Luận văn thạc sĩ: Video đo trực tiếp dạy Vật lí 10, phát triển năng lực giải quyết vấn đề

Luận văn thạc sĩ về xây dựng, sử dụng video đo trực tiếp dạy Vật lí 10 các định luật bảo toàn, phát triển năng lực giải quyết vấn đề học sinh.

• Tác giả: Nguyễn
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Anh Thuấn
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn vật lí
• Đề tài: Xây dựng và sử dụng video đo trực tiếp trong dạy học “Các định luật bảo toàn” - Vật lí 10 theo hướng phát triển năng lực giải quyết vấn đề của học sinh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. Lí do chọn đề tài
• 2. Mục đích nghiên cứu
• 3. Đối tượng nghiên cứu
• 4. Giả thuyết khoa học
• 5. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 6. Phương pháp nghiên cứu
• 7. Đóng góp của đề tài
• 8. Cấu trúc của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG VIDEO ĐO TRỰC TIẾP TRONG DẠY HỌC VẬT LÍ NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CỦA HỌC SINH
• 1.1. Năng lực giải quyết vấn đề
• 1.1.1. Khái niệm năng lực giải quyết vấn đề
• 1.1.2. Cấu trúc năng lực giải quyết vấn đề
• 1.1.3. Các biện pháp phát triển năng lực giải quyết vấn đề
• 1.2. Dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học vật lí
• 1.2.1. Dạy học giải quyết vấn đề
• 1.2.2. Sơ đồ dạy học giải quyết vấn đề
• 1.3. Xây dựng và sử dụng video đo trực tiếp trong dạy học vật lí
• 1.3.1. Xây dựng video đo trực tiếp
• 1.3.2. Sử dụng video đo trực tiếp
• 1.4. Thực trạng dạy học “Các định luật bảo toàn” - Vật lí 10
• 1.4.1. Thực trạng về việc dạy của giáo viên
• 1.4.2. Thực trạng về việc học của học sinh
• 1.4.3. Thực trạng về thiết bị thí nghiệm
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: XÂY DỰNG VIDEO ĐO TRỰC TIẾP VÀ SOẠN THẢO TIẾN TRÌNH DẠY HỌC “CÁC ĐỊNH LUẬT BẢO TOÀN” - VẬT LÍ 10
• 2.1. Mục tiêu dạy học “Các định luật bảo toàn” - Vật lí 10
• 2.2. Xây dựng các video đo trực tiếp về “Các định luật bảo toàn” - Vật lí 10
• 2.2.1. Sự cần thiết xây dựng các video đo trực tiếp về “Các định luật bảo toàn” - Vật lí 10
• 2.2.2. Xây dựng các video đo trực tiếp về “Các định luật bảo toàn” - Vật lí 10
• 2.3. Soạn thảo tiến trình dạy học “Các định luật bảo toàn” - Vật lí 10
• 2.3.1. Soạn thảo tiến trình dạy học “Định luật bảo toàn động lượng” - Vật lí 10
• 2.3.2. Soạn thảo tiến trình dạy học “Định luật bảo toàn cơ năng” - Vật lí 10
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích, đối tượng và phương pháp thực nghiệm sư phạm
• 3.1.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm
• 3.1.2. Đối tượng thực nghiệm sư phạm
• 3.1.3. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
• 3.2. Công tác chuẩn bị thực nghiệm sư phạm
• 3.3. Phân tích đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm
• 3.3.1. Các tiêu chí đánh giá năng lực giải quyết vấn đề của học sinh trong thực nghiệm sư phạm
• 3.3.2. Đánh giá sự phát triển năng lực giải quyết vấn đề của học sinh trong thực nghiệm sư phạm
• 3.4. Kết luận chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tối Ưu Hóa Dạy Học Vật lí 10 Vai Trò Video Đo Trực Tiếp GQVĐ

Trong bối cảnh giáo dục hiện đại, việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát triển năng lực cho học sinh là yếu tố cốt lõi. Nghị quyết số 29-NQ/TW năm 2013 và Điều 29 Luật Giáo dục sửa đổi năm 2019 đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học, đặc biệt trong môn Vật lí 10. Việc truyền thụ kiến thức một chiều, ghi nhớ máy móc không còn phù hợp. Thay vào đó, cần tập trung vào việc dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học và tạo nền tảng vững chắc để học sinh tự cập nhật, đổi mới tri thức, kỹ năng.

Đề tài nghiên cứu về việc xây dựng và sử dụng video đo trực tiếp (VDĐTT) trong dạy học Vật lí 10 theo hướng phát triển năng lực giải quyết vấn đề (GQVĐ) của học sinh là một minh chứng cụ thể cho hướng đổi mới này. VDĐTT không chỉ là một công cụ hỗ trợ giảng dạy mà còn là một phương pháp dạy học Vật lí mới giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách trực quan, sinh động và khoa học. Nó khắc phục những hạn chế của thí nghiệm truyền thống như tốn kém, mất thời gian, hoặc khó quan sát các hiện tượng diễn ra nhanh.

Việc tích hợp VDĐTT vào mô hình dạy học Vật lí không chỉ giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn về các hiện tượng, định luật Vật lí mà còn rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề khoa học, năng lực tư duy phản biện và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Mục tiêu cuối cùng là trang bị cho học sinh không chỉ kiến thức Vật lí 10 mà còn cả những năng lực thiết yếu để đối mặt và giải quyết các vấn đề trong cuộc sống và học tập. Đây là một bước tiến quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục STEM Vật lí và đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông Vật lí mới.

