CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CƠ CẤU VỐN HỢP LÝ CỦA DOANH NGHIỆP 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CƠ CẤU VỐN HỢP LÝ CHO DOANH NGHIỆP 1. Để thực hiện các phương án kinh doanh, dự án đầu tư doanh nghiệp có thể huy động vốn từ nhiều nguồn khác nhau như có thể sử dụng nợ vay ngắn hạn, nợ vay dài hạn hoặc vốn chủ sở hữu. Mỗi loại vốn sẽ có những đặc điểm riêng biệt nên sẽ tạo ra những ảnh hưởng khác nhau đến tình hình tài chính của doanh nghiệp trên các khía cạnh như rủi ro thanh toán, tính ổn định của cơ cấu tài chính, suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu hiên tại.
Thông tin về nguồn vốn của doanh nghiệp được trình bày trên bảng cân đối kế toán và được giải thích chi tiết trên báo cáo tài chính, bao gồm hai nhóm: nợ phải trả vầ vốn chủ sở hữu. Nợ phải trả là các nguồn vốn hình thành do vay mượn, mua chịu hàng hóa, dịch vụ của nhà cung cấp, các khoản nợ tích lũy (thuế chưa nộp cho nhà nước, lương và bảo hiểm chưa thanh toán cho người lao động). Khác với nợ phải trả, vốn chủ sở hữu được hình thành từ sự đóng góp của các chủ sở hữu hoặc được tích lũy trong quá trình kinh doanh. Phần lớn trong các khoản mục trong vốn chủ sở hữu có đặt điểm là không phải hoàn trả và có tính ổn định cao.
Cơ cấu vốn (capital structure) là thuật ngữ đề cập đến quan hệ tỷ lệ giữa nợ và vốn chủ sở hữu của một doanh nghiệp. Sự khác biệt giữa nợ và vốn chủ sở hữu được thể hiện trên nhiều khía cạnh như thời hạn thanh toán, trách nhiêm thanh tóa, chi phí sử dụng vốn và ảnh hưởng đến thuế thu nhập doanh nghiệp. Tiêu chí Nợ phải trả Vốn chủ sở hữu 1. Thơi hạn Có thời hạn hoành trả Không có thời hạn hoàn trả thanh toán.
Trách Phải trả lãi cho các khoản tiền đã Không phải trả lãi mà chia lời nhiệm thanh vay trừ các khoản nợ chiếm dụng. theo kết quả hoạt động kinh doanh toán. Doanh nghiệp sẽ bị phá sản nếu và chính sách phân phối lợi nhuận. không thanh toán được nợ và lãi.
Doanh nghiệp không bị phá sản nếu không chia lãi cho chủ sở hữu. Nguyễn Hữu Lộc – CCTM04F 3 Xây dựng cơ cấu vốn hợp lý để nâng cao chất lượng tài chính cho công ty cổ phần T&H 3. Ảnh Lãy vay được tính vào chinh phí Lợi nhuận chia cho chủ sở hữu hưởng đến khi xác định lợi nhuận chịu thuế không làm giảm thuế thu nhập thuế thu nhập thu nhập, do vậy lãi vay có tác doanh nghiệp. động làm giảm thuế thu nhập doanh nghiệp.
Chi phí Chi phí thấp hơn so với chi phí sử Chi phí sử dụng vốn chủ sở hữu sử dụng vốn. dụng vốn chủ sở hữu vì: cao hơn chi phí sử dụng nợ phải trả - Rủi ro với chủ nợ thấp hơn. vì rủi ro khi sử dụng vốn chủ sở hữu - Nợ vay tạo ra lá chắn thuế nên cao hơn khi sử dụng nợ phải trả, cụ gánh nặng lãi vay thực tế doanh thể như sau: nghiệp chịu thấp hơn. - Chủ sở hữu được chia lợi nhuận sau khi trả lãi vay và nộp thuế.
- Trong trường hợp giải thể, phá sản thì họ được xếp thứ tự ưu tiên cuối cùng khi phân chia tài sản thanh lý.1: So sánh nợ phải trả và vốn chủ sở hữu. Các chỉ tiêu phản ánh cơ cấu vốn. Trong hệ thống báo cáo tài chính, giá trị nợ và vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp được trình bày trên bản cân đối kế toán. Dựa vào bảng cân đối kế toán có thể xác đinh cơ cấu vốn thông qua các chỉ tiêu như: tỷ số nợ, tỷ số tài trợ, hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu, hệ số đòn bẫy tài chính.
