Vị Thế Chính Trị Của ASEAN Ở Khu Vực Đông Á Từ Năm 1997 Đến Nay

Khám phá vị thế chính trị của ASEAN ở khu vực Đông Á từ năm 1997 đến nay, phân tích tác động và xu hướng phát triển trong bối cảnh toàn cầu.

• Tác giả: Đinh Trung Kiên
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Quang Minh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Vị Thế Chính Trị Của ASEAN Tại Đông Á Từ 1997 Đến Nay
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Tình hình nghiên cứu đề tài
• Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu luận văn
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Đóng góp của luận văn
• Kết cấu luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VỊ THẾ CHÍNH TRỊ CỦA ASEAN
• 1.1. Khái niệm chính trị
• 1.2. Khái niệm “vị thế chính trị”
• 1.3. Những tiêu chí phản ánh vị thế chính trị của một chủ thể
• 1.4. Tổng quan về ASEAN và những dấu mốc quan trọng
• 1.4.1. Các dấu mốc quan trọng trong quá trình phát triển của ASEAN
• 1.4.2. Khái quát về Cộng đồng ASEAN
• 1.5. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: VAI TRÒ VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA ASEAN TRONG NỀN CHÍNH TRỊ ĐÔNG Á
• 2.1. Đặc trưng cấu trúc chính trị khu vực Đông Á
• 2.2. Vai trò của ASEAN trong chính trị nội bộ
• 2.2.1. Liên kết nội khối ASEAN và sự hình thành chủ nghĩa khu vực
• 2.2.2. ASEAN và các vấn đề khủng bố
• 2.2.3. ASEAN và giải quyết vấn đề Biển Đông
• 2.3. ASEAN trong chính trị quốc tế
• 2.3.1. Sự hiện diện của ASEAN vào các diễn đàn quốc tế
• 2.3.2. ASEAN dưới đánh giá của Liên Hiệp Quốc
• 2.3.3. ASEAN trong hợp tác Á - Âu
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: VỊ THẾ CỦA ASEAN TRONG TƯƠNG LAI VÀ ĐÓNG GÓP CỦA VIỆT NAM
• 3.1. Những thành tựu sau 48 năm phát triển của ASEAN
• 3.2. Những thách thức của ASEAN trong tình hình mới
• 3.2.1. Ảnh hưởng của các nước lớn ở khu vực Đông Á
• 3.2.2. Ảnh hưởng của cuộc đấu tranh quyền lực giữa Mỹ - Trung Quốc với ASEAN
• 3.2.3. ASEAN và những vấn đề còn tồn tại giữa các thành viên
• 3.2.4. Ảnh hưởng của các nước lớn và khối quyền lực khác đến ASEAN
• 3.3. Triển vọng của ASEAN
• 3.4. Những đóng góp của Việt Nam trong việc gắn kết ASEAN tiến tới xây dựng Cộng đồng ASEAN
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Vị Thế Chính Trị Của ASEAN Tại Đông Á

ASEAN đóng vai trò quan trọng trong chính trị khu vực Đông Á. Từ khi thành lập năm 1967, ASEAN đã nỗ lực xây dựng một khu vực hòa bình, ổn định và thịnh vượng. Sự trỗi dậy của chủ nghĩa khu vực đã thúc đẩy ASEAN trở thành một lực lượng đáng kể. Mục tiêu chính của ASEAN là thúc đẩy hợp tác kinh tế, chính trị, an ninh và văn hóa giữa các quốc gia thành viên. Chính sách đối ngoại ASEAN luôn hướng tới đa phương hóa, cân bằng quan hệ với các cường quốc. Sự thành công của ASEAN được thể hiện qua việc duy trì hòa bình trong khu vực và thúc đẩy hợp tác ASEAN trong nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, ASEAN cũng đối mặt với nhiều thách thức như tranh chấp lãnh thổ, khủng bố và cạnh tranh từ các nước lớn.

1.1. ASEAN Lịch Sử Hình Thành và Phát Triển Ban Đầu

ASEAN được thành lập năm 1967 với mục tiêu ban đầu là thúc đẩy hợp tác kinh tế và chính trị giữa các quốc gia thành viên. Các quốc gia sáng lập bao gồm Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan. Tuyên bố Bangkok là nền tảng cho sự ra đời của ASEAN, nhấn mạnh vào các nguyên tắc hòa bình, tự do và trung lập. Chủ quyền quốc gia và không can thiệp là hai nguyên tắc quan trọng trong hoạt động của ASEAN. Trong giai đoạn đầu, ASEAN tập trung vào việc xây dựng lòng tin và giải quyết các tranh chấp song phương. Các đối thoại ASEAN đã giúp tăng cường sự hiểu biết và hợp tác giữa các nước thành viên. "ASEAN cùng với các nước lớn như Mỹ, Ấn Độ, Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản, Nga, Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) là những nước và tổ chức khu vực được coi là tác động trực tiếp đến việc hình thành cục diện chính trị ở Đông Á hiện nay và trong tương lai."

1.2. Vai Trò Của ASEAN Trong Cấu Trúc An Ninh Khu Vực

ASEAN đóng vai trò trung tâm trong cấu trúc an ninh khu vực. Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF) là một nền tảng quan trọng để thúc đẩy đối thoại và hợp tác an ninh giữa các quốc gia trong và ngoài khu vực. ASEAN cũng tham gia vào các hoạt động gìn giữ hòa bình và giải quyết xung đột. Tuy nhiên, ASEAN vẫn đối mặt với những thách thức trong việc giải quyết các vấn đề an ninh phi truyền thống như khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia và biến đổi khí hậu. An ninh khu vực là một ưu tiên hàng đầu của ASEAN, đặc biệt là trong bối cảnh căng thẳng gia tăng ở Biển Đông. Vai trò của ASEAN trong việc duy trì hòa bình và ổn định ở khu vực là rất quan trọng.