1.1. Khái niệm then chốt Năng lực giải quyết vấn đề khoa học

Theo quan điểm nghiên cứu, năng lực giải quyết vấn đề (GQVĐ) của học sinh được định nghĩa là khả năng huy động tổng hợp kiến thức, kỹ năng, thái độ, cảm xúc và động cơ để xử lý các tình huống thực tiễn mà không có giải pháp sẵn có [27]. Cấu trúc của năng lực này bao gồm nhiều thành tố, từ việc tìm hiểu và phát hiện vấn đề, đến đề xuất giải pháp, lập kế hoạch thực hiện, thực hiện giải pháp, và cuối cùng là đánh giá, điều chỉnh, thậm chí phát hiện vấn đề mới. Đặc biệt, trong Vật lí 10, năng lực GQVĐ không chỉ dừng lại ở việc áp dụng công thức mà còn đòi hỏi khả năng phân tích dữ liệu thực nghiệm, tư duy logic để đưa ra kết luận. Phát triển năng lực này giúp học sinh không chỉ thành thạo các bài tập mà còn có khả năng nhìn nhận và giải quyết các tình huống thực tế bằng tư duy khoa học. Đây là nền tảng vững chắc cho việc học tập suốt đời và thích ứng với những thay đổi của xã hội hiện đại.

1.2. Điểm sáng cải cách Video đo trực tiếp dạy Vật lí 10 hiện đại

Video đo trực tiếp (VDĐTT) là một công cụ dạy học đột phá, đặc biệt hữu ích trong dạy học Vật lí thực nghiệm. Theo [28], VDĐTT là các video về chuyển động và tương tác của các vật, được bổ sung các đường lưới, thước đo và thông tin khung hình. Điều này cho phép học sinh dễ dàng đo lường trực tiếp Vật lí và thu thập dữ liệu về tọa độ của từng vật tại mỗi thời điểm. Ưu điểm nổi bật của VDĐTT so với Vật lí 10 thí nghiệm truyền thống là khả năng sử dụng lặp lại nhiều lần mà không hao mòn, tiết kiệm thời gian, công sức. Học sinh có thể truy cập và phân tích các video này ở bất kỳ đâu nếu có thiết bị kết nối internet. Đặc biệt, VDĐTT giải quyết được vấn đề khó quan sát các hiện tượng Vật lí diễn ra quá nhanh hoặc quá chậm, nguy hiểm, giúp học sinh tập trung vào bản chất Vật lí của hiện tượng. Đây là một tài liệu dạy Vật lí 10 quý giá, làm tăng hứng thú và khuyến khích năng lực tư duy phản biện của học sinh.

II. Thách Thức Dạy Vật lí 10 Hiện Tại Cơ Hội Phát Triển Năng Lực GQVĐ

Mặc dù tầm quan trọng của việc phát triển năng lực GQVĐ Vật lí đã được nhấn mạnh trong các văn bản chỉ đạo giáo dục, thực trạng dạy học Vật lí 10 ở các trường THPT vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức. Phương pháp truyền thống, chủ yếu là thông báo và giải thích, vẫn còn phổ biến. Điều này làm hạn chế khả năng học sinh được rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề khoa học và vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Thậm chí, việc thực hành Vật lí 10 còn thiếu tính chủ động, sáng tạo và chưa thực sự khuyến khích tư duy phản biện của người học.

Một trong những rào cản lớn nhất là về cơ sở vật chất và thiết bị. Mặc dù các trường THPT có phòng thí nghiệm Vật lí được trang bị, nhưng chúng thường không đầy đủ, thiết bị cũ, hỏng hoặc có sai số lớn. Việc sử dụng các dụng cụ thí nghiệm Vật lí này cũng tốn nhiều thời gian và công sức, trong khi một số nhân viên phòng thí nghiệm lại thiếu kiến thức chuyên sâu, dẫn đến các phòng thí nghiệm không đáp ứng được nhu cầu tổ chức hoạt động học tập tích cực, liên tục cho học sinh. Đặc biệt, nhiều hiện tượng Vật lí xảy ra rất nhanh hoặc quá nhỏ, khó có thể quan sát bằng mắt thường hay thu thập số liệu thủ công một cách chính xác. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hứng thú học tập và khả năng phát triển năng lực GQVĐ Vật lí của học sinh. Các video bài giảng Vật lí 10 truyền thống thường chỉ mang tính minh họa, chưa khai thác được tiềm năng của đo lường trực tiếp Vật lí để học sinh tự mình khám phá. Giải quyết những thách thức này đòi hỏi một cách tiếp cận mới, khai thác tối đa công nghệ và các phương pháp dạy học Vật lí mới hiệu quả hơn.

2.1. Thực trạng dạy học Vật lí thực nghiệm Nỗi lo thiết bị

Thực trạng dạy học Vật lí thực nghiệm tại các trường THPT vẫn còn nhiều bất cập. Đa số giáo viên vẫn sử dụng phương pháp giảng dạy truyền thống, ít khi tận dụng triệt để các dụng cụ thí nghiệm Vật lí hiện có. Lý do chính là lo ngại về những khó khăn, tốn kém thời gian và công sức khi chuẩn bị, tiến hành Vật lí 10 thí nghiệm thực tế. Điều này dẫn đến các bài giảng thường chỉ là tóm tắt sách giáo khoa, hạn chế việc rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề khoa học cho học sinh. Các thiết bị thí nghiệm Vật lí hiện có tại các phòng thí nghiệm, mặc dù được cung cấp theo danh mục tối thiểu của Bộ Giáo dục và Đào tạo, nhưng phần lớn không được bảo trì, bảo dưỡng thường xuyên, dẫn đến hỏng hóc hoặc cho kết quả không chính xác. Hơn nữa, nhân viên phụ trách thiết bị thường không chuyên sâu về Vật lí, gây khó khăn trong việc tổ chức các hoạt động thực hành Vật lí 10 hiệu quả. Những yếu tố này làm giảm đáng kể hứng thú học tập và khả năng phát triển năng lực GQVĐ Vật lí của học sinh.

