CHƯƠNG I.TÓNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tống quan bệnh viêm khớp vây nen /.1 Dinh nghĩa Váy nến lã bệnh da mạn tinh tiến triển thắt thưởng anh hương nhiều đèn thảm mỹ củng như chất lượng cuộc sống u Viêm khớp váy nến. thường xuất hiện sau hoặc có the đổng thời VÓI Vay nến, lã bệnh lý tự mien thuộc nhóm bệnh lỹ cột sồng huyết thanh âm tính, đặc trưng bôi viêm màng hoạt dịch, viỗm diêm bám tận viêm ngón viêm cột sống, váy nen da.2 Dịch tề học VKVN lã viêm khớp mạn tinh liên quan đen tôn thương da trong vây nen ơ các nước châu Âu Mỳ. váy nen chiếm khoang 1 -2% dân số ':1 1S Tại Việt Nam tý lệ váy nền chiếm 5-7% số bệnh nhân đến khám tại các phòng khám da liều 19 :0 Khoang 7-12% vây nến (PsO) sè tiến triền thành VKVN (PsA) 21 24 Trong khi đõ.
chi khoảng 6-18% bệnh nhãn viêm khớp váy nen cò viêm khớp trước khi có tồn thương da. 3 Nguyên nhân và cư chề bệnh xinh Nguyên nhân và cơ chế bệnh smh Cua VKVN chưa hoàn toàn được sảng to, bệnh cỏ Sự kct hợp giũa các yếu tố mỏi trướng di truyền và mien dịch Bệnh cõ tinh chất gia đinh, cỏ lien quan chật chè VỚI HLA-B27 (the cột Sống) HLA-DR (thê viêm nhiều khớp) Cãc yếu tồ stress, nhiễm khuắn chấn thương có thế gày khới phát bệnh J.J Yen tổ di truyền VKVN lá bệnh lý đa gene, các gene liên quan năm trẽn nhành ngan nhiêm sắc thê số 6 25 Các gene tham gia con đường tin hiệu biệt hóa anh hường háng ráo của da LCE3 DEFBI GJB2 26 Nhõm gene tham gia điều hòa mien dịch có sự tham gia cua CDS và Th nhu HLA c. IL12B 1L23R 1L23A TRAF3IP2, ERAP1 Bệnh vây nến khới phát sàm và nặng liên quan đến den sự cỏ mặt cùa HLA- C\v 0602 Theo tác giã Xmg Fan cho thảy tý lộ cao sự có mặt cùa HLA-Cw-0602 ỡ TMT ufk bjr KJC V M hặr 4 bệnh nhân VKVN vá có hên quan tỏi bệnh khói phái sớm hơn * HLA-B27 cô hèn quan đền the viêm khớp cột sổng trong khi HLA-B3S và HLA-B39 hên quan tới thế viêm đa khớp ngoại biên :! Hình ì. ỉ l'ni trỏ cún HI.A’Cw6 trong cư chế bịnh sinh cũn váy nến' 1.2 Yêu tổ môi trường Liên quan tới sự khới phát bệnh viêm khớp váy nền ỡnhùng bệnh nhân cỏ yếu tó di truyền (ai Yều tồ nhiễm khuân: Vai trò cùa các ồ nhiễm khuẩn khu trú liên quan dền khói phát bệnh Vày nến (viêm họng, viêm amydal.
chu yếu do liên cầu :9 Vai trò Cua cãc virus, virus RNA có men sao chép ngược côn chưa được thống nhất. (b) Chấn thương: cà vai trò trong sự xuầĩ hỉện cùa bệnh (hiỳn lượng Koebncr) Theo bão cáo EƯLAR 2015, nghiên cứu hon 70000 bệnh nhân váy nến cho thấy nguy cơ tiến tricn thành viêm khớp váy nến tảng lên 50% ờ bệnh nhàn có chấn thương, đặc biệt chần thương khớp và xương. Chấn thương xương và khớp có hèn quan tỏi viêm khớp váy nến với tý suất chênh tương ứng là 1.46 vá 1,50 '° (c) Càng tháng thần kinh (stress) Liên quan dẻn khới phát vã tiền triền cùa bệnh Bệnh nhãn váy nền thuộc type thần kinh dè bị kích thích hay lo lăng ’■ TMT ufk bjr >4C V M hặr 5 • Rối loạn nội tiết: bệnh thưởng nhẹ khi mang thai nhưng sau đe lại tái phát hoặc tiền then nặng hon ’■' • Rối loạn chuyển hóa Bẽo phi là yểu tố nguy cơ cua bệnh VKVN vã Sự gia tâng chi số khối cơ thê (BMI) liên quan tới tảng nguy cư mắc bệnh ” 11 ỉ.3 Yell tồ miền dịch Cho tới nay. cơ chế miền địch tham gia quá trinh bệnh sinh cùa Vay nến.
