PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Hiện nay, cũng nhƣ các nƣớc trên thế giới, Việt Nam luôn xem giáo dục là quốc sách hàng đầu góp phần phát triển kinh tế đất nƣớc và hội nhập quốc tế. Giáo dục là tiền đề quan trọng cho sự phát triển của tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, quốc phòng và an ninh của một quốc gia. Trƣớc đòi hỏi bức bách của sự phát triển, mỗi cá nhân muốn tồn tại và vƣơn lên không còn con đƣờng nào khác là phải thƣờng xuyên tích lũy sự hiểu biết, cập nhật kiến thức mới.
Khái niệm “học tập suốt đời” không những trở thành nhu cầu thiết yếu của mọi ngƣời mà còn là nhu cầu của sự phát triển đất nƣớc. Điều đó đòi hỏi Đảng ta, Nhà nƣớc ta mà trƣớc hết là Bộ Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm tổ chức một xã hội học tập hiệu quả. Trong “Chiến lƣợc phát triển giáo dục Việt Nam giai đoạn 2010 - 2020” đã nêu ra rất nhiều giải pháp để phát triển giáo dục, trong đó đào tạo liên thông là một giải pháp khả thi đồng thời là phƣơng thức đào tạo ngắn nhất và kinh tế nhất nhằm đáp ứng yêu cầu học tập suốt đời của ngƣời học. Liên thông trong đào tạo đang là một nhu cầu thực tế và cũng là chủ trƣơng lớn của ngành giáo dục.
Đào tạo liên thông đƣợc thực hiện từ năm 2002 theo Quyết định số 49/2002/QĐ-BGD&ĐT (Quy định tạm thời về đào tạo liên thông dạy nghề, trung học chuyên nghiệp, cao đẳng, đại học) và hiện đƣợc thực hiện theo Quyết định số 06 /2008/QĐ-BGDĐT về đào tạo liên thông trình độ cao đẳng, đại học. Đây là quá trình đào tạo cho phép sử dụng kết quả học tập đã có của ngƣời học để học tiếp ở trình độ cao hơn cùng ngành nghề hoặc khi chuyển sang ngành đào tạo, hình thức giáo dục và trình độ đào tạo khác. Do đó, đã tạo nhiều thuận lợi cho ngƣời học muốn nâng cao trình độ. Cùng với xu thế chung của cả nƣớc và thế giới, sinh viên hệ cao đẳng nghề Kỹ thuật chế biến món ăn của trƣờng Đại học công nghiệp Thực phẩm TP.HCM và các trƣờng khác trong khu vực phía nam cũng đang có nhu cầu đƣợc học liên thông lên đại học.
2 Xuất phát từ nhu cầu thực tế trên ngƣời nghiên cứu chọn đề tài “Xây dựng các học phần thuộc khối kiến thức chuyên ngành trong chƣơng trình đào tạo liên thông từ trình độ cao đẳng nghề Kỹ thuật chế biến món ăn lên trình độ đại học cho chuyên ngành Khoa học dinh dƣỡng và ẩm thực tại trƣờng Đại học Công nghiệp Thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh” làm đề tài cho luận văn tốt nghiệp, với mong muốn góp phần tạo điều kiện để ngƣời học có thể tiếp tục học tập nâng cao trình độ trong lĩnh vực chuyên môn và có cơ hội thăng tiến trong công việc. Mục tiêu nghiên cứu Xác định các học phần thuộc khối kiến thức chuyên ngành bổ sung từ trình độ cao đẳng nghề Kỹ thuật chế biến món ăn lên trình độ đại học chuyên ngành Khoa học dinh dƣỡng và ẩm thực. Nhiệm vụ nghiên cứu - Nghiên cứu cơ sở lý luận về xây dựng chƣơng trình, chƣơng trình đào tạo liên thông và xây dựng các học phần. - Khảo sát nhu cầu tuyển dụng lao động có liên quan trong lĩnh vực dinh dƣỡng và ẩm thực tại các nhà hàng, khách sạn, bếp ăn công nghiệp ở TP.HCM hiện nay.