2.2. Hạn chế trong phương pháp dạy học Vật lí mới truyền thống

Các phương pháp dạy học Vật lí mới theo định hướng phát triển năng lực thường gặp khó khăn trong triển khai thực tế. Việc tổ chức các hoạt động học tập vẫn còn sơ sài, mang tính hình thức, chưa thực sự đi vào chiều sâu để phát triển năng lực GQVĐ Vật lí cho học sinh. Học sinh đa số vẫn tiếp thu kiến thức một cách thụ động, chủ yếu nghe giảng, ghi chép và học thuộc lòng. Rất ít em chủ động suy nghĩ, đặt câu hỏi hay nêu ra các vấn đề vướng mắc trong đời sống hằng ngày liên quan đến Vật lí. Việc tham gia vào các quá trình thiết kế, tiến hành, thu thập và xử lý kết quả thí nghiệm kiểm chứng còn rất hạn chế. Khi có thực hành Vật lí 10, thí nghiệm thường thiếu chính xác, thiếu thiết bị, ảnh hưởng đến kết quả và làm giảm hứng thú. Điều này cho thấy sự cần thiết của một công cụ mới, có khả năng khắc phục các hạn chế này, mang lại trải nghiệm học tập khoa học thực hành sinh động và hiệu quả hơn, như video đo trực tiếp dạy Vật lí 10.

III. Phương Pháp Mới Xây Dựng Video Đo Trực Tiếp Phát Triển Năng Lực GQVĐ

Việc xây dựng video đo trực tiếp (VDĐTT) đóng vai trò trung tâm trong việc đổi mới dạy học Vật lí 10 theo hướng phát triển năng lực giải quyết vấn đề (GQVĐ). Các VDĐTT không chỉ là những đoạn phim minh họa mà là tài liệu dạy Vật lí 10 được thiết kế khoa học, cho phép học sinh tự mình thu thập và phân tích dữ liệu thực nghiệm. Để một VDĐTT đạt hiệu quả cao, cần chú trọng đến các yếu tố kỹ thuật và sư phạm. Đầu tiên, nội dung video phải được xác định rõ ràng, ứng với từng quá trình, hiện tượng Vật lí cụ thể, đảm bảo tính chân thực và khoa học. Ví dụ, trong chương “Các định luật bảo toàn”, có thể xây dựng VDĐTT về vật rơi tự do, chuyển động trên mặt phẳng nghiêng, hay các va chạm mềm, va chạm đàn hồi.

Thứ hai, chất lượng hình ảnh và âm thanh là yếu tố quyết định sự hứng thú của học sinh. Máy quay cần có độ phân giải cao, tốc độ khung hình lớn (trên 120 fps) để ghi lại các chuyển động nhanh một cách chi tiết. Ánh sáng tự nhiên là lựa chọn tốt nhất để đảm bảo độ sáng đều và trung thực cho đối tượng. Nếu phải sử dụng ánh sáng nhân tạo, cần dùng đèn sử dụng nguồn điện một chiều để tránh hiện tượng nhấp nháy. Cuối cùng, màu nền của video cũng rất quan trọng, nên chọn màu trắng hoặc đen để tạo độ tương phản tốt, làm nổi bật đối tượng và giúp học sinh tập trung vào quá trình Vật lí đang diễn ra, từ đó dễ dàng đo lường trực tiếp Vật lí và xử lý số liệu. Quy trình này đòi hỏi sự tỉ mỉ, kết hợp kiến thức Vật lí và kỹ năng chỉnh sửa video. Một VDĐTT chất lượng sẽ là nền tảng vững chắc để học sinh rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề khoa học và năng lực tư duy phản biện một cách hiệu quả nhất.

3.1. Bí quyết tạo Video đo trực tiếp Chuẩn bị khoa học

Việc tạo ra video đo trực tiếp (VDĐTT) đòi hỏi một quy trình chuẩn bị khoa học và kỹ lưỡng. Người xây dựng VDĐTT cần có kiến thức vững chắc về Vật lí, kỹ năng quay phim và chỉnh sửa video. Các thiết bị cơ bản bao gồm máy ảnh kỹ thuật số hoặc điện thoại thông minh có khả năng quay với tốc độ khung hình cao (trên 120 fps), cùng các phần mềm chỉnh sửa chuyên dụng như Wondershare Filmora, Adobe Photoshop, Vegas Pro. Chất lượng video phải tốt, độ phân giải cao, thu hút sự chú ý của học sinh và phải đưa học sinh đến vấn đề cần giải quyết, giúp họ tìm ra chân lý khoa học. Để đạt được điều này, cần xác định rõ ràng nội dung, đối tượng, hoàn cảnh quay (quay cái gì, ở đâu, lúc nào, như thế nào) để đảm bảo video phục vụ đúng mục tiêu phát triển năng lực GQVĐ Vật lí. Việc xây dựng video đo trực tiếp không chỉ là kỹ thuật mà còn là nghệ thuật sư phạm.

3.2. Yếu tố then chốt cho Video bài giảng Vật lí 10 chất lượng cao

Một video bài giảng Vật lí 10 chất lượng cao, đặc biệt là VDĐTT, phụ thuộc vào nhiều yếu tố then chốt. Theo nghiên cứu [35], các yếu tố quan trọng nhất bao gồm: Nội dung video, máy quay, ánh sáng và màu nền. Nội dung cần rõ ràng, liên quan trực tiếp đến các hiện tượng Vật lí cần nghiên cứu, ví dụ như các chuyển động va chạm, rơi tự do, hay dao động điều hòa. Máy quay phải có khả năng ghi hình chất lượng cao, ống kính đặt vuông góc với mặt phẳng chuyển động để đảm bảo tính trung thực. Ánh sáng cần đồng đều, ưu tiên ánh sáng tự nhiên hoặc đèn điện một chiều để tránh nhấp nháy. Màu nền nên là màu trắng hoặc đen để tạo độ tương phản, giúp học sinh tập trung vào đối tượng và dễ dàng thực hiện các phép đo lường trực tiếp Vật lí. Việc tối ưu hóa các yếu tố này giúp VDĐTT không chỉ là công cụ minh họa mà còn là phương tiện hiệu quả để thực hành Vật lí 10 và phân tích dữ liệu thực nghiệm, từ đó phát triển năng lực tư duy phản biện cho học sinh.