II. Khủng Hoảng Tài Chính 1997 Thách Thức Vị Thế ASEAN

Cuộc khủng hoảng tài chính châu Á 1997 đã gây ra những tác động nghiêm trọng đến ASEAN. Nhiều quốc gia thành viên phải đối mặt với suy thoái kinh tế, mất giá tiền tệ và bất ổn chính trị. Khủng hoảng này đã đặt ra những câu hỏi về khả năng của ASEAN trong việc đối phó với các thách thức kinh tế. Tuy nhiên, ASEAN đã nỗ lực hợp tác để vượt qua khủng hoảng và xây dựng lại nền kinh tế. AFTA (Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN) đã đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy thương mại và đầu tư trong khu vực. Bài học từ khủng hoảng 1997 đã giúp ASEAN trở nên mạnh mẽ hơn và sẵn sàng đối phó với các thách thức trong tương lai.

2.1. Ảnh Hưởng Của Khủng Hoảng Đến Kinh Tế Các Nước ASEAN

Khủng hoảng tài chính 1997 đã tàn phá kinh tế khu vực. Các quốc gia như Thái Lan, Indonesia và Hàn Quốc phải đối mặt với tình trạng phá sản và nợ nần chồng chất. Kinh tế khu vực suy giảm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến đời sống của hàng triệu người. "Từ năm 1995 Việt Nam trở thành thành viên của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) - một bộ phận quan trọng của khu vực Đông Á, là chủ nhà của nhiều sự kiện quốc tế quan trọng." Ảnh hưởng lan rộng nhanh chóng do sự liên kết kinh tế chặt chẽ giữa các quốc gia. Các chính phủ phải thực hiện các biện pháp thắt lưng buộc bụng và cải cách kinh tế để ổn định tình hình.

2.2. Phản Ứng Của ASEAN Trong Việc Ứng Phó Với Khủng Hoảng

ASEAN đã phản ứng nhanh chóng để đối phó với khủng hoảng. Các quốc gia thành viên đã phối hợp chặt chẽ để ổn định thị trường tài chính và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Hợp tác ASEAN được tăng cường trong các lĩnh vực như tài chính, thương mại và đầu tư. ASEAN cũng tìm kiếm sự hỗ trợ từ các tổ chức quốc tế như Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB). Sự đoàn kết và hợp tác của ASEAN đã giúp khu vực vượt qua khủng hoảng và phục hồi kinh tế.

III. Phương Pháp Của ASEAN Giải Quyết Tranh Chấp Biển Đông

Biển Đông là một điểm nóng trong chính trị khu vực. Tranh chấp chủ quyền giữa các quốc gia đã gây ra căng thẳng và bất ổn trong khu vực. ASEAN đã nỗ lực thúc đẩy đối thoại và giải quyết tranh chấp một cách hòa bình. Tuyên bố về Ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) là một bước quan trọng trong việc giảm căng thẳng và xây dựng lòng tin. Tuy nhiên, việc thực hiện DOC vẫn còn nhiều khó khăn và thách thức. ASEAN cần tăng cường hợp tác và đoàn kết để bảo vệ lợi ích của mình ở Biển Đông. Chủ nghĩa đa phương và đồng thuận là những nguyên tắc quan trọng trong cách tiếp cận của ASEAN đối với vấn đề Biển Đông.

3.1. Tầm Quan Trọng Của Tuyên Bố DOC và COC

Tuyên bố DOC là một cam kết chính trị quan trọng giữa ASEAN và Trung Quốc nhằm giải quyết tranh chấp một cách hòa bình. Tuy nhiên, DOC không có tính ràng buộc pháp lý và việc thực hiện còn nhiều hạn chế. COC (Bộ quy tắc ứng xử) được kỳ vọng sẽ là một công cụ hiệu quả hơn để quản lý tranh chấp và ngăn ngừa xung đột ở Biển Đông. Tuy nhiên, việc đàm phán COC vẫn còn gặp nhiều khó khăn do sự khác biệt về quan điểm và lợi ích giữa các bên liên quan. "Đồng thời, Đông Á hiện nay đang được xem như là điểm nóng về các tranh chấp biển, đảo giữa các quốc gia, trong đó nổi lên là các tranh chấp ở Biển Đông liên quan trực tiếp đến các nước ASEAN, chính vì vậy vai trò của ASEAN - một đại diện thống nhất của các nước thành viên trong việc giải quyết các tranh chấp với các nước lớn, duy trì hòa bình và ổn định khu vực là rất quan trọng."

3.2. Những Thách Thức Trong Việc Giải Quyết Tranh Chấp

Việc giải quyết tranh chấp ở Biển Đông gặp nhiều thách thức do sự phức tạp của vấn đề và sự khác biệt về quan điểm giữa các bên liên quan. Sự trỗi dậy của Trung Quốc và sự cạnh tranh giữa các cường quốc đã làm gia tăng căng thẳng trong khu vực. Các quốc gia thành viên ASEAN cần duy trì sự đoàn kết và thống nhất để bảo vệ lợi ích của mình và thúc đẩy giải pháp hòa bình cho tranh chấp. Cân bằng quyền lực là một yếu tố quan trọng trong việc duy trì hòa bình và ổn định ở Biển Đông.

IV. ASEAN và Hợp Tác Với Các Cường Quốc Cân Bằng Quyền Lực

ASEAN duy trì quan hệ đối tác với nhiều cường quốc trên thế giới, bao gồm Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Liên minh châu Âu. Quan hệ ASEAN - Trung Quốc và Quan hệ ASEAN - Hoa Kỳ là hai mối quan hệ quan trọng nhất. ASEAN nỗ lực duy trì sự cân bằng giữa các cường quốc để bảo vệ lợi ích của mình. Chính sách hướng Đông của ASEAN nhấn mạnh vào việc tăng cường hợp tác với các nước châu Á. ASEAN cũng tham gia vào các diễn đàn đa phương như Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) và Diễn đàn Hợp tác Á - Âu (ASEM) để thúc đẩy đối thoại và hợp tác với các nước trên thế giới.