- Khảo sát nhu cầu học liên thông của sinh viên đang học cao đẳng nghề ngành Kỹ thuật chế biến món ăn tại Trƣờng Đại học Công nghiệp Thực phẩm TP.HCM và các trƣờng khác ở TP. - Phân tích các học phần thuộc khối kiến thức chuyên ngành trong chƣơng trình đào tạo cao đẳng nghề Kỹ thuật chế biến món ăn và chƣơng trình đào tạo đại học ngành chuyên ngành Khoa học dinh dƣỡng và ẩm thực. - Xác định các học phần thuộc khối kiến thức chuyên ngành trong chƣơng trình đào tạo liên thông từ trình độ cao đẳng nghề Kỹ thuật chế biến món ăn lên trình độ đại học cho chuyên ngành Khoa học dinh dƣỡng và ẩm thực, xây dựng đề cƣơng các học phần học bổ sung. Giả thuyết nghiên cứu Nếu đề tài đƣợc ứng dụng sẽ góp phần phục vụ cho kế hoạch phát triển các chƣơng trình đào tạo liên thông tại trƣờng, đáp ứng đƣợc nhu cầu của ngƣời học, tạo điều kiện cho ngƣời học học tập suốt đời, góp phần tạo cơ hội việc làm cho sinh viên sau khi ra trƣờng.
Phạm vi nghiên cứu - Đề xuất các học phần thuộc khối kiến thức chuyên ngành trong chƣơng trình đào tạo liên thông từ trình độ cao đẳng nghề Kỹ thuật chế biến món ăn lên trình độ đại học cho chuyên ngành Khoa học dinh dƣỡng và ẩm thực. - Xây dựng đề cƣơng các học phần bổ sung. Khách thể nghiên cứu - Nhu cầu lao động tại các cơ quan, doanh nghiệp, nhà hàng, khách sạn, bếp ăn công nghiệp, bệnh viện, cơ sở chế biến thức ăn… ở TP. - Sinh viên đang học cao đẳng nghề ngành Kỹ thuật chế biến món ăn tại Trƣờng Đại học Công nghiệp Thực phẩm TP.HCM và các trƣờng khác trên địa bàn TP.
- Chƣơng trình đào tạo cao đẳng nghề Kỹ thuật chế biến món ăn và chƣơng trình đào tạo đại học chuyên ngành Khoa học dinh dƣỡng và ẩm thực của Trƣờng Đại học Công nghiệp Thực phẩm TP. Đối tƣợng nghiên cứu - Các học phần thuộc khối kiến thức chuyên ngành trong chƣơng trình đào tạo liên thông từ trình độ cao đẳng nghề Kỹ thuật chế biến món ăn lên trình độ đại học cho chuyên ngành Khoa học dinh dƣỡng và ẩm thực. Phƣơng pháp nghiên cứu 8. Phƣơng pháp nghiên cứu lý luận - Các văn kiện, văn bản pháp quy mang tính định hƣớng liên quan đến đào tạo và đào tạo liên thông.
- Các sách tham khảo, tài liệu hƣớng dẫn liên quan về đào tạo, về xây dựng chƣơng trình đào tạo liên thông. 4 - Nghiên cứu cơ sở lý luận về xây dựng mục tiêu cho học phần, môn học. - Các chƣơng đào tạo liên thông từ bậc cao đẳng nghề lên đại học của các ngành khác tại trƣờng đại học Công nghiệp Thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh. - Và một số tài liệu liên quan đến đề tài nghiên cứu khác.
Phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn 8. Phƣơng pháp điều tra, khảo sát - Khảo sát nhu cầu tuyển dụng tại các nhà hàng, khách sạn, bếp ăn công nghiệp, bệnh viện, cơ sở chế biến thức ăn. - Khảo sát nguyện vọng của sinh viên đang học cao đẳng nghề ngành Kỹ thuật chế biến món ăn tại Trƣờng Đại học Công nghiệp Thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh. Phƣơng pháp chuyên gia Đánh giá sơ bộ các học phần bằng phƣơng pháp xin ý kiến đánh giá, nhận xét của các chuyên gia trong nghề.