3.3. Nội dung video đo trực tiếp Các định luật bảo toàn Vật lí 10

Để phát triển năng lực GQVĐ cho học sinh thông qua video đo trực tiếp dạy Vật lí 10, việc lựa chọn nội dung video là vô cùng quan trọng. Đề tài đã tập trung xây dựng 15 VDĐTT cho chương “Các định luật bảo toàn”. Cụ thể, 9 VDĐTT dành cho Định luật bảo toàn động lượng, bao gồm các tình huống va chạm mềm và đàn hồi của vật với khối lượng khác nhau, chuyển động cùng chiều hoặc ngược chiều. 6 VDĐTT còn lại dành cho Định luật bảo toàn cơ năng, minh họa các hiện tượng như vật rơi tự do, chuyển động trên mặt phẳng nghiêng, ném ngang, ném xiên, chuyển động trên máng cong và dao động điều hòa. Mỗi VDĐTT được thiết kế với mục đích thí nghiệm rõ ràng, bố trí và tiến hành thí nghiệm cụ thể, sau đó là quy trình xử lý video và kết quả thí nghiệm chi tiết. Các VDĐTT này cung cấp một kho tài liệu dạy Vật lí 10 phong phú, giúp học sinh có thể đo lường trực tiếp Vật lí và phân tích dữ liệu thực nghiệm một cách dễ dàng, qua đó kiểm chứng các định luật và rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề khoa học.

IV. Hướng Dẫn Áp Dụng Video Đo Trực Tiếp Hiệu Quả trong Dạy Học Vật lí 10

Việc tích hợp video đo trực tiếp (VDĐTT) vào dạy học Vật lí 10 không chỉ là một sự đổi mới về công cụ mà còn là sự thay đổi về phương pháp, hướng tới phát triển năng lực giải quyết vấn đề (GQVĐ) cho học sinh. VDĐTT có thể được sử dụng linh hoạt ở tất cả các giai đoạn của quá trình dạy học. Từ việc mô tả tình huống để làm nảy sinh vấn đề, đến hỗ trợ đề xuất giả thuyết, kiểm tra giả thuyết bằng thực nghiệm và cuối cùng là vận dụng kiến thức vào các nhiệm vụ học tập mới. Điều này giúp học sinh không chỉ tiếp nhận kiến thức thụ động mà còn chủ động tham gia vào quá trình khám phá khoa học.

Một trong những biện pháp quan trọng là tăng cường sử dụng thí nghiệm trong dạy học. VDĐTT cung cấp một giải pháp hiệu quả cho việc này, cho phép học sinh quan sát và thực hành Vật lí 10 các thí nghiệm phức tạp mà không bị giới hạn bởi không gian, thời gian hay thiết bị. Việc này không chỉ giúp học sinh hiểu rõ bản chất hiện tượng Vật lí mà còn rèn luyện kỹ năng thực nghiệm và khả năng tự đề xuất phương án thí nghiệm. Kết hợp VDĐTT với phương pháp dạy học giải quyết vấn đề là chìa khóa để khuyến khích học sinh tự lực thực hiện đầy đủ các giai đoạn GQVĐ, từ việc phát hiện vấn đề, đề xuất giải pháp, đến lập kế hoạch và thực hiện giải pháp. Đây là một mô hình dạy học Vật lí tiên tiến, giúp chuyển đổi từ việc dạy học dựa trên truyền thụ sang dạy học dựa trên khám phá và trải nghiệm, nâng cao năng lực tư duy phản biện và kiến thức Vật lí 10 sâu sắc hơn.

4.1. Tăng cường sử dụng thí nghiệm Vật lí 10 Phương pháp then chốt

Để phát triển năng lực giải quyết vấn đề trong Vật lí phổ thông 10, việc tăng cường sử dụng thí nghiệm Vật lí 10 là một phương pháp then chốt. Thông qua các thí nghiệm Vật lí được thực hiện qua video đo trực tiếp, học sinh không chỉ hiểu rõ hơn về bản chất của các hiện tượng, định luật và quá trình Vật lí diễn ra trong đời sống, mà còn nâng cao khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Việc này còn giúp học sinh rèn luyện kỹ năng thực nghiệm một cách bài bản. VDĐTT giúp học sinh tự tin hơn vào khả năng thực hiện thí nghiệm của bản thân, từ việc sao chép, làm theo mẫu đến việc tự đề xuất phương án thí nghiệm, tự chế tạo dụng cụ và tự tiến hành thí nghiệm độc lập. Đây là cách hiệu quả để biến kiến thức Vật lí 10 khô khan thành những trải nghiệm học tập sinh động và đáng nhớ.

4.2. Mô hình dạy học Vật lí Dạy học giải quyết vấn đề qua video

Dạy học giải quyết vấn đề là một mô hình dạy học Vật lí hiệu quả để phát triển năng lực GQVĐ Vật lí ở cấp THPT. Trong đó, VDĐTT đóng vai trò là công cụ hỗ trợ đắc lực. Một vấn đề trong dạy học được hiểu là một nhiệm vụ nhận thức mà học sinh không thể giải quyết ngay bằng kinh nghiệm sẵn có, đòi hỏi sự tìm tòi, sáng tạo [22]. VDĐTT giúp tạo ra các tình huống có vấn đề một cách trực quan và chân thực. Giáo viên cần khai thác tối đa các bài học có thể sử dụng phương pháp này, khuyến khích học sinh tự lực thực hiện đầy đủ các giai đoạn GQVĐ. VDĐTT tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh thực hành Vật lí 10, thu thập và phân tích dữ liệu thực nghiệm mà không gặp phải các rào cản của thí nghiệm truyền thống. Cách tiếp cận này giúp học sinh không chỉ học được kiến thức Vật lí 10 mà còn rèn luyện năng lực tư duy phản biện và kỹ năng giải quyết các vấn đề phức tạp trong cuộc sống.