4.1. Vai Trò Của ASEAN Trong Quan Hệ Với Trung Quốc

Quan hệ ASEAN - Trung Quốc có ý nghĩa quan trọng đối với cả hai bên. Trung Quốc là một đối tác thương mại lớn của ASEAN và là một nhân tố quan trọng trong chính trị khu vực. Tuy nhiên, quan hệ giữa ASEAN và Trung Quốc cũng đối mặt với những thách thức, đặc biệt là vấn đề Biển Đông. ASEAN cần duy trì đối thoại và hợp tác với Trung Quốc để giải quyết các tranh chấp một cách hòa bình và xây dựng mối quan hệ bền vững.

4.2. Ảnh Hưởng Của Quan Hệ ASEAN Hoa Kỳ Đến Khu Vực

Quan hệ ASEAN - Hoa Kỳ cũng có vai trò quan trọng trong chính trị khu vực. Hoa Kỳ là một đối tác an ninh quan trọng của ASEAN và ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN trong khu vực. Tuy nhiên, ASEAN cũng cần phải cân bằng quan hệ với Hoa Kỳ và Trung Quốc để tránh bị cuốn vào sự cạnh tranh giữa hai cường quốc. Hoa Kỳ hỗ trợ ASEAN trong các lĩnh vực như chống khủng bố, an ninh hàng hải và phát triển kinh tế.

V. Đóng Góp Của Việt Nam Vào Việc Nâng Cao Vị Thế ASEAN

Việt Nam đã đóng góp quan trọng vào việc nâng cao vị thế chính trị của ASEAN. Từ khi gia nhập ASEAN năm 1995, Việt Nam đã tích cực tham gia vào các hoạt động của tổ chức và thúc đẩy hội nhập khu vực. Việt Nam đã tổ chức thành công nhiều sự kiện quan trọng của ASEAN, bao gồm Hội nghị Cấp cao ASEAN. Việt Nam cũng đã đề xuất nhiều sáng kiến quan trọng để tăng cường hợp tác ASEAN trong các lĩnh vực như kinh tế, an ninh và văn hóa. Chính sách đối ngoại ASEAN của Việt Nam luôn hướng tới hòa bình, ổn định và phát triển trong khu vực.

5.1. Việt Nam Và Quá Trình Hội Nhập Sâu Rộng Vào ASEAN

Việt Nam đã hội nhập sâu rộng vào ASEAN thông qua việc tham gia vào các hiệp định thương mại tự do và các chương trình hợp tác khu vực. Việt Nam đã đóng góp vào việc xây dựng Cộng đồng ASEAN và thúc đẩy liên kết kinh tế khu vực. Việt Nam cũng đã nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư và kinh doanh để thu hút đầu tư nước ngoài từ các nước ASEAN. Hội nhập vào ASEAN đã giúp Việt Nam tăng cường quan hệ kinh tế và chính trị với các nước trong khu vực.

5.2. Sáng Kiến Của Việt Nam Trong Hợp Tác An Ninh Khu Vực

Việt Nam đã đề xuất nhiều sáng kiến quan trọng trong hợp tác an ninh khu vực. Việt Nam đã thúc đẩy đối thoại và hợp tác về các vấn đề an ninh phi truyền thống như khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia và an ninh mạng. Việt Nam cũng đã tham gia vào các hoạt động gìn giữ hòa bình và giải quyết xung đột trong khu vực. Các sáng kiến của Việt Nam đã góp phần tăng cường an ninh khu vực và thúc đẩy hòa bình và ổn định trong khu vực.

VI. Tương Lai Vị Thế Chính Trị Của ASEAN Triển Vọng và Thách Thức

Tương lai vị thế chính trị của ASEAN phụ thuộc vào khả năng của tổ chức trong việc đối phó với các thách thức hiện tại và tận dụng các cơ hội mới. ASEAN cần tăng cường hợp tác ASEAN, duy trì sự đoàn kết và thống nhất, và thúc đẩy vai trò trung tâm của mình trong khu vực. Chính sách đối ngoại ASEAN cần linh hoạt và thích ứng với sự thay đổi của thế giới. ASEAN cũng cần tăng cường hợp tác với các đối tác bên ngoài để đối phó với các thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, đại dịch và khủng hoảng kinh tế.

6.1. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Vị Thế Tương Lai

Nhiều yếu tố sẽ ảnh hưởng đến vị thế tương lai của ASEAN. Sự trỗi dậy của Trung Quốc, sự cạnh tranh giữa các cường quốc, các vấn đề nội bộ của ASEAN và các thách thức toàn cầu sẽ định hình tương lai của tổ chức. ASEAN cần phải thích ứng với những thay đổi này và xây dựng một chiến lược phù hợp để duy trì vai trò trung tâm của mình trong khu vực. Cấu trúc khu vực sẽ tiếp tục thay đổi và ASEAN cần phải định hình lại vị thế của mình trong bối cảnh mới.