cùng như VKVN đà được hicu tương đổi rỏ ràng Trên cơ địa di truyền có khuynh hướng gày váy nen cùng VÓI sự htộn diện cùa cãc yell tổ mới trường, chẳng hạn như nhiễm trùng, rổi loạn VI sinh vật. cảng tháng chấn thương cơ học (hiện tượng Koebner) hoặc hút thuốc lã cõ thê kich hoạt hệ thống miền dịch bầm sinh vã thúc dãy sự khới phát cùa bệnh 1 ?s Sự tích họp cũa yểu tố di truyền tác nhân môi trường và các cytokine tiền viêm được trinh bày trong Hình 1.2 Các cytokine tham Ịịia cơ chể bệnh sình váy nển” Cư dịa di truyền nhiêm trùng, béo phi hoặc các yếu tố cơ sinh học đóng vai trò lã tãc nhãn kích hoạt và thúc dây bệnh khới phát bảng cách kích hoạt các dại thực báo DC trinh diện các kháng nguyên thòng qua phức hợp tương hợp mỏ học chinh (MHC) I VÓI tề bão T (chu yếu là CDS) thông qua thụ thê giồng Toll (TLR) TMT utk bjr K)C V M hặr 6 loại 2. Điều náy tạo thuận lụi cho việc giai phóng cãc cytokine tại chỏ bằng cách kích hoạt phan úng miền dịch bấm sinh vá thích ứng 1.4 Viêm gân và diem bám gân trong VKVN Phức bộ diem bám gân gồm các cấu trúc mó cò vai trò tạo nõn diêm vùng chắc cho gân bám vảo xương vả lãm giam sức câng trong quá trinh hoạt dộng lập di lặp lại cùa gân tại diêm bám. Như dà đe cập trước dó.
các da hĩnh MHC lóp I vá IL- 23R có xu hướng gày ra viêm điềm bám gân Alen HLA B27:O5:O2 dược cho lá có hèn quan chật với viêm điểm bám gân ơbệnh nhân VKVN Hình ỉ.ỉ Cơ chề viêm diêm bám tận trong ĩ 'KVy IL-23, dược san xuất bơi dại thục bào vã té bào đuôi gai. cớ liên quan đến cơ che bệnh sinh cua PsA 41 Vai trò cùa nó trong viêm diêm bám gân dà dược lãm sáng to trong một nghiên cứu cõng bố bơi Sherlock vã cộng Sự 1' VỚI Sự hiện điện Cua 1L-23. các te bão dược kích hoạt này thúc dầy sự phát triền Cua vicm diem bãm gân và tái tạo xương cục bộ ớ mô hình chuột thòng qua việc san xuất một số chắt trung gian tác động bao gồm 1L-22. IL-17 và TNF.
Điều thú vị là ừ những dộng vật nãy tinh trụng viêm cùng cõ thê dược phát hiện ư các diêm bám gân khác trong cơ thê 1.4 Triệu chứng lùm sàng Viêm khớp váy nến có biêu hiện lãm sàng đa dạng theo Moll vã Wright (1973) chia bệnh thành nám thê lãm sảng42 TMT ufk bjr me V M hQr 7 - Thê Viêm các khớp ngón xa tay vã chân Thể viêm vâi khớp (từ 4 khớp trớ xuống), không có tinh chất dơi xứng 2 bén Thể viêm nhiều khớp đồi xứng hai bên tương tự như viêm khớp dạng thấp The biêu hiện chú yểu cột sổng lương tự như viêm cột sổng dinh khớp - Thê viêm khóp phà húy gày phả huy sụn khớp rắt nhiều Dien tiến cùa bệnh có the chuyền tử thè lãm sáng này sang the khác ỉ. ỉ liiêu hiện tại khớp (a) Mèm khớp không dốt xứng Thể nãy thưởng gặp nhất ơ khoang 2 3 bệnh nhãn Biếu hiện bới viêm khớp lớn như khớp gói kém theo viêm một hoặc hai khớp ư ngón tay. ngón chân lãm ngón sưng tơ cỏ hĩnh khúc dồi ỉỉinh 1.4 Hình ùnh viênt ngón (ngón chân, ngón tay hình khúc dồn (b) Viêm nhiều khửp dồi xủng hai bên Thống kẽ cho thảy khoang 50% trường hợp bệnh nhãn ớ thê này. Dây lã thê viêm khớp anh hường den các khớp đổi xứng 2 bên.