4.3. Sơ đồ tiến trình Dạy học giải quyết vấn đề trong Vật lí phổ thông 10

Tiến trình xây dựng kiến thức theo dạy học giải quyết vấn đề trong Vật lí phổ thông 10 thường được thực hiện theo con đường lý thuyết hoặc thực nghiệm. Với sự hỗ trợ của video đo trực tiếp dạy Vật lí 10, con đường thực nghiệm trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn. Sơ đồ tiến trình bao gồm các giai đoạn chính: 1. Làm nảy sinh vấn đề từ tình huống xuất phát (kinh nghiệm, thí nghiệm, bài tập); 2. Phát biểu rõ vấn đề cần giải quyết (câu hỏi cần trả lời); 3. Giải quyết vấn đề bằng suy luận lý thuyết (xác định kiến thức vận dụng, cách thức vận dụng); 4. Kiểm nghiệm kết quả bằng thí nghiệm (xác định nội dung kiểm nghiệm, thiết kế phương án thí nghiệm, thu thập và xử lý dữ liệu). Cuối cùng là rút ra kết luận bằng cách đối chiếu kết quả thí nghiệm với kết quả lý thuyết [22], [27]. VDĐTT giúp học sinh dễ dàng thực hiện bước 4, tức là đo lường trực tiếp Vật lí, phân tích dữ liệu thực nghiệm và kiểm chứng giả thuyết một cách khách quan.

V. Kiểm Chứng Thực Tiễn Video Đo Trực Tiếp Phát Triển Năng Lực GQVĐ

Để đánh giá hiệu quả của video đo trực tiếp dạy Vật lí 10 trong việc phát triển năng lực GQVĐ, luận văn đã tiến hành xây dựng và kiểm chứng các VDĐTT cho nội dung “Các định luật bảo toàn”. Việc thực hành Vật lí 10 thông qua VDĐTT mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Thay vì các thí nghiệm truyền thống tốn kém, phức tạp và dễ gặp sai số, VDĐTT cho phép học sinh dễ dàng thu thập dữ liệu về chuyển động, va chạm, và các hiện tượng Vật lí khác. Học sinh có thể tự mình đo lường trực tiếp Vật lí các tọa độ, thời gian từ video, sau đó phân tích dữ liệu thực nghiệm để tính toán các đại lượng Vật lí như động lượng, cơ năng. Điều này không chỉ giúp các em kiểm nghiệm các định luật Vật lí một cách chủ động mà còn rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề khoa học một cách toàn diện.

Trong khuôn khổ nghiên cứu, 15 VDĐTT đã được xây dựng, tập trung vào Định luật bảo toàn động lượng và Định luật bảo toàn cơ năng. Các VDĐTT này bao gồm nhiều trường hợp khác nhau của va chạm (mềm, đàn hồi, cùng chiều, ngược chiều) và các loại chuyển động (rơi tự do, trên mặt phẳng nghiêng, ném ngang, ném xiên, dao động điều hòa). Mỗi VDĐTT đều có mục đích rõ ràng, quy trình bố trí và tiến hành thí nghiệm chi tiết, cũng như hướng dẫn xử lý video để thu thập số liệu. Kết quả từ việc phân tích dữ liệu thực nghiệm qua các VDĐTT cho thấy động lượng và cơ năng của hệ vật trên đệm khí gần như được bảo toàn, với sai số chấp nhận được (ví dụ, sai số trong thí nghiệm va chạm mềm là 6,7%, va chạm đàn hồi là 3%). Điều này khẳng định tính khả thi và hiệu quả của VDĐTT trong việc hỗ trợ học sinh kiểm chứng kiến thức và phát triển năng lực tư duy phản biện đối với kiến thức Vật lí 10.

5.1. Ứng dụng thực hành Vật lí 10 Các định luật bảo toàn

Các video đo trực tiếp là công cụ lý tưởng cho thực hành Vật lí 10, đặc biệt khi nghiên cứu "Các định luật bảo toàn". Luận văn đã xây dựng 15 VDĐTT, trong đó có 9 VDĐTT về Định luật bảo toàn động lượng và 6 VDĐTT về Định luật bảo toàn cơ năng. Các video này mô phỏng các tình huống thực tế như va chạm mềm, va chạm đàn hồi giữa các vật có khối lượng khác nhau, chuyển động cùng chiều hoặc ngược chiều. Đối với Định luật bảo toàn cơ năng, các video bao gồm vật rơi tự do, chuyển động trên mặt phẳng nghiêng, ném ngang, ném xiên, chuyển động trên máng cong và dao động điều hòa. Thông qua các video hướng dẫn thí nghiệm Vật lí này, học sinh có thể dễ dàng đo lường trực tiếp Vật lí các thông số như tọa độ, thời gian của vật, từ đó tính toán và kiểm chứng các định luật. Việc này giúp củng cố kiến thức Vật lí 10 một cách trực quan, đồng thời rèn luyện năng lực tư duy phản biện và khả năng vận dụng lý thuyết vào thực tiễn.

5.2. Phân tích dữ liệu thực nghiệm Động lượng và cơ năng Vật lí 10

Sau khi thu thập số liệu từ video đo trực tiếp, học sinh tiến hành phân tích dữ liệu thực nghiệm để kiểm nghiệm "Các định luật bảo toàn" trong Vật lí 10. Ví dụ, trong thí nghiệm va chạm, học sinh ghi lại số thứ tự khung hình và tọa độ của các vật trước và sau va chạm. Từ đó, tính toán vận tốc và động lượng của từng vật, rồi tổng hợp động lượng của hệ. Đồ thị biểu diễn động lượng của hệ theo thời gian cho thấy xu hướng động lượng được bảo toàn, dù có một sai số nhỏ (ví dụ, 6,7% cho va chạm mềm, 3% cho va chạm đàn hồi) do các yếu tố thực tế. Tương tự, đối với Định luật bảo toàn cơ năng, học sinh tính toán cơ năng của vật ở nhiều thời điểm khác nhau. Việc này giúp học sinh không chỉ nắm vững kiến thức Vật lí 10 về định luật mà còn phát triển năng lực giải quyết vấn đề khoa học thông qua việc xử lý số liệu, đánh giá sai số và rút ra kết luận có căn cứ.

