Luận án tiến sĩ nâng cao chất lượng lãnh đạo đấu tranh tư tưởng, lý luận của Đảng ủy học viện, trường sĩ quan quân đội - Nguyễn Văn Yên

• Tác giả: Nguyễn Văn Yên
• Trường học: Học viện, Trường sĩ quan quân đội
• Chuyên ngành: Công tác đảng, công tác chính trị
• Đề tài: Nâng cao chất lượng lãnh đạo đấu tranh tư tưởng, lý luận của đảng ủy học viện, trường sĩ quan quân đội hiện nay
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao chất lượng lãnh đạo đấu tranh tư tưởng lý luận đảng ủy học viện trường sĩ quan quân đội

Đấu tranh tư tưởng, lý luận là mặt trận quan trọng hàng đầu trong sự nghiệp cách mạng Việt Nam. Các thế lực thù địch luôn tìm cách xuyên tạc, phủ định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng. Đảng ủy học viện, trường sĩ quan quân đội giữ vai trò lãnh đạo trực tiếp trong lĩnh vực này. Chất lượng lãnh đạo đấu tranh tư tưởng lý luận ảnh hưởng sâu sắc đến công tác giáo dục, đào tạo cán bộ quân sự. Nghiên cứu nâng cao chất lượng lãnh đạo giúp xây dựng đội ngũ cán bộ vững vàng về bản lĩnh chính trị. Đề tài luận án tiến sĩ này tập trung làm rõ lý luận và thực tiễn về vấn đề then chốt này. Mục tiêu là đề xuất giải pháp thiết thực, có tính khả thi cao. Nghiên cứu góp phần vào kho tàng tri thức về xây dựng Đảng trong quân đội. Đây là công trình nghiên cứu chuyên sâu đầu tiên về chủ đề này dưới góc độ xây dựng Đảng.

1.1. Vai trò của học viện trường sĩ quan quân đội

Học viện, trường sĩ quan quân đội là trung tâm đào tạo cán bộ chỉ huy, tham mưu, chính trị và kỹ thuật. Các cơ sở này bồi dưỡng đội ngũ giảng viên chuyên ngành quân sự, khoa học xã hội nhân văn. Nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Đảng ủy các học viện, trường sĩ quan chịu trách nhiệm lãnh đạo toàn diện hoạt động đào tạo. Trong đó, lãnh đạo đấu tranh tư tưởng lý luận là nhiệm vụ then chốt bảo đảm định hướng chính trị.

1.2. Đấu tranh tư tưởng lý luận trong quân đội

Đấu tranh tư tưởng lý luận là hoạt động phản bác các quan điểm sai trái, thù địch chống phá cách mạng. Các thế lực thù địch thực hiện chiến lược diễn biến hòa bình nhằm lật đổ chế độ xã hội chủ nhiệm. Mặt trận tư tưởng lý luận trở thành lĩnh vực nóng bỏng, phức tạp nhất hiện nay. Quân đội nhân dân Việt Nam là lực lượng nòng cốt trong cuộc đấu tranh này. Đảng ủy học viện, trường sĩ quan phải nâng cao năng lực lãnh đạo để hoàn thành nhiệm vụ.

II. Phân tích thực trạng chất lượng lãnh đạo đấu tranh tư tưởng lý luận đảng ủy học viện

Thực trạng nâng cao chất lượng lãnh đạo đấu tranh tư tưởng lý luận của đảng ủy học viện, trường sĩ quan quân đội có nhiều chuyển biến tích cực. Đảng ủy đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị về công tác tư tưởng lý luận. Đội ngũ cán bộ giảng viên được bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ. Tuy nhiên, một số hạn chế vẫn tồn tại cần được khắc phục kịp thời. Nội dung giáo dục đôi khi chưa bám sát thực tiễn đời sống xã hội. Phương pháp đấu tranh tư tưởng lý luận còn thiếu sáng tạo, linh hoạt. Nhận thức của một bộ phận cán bộ, đảng viên về tầm quan trọng của nhiệm vụ chưa đầy đủ. Nguyên nhân chủ yếu do tổ chức thực hiện chưa đồng bộ, thiếu kiểm tra giám sát. Kinh nghiệm từ các đơn vị tiên tiến cần được tổng kết, nhân rộng trong toàn quân. Giải pháp phải xuất phát từ phân tích nguyên nhân gốc rễ của vấn đề.