Phƣơng pháp thống kê toán học Sử dụng phƣơng pháp toán thống kê để tổng hợp, đánh giá, phân tích các số liệu qua quá trình khảo sát. Đóng góp của đề tài 9. Thực tiễn - Góp phần phục vụ cho kế hoạch phát triển các chƣơng trình đào tạo liên thông tại trƣờng - Tạo điều kiện cho ngƣời học cao đẳng nghề Kỹ thuật chế biến món ăn có cơ hội học tập nâng cao trình độ để đáp ứng nhu cầu xã hội và thăng tiến trong nghề nghiệp. Hiệu quả kinh tế xã hội Nâng cao hiệu quả đào tạo, tạo điều kiện cho ngƣời học những thuận lợi cơ bản trong việc tích lũy kiến thức và chuyển đổi ngành đào tạo.
Tạo điều kiện cho ngƣời học có cơ hội thực hiện việc học tập liên tục, suốt đời, nhất là những học viên gặp nhiều trở ngại trên con đƣờng học vấn. 5 Đào tạo lực lƣợng lao động chất lƣợng cao, đa dạng và hiệu quả để đáp ứng đòi hỏi của nền kinh tế đang phát triển. Khả năng ứng dụng thực tế Các kết quả nghiên cứu của đề tài hoàn toàn có khả năng ứng dụng vào thực tiễn xây dựng chƣơng trình đào tạo liên thông tại trƣờng. Cấu trúc luận văn Luận văn gồm có 03 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận Chƣơng 2: Thực trạng đào tạo liên thông chuyên ngành Khoa học dinh dƣỡng và ẩm thực.
Chƣơng 3: Xây dựng các học phần thuộc khối kiến thức chuyên ngành trong chƣơng trình đào tạo liên thông từ trình độ cao đẳng nghề Kỹ thuật chế biến món ăn lên trình độ đại học cho chuyên ngành Khoa học dinh dƣỡng và ẩm thực tại trƣờng Đại học Công nghiệp Thực phẩm TP. 6 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG CHƢƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO LIÊN THÔNG VÀ XÂY DỰNG CÁC HỌC PHẦN TRONG CHƢƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO LIÊN THÔNG 1.1 Sơ lƣợc lịch sử vấn đề nghiên cứu 1.1 Đào tạo liên thông của một số nƣớc trên thế giới Hiện nay nền giáo dục của nhiều nƣớc trên thế giới đã xây dựng theo hình thức đào tạo liên thông, để đảm bảo hoạt động liên thông giữa các quốc gia, nội dung chƣơng trình đào tạo ở các trƣờng thƣờng phải đƣợc thiết kế linh hoạt, có thể áp dụng cho bất cứ sinh viên tốt nghiệp ở bất kỳ ngành nghề nào, cơ sở đào tạo nào, kể cả trong và ngoài nƣớc đều có cơ hội để tiếp tục học nâng cao trình độ. Bên cạnh đó, để hoạt động liên thông ngang diễn ra thuận lợi trong trƣờng cũng nhƣ ngoài trƣờng, các cơ sở giáo dục dù ngang cấp hay không vẫn luôn tôn trọng quá trình đào tạo của nhau. Do đó, những tín chỉ nào sinh viên đã học qua ở một cơ sở giáo dục khác có bậc đào tạo thấp hơn trong nƣớc cũng nhƣ ngoài nƣớc đều đƣợc công nhận.
Ngoài ra, ở các nƣớc tổ chức thành công hoạt động đào tạo liên thông là những nƣớc hết sức quan tâm đến hoạt động của sinh viên sau khi tốt nghiệp. Do đó, khi bắt đầu dự tính tuyển sinh một ngành học bất kỳ, họ luôn dự báo một cách tƣơng đối các thông tin về mong muốn của sinh viên sau khi ra trƣờng. Vì thế, hoạt động đào tạo liên thông đã đƣợc thiết lập ngay khi tuyển sinh cho bất cứ một ngành học nào.1 Mô hình đào tạo liên thông ở Úc Sự khác biệt giữa hệ thống giáo dục ở Úc so với nhiều nƣớc trên thế giới đƣợc thể hiện qua hệ thống văn bằng AQF. Đây là hệ thống gồm 12 loại văn bằng 7 cấp Quốc gia do chính phủ thiết lập, liên kết các khóa học và các bằng cấp.
Hệ thống AQF bao gồm: PTTH, giáo dục hƣớng nghiệp và đào tạo nghề, đại học. Hệ thống AQF gồm 12 loại văn bằng cấp quốc gia áp dụng cho mọi bậc học.