5.3. Đánh giá năng lực tư duy phản biện Hiệu quả thực nghiệm sư phạm

Thực nghiệm sư phạm đã khẳng định hiệu quả của việc sử dụng video đo trực tiếp trong dạy học Vật lí 10 đối với việc phát triển năng lực giải quyết vấn đề của học sinh. Các tiêu chí đánh giá năng lực GQVĐ được xây dựng dựa trên cấu trúc năng lực gồm tìm hiểu, phát hiện vấn đề, diễn đạt giải pháp, lập kế hoạch, thực hiện và đánh giá giải pháp, cũng như phát hiện vấn đề mới [27]. Kết quả cho thấy học sinh tham gia vào các hoạt động với VDĐTT không chỉ có khả năng phân tích dữ liệu thực nghiệm tốt hơn mà còn thể hiện năng lực tư duy phản biện và khả năng sáng tạo trong việc đề xuất giải pháp. Việc tự mình đo lường trực tiếp Vật lí và xử lý thông tin giúp các em hình thành tư duy khoa học, chủ động hơn trong học tập, đồng thời tăng hứng thú và niềm say mê với khoa học thực hành. Điều này chứng minh VDĐTT là một phương pháp dạy học Vật lí mới hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục STEM Vật lí.

VI. Kết Luận Tương Lai Phát Triển Năng Lực GQVĐ Qua Video Đo Trực Tiếp

Việc nghiên cứu và ứng dụng video đo trực tiếp (VDĐTT) trong dạy học Vật lí 10 đã chứng minh tính hiệu quả vượt trội trong việc phát triển năng lực giải quyết vấn đề (GQVĐ) của học sinh. VDĐTT không chỉ là một công cụ hỗ trợ mà còn là một phương tiện mạnh mẽ để hiện đại hóa quá trình giảng dạy, khắc phục những hạn chế của phương pháp truyền thống và thí nghiệm thực tế. Nó giúp học sinh chủ động hơn trong việc khám phá kiến thức Vật lí 10, rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề khoa học, năng lực tư duy phản biện và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn cuộc sống.

Sự thành công của VDĐTT nằm ở khả năng cung cấp trải nghiệm đo lường trực tiếp Vật lí một cách chân thực, sinh động và lặp lại nhiều lần. Học sinh có thể dễ dàng phân tích dữ liệu thực nghiệm, kiểm chứng các giả thuyết và tự mình rút ra kết luận khoa học. Điều này không chỉ làm tăng hứng thú học tập mà còn khuyến khích sự tư duy sáng tạo, khởi nguồn cho niềm say mê đối với môn Vật lí. Việc xây dựng video đo trực tiếp và áp dụng chúng trong giáo án Vật lí 10 GQVĐ là một hướng đi phù hợp với xu thế phát triển giáo dục toàn cầu và chương trình giáo dục phổ thông Vật lí mới của Việt Nam.

Trong tương lai, việc tiếp tục phát triển và hoàn thiện các VDĐTT, tích hợp chúng sâu rộng hơn vào mô hình dạy học Vật lí sẽ mở ra nhiều cơ hội mới. Cộng đồng giáo viên có thể cùng nhau chia sẻ, chỉnh sửa và hoàn thiện các video bài giảng Vật lí 10 này, tạo nên một kho tài liệu dạy Vật lí 10 phong phú và chất lượng cao. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, công sức mà còn nâng cao chất lượng giảng dạy, góp phần đào tạo ra thế hệ học sinh có năng lực giải quyết vấn đề vững vàng, sẵn sàng đối mặt với những thách thức trong tương lai và đóng góp vào sự phát triển của khoa học thực hành.

6.1. Tổng kết giá trị cốt lõi của Video đo trực tiếp dạy Vật lí 10

Giá trị cốt lõi của video đo trực tiếp dạy Vật lí 10 nằm ở khả năng làm tăng sự hứng thú của học sinh, khích thích quá trình tư duy và hoạt động sáng tạo. VDĐTT cung cấp một phương tiện hiệu quả để dạy học Vật lí thực nghiệm, cho phép học sinh tự mình đo lường trực tiếp Vật lí các hiện tượng một cách chính xác và khách quan. Điều này giúp các em hiểu rõ hơn bản chất của các định luật Vật lí, rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề khoa học và khả năng phân tích dữ liệu thực nghiệm. Việc sử dụng VDĐTT còn giúp khắc phục những hạn chế của Vật lí 10 thí nghiệm truyền thống như thiếu thiết bị, tốn thời gian. Đây là một phương pháp phù hợp với sự phát triển của giáo dục hiện đại, góp phần hình thành năng lực tư duy phản biện và sự say mê đối với khoa học thực hành trong học sinh.

6.2. Định hướng phát triển giáo án Vật lí 10 GQVĐ trong tương lai

Trong tương lai, việc phát triển giáo án Vật lí 10 GQVĐ cần tiếp tục khai thác mạnh mẽ tiềm năng của video đo trực tiếp. Cần xây dựng thêm nhiều VDĐTT cho các chủ đề khác nhau trong chương trình giáo dục phổ thông Vật lí, không chỉ dừng lại ở "Các định luật bảo toàn". Đồng thời, cần khuyến khích giáo viên tích hợp VDĐTT vào tất cả các giai đoạn của quá trình dạy học, từ việc nêu vấn đề đến kiểm chứng và vận dụng kiến thức. Việc chia sẻ và hoàn thiện các tài liệu dạy Vật lí 10 này trong cộng đồng giáo viên sẽ tạo ra một nguồn tài nguyên phong phú. Hơn nữa, việc tích hợp công nghệ hiện đại như phần mềm mô phỏng, cảm biến vào VDĐTT sẽ nâng cao hiệu quả phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh, giúp các em không chỉ nắm vững kiến thức Vật lí 10 mà còn trang bị kỹ năng thích ứng với xã hội công nghệ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG VIDEO ĐO TRỰC TIẾP TRONG DẠY HỌC VẬT LÍ NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CỦA HỌC SINH 1. Năng lực giải quyết vấn đề 1. Khái niệm năng lực giải quyết vấn đề NL GQVĐ của HS được hiểu là sự huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng, thái độ, cảm xúc, động cơ của HS đó để giải quyết các tình huống thực tiễn trong bối cảnh cụ thể mà các giải pháp không có sẵn ngay lập tức [27]. Cấu trúc năng lực giải quyết vấn đề Có nhiều quan điểm trình bày về cấu trúc NL GQVĐ của HS, theo chúng tôi, cấu trúc NL GQVĐ của HS gồm các nội dung sau [22], [27]: Bảng 1.

