Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CÔNG TÁC ĐẢNG, CÔNG TÁC CHÍNH TRỊ TRONG NHIỆM VỤ ĐÀO TẠO SĨ QUAN DỰ BỊ Ở TRƯỜNG QUÂN SỰ QUÂN KHU 1 1. Đào tạo sĩ quan dự bị và những vấn đề cơ bản về công tác đảng, công tác chính trị trong nhiệm vụ đào tạo sĩ quan dự bị ở Trường Quân sự Quân khu 1 1. Đào tạo sĩ quan dự bị ở Trường Quân sự Quân khu 1 * Trường Quân sự Quân khu 1 (tiền thân là Trường Bổ túc Quân chính Chiến khu 1) được thành lập ngày 5 tháng 9 năm 1947 tại xóm Bắc Máng, xã Cù Vân, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. Trải qua 64 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, TQSQK1 đã đào tạo, bổ túc, tập huấn, bồi dưỡng được hàng vạn cán bộ từ cấp tiểu đội đến trung đoàn, cán bộ quân sự địa phương, SQDB và nhân viên hậu cần - kỹ thuật, góp phần quan trọng vào sự nghiệp xây dựng, phát triển đội ngũ cán bộ của lực lượng vũ trang Quân khu 1, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong từng giai đoạn cách mạng.
Với những thành tích đã đạt được, TQSQK1 được Đảng, Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có 1 Huân chương Quân công hạng Hai, 1 Huân chương Quân công hạng Ba, 1 Huân chương Chiến công hạng Nhất, 8 Huân chương Chiến công hạng Nhì. Ngoài ra, Nhà trường còn được Bộ Quốc phòng, Bộ Giáo dục và đào tạo, Tổng cục Chính trị, Bộ Tư lệnh Quân khu 1 tặng nhiều cờ thưởng luân lưu và hàng trăm bằng khen, giấy khen các loại. Hiện nay, TQSQK1 đóng quân trên địa bàn xã Thượng Đình, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên nằm trong thế bố trí chiến lược chung của Quân khu. Tổ chức biên chế của Nhà trường bao gồm: Ban Giám hiệu Nhà trường, với 4 phòng (Phòng Đào tạo, Phòng Chính trị, Phòng Hậu cần kỹ thuật, Phòng Tham mưu hành chính), 5 khoa (Khoa Binh chủng hợp thành, Khoa Khoa học xã hội và nhân văn, Khoa Binh chủng lục quân, Khoa Chuyên môn hậu cần kỹ thuật, Khoa Quân sự địa phương) và 4 tiểu đoàn quản lý học viên (Tiểu đoàn 1, Tiểu đoàn 2, Tiểu đoàn 3, Tiểu đoàn 4).
Đảng uỷ Nhà trường là cấp trên trực tiếp của đảng bộ, chi bộ cơ sở các cơ quan, khoa giáo viên và các tiểu đoàn quản lý học viên. Bước vào giai đoạn mới, khắc ghi và thực hiện theo lời dạy của Bác Hồ: “Toàn trường phải dạy tốt, học tốt hơn nữa, đoàn kết tốt với nhân dân các dân tộc và xây dựng quân đội, xây dựng Nhà trường thành một Trường Quân sự kiểu mẫu” khi Người về thăm trường (24/12/1958); phát huy truyền thống tốt đẹp: “Dạy tốt học tốt, tự lực tự cường, xây dựng Nhà trường vững mạnh toàn diện” [2, tr. 60, 248], TQSQK1 đang tập trung mọi nỗ lực, cố gắng phấn đấu thực hiện thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao, “không ngừng nâng cao chất lượng giảng dạy, xây dựng Nhà trường chính quy, vững mạnh toàn diện ngày càng vững chắc, xứng đáng với vị trí là trung tâm giáo dục - đào tạo của Quân khu”[9, tr. * Nhiệm vụ đào tạo SQDB ở TQSQK1: Đào tạo SQDB ở TQSQK1 là một trong những nhiệm vụ hết sức quan trọng trong toàn bộ nhiệm vụ giáo dục - đào tạo của TQSQK1, bao gồm tổng thể các hoạt động có mục đích, có tổ chức của chủ thể và đối tượng nhằm đào tạo ra những SQDB có đầy đủ những phẩm chất và năng lực theo mục tiêu, yêu cầu đào tạo đã xác định, đáp ứng yêu cầu xây dựng lực lượng DBĐV trên địa bàn Quân khu.