Chỉ tiêu Ý nghĩa Trong 100 đồng tổng số vốn thì doanh nghiệp sử dụng bao nhiêu đồng nợ, tỷ số nợ lớn hơn 50% cho biết cơ cấu vốn nghiêng về nợ. Trong 100 đồng tổng số vốn thì có bao nhiêu đồng vốn chủ sở hữu, tỷ số lớn hơn 50% cho biết doanh nghiệp sử dụng vốn chủ sở hữu nhiều hơn nợ phải trả Nguyễn Hữu Lộc – CCTM04F 4 Xây dựng cơ cấu vốn hợp lý để nâng cao chất lượng tài chính cho công ty cổ phần T&H Cứ 1 đồng vốn chủ sở hữu thì gánh bao nhiêu đồng nợ, nếu còn số này lớn hơn 1 nghĩa là cơ cấu vốn nghiên về nợ, khả năng thanh toán nợ thấp và ngược lại. Tổng số vốn của doanh nghiệp gấp bao nhiêu lần vốn chủ sở hữu, khi hệ số đòn bẫy lớn hơn 2 lần nghĩa là trong cơ cấu vốn, nợ sử dụng nhiều hơn vốn chủ sở hữu, tức cơ cấu vốn nghiên về nợ.2: Các chỉ tiêu phản ánh cơ cấu vốn. Mối quan hệ của các chỉ tiêu phản ánh cơ cấu vốn.
Thông qua các chỉ số trên có thể đo lường được sự đóng góp của chủ sở hữu vào tổng số vốn mà doanh nghiệp đang sử dụng. Nếu chủ sở hữu đóng góp nhiều hơn vào tổng nguồn vốn thì tỷ số tài trợ cao, tỷ số nợ thấp, hệ số đòn bẫy tài chính thấp và hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu cũng thấp và ngược lại. Dựa vào các chỉ tiêu về cơ cấu vốn, chủ nợ thấy được mức độ an toàn đối với những món nợ đã cho vay. Một tỷ số nợ cao phản ánh vốn góp của chủ sở hữu chỉ chiếm một phần nhỏ trên tổng nguồn vốn, điều này có thể trở thành động cơ khuyến khích thái độ thiếu trách nhiệm của chủ doanh nghiệp đối với hoạt động kinh doanh, họ có thể đưa ra những quyết định đầu tư liều lĩnh vượt quá khả năng kiểm soát, đầu cơ hoặc kinh doanh trái phép nhằm tìm kiếm suất sinh lời cao nhưng nếu thất bại thì chủ doanh nghiệp chỉ mất ít, phần lớn rủi roi sẽ do các chủ nợ gánh chịu.
Chính vì vậy, các chủ nợ thường thích doanh nghiệp duy trì một tỷ số nợ vừa phải, tỷ số nợ cang thấp thì các món nự càng được đảm bảo trong trường hợp doanh nghiệp bị phá sản. Còn về phía chủ doanh nghiệp, tỷ số nợ cao có nghĩa là vốn đầu tư hoạt động kinh doanh chủ yếu từ nợ vay. Chủ doanh nghiệp sẽ được lợi là vẫn nắm được quyền kiểm soát với một số đóng góp rất ít hoặc không cần góp thêm vốn. Ngoài ra, chủ doanh nghiệp còn có cơ hội gia tăng thêm suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu khi hiệu Nguyễn Hữu Lộc – CCTM04F 5 Xây dựng cơ cấu vốn hợp lý để nâng cao chất lượng tài chính cho công ty cổ phần T&H quả hoạt động kinh doanh tốt (tỷ suất lợi nhuận trên vốn vay lớn hơn lãi suất vay).
