Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CÔNG TÁC ĐẢNG, CÔNG TÁC CHÍNH TRỊ TRONG XÂY DỰNG CHÍNH QUY Ở HỌC VIỆN LỤC QUÂN 1. Xây dựng chính quy và một số vấn đề cơ bản về công tác đảng, công tác chính trị trong xây dựng chính quy ở Học viện Lục quân 1. Chính quy và xây dựng chính quy ở Học viện Lục quân * Một số nét về HVLQ Học viện Lục quân được thành lập ngày 7/7/1946, trải qua 65 xây dựng, phấn đấu trưởng thành lớp lớp cán bộ, giảng viên, học viên, chiến sĩ, công nhân viên của Học viện đã vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, luôn bám sát yêu cầu thực tiễn, xây đắp nên truyền thống vẻ vang: Kiên định vững vàng, đoàn kết nhất trí, chủ động sáng tạo, khắc phục khó khăn, hoàn thành nhiệm vụ. Tháng 7 năm 2001 HVLQ vinh dự được Đảng và Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
Từ ngày thành lập đến nay, Học viện luôn bám sát thực tiễn, yêu cầu nhiệm vụ GD-ĐT trong từng thời kỳ cách mạng, đào tạo được hơn 300 khóa với hơn 35 ngàn cán bộ chỉ huy tham mưu - binh chủng hợp thành; cán bộ quân sự địa phương cấp tỉnh (thành); cán bộ các chuyên ngành: Pháo binh, Xe tăng, Công binh, Trinh sát, Thông tin, Hóa học; cán bộ chỉ huy tham mưu - binh chủng hợp thành Quân đội nhân dân Lào, Quân đội Hoàng gia Cam pu Chia và hàng trăm thạc sĩ, tiến sĩ khoa học quân sự cho toàn quân, góp phần quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN. Nhiều đồng chí cán bộ tốt nghiệp từ Học viện đã trở thành tướng lĩnh, cán bộ cao cấp giữ những cương vị trọng trách của Đảng, Nhà nước và quân đội. Nhiệm vụ chính trị trung tâm của Học viện là đào tạo, nghiên cứu khoa học. Do vậy, đội ngũ cán bộ, giảng viên, học viên, chiến sĩ, công nhân viên ngày càng phát triển theo yêu cầu nhiệm vụ của Học viện và nhiệm vụ xây dựng quân đội trong giai đoạn mới.
Mục tiêu, yêu cầu đào tạo của HVLQ là đào tạo đội ngũ cán bộ chỉ huy - tham mưu trung, cao cấp cho quân đội. Lĩnh vực hoạt động chủ yếu của họ sau khi ra trường là lĩnh vực quản lý chỉ huy và hoạt động quân sự. Đó là hoạt động tác động đến con người và tổ chức nhằm xây dựng con người và tổ chức theo đường lối của Đảng, chính sách, luật 12 pháp của Nhà nước và các quy định của một tổ chức quân sự. Ngoài phẩm chất chính trị, trình độ năng lực, người cán bộ chỉ huy còn phải có tư duy sáng tạo, giải quyết tốt những tình huống xảy ra, có phương pháp, tác phong công tác khoa học, nắm chắc những nguyên tắc trong lãnh đạo, chỉ huy, quản lý và quy chế hoạt động để điều khiển các mối quan hệ trong tổ chức quân sự theo hướng chính quy và duy trì chấp hành nghiêm Hiến pháp, pháp luật của Nhà nước, kỷ luật quân đội.
