Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI Đề tài "Vấn đề xây dựng đạo đức người Công an giai đoạn hiện nay" là một đề tài không mới vì đã có nhiều cuốn sách, nhiều cuộc hội thảo, nhiều bài viết nói về đề tài này với nhiều góc độ và cách tiếp cận khác nhau. Tuy nhiên, tiếp cận dưới góc độ triết học đạo đức thì chưa có một công trình nào nghiên cứu. Vì vậy, với đề xây dựng đạo đức người Công an giai đoạn hiện nay từ góc độ triết học cần khảo sát và nghiên cứu các kết quả theo các nhóm vấn đề sau đây: 1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1.
Các công trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề lý luận đạo đức và xây dựng đạo đức người Công an nhân dân Trong lời giới thiệu cuốn sách Khế ước xã hội của Jean - Jacques Rousseau, bản dịch của Dương Văn Hoá đã viết "Rousseau đã tạo cho mình lập luận rằng xã hội càng văn minh thì đạo đức càng băng hoại, khoa học không cứu rỗi được con người và tiến bộ chỉ là ảo tưởng, văn minh hiện đại không làm con người hạnh phúc hay đạo đức hơn. Hạnh phúc chỉ đến với con người trong tình trạng thiên nhiên, và đức hạnh chỉ xảy ra trong một xã hội đơn giản, nơi con người sống đời sống đạm bạc, chân chất". Điều đó gợi mở cho tác giả luận án thấy một điều hiển nhiên thuộc về con người và xã hội loài người: dường như xã hội ngày càng văn minh thì tình trạng đạo đức con người ngày càng đi xuống, và tất nhiên đạo đức chịu sự tác động và chi phối của điều kiện kinh tế - xã hội. Vì vậy, các cuốn Giáo trình Đạo đức học đã cho tác giả một cái nhìn khái quát về đạo đức học dưới góc độ lý luận: Giáo trình đạo đức học của tác giả Trần Hậu Kiêm [71]; Giáo trình Đạo đức học của tác giả Vũ Trọng Dung [34]; Giáo trình Đạo đức học của Trần Đăng Sinh, Nguyễn Thị Thọ [134]; Đạo đức học của tác giả Phạm Khắc Chương [25]; Dương Văn Duyên, Đạo đức học đại cương [37].
Các cuốn giáo trình này các tác giả đều trình bày những lý luận cơ bản nhằm mục đích trang bị cho sinh viên, học viên những kiến thức cơ bản về đạo đức và đạo đức học, về khái niệm, vai trò của đạo đức trong đời sống xã hội, về cấu trúc của đạo đức, nguồn gốc của các giá trị đạo đức, các phạm trù đạo đức học cơ bản và nguyên tắc đạo đức mới xã hội chủ nghĩa (XHCN). Do đó, các giáo trình này mới dừng lại ở việc khắc hoạ cho người học những giá trị 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com chuẩn mực đạo đức cơ bản. Đây là cơ sở lý luận quan trọng giúp tác giả luận án hình dung được những nội dung cần khai thác và triển khai luận án. Cuốn sách Mác-Ăngghen-Lênin Bàn về đạo đức (1972) Uỷ ban Khoa học xã hội Việt Nam [151], bao gồm các đoạn trích tác phẩm kinh điển của Mác - Ăngghen và Lênin về đạo đức và vai trò của đạo đức đã được các tác giả thuộc tổ đạo đức biên soạn.
Trong cuốn sách này, các tác giả chủ yếu trích các đoạn trong các tác phẩm kinh điển nói về bản chất, nguồn gốc, quy luật hình thành và phát triển của đạo đức; nội dung, đặc điểm của đạo đức cộng sản; phương hướng, biện pháp giáo dục đạo đức cộng sản. Có thể thấy các trích dẫn kinh điển trong cuốn sách đã giúp tác giả trong việc triển khai viết phần lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về đạo đức. Tác giả Nguyễn Thị Thọ, trong cuốn Xây dựng đạo đức gia đình ở nước ta hiện nay [141], chủ yếu bàn về đạo đức gia đình, sự tác động của kinh tế thị trường đối với đạo đức gia đình ở nước ta, từ đó tác giả đưa ra những giải pháp nhằm xây dựng đạo đức gia đình ở nước ta hiện nay. Cuốn sách này đã giúp cho tác giả luận án hình dung được cách thức triển khai luận án của mình cho phù hợp với một luận án Triết học đạo đức.