6.2. Giải Pháp Củng Cố Vị Thế ASEAN Trong Bối Cảnh Mới

Để củng cố vị thế, ASEAN cần thực hiện một số giải pháp quan trọng. Tăng cường hợp tác ASEAN trong tất cả các lĩnh vực, duy trì sự đoàn kết và thống nhất, thúc đẩy vai trò trung tâm của mình trong khu vực, tăng cường hợp tác với các đối tác bên ngoài và giải quyết các vấn đề nội bộ. ASEAN cũng cần phải tăng cường năng lực thể chế và cải thiện hiệu quả hoạt động của mình. Chủ nghĩa đa phương và đồng thuận cần được duy trì và phát huy.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực Đông Á trong giai đoạn từ năm 1997 đến nay đã chứng kiến những biến chuyển địa chính trị sâu sắc với sự cạnh tranh ảnh hưởng chiến lược giữa các cường quốc hàng đầu như Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Nga và Ấn Độ. Trong bối cảnh đó, Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đại diện cho một tập hợp gồm 10 quốc gia thành viên với quy mô dân số vượt hơn 500 triệu người (tại thời điểm hoàn tất mở rộng năm 1999) và đạt trên 620 triệu người vào năm 2015, đã vươn lên khẳng định vai trò trung tâm không thể thay thế trong cấu trúc an ninh khu vực. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn tập trung vào việc luận giải cách thức một tổ chức gồm các quốc gia vừa và nhỏ có thể tạo dựng, duy trì và nâng cao vị thế chính trị trong một môi trường địa - chiến lược đa cực đầy biến động.

Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về vị thế chính trị, phân tích thực trạng vai trò của ASEAN trong chính trị nội bộ và chính trị quốc tế, đồng thời dự báo triển vọng vị thế của khối cùng các đóng góp chiến lược của Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu về không gian bao trùm khu vực Đông Á mở rộng (Đông Nam Á, Đông Bắc Á cùng các đối tác can dự trực tiếp như Mỹ, Úc, Ấn Độ, Nga) và phạm vi thời gian tập trung từ cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997 đến năm 2015 - mốc thời gian hoàn thành mục tiêu xây dựng Cộng đồng ASEAN. Ý nghĩa của nghiên cứu được lượng hóa thông qua việc đánh giá khả năng điều phối mạng lưới hơn 60 cơ chế hợp tác khu vực và mức độ công nhận ngoại giao từ 61 quốc gia trên thế giới đã cử Đại sứ chuyên trách tại ASEAN.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn tiếp cận vị thế chính trị của ASEAN thông qua việc tích hợp ba trường phái lý thuyết quan hệ quốc tế kinh điển cùng mô hình tổng hòa hiện đại:

1. Chủ nghĩa Tân hiện thực (Neo-realism): Phân tích trật tự Đông Á dựa trên sự phân bổ quyền lực thực tế giữa các nước lớn như Mỹ, Trung Quốc và Nhật Bản, qua đó chỉ ra các giới hạn mang tính cấu trúc mà ASEAN phải thích ứng để cân bằng quan hệ.
2. Chủ nghĩa Tân tự do (Neo-liberal Institutionalism): Luận giải cách ASEAN xây dựng các thể chế đa phương (ARF, ASEAN+3, EAS) để thúc đẩy đối thoại, giảm thiểu chi phí giao dịch quốc tế và tạo ra lợi ích an ninh đan xen, ràng buộc các bên cùng thắng.
3. Chủ nghĩa Kiến tạo (Constructivism): Nhấn mạnh vai trò của các chuẩn mực, bản sắc khu vực và "Phương thức ASEAN" (ASEAN Way) trong việc xã hội hóa hành vi của các nước lớn thông qua các văn kiện nền tảng như Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC).
4. Mô hình tổng hòa của Evelyn Goh: Đóng vai trò khung phân tích then chốt, giải thích cơ chế ASEAN cuốn hút các cường quốc vào cùng một sân chơi chung để định hình lại quy chuẩn hành vi khu vực.

Các khái niệm nòng cốt được chuẩn hóa trong luận văn bao gồm: "Chính trị" (hoạt động liên quan đến quyền lực nhà nước và quản trị xã hội), "Vị thế chính trị" (vị trí gắn với quyền lợi, nghĩa vụ và năng lực định hình luật chơi quốc tế), "Chủ nghĩa khu vực" (tiến trình cố kết thể chế giữa các quốc gia láng giềng).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu vận dụng phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh, kết hợp đồng bộ các phương pháp chuyên ngành quan hệ quốc tế:

• Nguồn dữ liệu: Luận văn khai thác hệ thống dữ liệu sơ cấp gồm 18 văn kiện ngoại giao then chốt (Tuyên bố Bangkok 1967, Hiệp ước TAC 1976, Tuyên bố Bali I và II, Hiến chương ASEAN 2007, Tuyên bố DOC 2002) và các Nghị quyết của Liên Hợp Quốc (Nghị quyết 61/44, Nghị quyết 61/46). Dữ liệu thứ cấp được kế thừa từ hơn 80 công trình nghiên cứu của các học giả tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế, Viện RUSI (Anh), Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam (RSIS - Singapore) và Học viện Ngoại giao Việt Nam.
• Phương pháp phân tích: Kết hợp phương pháp lịch sử để tái hiện tiến trình 48 năm hình thành và phát triển của ASEAN (1967–2015), phương pháp so sánh chính trị nhằm đối chiếu vai trò của ASEAN trong các cơ chế đối thoại khác nhau, và phương pháp phân tích logic - thể chế để làm rõ cơ cấu vận hành của khối.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu định tính có chủ đích (purposive sampling), khảo sát toàn diện 100% các kỳ Hội nghị Cấp cao ASEAN, Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) và Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF) diễn ra trong giai đoạn 1997–2015. Lý do lựa chọn cách tiếp cận này là nhằm đảm bảo tính bao quát thực tiễn, phản ánh chính xác từng bước chuyển dịch vị thế chính trị của khối qua 18 năm thăng trầm lịch sử.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát và phân tích thực tiễn ngoại giao giai đoạn 1997–2015 mang lại 4 phát hiện căn bản có giá trị học thuật và thực tiễn cao:

• Hoàn tất mở rộng và thống nhất không gian địa chính trị: Việc kết nạp Việt Nam (năm 1995), Lào và Myanmar (năm 1997), cùng Campuchia (ngày 30/4/1999) đã biến ý tưởng về một ASEAN bao gồm trọn vẹn 10 quốc gia Đông Nam Á thành hiện thực. Sự kiện này chấm dứt hoàn toàn tình trạng chia rẽ cục diện thời Chiến tranh Lạnh, mở rộng thị trường nội khối lên quy mô GDP khoảng 350 tỷ USD tại thời điểm năm 1999 và tạo nền tảng vững chắc cho việc thiết lập Cộng đồng ASEAN vào năm 2015.
• Xác lập vai trò trung tâm trong kiến trúc an ninh đa phương: ASEAN đã thiết lập và giữ vững vai trò "người cầm lái" trong các khuôn khổ hợp tác then chốt: ASEAN+1 với 11 đối tác đối thoại đầy đủ, ASEAN+3 với 60 cơ chế phối hợp hoạt động trên 22 lĩnh vực chuyên môn, và Cấp cao Đông Á (EAS) mở rộng từ 16 quốc gia (năm 2005) lên 18 quốc gia thành viên khi kết nạp thêm Mỹ và Nga vào năm 2011.
• Bước nhảy vọt về thể chế hóa pháp lý và phòng chống tội phạm: Việc ký kết Hiến chương ASEAN năm 2007 (chính thức có hiệu lực từ ngày 15/12/2008) đã trao tư cách pháp nhân quốc tế cho tổ chức. Bên cạnh đó, Công ước ASEAN về Chống khủng bố (ACCT) được ký năm 2007 và đạt tỷ lệ 100% thành viên phê chuẩn vào ngày 22/1/2013 đã nâng tầm hợp tác an ninh khu vực lên một bước tiến có tính ràng buộc pháp lý cụ thể.
• Duy trì vai trò chủ động trong việc quản trị tranh chấp Biển Đông: Từ Tuyên bố năm 1992 đến việc ký kết Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) năm 2002 tại Phnom Penh, ASEAN đã kiên trì nguyên tắc hòa bình dựa trên luật pháp quốc tế. Đỉnh điểm tại Diễn đàn ARF-17 (Hà Nội, năm 2010), có tới 12 trên tổng số 27 quốc gia tham dự đã bày tỏ lập trường ủng hộ mạnh mẽ cách tiếp cận đa phương của ASEAN đối với an ninh hàng hải.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu khẳng định một nghịch lý thú vị trong quan hệ quốc tế: một tập hợp các quốc gia vừa và nhỏ hoàn toàn có thể nắm giữ vị trí trung tâm trong một trật tự khu vực có nhiều nước lớn cạnh tranh gay gắt. Nguyên nhân chính bắt nguồn từ tính chất trung lập và cơ chế đồng thuận của "Phương thức ASEAN", biến diễn đàn do khối chủ trì trở thành nơi gặp gỡ an toàn, có mức độ đe dọa thấp nhất đối với cả Washington, Bắc Kinh, Tokyo lẫn Moscow.

Khác với mô hình liên minh siêu quốc gia trao quyền tối cao cho cơ quan trung ương như Liên minh châu Âu (EU), ASEAN chọn con đường "chủ nghĩa khu vực linh hoạt" dựa trên nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ và thuyết phục đạo đức. Về mặt trình bày dữ liệu, các bước phát triển của cấu trúc này có thể được mô hình hóa qua bảng so sánh các tầng nấc quan hệ đối ngoại (ASEAN+1, ASEAN+3, EAS, ARF) và biểu đồ thể hiện sự gia tăng số lượng các cơ chế can dự từ năm 1997 đến năm 2015.

Mặc dù còn tồn tại hạn chế do thiếu vắng các chế tài xử phạt cứng khi xảy ra bất đồng nội bộ, sự chuyển dịch từ Tầm nhìn 2020 sang mốc hoàn thành Cộng đồng ASEAN 2015 (rút ngắn 5 năm theo Tuyên bố Cebu 2007) cho thấy năng lực tự điều chỉnh mạnh mẽ của tổ chức trước áp lực toàn cầu hóa.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm củng cố vững chắc vị thế chính trị của ASEAN và nâng cao hiệu quả tham gia của Việt Nam trong giai đoạn phát triển tiếp theo, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