Như vậy, chủ doanh nghiệp cần xem xét từng trường hợp tương quan giữa lãi suất tiền vay và tỷ lệ hoàn vốn để ra quyết định một tỷ số nợ hợp lý. Doanh nghiệp có tỷ lệ hoàn vố thấp hơn so với lãy suất lãi vay sẽ ít lỗ hơn nếu mức độ sử dụng nợ thấp hoặc doanh nghiệp có cơ hội tăng lợi nhuận rất nhanh nếu duy trì đươc mức độ sử dụng nợ cao với tỷ lệ hoàn vốn lớn hơn lãi suất vay. Từ phân tích trên cho thấy gia tăng lợi nhuận là đều mong muốn của các chủ nợ, chủ sở hữu ngược lại họ không thích rủi ro. Vì vây, các quyết định tài chính cần được xem xét dựa trên sự cân bằng giữa lợi nhuận và rủi ro.
Cơ cấu vốn hợp lý và những lợi ích cơ bản của nó. Từ những khác biệt giữa phương thức tài trợ bằng nợ phải trả và phương thức tài trợ bằng vốn chủ sở hữu kết hợp với nhu cầu và khả năng tài chính của doanh nghiệp cũng như rủi ro trong quyết định đầu tư, các nhà quản trị tài chính sẽ cân nhắc đến sự kết hợp giữa nợ phải trả và vốn chủ sở hữu sao cho hợp lý nhằm gớp phần gia tăng giá trị tài sản cho chủ sở hữu nhưng vẫn đảm bảo sự an toàn trong kinh doanh. Như vậy, cơ cấu vốn hợp lý là thuật ngữ đề cập đến sự kết hợp hài hòa giữa nợ và vốn chủ sở hữu tùy thuộc vào mỗi ngành nghề, mỗi doanh nghiệp trong từng giai đoạn phát triể cụ thể nhằm đảm bảo sự cân bằng giữa lợi nhuận và rủi ro. Những lợi ích cơ bản khi doanh nghiệp xây dựng được cơ cấu vốn hợp lý: - Tiết kiệm chi phí sử dụng vốn.
- Tạo giá trị doanh nghiệp cao nhất, tạo được niềm tin đối với nhà đầu tư và thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong huy động vốn cần thiết. - Kiểm soát được những tổn thất liên quan đến vấn đề người đại diện. - Tận dụng tích cực đòn bẫy tài chính, đảm bải mối quan hệ hài hòa giữa khả năng sinh lời và rủi ro cho doanh nghiệp. - Cơ cấu tài chính đảm bảo tính ổn định và linh hoạt.
- Thiết lập được một lá chắn thuế hợp lý cho doanh nghiệp. - Tối thiểu hóa chi phí kiệt quệ tài chính, hạn chế rủi ro phá sản. CÁC LÝ THUYẾT VỀ CƠ CẤU VỐN CỦA DOANH NGHIỆP. Lý thuyết cơ cấu vốn tối ưu (Optimal Capital Structure) Lý thuyết này cho rằng có một cơ cấu vốn tối ưu mà thông qua đó có thể làm tăng giá trị doanh nghiệp bằng cách sử dụng hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu phù hợp.
Nguyễn Hữu Lộc – CCTM04F 6 Xây dựng cơ cấu vốn hợp lý để nâng cao chất lượng tài chính cho công ty cổ phần T&H Điều đâu tiên trong lý thuyết này xem xét đến là cơ cấu vốn tối ưu sẽ phải có sử dung nợ để giảm chi phí sử dụng vốn chung của doanh nghiệp (WACC), vì chi phí sử dụng nợ thấp hơn chi phí sử dụng vốn chủ sở hữu. Lý do để lý thuyết cơ cấu vốn tối ưu cho rằng chi phí sử dụng nợ thấp hơn chi phí sử dụng vốn chủ sở hữu đó làm khoản tiết kiệm thuế. Khi doanh nghiệp sử dụng nợ thì chi phí lãi phải trả được ghi nhận vào chi phí trước thuế nên làm giảm thu nhập chịu thuế và từ đó làm giảm thuế thu nhập doanh nghiệp; còn lợi nhuận mà doanh nghiệp chia cho chủ sở hữu lấy từ lợi nhuận sau thuế nên không tạo ra được khoản tiết kiệm thuế. Tuy nhiên, lý thuyết cơ cấu vốn tối ưu cũng khuyến cáo rằng mức đọ sử dụng nợ (hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu tăng lên) thì rủi ro cũng tăng và nhà đầu tư sẽ gia tăng suất sinh lời yêu cầu.