2.1. Thành tựu và kết quả đạt được

Đảng ủy học viện, trường sĩ quan đã lãnh đạo công tác tư tưởng lý luận đạt nhiều kết quả quan trọng. Hệ thống giáo trình, tài liệu giảng dạy được xây dựng và hoàn thiện liên tục. Nhiều hội thảo khoa học chuyên đề về đấu tranh tư tưởng lý luận được tổ chức thường xuyên. Đội ngũ cán bộ, giảng viên ngày càng trưởng thành về trình độ lý luận và bản lĩnh chính trị. Công tác nghiên cứu khoa học về lĩnh vực này được đẩy mạnh, nhiều công trình có giá trị.

2.2. Hạn chế và nguyên nhân tồn tại

Một số đảng ủy chưa quán triệt đầy đủ quan điểm của Đảng về đấu tranh tư tưởng lý luận. Nội dung giáo dục còn nặng về lý thuyết, thiếu dẫn chứng thực tiễn sinh động. Phương pháp tuyên truyền, thuyết phục chưa đáp ứng yêu cầu mới. Năng lực phân tích, đánh giá tình hình tư tưởng của cán bộ làm công tác đảng còn hạn chế. Công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện nghị quyết chưa thường xuyên, thiếu sâu sát.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng lãnh đạo đảng ủy học viện trường sĩ quan quân đội

Nâng cao chất lượng lãnh đạo đòi hỏi hệ thống giải pháp đồng bộ, toàn diện. Trước hết, đảng ủy phải xây dựng nghị quyết chuyên đề về đấu tranh tư tưởng lý luận sát thực tiễn. Đội ngũ cán bộ cần được đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn nghiệp vụ. Nội dung giáo dục phải cập nhật kịp thời, bám sát tình hình trong nước và quốc tế. Phương pháp đấu tranh tư tưởng lý luận cần đổi mới, sáng tạo phù hợp đối tượng. Xây dựng cơ chế phối hợp giữa các tổ chức đảng, đoàn thể trong đơn vị. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện nhiệm vụ được giao. Ứng dụng công nghệ thông tin trong tuyên truyền, định hướng tư tưởng cho cán bộ đảng viên. Tổng kết kinh nghiệm từ thực tiễn để rút ra bài học quý báu. Giải pháp phải được cụ thể hóa bằng kế hoạch hành động thiết thực, khả thi.

3.1. Giải pháp về tổ chức và nhân sự

Bố trí đủ cán bộ có trình độ, năng lực đảm nhận công tác tư tưởng lý luận. Xây dựng quy hoạch, đào tạo nguồn cán bộ kế cận đảm bảo tính liên tục. Thành lập ban chuyên trách tham mưu cho đảng ủy về lĩnh vực đấu tranh tư tưởng. Tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ giảng viên thường xuyên. Xây dựng cơ chế khuyến khích, động viên cán bộ hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

3.2. Giải pháp về nội dung và phương pháp

Đổi mới nội dung giáo dục chính trị, bám sát thực tiễn đời sống xã hội. Sử dụng phương pháp trực quan, sinh động, hấp dẫn người học. Ứng dụng công nghệ thông tin, mạng xã hội trong tuyên truyền, định hướng tư tưởng. Xây dựng kho tài liệu tham khảo phong phú, đa dạng phục vụ công tác giảng dạy. Tổ chức các diễn đàn, tọa đàm trao đổi kinh nghiệm giữa các đơn vị trong toàn quân.

