọng của nhiều người, không chỉ và cũng không phải chỉ ở những người trẻ tuổi.
Tại các trường đại học, học viện trên thế giới, trong đó có Harvard đã tạo ra những tài năng về kinh doanh và sản sinh ra con người – người lãnh đạo kiệt xuất có sứ mệnh lãnh đạo, định hướng phát triển thế giới. Tuy nhiên, với một môi trường phải có ý thức học tập bền bỉ, sáng tạo để tiếp thu kiến thức hiệu quả về chuyên môn, nghiệp vụ: tài chính, kế toán, quản trị điều hành, marketing và ứng xử trong tổ chức. Tiếp đến là áp lực tìm công việc, phương cách quản lý “thích hợp” trở thành kỹ năng quan trọng đối với người LĐ, QL. Trong cuốn: Những điều trường Harvard không dạy bạn” và “Những điều trường Harvard vẫn không dạy bạn” (2013), Nxb Lao động và xã hội [51], Mark Mc Cormack tiếp tục khẳng định vai trò của giáo dục tại Trường Harvard có thể đào tạo ra những con người tốt năng động, sáng tạo trong hoạt động quản lý, điều hành doanh nghiệp.
Trên thực tế, mỗi người không thể trông chờ nhận được tất cả phương pháp, kỹ năng quản lý trong kinh doanh thông qua trường đại học… Bằng cấp không thay thế các hoạt động thực tiễn. Sự trải nghiệm thực tiễn cho phép nắm bắt hiệu quả, nhạy bén trong hoạt động kinh doanh, tạo cơ hội, vượt qua thách thức đạt thành công trong LĐ, QL. Tóm lại, những công trình nghiên cứu ở ngoài nước trên đây đã tập trung nghiên cứu về vai trò của con người – chủ thể LĐ, QL trong PTKT trong nền kinh tế tri thức; sự cần thiết, khách quan phải thay đổi tư duy của 16 người lãnh đạo, hướng tới khả năng thích ứng, năng lực sáng tạo, nhạy bén trong tư duy của chủ thể - người LĐ, QL trong doanh nghiệp, tạo ra nền tảng phát triển cho xã hội. Những công trình nghiên cứu trong nƣớc có liên quan đến xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý, quản lý kinh tế cấp huyện trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa 1.