Về tổ chức biên chế, HVLQ được tổ chức theo mô hình của một trường đại học quân sự trong hệ thống đào tạo đại học của quốc gia. Bộ máy tổ chức của Học viện được củng cố kiện toàn đủ về số lượng, có cơ cấu hợp lý và chất lượng ngày càng cao. Khác với các học viện, nhà trường khác trong toàn quân, ngoài các tổ chức: BGĐ Học viện, các cơ quan chức năng, các khoa giảng viên và các đơn vị quản lý học viên, ở HVLQ còn có trung tâm bảo đảm huấn luyện, Đoàn an - điều dưỡng 198 và một số đơn vị kinh tế, vừa làm nhiệm vụ sản xuất xây dựng kinh tế, vừa nắm tình hình địa bàn và sẵn sàng cơ động làm nhiệm vụ chiến đấu khi có tình huống xảy ra. Hệ thống lãnh đạo, tổ chức chỉ huy, quản lý, điều hành của Học viện là một chỉnh thể, có tính ổn định bền vững tương đối trong quá trình hoạt động.
Đây là điều kiện thuận lợi để bảo đảm sự tập trung thống nhất trong xây dựng Học viện chính quy, mẫu mực. * Chính quy và xây dựng chính quy ở HVLQ - Chính quy ở HVLQ: Chính quy là thuật ngữ được sử dụng trong đời sống, hoạt động của các tổ chức xã hội. Chính quy nhằm tạo ra khuôn khổ, điều khiển các hoạt động của tổ chức, đảm bảo tính ổn định, bền vững và sức mạnh của tổ chức. Quân đội là một tổ chức xã hội đặc biệt hoạt động trên lĩnh vực quân sự.
Vấn đề tổ chức chặt chẽ, nghiêm ngặt, hoạt động đồng bộ, thống nhất là yêu cầu quan trọng hàng đầu đối với mọi quân đội. Theo từ điển bách khoa quân sự Việt Nam: “Quân đội chính quy, quân đội được xây dựng theo những tiêu chuẩn thống nhất được pháp luật Nhà nước quy định về: tổ chức, biên chế, trang bị; hệ thống chỉ huy; điều lệnh; chế độ huấn luyện, giáo dục; các chế độ công tác và sinh hoạt trên cơ sở xây dựng vững chắc tính tổ chức, tính kỷ luật, tính tập trung và tính khoa học. Xây dựng quân đội chính quy trở thành một xu hướng tất yếu của mọi quân đội, đặc biệt đối với những quân đội ra đời và trưởng thành từ chiến 13 tranh du kích nhằm nâng cao sức mạnh chiến đấu đáp ứng với yêu cầu của chiến tranh chính quy. Quân đội nhân dân Việt Nam đang được xây dựng theo hướng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại”[44, tr.
Chính quy trong quân đội được thể hiện qua chính quy ở các đơn vị. Từ đó có thể quan niệm: HVLQ chính quy là Học viện được xây dựng theo những tiêu chuẩn thống nhất được pháp luật Nhà nước; chỉ thị, mệnh lệnh của BQP quy định về: tổ chức, biên chế, trang bị; hệ thống chỉ huy, quản lý; điều lệnh; chế độ thực hiện nhiệm vụ GD-ĐT, nghiên cứu khoa học; các chế độ công tác và sinh hoạt trên cơ sở xây dựng vững chắc tính tổ chức, tính kỷ luật, tính tập trung và tính khoa học. Như vậy, HVLQ chính quy bao gồm tổng thể nhiều yếu tố mang tính thống nhất chặt chẽ cả về tư tưởng, tổ chức, hành động dựa trên sự nghiêm minh về kỷ luật và sự giác ngộ chính trị, lòng trung thành với Đảng, với Tổ quốc, với nhân dân vì mục tiêu chung của cách mạng và yêu cầu mới của sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Từ cách tiếp cận trên có thể quan niệm: Chính quy ở HVLQ là sự chuẩn mực, thống nhất chặt chẽ về tư tưởng, tổ chức, biên chế, kỷ luật, nền nếp, tác phong công tác, sinh hoạt và hoạt động theo chức năng, chức trách, nhiệm vụ của các tổ chức, lực lượng và mọi cán bộ, giảng viên, học viên, chiến sĩ, công nhân viên trong Học viện theo đúng quy định của pháp luật Nhà nước và điều lệnh của quân đội.