Cấu trúc của NL GQVĐ Năng lực Chỉ số Mức độ biểu hiện thành tố hành vi 1. Tìm hiểu M1: Quan sát, mô tả được các quá trình, hiện tượng hiểu VĐ tình huống trong tình huống để làm rõ VĐ cần giải quyết VĐ M2: Giải thích thông tin đã cho, mục tiêu cuối cùng cần thực hiện để làm rõ VĐ cần giải quyết M3: Phân tích, giải thích thông tin đã cho, mục tiêu cần thực hiện và phát hiện VĐ cần giải quyết 1. Phát hiện M1: Từ các thông tin đúng và đủ về quá trình, hiện VĐ cần tượng, trình bày được một số câu hỏi riêng lẻ nghiên cứu M2: Từ các thông tin đúng và đủ về quá trình, hiện tượng, trình bày được các câu hỏi kiên quan đến VĐ cần giải quyết M3: Từ các thông tin đúng và đủ về quá trình, hiện tượng, trình bày được câu hỏi liên quan đến VĐ và xác định được VĐ cần giải quyết 1. Phát biểu M1: Sử dụng được ít nhất một phương thức (văn bản, VĐ hình vẽ, biểu bảng, lời nói,.) để diễn đạt lại VĐ M2: Sử dụng được ít nhất 2 phương thức để diễn đạt lại VĐ M3: Diễn đạt VĐ ít nhất bằng 2 phương thức và phân tách thành các VĐ bộ phận 5 download by : [e-mail] Năng lực Chỉ số Mức độ biểu hiện thành tố hành vi 2.

Diễn đạt M1: Diễn đạt lại tình huống một cách đơn giản giải pháp lại tình huống M2: Diễn đạt lại tình huống trong đó có sử dụng các bằng ngôn hình vẽ, kí hiệu để làm rõ thông tin của tình huống ngữ của chính M3: Diễn đạt lại được tình huống bằng nhiều cách khác mình nhau một cách linh hoạt 2. Tìm kiếm M1: Bước đầu thu thập thông tin về kiến thức và phương thông tin liên pháp cần sử dụng để GQVĐ từ các nguồn khác nhau quan đến VĐ M2: Lựa chọn được nguồn thông tin về kiến thức và phương pháp cần sử dụng để GQVĐ và đánh giá nguồn thông tin đó M3: Lựa chọn được toàn bộ các nguồn thông tin về kiến thức và phương pháp cần sử dụng để GQVĐ cần thiết và đánh giá được độ tin cậy của nguồn thông tin 2. Đề xuất M1: Thu thập, phân tích thông tin liên quan đến VĐ, giải pháp xác định thông tin cần thiết để GQVĐ GQVĐ M2: Đưa ra phương án giải quyết (Đề xuất giả thuyết, phương án kiểm tra giả thuyết bằng suy luận lí thuyết hoặc thực nghiệm) M3: Đưa ra phương án, lựa chọn phương án tối ưu, lập kế hoạch thực hiện 3. Lập kế M1: Phân tích giải pháp thành kế hoạch thực hiện cụ hiện giải hoạch cụ thể thể, diễn đạt các kế hoạch cụ thể đó bằng văn bản pháp để thực hiện M2: Phân tích giải pháp thành kế hoạch thực hiện cụ GQVĐ giải pháp thể, diễn đạt các kế hoạch cụ thể đó bằng sơ đồ, hình vẽ M3: Phân tích giải pháp thành kế hoạch thực hiện cụ thể, thuyết minh các kế hoạch cụ thể qua sơ đồ, hình vẽ 3.

Thực M1: Thực hiện được giải pháp để GQVĐ cụ thể, giả hiện giải pháp định (VĐ học tập) mà chỉ cần huy động một kiến thức, 6 download by : [e-mail] Năng lực Chỉ số Mức độ biểu hiện thành tố hành vi hoặc tiến hành một phép đo, tìm kiếm đánh giá một thông tin cụ thể M2: Thực hiện được giải pháp trong đó huy động ít nhất 2 kiến thức, 2 phép đo,. để GQVĐ M3: Thực hiện giải pháp cho một chuỗi VĐ liên tiếp, trong đó có những VĐ nảy sinh từ chính quá trình GQVĐ 3. Đánh giá M1: Đánh giá các bước trong quá trình GQVĐ, phát và điều chỉnh hiện ra sai sót, khó khăn các bước giải M2: Đánh giá các bước trong quá trình GQVĐ, phát quyết cụ thể hiện sai sót, khó khăn và đưa ra điều chỉnh ngay trong M3: Đánh giá các bước trong quá trình GQVĐ, phát quá trình thực hiện sai sót, khó khăn, đưa ra những điều chỉnh và thực hiện hiện việc điều chỉnh 4. Đánh giá M1: So sánh kết quả cuối cùng thu được với đáp án và giá việc quá trình rút ra kết luận khi GQVĐ cụ thể GQVĐ, GQVĐ và M2: Đánh giá được kết quả cuối cùng và chỉ ra nguyên phát hiện điều chỉnh nhân của kết quả thu được VĐ mới việc GQVĐ M3: Đánh giá việc GQVĐ.