IV. Kết luận và ứng dụng nâng cao chất lượng lãnh đạo đấu tranh tư tưởng lý luận đảng ủy

Luận án đã làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thực tiễn về nâng cao chất lượng lãnh đạo đấu tranh tư tưởng lý luận. Kết quả nghiên cứu có giá trị khoa học và thực tiễn cao, không trùng lặp với công trình nào. Hệ thống giải pháp đề xuất mang tính khả thi, áp dụng được trong thực tiễn quân đội. Nghiên cứu góp phần bổ sung lý luận về xây dựng Đảng trong lĩnh vực quân sự quốc phòng. Đảng ủy học viện, trường sĩ quan cần quán triệt và triển khai các giải pháp đồng bộ. Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ phải được coi trọng thường xuyên liên tục. Đấu tranh tư tưởng lý luận là nhiệm vụ lâu dài, cần sự kiên trì bền bỉ. Kinh nghiệm từ nghiên cứu có thể áp dụng cho các đảng ủy cơ sở khác trong quân đội. Nghiên cứu mở ra hướng tiếp cận mới cho các công trình khoa học tiếp theo. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng đảng bộ trong sạch, vững mạnh toàn diện.

4.1. Ý nghĩa khoa học của luận án

Luận án là công trình nghiên cứu chuyên sâu đầu tiên về nâng cao chất lượng lãnh đạo đấu tranh tư tưởng lý luận đảng ủy học viện, trường sĩ quan. Nghiên cứu hệ thống hóa cơ sở lý luận về lãnh đạo, chất lượng lãnh đạo trong lĩnh vực quân sự. Kết quả bổ sung kho tàng tri thức về xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước. Phương pháp nghiên cứu có thể áp dụng cho các đề tài tương tự trong lĩnh vực khoa học chính trị.