• Củng cố khối đoàn kết nội khối và hoàn thiện cơ chế ra quyết định: Khuyến nghị Ban Thư ký ASEAN cùng Hội đồng Điều phối ASEAN tiến hành rà soát, bổ sung quy chế tham vấn linh hoạt nhằm giải quyết các vấn đề an ninh phi truyền thống và khủng hoảng nội bộ. Target metric đặt ra là giảm 30% thời gian xử lý các tình huống khẩn cấp và duy trì tỷ lệ đồng thuận 100% trong các tuyên bố chính trị then chốt. Timeline thực hiện tập trung trong giai đoạn 2016–2020.
• Nâng cao năng lực dẫn dắt trong cấu trúc đa phương khu vực: Giao nhiệm vụ cho các cơ quan ngoại giao thành viên tối ưu hóa 60 cơ chế hợp tác hiện hữu của ASEAN+3 và nâng tầm ảnh hưởng của Diễn đàn EAS. Target metric là thu hút thêm từ 3 đến 5 đối tác đối thoại theo lĩnh vực, tăng tỷ lệ thực thi các thỏa thuận hành động chung đạt trên 85% trong giai đoạn 2015–2025.
• Đẩy nhanh tiến trình đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) có tính ràng buộc: Nhóm Công tác chung ASEAN - Trung Quốc (ACJWG) và các Trưởng đoàn SOM cần duy trì tần suất đàm phán thực chất, hướng tới văn bản COC có hiệu lực pháp lý cao dựa trên UNCLOS 1982. Target metric là hoàn thiện khung đàm phán toàn diện trước năm 2022, đảm bảo 100% các quốc gia thành viên có tiếng nói chung bảo vệ an ninh và quyền tự do hàng hải.
• Tăng cường vai trò chủ động và đóng góp thực chất của Việt Nam: Bộ Ngoại giao cùng các bộ, ngành liên quan của Việt Nam cần đẩy mạnh đề xuất các sáng kiến liên kết tiểu vùng (nhất là Mekong - GSM), lồng ghép sâu rộng các mục tiêu phát triển quốc gia vào 3 trụ cột APSC, AEC, ASCC. Target metric là gia tăng tỷ lệ đóng góp sáng kiến chiến lược của Việt Nam tại các hội nghị thường niên thêm 25% và cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho Ban Thư ký ASEAN giai đoạn 2016–2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và tính ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ hoạch định chính sách và chuyên viên ngoại giao: Cung cấp nguồn tư liệu chuẩn xác về lịch sử đàm phán, cơ chế vận hành của ASEAN+3, EAS, ARF và kinh nghiệm xử lý các điểm nóng địa chính trị để ứng dụng trực tiếp vào công tác đối ngoại đa phương.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Quan hệ quốc tế, Chính trị học: Sử dụng như một tài liệu tham khảo hệ thống về việc áp dụng tích hợp các trường phái lý thuyết quan hệ quốc tế vào phân tích một thực thể khu vực cụ thể từ năm 1997 đến năm 2015.
• Chuyên gia phân tích rủi ro chính trị và tư vấn chiến lược đầu tư: Khai thác các dữ liệu về thể chế, lộ trình hội nhập AEC và mức độ ổn định an ninh khu vực để đánh giá môi trường kinh doanh và dự báo xu hướng chính sách kinh tế - thương mại tại Đông Á.
• Các viện nghiên cứu chiến lược an ninh và các tổ chức phi chính phủ: Tham khảo khung đánh giá về hợp tác phòng chống khủng bố (ACCT), ứng phó tội phạm xuyên quốc gia và an ninh môi trường để xây dựng các chương trình hành động và dự án hợp tác đa quốc gia.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao mốc lịch sử năm 1997 được lựa chọn làm điểm khởi đầu của đề tài?
Năm 1997 đánh dấu thời điểm xảy ra cuộc khủng hoảng tài chính châu Á nghiêm trọng, thử thách tính bền vững và sự gắn kết của khối. Đồng thời, đây cũng là năm ASEAN chính thức thông qua văn kiện Tầm nhìn ASEAN 2020 và khởi động cơ chế ASEAN+3 tại Kuala Lumpur, mở ra kỷ nguyên định hình cấu trúc chính trị mới tại Đông Á.

2. "Phương thức ASEAN" có điểm gì khác biệt so với các mô hình hội nhập quốc tế khác?
"Phương thức ASEAN" (ASEAN Way) vận hành dựa trên hai nguyên tắc then chốt: ra quyết định bằng đồng thuận tuyệt đối và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau. Khác với mô hình liên minh có tính ủy quyền lập pháp như EU, ASEAN áp dụng phương pháp tiếp cận mềm dẻo, tiến hành từng bước để tạo dựng lòng tin giữa các quốc gia có chế độ chính trị và văn hóa đa dạng.

3. Khung hợp tác ASEAN+3 đã phát triển quy mô như thế nào sau cuộc khủng hoảng năm 1997?
Từ một diễn đàn đối thoại kinh tế không chính thức thành lập năm 1997, ASEAN+3 đã phát triển vượt bậc thành công cụ hạt nhân hướng tới xây dựng Cộng đồng Đông Á. Đến nay, khung này vận hành thông qua 60 cơ chế phối hợp ở nhiều cấp độ, bao quát 22 lĩnh vực then chốt và duy trì hợp tác phòng chống tội phạm xuyên quốc gia trên 8 lĩnh vực trọng điểm.

4. Hiến chương ASEAN năm 2007 có vai trò gì đối với sự chuyển dịch vị thế của tổ chức?
Hiến chương ký ngày 20/11/2007 và có hiệu lực từ ngày 15/12/2008 đã chính thức trao tư cách pháp nhân quốc tế cho ASEAN. Văn kiện này tạo nền tảng pháp lý và khuôn khổ thể chế chặt chẽ, giúp tổ chức rút ngắn thời hạn xây dựng Cộng đồng từ năm 2020 xuống năm 2015, nâng cao đáng kể vị thế đàm phán của khối với các đối tác toàn cầu.

5. Đóng góp nổi bật nhất của Việt Nam đối với vị thế chính trị của ASEAN giai đoạn này là gì?
Việt Nam đã thúc đẩy quá trình mở rộng hoàn tất ASEAN-10 qua việc kết nạp Campuchia tại Hà Nội năm 1999, thông qua Chương trình Hành động Hà Nội (HPA 1998–2004). Đặc biệt, trong vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2010, Việt Nam đã điều hành thành công việc mở rộng EAS cho Mỹ và Nga tham gia, đồng thời quốc tế hóa việc xử lý vấn đề an ninh Biển Đông tại ARF-17.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở lý luận về vị thế chính trị của một tổ chức khu vực gồm các quốc gia vừa và nhỏ thông qua việc kết hợp ba trường phái Hiện thực, Tự do và Kiến tạo.
• Công trình chứng minh ASEAN đã vượt qua thử thách của cuộc khủng hoảng 1997 để hoàn thành mở rộng ASEAN-10, xây dựng thành công Hiến chương 2007 và hoàn thành mục tiêu Cộng đồng ASEAN 2015.
• Nghiên cứu làm rõ vai trò "cầm lái" của ASEAN trong việc thiết lập mạng lưới an ninh đa phương rộng lớn tại Đông Á gồm ASEAN+1, ASEAN+3, EAS và Diễn đàn ARF.
• Luận văn ghi nhận và lượng hóa những đóng góp chủ động, trách nhiệm của Việt Nam sau 20 năm gia nhập (1995–2015), củng cố vị thế chiến lược của đất nước trên trường quốc tế.
• Đóng góp khoa học chính của luận văn là cung cấp khung tham chiếu toàn diện về ngoại giao đa phương khu vực, tạo tiền đề vững chắc cho việc tiếp tục nghiên cứu lộ trình phát triển của Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN sau năm 2025.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn có kết cấu ba chương, cụ thể là: 5 (LUAN.nay TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VỊ THẾ CHÍNH TRỊ CỦA ASEAN Chương này trình bày một số khái niệm cơ bản như “ chính trị”, “vị thế chính trị” của một tổ chức, trong đó đặc biệt làm rõ những tiêu chí xác lập vị thế chính trị của một quốc gia, một khu vực trong chính trị quốc tế. Chương này cũng khái quát vị trí, vai trò của ASEAN từ khi thành lập đến năm 1997. VAI TRÕ VÀ ẢNH HƢỞNG CỦA ASEAN TRONG NỀN CHÍNH TRỊ ĐÔNG Á Chương này trình bày những đặc trưng cấu trúc chính trị của khu vực Đông Á, sự hiện diện của các thực thể chính trị và vai trò của nó trong việc hình thành cấu trúc chính trị khu vực Đông Á.