Các cuốn sách và bài viết trên các Tạp chí viết nhiều về vấn đề đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay đều đi vào phân tích những tác động của mặt trái kinh tế thị trường, nếu con người chúng ta không biết làm chủ bản thân và xã hội sẽ có những biểu hiện lệch chuẩn, trái với những giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc như: Cuốn Những vấn đề đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay của tác giả Nguyễn Trọng Chuẩn và Nguyễn Văn Phúc; Cuốn Đạo đức kinh doanh, Lý thuyết và thực hành của tác giả Mai Ngọc Cường; cuốn sách Những vấn đề đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường của Viện Thông tin Khoa học xã hội; Bài viết Sự tác động hai mặt của cơ chế thị trường đối với đạo đức người cán bộ quản lý của tác giả Nguyễn Tĩnh Gia; Hoặc tác giả Đỗ Đức Hùng trong bài viết Từ đạo đức kinh doanh đến trách nhiệm xã hội trong kinh doanh; Bài viết Định hướng xã hội chủ nghĩa về các quan hệ đạo đức trong cơ chế thị trường ở nước ta trong giai đoạn hiện nay của tác giả Đỗ Huy. Đạo đức của con người cũng được các công trình bàn đến với nhiều góc nhìn khác nhau, nhưng hầu hết đều đi vào phân tích sự tác động ngược chiều của yếu tố kinh tế - xã hội tới những giá trị chuẩn mực đạo đức, được thể hiện khá sinh động 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com trong các công trình: Bài Công nghiệp hoá, hiện đại hoá và vấn đề giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc của tác giả Nguyễn văn Huyên; Bài viết Quan hệ giữa đạo đức và kinh tế trong việc định hướng các giá trị đạo đức hiện nay của tác giả Nguyễn Thế Kiệt; Bài Quán triệt mối quan hệ giữa kinh tế với đạo đức của tác giả Nguyễn Ngọc Long; Tác giả Nguyễn Chí Mỳ trong bài Sự biến đổi của thang giá trị đạo đức trong nền kinh tế thị trường đối với việc xây dựng đạo đức mới cho cán bộ quản lý ở nước ta. Bài Bàn về định hướng giá trị khi nước ta chuyển sang nền kinh tế thị trường tác giả Lê Đức phúc; Nguyễn văn Phúc với bài Khía cạnh đạo đức của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta hiện nay; Song Thành trong bài Mối quan hệ giữa lợi ích và đạo đức; Lê Thị Hoài Thanh với bài Kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa và đạo đức. Vấn đề đạo đức trong giai đoạn hiện nay còn được các tác giả phân tích nhìn nhận dưới góc độ truyền thống và hiện đại, với cách tiếp cận biện chứng của mối quan hệ giữa các yếu tố truyền thống và đương đại, các tác giả đã phân tích cho người đọc thấy được mối quan hệ mật thiết giữa con người và xã hội, giữa xã hội và đạo đức con người.
Đồng thời các tác giả đã phân tích những tính tất yếu của sự biến đổi của các giá trị đạo đức với tư cách là sản phẩm của xã hội và phản ánh sự biến đổi, phát triển của xã hội. Điều đó được tập trung trong các tác phẩm như: Cuốn sách Lối sống xã hội chủ nghĩa và xu thế toàn cầu của tác giả Lê Thanh; Hay bài Sự biến đổi định hướng giá trị của Thanh niên trong điều kiện kinh tế thị trường của tác giả Thái Duy Tiên; Cuốn Một số vấn đề về lối sống, đạo đức, chuẩn giá trị xã hội của tác giả Huỳnh Khánh Vinh; Bài viết Suy nghĩ về một số giá trị tinh thần trong thời kỳ đổi mới ở nước ta hiện nay của tác giả Nguyễn Tài Thư; Cuốn Đến hiện đại từ truyền thống của tác giả Trần Văn Hượu; cuốn sách Một số suy nghĩ về xây dựng đạo đức mới hiện nay của tác giả Đỗ Trung Hiếu; Tác giả Trần văn Giàu với cuốn Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam. Ngoài những công trình trên đây, các cuốn sách của các tác giả nước ngoài như: Đạo đức học của A. Bandzelandze; Những vấn đề lý luận đạo đức của A.
Côchetop; Của cải của các dân tộc của tác giả A. Smith đã cho tác giả Luận án cách nhìn rộng hơn và sâu sắc hơn về các giá trị chuẩn mực đạo đức trên cơ sở đó vận dụng vào phân tích lý luận cơ bản về đạo đức người CAND. Quan niệm của C. Mác về đạo đức và ý nghĩa của nó đối với sự nghiệp xây 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com dựng nền đạo đức mới ở Việt Nam hiện nay là bài viết được tác giả Nguyễn Văn Phúc [118] trình bày và phân tích về bản chất của đạo đức, khắc hoạ được đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, phản ánh tồn tại xã hội.
Đặc biệt, trong bài viết này tác giả đã làm cho người đọc một nhận thức sâu sắc về mối quan hệ giữa đạo đức và lợi ích bởi vì theo C.Mác: "Vấn đề không phải ở chỗ đối lập một cách tách rời giữa lợi ích và đạo đức, mà là giải quyết như thế nào quan hệ giữa lợi ích cá nhân và lợi ích xã hội để hành vi thực hiện lợi ích của con người trở thành hành vi đạo đức'' [91, tr.12] và "lần đầu tiên trong lịch sử, C.Mác đã đem lại cho khái niệm giáo dục đạo đức một phạm vi khái quát rộng lớn với tư cách quá trình hình thành và phát triển những năng lực, những phẩm chất đạo đức của con người., theo nghĩa rộng sự hình thành đạo đức, không quy giản chỉ về việc truyền đạt, dạy dỗ những nguyên tắc, những chuẩn mực xã hội, những cách ứng xử giữa người và người theo những yêu cầu nhất định" [91, tr. Cuốn sách Mấy vấn đề về đạo đức học Mácxit và xây dựng đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay của tác giả Nguyễn Thế Kiệt [73], đã bàn về những vấn đề những vấn đề thuộc về đạo đức học mácxit và vai trò của nguyên tắc đạo đức XHCN. Trong cuốn sách này, tác giả đã viết "Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, phản ánh một lĩnh vực riêng biệt trong tồn tại xã hội của con người" [73, tr.13], đạo đức là một phương thức điều chỉnh hành vi của con người, vì vậy, nó là một hệ thống các giá trị vừa mang tính giai cấp, tính dân tộc và tính nhân loại.