- Mục tiêu đào tạo SQDB là làm chuyển hoá đối tượng học viên SQDB trong thời gian đào tạo từ 3 đến 4 tháng phát triển thành người SQDB, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có phẩm chất đạo đức tốt, trung thành với Đảng Cộng sản Việt Nam, với Tổ quốc Việt Nam XHCN; có năng lực trong công tác chỉ huy, quản lý, huấn luyện đơn vị theo cương vị, chức trách được giao; nắm vững lý thuyết, thành thạo động tác thực hành về kỹ thuật, chiến thuật, chuyên ngành, chuyên môn nghiệp vụ, có sức khoẻ tốt, tác phong chính qui, sẵn sàng nhận và hoàn thành các nhiệm vụ được giao, để xếp vào khung DBĐV trong nền quốc phòng toàn dân trên địa bàn Quân khu 1. - Đối tượng đào tạo SQDB thực hiện theo qui định tại điều 5 chương II Nghị định số 26/2002/NĐ- CP ngày 21 tháng 3 năm 2002 của Chính phủ Về SQDB Quân đội nhân dân Việt Nam, bao gồm: quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan khi thôi phục vụ tại ngũ và hạ sĩ quan dự bị hạng 1; cán bộ, công chức ngoài quân đội và những người tốt nghiệp đại học trở lên. Những đối tượng này phải có đủ tiêu chuẩn về chính trị, phẩm chất đạo đức, trình độ học vấn, sức khoẻ và tuổi đời theo qui định trong thông tư số 14/2003/TT/BQP của Bộ Quốc phòng ngày 22 tháng 02 năm 2003 về “Hướng dẫn thi hành Nghị định số 26/2002/NĐ - CP ngày 21 tháng 3 năm 2002 của Chính phủ về sĩ quan dự bị Quân đội nhân dân Việt Nam”. Song, cần vận dụng thực hiện cho phù hợp với tiêu chuẩn và đặc thù của nguồn tuyển sinh đào tạo SQDB trên địa bàn Quân khu như: + Ưu tiên tạo nguồn cho các địa bàn khó khăn, hiện nay còn thiếu nguồn SQDB.
+ Đối với nguồn đào tạo từ hạ sĩ quan chuẩn bị xuất ngũ, hạ sĩ quan dự bị hạng 1, quân hàm phải từ hạ sĩ trở lên (Nếu lấy đến binh nhất phải vận dụng thăng cấp hạ sĩ trước khi báo cáo Quân khu). + Nguồn đào tạo SQDB quân y nhất thiết phải là bác sĩ đang công tác tại các cơ sở dân y cấp huyện, thị, thành phố hoặc tỉnh; tuổi đời không quá 40 (Không lấy đối tượng chưa phải là bác sĩ). + Nguồn đào tạo SQDB chính trị vận dụng lấy đến cán bộ, công chức cơ sở cấp xã, phường, nhưng phải là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, tuổi đời không quá 35 (Thực hiện đúng qui định tại điều 2, Nghị định số 114/2003/NĐ - CP ngày 10/10/2003 của Chính phủ về cán bộ, công chức xã, phường, thị trấn). + Các đối tượng đề nghị đào tạo, huấn luyện phải được thẩm tra xác minh cụ thể về lai lịch chính trị và kiểm tra sức khoẻ; nếu đủ điều kiện mới đưa vào diện đề nghị đào tạo, huấn luyện (Không lấy các trường hợp mắc các tệ nạn xã hội hoặc sức khoẻ yếu đi đào tạo, huấn luyện).
- Lực lượng tham gia đào tạo SQDB là các cấp uỷ, tổ chức đảng, người chỉ huy, cơ quan phòng đào tạo, phòng chính trị, phòng tham mưu hành chính, phòng hậu cần - kỹ thuật, các khoa giáo viên và đội ngũ cán bộ, đảng viên, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân viên trong toàn trường. Lực lượng trực tiếp tiến hành tham gia đào tạo SQDB bao gồm đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý, các lực lượng phục vụ, bảo đảm và bản thân học viên đào tạo SQDB. - Chương trình, nội dung đào tạo SQDB được tiến hành theo qui định của Bộ Quốc phòng, do Quân khu xây dựng và phê duyệt, gồm 3 nội dung cơ bản là: khoa học xã hội và nhân văn, quân sự chung và chuyên ngành quân sự. Đối tượng đào tạo SQDB từ hạ sĩ quan xuất ngũ, thời gian đào tạo 4 tháng, với tổng số tiết học là 584 tiết, được phân chia cụ thể như sau: Nội dung kiến thức về chính trị là 114 tiết chiếm 19, 4%.