Chương này cũng phân tích vai trò của ASEAN trong chính trị nội bộ của tổ chức, vai trò trong việc liên kết nội khối và hình thành chủ nghĩa khu vực, sự hiện diện và phản ứng của ASEAN đối với các vấn đề khủng bố và vấn đề biển Đông. Đồng thời, chương này cũng phân tích vai trò của ASEAN trong chính trị quốc tế, sự hiện diện của ASEAN trong các diễn đàn quốc tế, mối quan hệ giữa ASEAN và Liên Hiệp Quốc và vai trò của ASEAN trong hợp tác Á- Âu. VỊ THẾ CỦA ASEAN TRONG TƢƠNG LAI VÀ ĐÓNG GÓP CỦA VIỆT NAM Chương này đánh giá những thành tựu của ASEAN trong gần 50 năm hình thành và phát triển, phân tích những thách thức của ASEAN trong bối cảnh cạnh tranh quyền lực giữa Mỹ và Trung Quốc. Đồng thời, đề xuất một số gợi ý chính sách 6 (LUAN.nay TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VỊ THẾ CHÍNH TRỊ CỦA ASEAN 1.1 Khái niệm chính trị Chính trị hay Chánh trị là tất cả những hoạt động, những vấn đề gắn với quan hệ giai cấp, dân tộc, quốc gia và các nhóm xã hội xoay quanh một vấn đề trung tâm đó là vấn đề giành, giữ và sử dụng quyền lực nhà nước.

Platôn, nhà triết học cổ đại Hy Lạp, trong tác phẩm Chính trị đã xem chính trị là “nghệ thuật cung đình” liên kết trực tiếp các chuẩn mực của người anh hùng và sự thông minh, sự liên kết đó được thể hiện bằng sự thống nhất tư tưởng và tinh thần hữu ái. Cũng theo ông, chính trị là nghệ thuật cai trị, cai trị bằng sức mạnh là độc tài, cai trị bằng thuyết phục mới đích thực là chính trị. Theo MaxWeber, nhà xã hội học người Đức đầu thế kỷ XX, chính trị là khát vọng tham gia quyền lực hay ảnh hưởng đến sự phân chia quyền lực giữa các quốc gia, bên trong quốc gia, giữa các tập đoàn người trong một quốc gia. Xuất phát từ quan niệm mang tính chức năng của chính trị, một số học giả khác đã xem chính trị là khả năng của con người đóng những vai trò khác nhau, hoàn thành những chức năng khác nhau trong khuôn khổ của một thể chế chính trị.

Từ đó, họ cho rằng bản chất chính của chính trị là sự phân chia trách nhiệm và các thẩm quyền cũng như bảo đảm hiệu quả chính trị và sự bền vững của chính thể. Ở đây, chính trị được hiểu như sự khôn khéo, khả năng đạt được sự phân chia chức năng mà vẫn đảm bảo duy trì sự tác động qua lại của chúng. Tiếp cận từ quan niệm coi chính trị là một hoạt động, trong đó, con người mong muốn những lợi ích và quan điểm của mình được thực hiện, nếu những lợi ích và quan điểm đó bị va chạm với người khác thì tìm cách điều chỉnh và thỏa hiệp, các tác giả của cuốn Chính trị và kinh tế Nhật Bản xem chính trị là hoạt động tìm kiếm những khả năng áp đặt quyền lực chính trị. Các quan niệm trên, tuy có chứa một số những nhân tố hợp lý nhất định, nhưng chưa nêu được nội dung cơ bản nhất của phạm trù chính trị, đó là: chính trị là 7 (LUAN.nay TIEU LUAN MOI download : [e-mail] một thực thể tồn tại trong đời sống với những cấp độ khác nhau (cá nhân, cộng đồng, giai cấp, dân tộc, nhân loại) liên quan đến công việc của nhà nước.

Khắc phục những hạn chế trên, mặc dù chưa đưa ra được một định nghĩa hoàn chỉnh về chính trị, song các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác – Lênin trong những hoàn cảnh cụ thể đã đưa ra những ý kiến có giá trị định hướng cho việc xác định đúng đắn về chính trị, có thể kể đến những quan điểm chủ yếu của Lênin về chính trị như sau: Chính trị là lợi ích của giai cấp này hay giai cấp khác Chính trị là quan hệ giữa các giai cấp, là đấu tranh giai cấp vì lợi ích giai cấp. Cái căn bản nhất trog chính trị là việc tổ chức quyền lực nhà nước, tổ chức chính quyền nhà nước. Chính trị là sự tham gia vào công việc nhà nước, là việc định hướng cho nhà nước, xác định những hình thức, nội dung, nhiệm vụ của nhà nước Chính trị là quan hệ giữa người với người, là vận mệnh thực tế của hàng triệu người. Chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế, là việc xây dựng nhà nước về kinh tế.