Đề ra giải pháp tối ưu hơn để nâng cao hiệu quả GQVĐ 4. Phát hiện M1: Đưa ra khả năng ứng dụng cho kết quả thu được VĐ cần giải trong tình huống mới quyết mới M2: Xem xét kết quả thu được trong tình huống mới, phát hiện những khó khăn, vướng mắc cần giải quyết M3: Xem xét kết quả thu được trong tình huống mới phát hiện những khó khăn, vướng mắc cần giải quyết và diễn đạt VĐ mới cần giải quyết Nội dung cấu trúc NL GQVĐ của HS được chúng tôi vận dụng trong việc xây dựng VDĐTT, soạn thảo tiến trình và đánh giá NL GQVĐ của HS trong TNSP. 7 download by : skknchat@gmail. Các biện pháp phát triển năng lực giải quyết vấn đề Có bốn biện pháp phát triển NL GQVĐ của HS gồm: Tăng cường sử dụng TN trong DH, tổ chức cho HS giải thích các hiện tượng trong tự nhiên và chế tạo dụng cụ TN dựa trên các nguyên tắc VL, thường xuyên sử dụng phương pháp DH GQVĐ trong DH và đổi mới cách thức kiểm tra đánh giá theo hướng chú trọng phát triển NL GQVĐ nhưng trong đề tài này chúng tôi trình bày hai biện pháp đã sử dụng [22].

a) Tăng cường sử dụng thí nghiệm trong dạy học + Qua các TN VL, HS sẽ hiểu rõ hơn bản chất của các hiện tượng, định luật, quá trình VL đang được nghiên cứu, và diễn ra trong đời sống hằng ngày từ đó tăng cường khả năng vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn đời sống. Việc tăng cường sử dụng TN VL cũng giúp HS rèn luyện kĩ năng thực nghiệm. + Việc tăng cường sử dụng TN VL trong dạy và học không những giúp HS tự tin vào khả năng thực hiện TN của bản thân, từ mức độ đơn giản là sao chép, làm theo mẫu cho trước mà còn giúp HS hình thành khả năng tự đề xuất phương án TN, tự chế tạo dụng cụ và tự tiến hành TN độc lập. b) Thường xuyên sử dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học - DH GQVĐ là phương pháp hiệu quả để DH môn VL ở cấp THPT.

- Để thực hiện tốt công việc này, GV cần lưu ý: + Khai thác và sử dụng tối đa các bài học có thể sử dụng DH GQVĐ. + Khuyến khích HS tự lực thực hiện đầy đủ các giai đoạn GQVĐ. + Tạo điều kiện tối đa cho HS tiến hành TN VL. Dạy học giải quyết vấn đề trong dạy học vật lí 1.

Dạy học giải quyết vấn đề VĐ là dùng để chỉ một khó khăn, nhiệm vụ nhận thức mà HS khó có thể giải quyết được chỉ bằng kinh nghiệm sẵn có, theo một khuôn mẫu có sẵn, nghĩa là không thể dùng tư duy tái hiện đơn thuần để giải quyết, mà phải tìm tòi sáng tạo để giải quyết và khi giải quyết được thì HS thu nhận được kiến thức, kĩ năng, cách thức hành động mới [22].Ôkôn: “DH GQVĐ dưới dạng chung nhất là toàn bộ các hành động như tổ chức các tình huống có VĐ, biểu đạt (nêu ra) các VĐ (tập cho HS quen dần để 8 download by : [e-mail] tự làm lấy công việc này), chú ý giúp đỡ cho HS những điều cần thiết để GQVĐ, kiểm tra các cách giải quyết đó và cuối cùng lãnh đạo quá trình hệ thống hoá và củng cố các kiến thức đã tiếp thu được” [15]. Sơ đồ dạy học giải quyết vấn đề Tiến trình xây dựng kiến thức theo DH GQVĐ trong DH VL được tiến hành theo hai con đường: Con đường lí thuyết hoặc con đường thực nghiệm. Trong đề tài này, chúng tôi vận dụng DH GQVĐ theo con đường lí thuyết để xây dựng tiến trình DH “Các định luật bảo toàn” - VL 10. Các giai đoạn của tiến trình xây dựng kiến thức theo con đường lí thuyết của kiểu DH GQVĐ trong môn VL được thể hiện qua sơ đồ sau [22], [27]: 1.

Làm nảy sinh VĐ cần giải quyết từ tình huống (điều kiện) xuất phát từ kiến thức cũ, kinh nghiệm, TN, bài tập, truyện kể lịch sử 2. Phát biểu VĐ cần giải quyết (câu hỏi cần trả lời) 3. Giải quyết vấn đề 3. Giải quyết vấn đề GQVĐ nhờ suy luận lí thuyết, trong đó có suy luận toán học - Suy đoán giải pháp GQVĐ: + Xác định các kiến thức đã biết cần vận dụng.

+ Xác định cách thức vận dụng các kiến thức này để đi đến câu trả lời. Làm thế nào để kiểm nghiệm kết quảlí thuyết 3. Kiểm nghiệm kết quả đã tìm được từ suy luận đã đạt nhờ được TN:từ suy luận lí - Xác định nội dung cần kiểm nghiệm nhờ TN: thuyết nhờ TN + Phân tích xem có thể kiểm nghiệm trực tiếp nhờ TN kết quả thu được từ suy luận lí thuyết không? + Nếu không được, suy luận logic từ kết quả này ra hệ quả kiểm nghiệm được nhờ TN. Thiết kế phương án TN để kiểm nghiệm kết quả đã thu được từ suy luận lí thuyết hoặc hệ quả của nó: cần những dụng cụ nào, bố trí chúng ra sao, tiến hành TN như thế nào, thu thập những dữ liệu TN định tính và định lượng nào, xử lí những dữ liệu TN này như thế nào? 9 download by : skknchat@gmail.

Rút ra kết luận - Đối chiếu kết quả TN với kết quả đã rút ra rừ suy luận lí thuyết. Có 2 khả năng xảy ra: + Nếu kết quả TN phù hợp với kết quả đã tìm được nhờ suy luận lí thuyết thì kết quả này trở thành kiến thức mới. + Nếu kết quả TN không phù hợp với kết quả đã tìm được nhờ suy luận lí thuyết thì cần kiểm tra lại quá trình TN và quá trình suy luận các kiến thức đã biết.