4.2. Giá trị thực tiễn và khả năng ứng dụng

Hệ thống giải pháp đề xuất mang tính khả thi cao, phù hợp điều kiện thực tiễn quân đội. Đảng ủy học viện, trường sĩ quan có thể áp dụng trực tiếp vào lãnh đạo công tác tư tưởng. Kinh nghiệm rút ra từ nghiên cứu giúp nâng cao hiệu quả công tác đảng, công tác chính trị. Kết quả nghiên cứu phục vụ đào tạo, bồi dưỡng cán bộ làm công tác tư tưởng lý luận trong quân đội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Nguyễn Văn Yên MỤC LỤC Trang TRANG PHỤ LỤC BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT MỞ ĐẦU 5 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 10 1. Các công trình nghiên cứu khoa học ở nước ngoài có liên quan đến đề tài luận án 10 1. Các công trình nghiên cứu khoa học ở trong nước có liên quan đến đề tài luận án 13 1. Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình đã công bố và những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu, giải quyết 24 Chương 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG LÃNH ĐẠO ĐẤU TRANH TƯ TƯỞNG, LÝ LUẬN CỦA ĐẢNG ỦY HỌC VIỆN, TRƯỜNG SĨ QUAN QUÂN ĐỘI 28 2. Đấu tranh tư tưởng, lý luận và lãnh đạo đấu tranh tư tưởng, lý luận của đảng ủy học viện, trường sĩ quan quân đội 28 2. Những vấn đề cơ bản về chất lượng lãnh đạo và nâng cao chất lượng lãnh đạo đấu tranh tư tưởng, lý luận của đảng ủy học viện, trường sĩ quan quân đội 53 Chương 3 THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG LÃNH ĐẠO ĐẤU TRANH TƯ TƯỞNG, LÝ LUẬN CỦA ĐẢNG ỦY HỌC VIỆN, TRƯỜNG SĨ QUAN QUÂN ĐỘI 74 3. Thực trạng nâng cao chất lượng lãnh đạo đấu tranh tư tưởng, lý luận của đảng ủy học viện, trường sĩ quan quân đội 74 3. Nguyên nhân và một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng lãnh đạo đấu tranh tư tưởng, lý luận của đảng ủy học viện, trường sĩ quan quân đội 103 Chương 4 YÊU CẦU VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG LÃNH ĐẠO ĐẤU TRANH TƯ TƯỞNG, LÝ LUẬN CỦA ĐẢNG ỦY HỌC VIỆN, TRƯỜNG SĨ QUAN QUÂN ĐỘI HIỆN NAY 118 4. Những yếu tố tác động và yêu cầu nâng cao chất lượng lãnh đạo đấu tranh tư tưởng, lý luận của đảng ủy học viện, trường sĩ quan quân đội hiện nay 118 4. Những giải pháp nâng cao chất lượng lãnh đạo đấu tranh tư tưởng, lý luận của đảng ủy học viện, trường sĩ quan quân đội 127 KẾT LUẬN 165 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 167 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 168 PHỤ LỤC 181 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TT CHỮ VIẾT ĐẦY ĐỦ CHỮ VIẾT TẮT 1 Ban Bí thư Trung ương BBTTW 2 Bộ Chính trị BCT 3 Bộ Quốc phòng BQP 4 Công tác đảng, công tác chính trị CTĐ, CTCT 5 Chủ nghĩa xã hội CNXH 6 Diễn biến hòa bình DBHB 7 Giáo dục, đào tạo GD, ĐT 8 Học viện, trường sĩ quan HV,TSQ 9 Nghiên cứu khoa học NCKH 10 Quân ủy Trung ương QUTW 11 Tổng cục Chính trị TCCT 12 Trong sạch vững mạnh TSVM 13 Tư tưởng, lý luận TT, LL 14 Vững mạnh toàn diện VMTD 15 Xã hội chủ nghĩa XHCN 5 MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài luận án Xuyên tạc, phủ định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Cương lĩnh chính trị, đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, bản chất tốt đẹp của chế độ XHCN và sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam là mục tiêu cơ bản xuyên suốt nhằm chống phá cách mạng nước ta của các thế lực thù địch. Đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên lĩnh vực TT, LL trở thành mặt trận nóng bỏng hàng đầu, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ vững sự ổn định chính trị-xã hội để phát triển bền vững của đất nước. Vì vậy, những năm gần đây Đảng ta đặc biệt chú trọng lãnh đạo đấu tranh TT, LL, đã ban hành nhiều nghị quyết, nhất là Nghị quyết số 37-NQ/TW về công tác lý luận và định hướng nghiên cứu đến năm 2030; Nghị quyết số 35-NQ/TW về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới. Các HV,TSQ quân đội là những trung tâm GD-ĐT, NCKH hàng đầu của quân đội, của quốc gia và lực lượng nòng cốt đi đầu trong đấu tranh TT, LL. Đảng ủy HV,TSQ quân đội là hạt nhân chính trị lãnh đạo mọi mặt công tác của HV,TSQ quân đội. Sự lãnh đạo của các đảng ủy HV,TSQ quân đội là nhân tố có ý nghĩa quyết định nâng cao chất lượng, hiệu quả đấu tranh TT, LL, kịp thời phản bác, vạch trần bản chất phản động, phản khoa học các quan điểm sai trái, thù địch, góp phần bảo vệ bản chất cách mạng khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, giữ gìn sự đoàn kết thống nhất trong Đảng, sự đồng thuận xã hội, củng cố lòng tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ XHCN. Nhận rõ ý nghĩa, tầm quan trọng và tính cấp bách của đấu tranh TT, LL trong bối cảnh mới, những năm qua, các đảng ủy HV,TSQ quân đội đã lãnh đạo quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm túc quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, các nghị