Chính trị không thể không chiếm vị trí hàng đầu so với kinh tế. Chính trị giống đại số hơn hình học và càng giống toán học cao cấp hơn là toán học sơ cấp. Chính trị là một khoa học và là một nghệ thuật. Vậy là, theo Lênin, phạm trù chính trị có thể hiểu với một số nội dung cơ bản sau: Thứ nhất: Chính trị là lợi ích, là quan hệ lợi ích, là đấu tranh giai cấp trước hết vì lợi ích giai cấp.

Thứ hai: Cái căn bản nhất của chính trị là việc tổ chức chính quyền, quyền lực nhà nước; là sự tham gia vào công việc nhà nước; định hướng cho nhà nước, xác định hình thức, nội dung, nhiệm vụ của nhà nước. Thứ ba: Chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế, là việc xây dựng nhà nước về kinh tế. Đồng thời, chính trị là không thể không chiếm vị trí hàng đầu so với kinh tế. Thứ tư: Chính trị là lĩnh vực phức tạp nhất, nhạy cảm nhất, liên quan dến vận mệnh hàng triệu người.

Giải quyết những vấn đề chính trị vừa là khoa học, vừa là nghệ thuật.nay TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Xuất phát từ quan niệm của Lênin về chính trị, tập thể các tác giả cuốn Từ điển chính trị rút gọn của Liên Xô (cũ) đã đưa ra định nghĩa: Chính trị là công việc của xã hội hay công việc của nhà nước, là hoạt động trong lĩnh vực quan hệ giữa các nhóm xã hội lớn, trước hết là giai cấp, cũng như giữa các dân tộc, giữa các quốc gia. Từ tất cả các quan niệm trên, có thể xem chính trị là hoạt động trong lĩnh vực quan hệ giữa các giai cấp, cũng như giữa các dân tộc và các quốc gia với vấn đề giành, giữ, tổ chức và sử dụng quyền lực nhà nước; là sự tham gia của người dân vào công việc nhà nước và xã hội; là hoạt động chính trị thực tiễn của các giai cấp, các đảng phải chính trị, các nhà nước nhằm tìm kiếm những khả năng thực hiện đường lối và những mục tiêu đã đề ra nhằm thỏa mãn lợi ích. Định nghĩa này đã tiếp cận chính trị từ hai phương diện cơ bản : chính trị với tư cách quan hệ đặc biệt của các chủ thể chính trị liên quan tới vấn đề quyền lực chính trị và chính trị với tư cách là hoạt động xã hội đặc thù của các chủ thể chính trị có liên quan tới vấn đề nhà nước. Khái niệm “vị thế chính trị” “Vị thế” là thuật ngữ được sử dụng rộng rãi và khá thường xuyên trong nhiều lĩnh vực ở Việt Nam, mặc dù chưa có một định nghĩa thật rõ ràng hoàn chỉnh.

Thuật ngữ “vị thế” thường đi kèm với thuật ngữ “vị thế xã hội” hoặc “ vị thế cá nhân”. Theo từ điển tiếng Việt, vị thế xã hội “ là vị trí xã hội với những trách nhiệm và quyền lợi gắn kèm theo”. Nói cách khác, vị thế xã hội chính là một khái niệm tổng hợp nhằm chỉ vị trí xã hội cùng với những quyền lợi và nghĩa vụ tương ứng. Mỗi cá nhân có nhiều vị trí xã hội khác nhau do đó họ cũng có thể có nhiều vị thế xã hội khác nhau.

Khi vị trí xã hội của họ thay đổi thì vị thế cũng thay đổi. Mặc dầu có nhiều vị thế xã hội nhưng các cá nhân luôn có một vị thế chủ đạo xác định rõ chân dung xã hội của họ. Như vậy có thể hiểu thuật ngữ “Vị thế” là vị trí của một chủ thể gắn liền với trách nhiệm và quyền lợi tương ứng của chủ thể đó trong sự tương tác với các chủ thể khác. Đối với một quốc gia, xét trong mối quan hệ tương tác giữa các chủ thể tức là xem xét vị thế của một chủ thể, một quốc gia trong cục diện của một tổng thể quan hệ giữa các quốc gia.

Trong đó sức ảnh hưởng, vai trò, tiếng nói của các nước 9 (LUAN.nay TIEU LUAN MOI download : [e-mail] không giống nhau. Có những nước có khả năng ảnh hưởng lớn đến các nước khác và làm chủ được tình hình, có những nước lại chỉ có những ảnh hưởng nhất định thậm chí là bị ảnh hưởng bởi các nước khác và chịu sự áp đặt ý chí của các nước có thế và lực mạnh hơn mình. Như vậy, vị thế chính trị của một quốc gia, một khu vực trong mối quan hệ với các quốc gia trong khu vực hoặc với các thực thể chính trị trong cùng môi trường tương tác được thể hiện trước hết là ở tầm quan trọng về vị trí địa lý mà quốc gia hay khu vực đó chiếm giữ. Đồng thời, phát huy vai trò, sức ảnh hưởng của quốc gia, khu vực đó đối với sự phát triển, ổn định chính trị của khu vực và của thế giới.

Những đóng góp của quốc gia khu vực đó trong giải quyết những vấn đề quốc tế và hình thành liên kết đa phương, song phương về An ninh- chính trị cũng là những nhân tố then chốt làm nên vị thế của một quốc gia, khu vực. Xét trong tổng thể mối quan hệ giữa các thực thể chính trị khu vực Đông Á hiện nay, không có quốc gia nào có được sự thừa nhận vị trí lãnh đạo, bá quyền.