thướng biêu hiện ơ các khớp liên đốt xa (DIP) cùa ngón tay và ngón chân hên quan tới tồn thương mông tay và chân cùa bệnh nhân Bịnh nhãn cỏ thẻ xuất hiộn tnỳu chứng tương lự như bộnh viêm khớp dụng thấp, nhưng thường cớ xu hướng nhẹ hơn vã it bị biền dụng khớp hơn.5 The viêm khứp II}’(ill tav (lối xứng 2 bên (c) lum dìồn bắm gàn Viêm điếm bám gân gập ờ 30-50% bệnh nhàn vã thường liên quan đến câc vị Iri chèn ẽp gân cư và gân Achilles, nhưng cỏ thê gây đau ơ uhừng nưi khác, bao gồm xung quanh xương bánh chẻ. mão chậu, thượng đòn vã ức đón chùm.6 ỉlinh ánh viêm gân Achilla frong J'AT.V (ch Thè viêm cộỉ sồng Bệnh nhàn đau vùng cột sòng thát lưng hoặc cột sòng ngực kiêu viêm, tiên triển thầm lặng dù tốn thương trên Xquang rất dien hình. Viêm đốt sống đìa đệm có thê gộp ữ tât cã các đoạn cua cột sững TMT utk bjr K)C V M hặr 9 1.2 Biêu hiện ngoài khừp (ai Biêu htỷn da • Váy nến thõng thường - Tốn thương da lã những mang viêm do. nhiều lớp váy dè bong, máu trảng dục Các mang da bị vây nến cõ the chì lã một vài diêm nho có vay trông như gàu hoặc lã ca vùng da lớn Cãc khu Vực dễ bị anh hường nhắt gồm vùng lưng dưới, khuỷu tay, đầu gối chân, lòng bàn chân, da đầu.
mặt vã lõng băn tay Các dạng tôn thương gồm Vay nến thê giọt (dưới 1 em) thê dồng tiền (l-3cm) the máng (5-10 cm) a. The mang (plaque psoiiasỉs) Hình 1.7 Các (lạng váy nến thông thường Váy nền thẻ mang: thường là các dám lỏn nhiều khi hèn kết VỚI nhau chiếm diện tích lớn. thường gặp vùng tỳ đẽ. vay da thường nhiều.
Đày là the lâm sáng thướng gặp nhất, chiếm khoang 80% 4 ‘ Váy lien the giọt: thướng xảy ra dột ngột ớ tre em và thanh thiều mèn. hèn quan dền nhiễm hên cầu dường hô hấp trẽn viêm tai giữa Tôn thương thường ờ lưng. hiếm khi ơ lòng bàn tay bàn chân Váy nén thỏ giọt chiếm khoáng 8-10% vay nền • Váy nền the dặc biệt * Váy nến thê mu dạng nãy khá hiểm gặp, có thế gày ra cãc tốn thương mụn mù rõ ràng, Xay ra ơ một mang rộng (váy nến thê mu lan tòa) hoặc ớ các khu vục nho hơn như lòng bàn tay. 1W ut> w H7C Y M Hy 10 * Vây nến dạng do toàn thân (generalized enihrodennic psoriasis) lã loại ít gặp nhẩt Váy nền cỏ thê xuất hiện ờ toàn bộ cơ thê ư dạng phát ban da do bong tróc da gây ngứa hoặc nóng rát dừ dội a.
The mũ khu trú b. Thế mù lan tỏa c. The (ló da (oàn thân lỉình 1.8 Các dạng váy nền da đục biệt (bị Tòn thương mòng Bệnh lý có the anh hương đến mông tay va mông chân gày lõm hoặc tạo ra các dưỡng rành trên móng khiển móng thay đổi hình dạng hoặc đổi máu Vay nến ơ mỏng có khi khiến móng bị lòng và tách ra khói giường móng. Trường hợp nghiêm trọng sê khiển móng bị giòn vã de khiến móng tay bị gãy Vay nền móng, tay Xay ra ơ 10-55% tống số bệnh nhãn mắc bệnh váy nến vã 53-86% bệnh nhãn viêm khớp vây nến44 Hơn nừa, Sự có mặt tốn thương móng tay là một trong nhùng yểu tố nguy cư được biểt dền dàn đến tiến triển cùa bệnh viêm khớp vay nến.