quyết, chỉ thị, quy định của QUTW, BQP, hướng dẫn của TCCT và của cấp ủy, chỉ huy, cơ quan chức năng cấp trên. Hoạt động nâng cao chất 6 lượng lãnh đạo đấu tranh TT, LL của đảng ủy HV,TSQ quân đội không ngừng được nâng cao, góp phần làm thất bại âm mưu, thủ đoạn “diễn biến hòa bình”, “phi chính trị hóa” quân đội của các thế lực thù địch; giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng trong quân đội, xây dựng các HV,TSQ vững mạnh toàn diện, hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao. Bên cạnh những kết quả đã đạt được, hoạt động nâng cao chất lượng lãnh đạo đấu tranh TT, LL của đảng ủy HV, TSQ quân đội còn có những hạn chế nhất định, nhất là lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng nội dung, chương trình, kế hoạch hoạt động chưa khoa học, chưa gắn lý luận với thực tiễn; công tác bảo đảm cơ sở vật chất, trang bị phục vụ cho hoạt động còn hạn chế. Vẫn còn một bộ phận cán bộ, đảng viên, quần chúng chưa nhận thức đầy đủ, sâu sắc về vị trí, vai trò và đối tượng của đấu tranh TT, LL; việc định hướng phương châm, nguyên tắc trong đấu tranh TT, LL và nội dung, phương thức lãnh đạo đấu tranh TT, LL của một số cấp ủy, tổ chức đảng còn có những hạn chế; tính chủ động, kịp thời, tính thuyết phục trong nội dung đấu tranh và điều kiện bảo đảm cho đấu tranh còn có những bất cập. Chưa lãnh đạo, chỉ đạo phát huy đầy đủ tiềm năng của các tổ chức, lực lượng và gắn chặt giữa lãnh đạo đấu tranh trực diện phản bác các quan điểm sai trái, thù địch với bảo vệ, phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, tuyên truyền, phổ biến đường lối, quan điểm của Đảng, hiến pháp, pháp luật của Nhà nước. Hiện nay, tình hình an ninh chính trị thế giới, khu vực tiếp tục diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó lường; các nước lớn vừa hợp tác, thỏa hiệp, đấu tranh, cạnh tranh kiềm chế lẫn nhau gay gắt; kinh tế thế giới lâm vào khủng hoảng, suy thoái nghiêm trọng và kéo dài do đại dịch Covid-19; cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, nhất là công nghệ số phát triển mạnh mẽ; tranh chấp chủ quyền lãnh thổ, chủ quyền biển, đảo diễn ra căng thẳng, phức tạp, quyết liệt.Trong nước, bên cạnh những thành tựu to lớn sau 35 năm đổi mới và những thời cơ thuận lợi, đất nước ta cũng đang đứng trước những khó khăn, thách thức không nhỏ do biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh gay gắt, phức tạp. Bốn nguy cơ mà Đảng ta đã chỉ ra còn tồn tại đan xen, có mặt gay gắt hơn. Cùng với tác động mạnh mẽ từ mặt trái kinh tế thị trường, tình trạng tham nhũng, quan liêu, lãng phí, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong một bộ phận cán bộ, đảng 7 viên tiếp tục diễn biến phức tạp. Các thế lực thù địch, cơ hội chính trị triệt để lợi dụng khó khăn, thách thức và những sự kiện chính trị trọng đại để đẩy mạnh hoạt động chống phá cách mạng nước ta bằng nhiều âm mưu, thủ đoạn thâm độc, tinh vi, xảo quyệt, nhất là trên lĩnh vực tư tưởng, lý luận. Yêu cầu đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và bảo vệ vững chắc Tổ quốc XHCN; xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, một số quân chủng, binh chủng, lực lượng tiến thẳng lên hiện đại. Đến năm 2030 xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ hiện đại. Nhiệm vụ đổi mới căn bản, toàn diện GD-ĐT, nâng cao chất lượng giảng dạy, NCKH; xây dựng đảng bộ HV,TSQ quân đội trong sạch, vững mạnh tiêu biểu cả về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ; xây dựng nhà trường chính quy, tiên tiến, mẫu mực đã và đang đòi hỏi các đảng ủy HV,TSQ quân đội phải nâng cao hơn nữa chất lượng lãnh đạo đấu tranh TT, LL, đảm bảo cho các HV,TSQ quân đội luôn là lực lượng nòng cốt xung kích, đi đầu trong đấu tranh TT, LL góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ vững sự ổn định chính trị của đất nước. Từ những lý do trên tác giả lựa chọn vấn đề:“Nâng cao chất lượng lãnh đạo đấu tranh tư tưởng, lý luận của đảng ủy học viện, trường sĩ quan quân đội hiện nay” làm đề tài của luận án, đây là vấn đề có ý nghĩa cấp thiết về lý luận và thực tiễn. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu Luận giải làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn, trên cơ sở đó xác định yêu cầu và đề xuất những giải pháp nâng cao chất lượng lãnh đạo đấu tranh TT, LL của đảng uỷ HV, TSQ quân đội hiện nay. Nhiệm vụ nghiên cứu - Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án; xác định những vấn đề luận án cần tập trung nghiên cứu, giải quyết. - Luận giải làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn về chất lượng và nâng cao chất lượng lãnh đạo đấu tranh TT, LL của đảng uỷ HV, TSQ quân đội. - Đánh giá đúng thực trạng, chỉ rõ nguyên nhân, rút ra một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng lãnh đạo đấu tranh TT, LL của đảng uỷ HV, TSQ quân đội.