Nội dung kiến thức về quân sự chung là 62 tiết chiếm 10,6%. Nội dung kiến thức về chuyên ngành là 408 tiết chiếm 70,0 %. Đối tượng đào tạo SQDB từ hạ sĩ quan dự bị hạng 1, thời gian đào tạo 3 tháng với tổng số tiết học là 486 tiết được phân chia cụ thể như sau: Nội dung kiến thức về khoa học xã hội và nhân văn 72 tiết chiếm 14,8%. Nội dung kiến thức về quân sự chung 90 tiết chiếm 18,5%.
Nội dung về huấn luyện chuyên ngành 324 tiết chiếm 66,7%. Đối tượng đào tạo SQDB chuyên ngành bác sỹ, thời gian đào tạo 3 tháng với tổng số tiết học 464 tiết được phân chia cụ thể như sau: Nội dung kiến thức về khoa học xã hội và nhân văn là 84 tiết chiếm 19,4%. Nội dung kiến thức quân sự chung 138 tiết chiếm 31,9%. Nội dung kiến thức về y học quân sự là 210 tiết chiếm 41,3%.
Ôn và thi tốt nghiệp là 32 tiết chiếm 7,4%. Đối tượng đào tạo SQDB từ sinh viên đại học, thời gian đào tạo 4 tháng với tổng số tiết học là 504 tiết được phân chia cụ thể như sau: Nội dung kiến thức về khoa học xã hội và nhân văn là 110 tiết chiếm 21,8%. Nội dung kiến thức về quân sự chung là 86 tiết chiếm 17,1%. Nội dung kiến thức về quân sự chuyên ngành là 280 tiết chiếm 55,6%.
Ôn thi tốt nghiệp 28 tiết chiếm 5,5%. Đối tượng đào tạo SQDB chính trị từ cán bộ dân chính Đảng, thời gian đào tạo 3 tháng với tổng số tiết học là 486 tiết được phân chia cụ thể như sau: Nội dung kiến thức về khoa học xã hội và nhân văn 263 tiết chiếm 54,1%. Nội dung kiến thức về quân sự chung 120 tiết chiếm 24,7%. Nội dung kiến thức về chiến thuật bộ binh 103 tiết chiếm 21,1%.
Trên cơ sở tỷ lệ các nội dung kiến thức cơ bản đã xác định, tuỳ theo thời gian đào tạo, chuyên ngành đào tạo để xác định số lượng các môn, bài, thời gian, hình thức huấn luyện cho phù hợp với chương trình của từng đối tượng đào tạo SQDB, bảo đảm trang bị cho học viên SQDB đầy đủ về kiến thức, kỹ sảo, kỹ năng, trình độ chuyên môn nghiệp vụ và các phẩm chất nhân cách cần thiết của người SQDB theo mục tiêu, yêu cầu đề ra đối với từng chức danh đào tạo. Kết thúc khoá học, tốt nghiệp ra trường học viên SQDB được phong quân hàm thiếu uý và xếp vào khung DBDV của các đơn vị theo chuyên ngành đào tạo. * Đặc điểm nhiệm vụ đào tạo SQDB ở TQSQK1: Một là, đối tượng đào tạo SQDB chủ yếu là con em các dân tộc trên địa bàn Việt Bắc, có điều kiện hoàn cảnh, môi trường công tác, tuổi quân, tuổi đời, trình độ văn hoá, nhận thức khác nhau. Học viên SQDB chủ yếu là con em các dân tộc sống ở 6 tỉnh: Thái Nguyên, Bắc Cạn, Cao Bằng, Bắc Ninh, Bắc Giang, Lạng Sơn nằm trên địa bàn Việt Bắc thuộc Quân khu 1.
Đối tượng học viên SQDB là dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ khá đông, khoảng từ 47,6% đến 58,4% trong tổng số học viên SQDB đào tạo hàng năm của Nhà trường [phụ lục 4].