Theo quan niệm trên thì nội dung chính quy ở Học viện bao gồm những nội dung chính quy của quân đội được áp dụng phù hợp với đặc điểm, tình hình nhiệm vụ của Học viện đó là: sự thống nhất về mọi mặt tổ chức, biên chế, trang bị, huấn luyện, GD-ĐT dựa trên những chế độ, điều lệnh, điều lệ và những quy định của Học viện bảo đảm cho toàn bộ hoạt động luôn có nền nếp thống nhất và phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa các bộ phận trong Học viện. - Xây dựng chính quy ở HVLQ: Vận dụng sáng tạo những nguyên lý xây dựng quân đội kiểu mới của chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa những kinh nghiệm quý báu về xây dựng quân đội trong quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc ta, kinh nghiệm của các quân đội trên thế giới, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm xây dựng quân đội theo hướng chính 14 quy, hiện đại. Nói chuyện với bộ đội các đơn vị trước cuộc duyệt binh ngày 1/1/1955 tại Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Nhiệm vụ của quân đội hiện nay là phải cố gắng tiến lên chính quy”[32, tr. Tháng 5/1956, Người huấn thị: “Quân đội ta phải tiến lên chính quy và hiện đại để bảo vệ công cuộc xây dựng miền Bắc vững mạnh, làm hậu thuẫn cho cuộc đấu tranh thực hiện thống nhất nước nhà"[33, tr.
“Tiến lên chính quy và hiện đại là một nhiệm vụ to lớn, vẻ vang, nặng nề và khó khăn, gian khổ, đòi hỏi phải liên tục tự đổi mới trong mỗi con người, mỗi đơn vị để từng bước loại bỏ tác phong du kích.” và “Phải thấy rõ cái gì khó khăn để khắc phục. Đảng và Chính phủ kiên quyết lãnh đạo bộ đội tiến lên chính quy. Với cố gắng của Trung ương Đảng, Chính phủ, của Bộ Tổng tư lệnh và của các cô, các chú, bộ đội ta nhất định đi tốt đến chính quy”[32, tr. Trải qua 67 năm xây dựng, trưởng thành, chiến thắng của Quân đội ta đã cho thấy: XDCQ là tư tưởng xuyên suốt trong quá trình giáo dục, rèn luyện Quân đội ta trở thành một quân đội kiểu mới.
Xây dựng quân đội chính quy có nội dung rộng lớn gồm nhiều vấn đề nhằm tạo sự thống nhất về chính trị, tư tưởng, tổ chức và hành động. Xây dựng QĐND chính quy và hiện đại là quá trình phấn đấu lâu dài, gian khổ, qua nhiều thế hệ kế tiếp, là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân, trực tiếp là cán bộ, chiến sĩ quân đội. Hiện nay, những tư tưởng trên đây cần tiếp tục được nghiên cứu, phát triển sáng tạo để quán triệt và tổ chức xây dựng QĐND Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, làm nòng cốt cho toàn dân thực hiện thắng lợi nhiệm vụ bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN. Từ quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và thực tiễn xây dựng QĐND Việt Nam, có thể hiểu xây dựng quân đội chính quy (chính quy hóa quân đội) là: “Quá trình xây dựng để đưa quân đội vào nền nếp của một quân đội chính quy.
Nội dung cơ bản về chính quy hóa quân đội là: thống nhất tổ chức biên chế và trang bị, thống nhất lãnh đạo, chỉ huy, quản lý bộ đội, thống nhất huấn luyện và giáo dục; thống nhất các chế độ, thống nhất kỷ luật; đồng thời với xây dựng tính tổ chức, tính kỷ luật, tính tập trung thống nhất, tính khoa học. Đối với những quân đội ra đời và trưởng thành từ trong chiến tranh du kích, việc chính quy 15 hóa là một biện pháp hết sức quan trọng để nâng cao sức mạnh chiến đấu và đáp ứng yêu cầu của chiến tranh hiện đại”[8, tr .