Vấn Đề Vi Phạm Đạo Đức Nghề Báo Trên Báo Mạng Điện Tử Việt Nam

Khảo sát vi phạm đạo đức nghề báo trên báo mạng điện tử Việt Nam từ 2016 đến 2021, tập trung vào các sai phạm được dư luận quan tâm.

• Tác giả: Trần Thị Ánh
• Người hướng dẫn: Ths. Đặng Hồng Cam Vũ
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Cử nhân báo chí
• Đề tài: Vi Phạm Đạo Đức Nghề Báo Trên Báo Mạng Điện Tử Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ
• 1.1. VÀ ĐẠO ĐỨC NGHỀ BÁO
• 1.1.1. Báo mạng điện tử
• 1.1.2. Khái niệm báo mạng điện tử
• 1.1.3. Sự ra đời và phát triển của báo mạng điện tử ở Việt Nam
• 1.1.4. Những đặc trưng ưu việt của báo mạng điện tử
• 1.1.5. Khả năng đa phương tiện
• 1.1.6. Tính tức thời và phi định kỳ
• 1.1.7. Đạo đức nghề báo
• 1.1.7.1. Khái niệm “đạo đức” và “đạo đức nghề báo”
• 1.1.7.2. Những yêu cầu về đạo đức nghề báo ở Việt Nam
• 1.1.7.3. Những nguyên tắc đạo đức nghề báo Việt Nam
• 1.1.7.4. Những nguyên tắc đạo đức nghề báo trên thế giới
• 1.1.7.5. Đạo đức nghề báo trong kỉ nguyên số
• 1.1.8. Mối liên hệ giữa sự phát triển của báo mạng điện tử và vấn đề vi phạm đạo đức nghề báo
• 1.1.9. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VI PHẠM ĐẠO ĐỨC NGHỀ BÁO TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ VIỆT NAM
• 2.1. Những biểu hiện vi phạm đạo đức nghề báo trên báo mạng điện tử hiện nay
• 2.1.1. Đưa tin sai sự thật
• 2.1.2. Nội dung sai sự thật
• 2.1.3. Giật tít câu view, định hướng sai lệch
• 2.1.4. Tiêu cực hóa thông tin
• 2.1.5. Đăng tải quá nhiều và khai thác sâu các vụ án mạng, mặt trái của xã hội
• 2.1.6. Tính riêng tư và danh dự của nhân vật
• 2.1.7. Lợi dụng đề tài nhạy cảm để thu hút độc giả
• 2.1.8. “Nhà báo salon” trên xa lộ mạng
• 2.1.9. Đưa tin sai không đính chính
• 2.1.10. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ HẠN CHẾ TÌNH TRẠNG VI PHẠM ĐẠO ĐỨC NGHỀ BÁO TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ VIỆT NAM
• 3.1. Nguyên nhân của những vi phạm
• 3.1.1. Nguyên nhân chủ quan
• 3.1.1.1. Thiếu bản lĩnh chính trị
• 3.1.1.2. Thiếu kiến thức nghiệp vụ về báo chí
• 3.1.1.3. Lạm dụng mạng xã hội
• 3.1.2. Nguyên nhân khách quan
• 3.1.2.1. Sự cạnh tranh thông tin trong môi trường truyền thông hiện đại
• 3.1.2.2. Xu hướng thương mại hóa báo chí
• 3.2. Khuyến nghị hạn chế tình trạng vi phạm
• 3.2.1. Nhóm các nhà quản lý, cơ quan báo chí
• 3.2.1.1. Xu hướng làm báo chậm
• 3.2.1.2. Nâng cao trình độ đội ngũ lãnh đạo, quản lý báo chí
• 3.2.1.3. Đề xuất các hình thức khen thưởng, kỷ luật
• 3.2.1.4. Đề xuất sửa đổi, bổ sung Luật Báo chí
• 3.2.1.5. Tạo môi trường thuận lợi cho đạo đức nghề báo phát triển
• 3.2.2. Nhóm nhà báo – Phóng viên
• 3.2.2.1. Nâng cao chất lượng đào tạo báo chí
• 3.2.2.2. Yêu cầu và trách nhiệm của nhà báo – phóng viên báo mạng điện tử
• 3.2.3. Công chúng
• 3.2.4. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Vi Phạm Đạo Đức Nghề Báo Mạng 2016 2021

Trong bối cảnh bùng nổ thông tin, việc tuân thủ đạo đức nghề báo trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Báo chí, với vai trò định hướng dư luận và nâng cao dân trí, cần xây dựng và duy trì uy tín bằng cách đề cao đạo đức nghề nghiệp. Báo mạng điện tử, dù đóng góp vào sự thay đổi nhận thức cộng đồng, cũng đối mặt với thách thức từ cạnh tranh thông tin khốc liệt, dẫn đến những sai phạm liên quan đến pháp luật và đạo đức nghề nghiệp, gây mất niềm tin trong công chúng. Các vi phạm như nhũng nhiễu doanh nghiệp, vi phạm bản quyền, và đặc biệt là thông tin sai sự thật, đang trở thành vấn đề nhức nhối. Việc khai thác thông tin giật gân, thiếu thẩm mỹ, và thiếu khách quan để thu hút độc giả, thay vì tuân thủ các nguyên tắc đạo đức, đang gây ra những hệ lụy tiêu cực cho xã hội. "Trong tất cả các hoạt động nghề nghiệp, việc xây dựng những quy định, quy tắc chuẩn mực đạo đức luôn là điều kiện tiên quyết và báo chí cũng không phải ngoại lệ," trích từ tài liệu gốc. Đây là vấn đề cấp bách cần được giải quyết.

1.1. Vai trò quan trọng của đạo đức trong báo chí

Đạo đức nghề báo không chỉ là những quy tắc khô khan mà còn là nền tảng để xây dựng niềm tin và uy tín trong lòng công chúng. Báo chí có trách nhiệm phản ánh sự thật một cách trung thực, khách quan và không thiên vị. Việc tuân thủ các nguyên tắc đạo đức giúp báo chí tránh được những sai sót, thông tin sai lệch và những hành vi lợi dụng nghề nghiệp để trục lợi cá nhân. "Với chức năng và vai trò to lớn của mình, báo chí đã phục vụ cho sự tồn tại và phát triển của xã hội," tài liệu gốc nhấn mạnh. Đạo đức nghề nghiệp cũng góp phần bảo vệ quyền lợi của công chúng, đảm bảo rằng họ được tiếp cận thông tin chính xác và đáng tin cậy.

1.2. Báo mạng điện tử Cơ hội và thách thức đạo đức

Sự phát triển của báo mạng điện tử mang lại nhiều cơ hội cho việc truyền tải thông tin nhanh chóng và rộng rãi. Tuy nhiên, nó cũng đặt ra những thách thức lớn về mặt đạo đức. Áp lực cạnh tranh, yêu cầu về tốc độ và sự lan tỏa của thông tin trên mạng xã hội có thể dẫn đến việc các nhà báo bỏ qua các nguyên tắc đạo đức để đạt được mục tiêu cá nhân hoặc của tổ chức. Việc kiểm soát và quản lý thông tin trên báo mạng điện tử cũng trở nên khó khăn hơn, tạo điều kiện cho những hành vi vi phạm đạo đức diễn ra. Theo tài liệu gốc, báo mạng điện tử "góp phần không nhỏ trong việc thay đổi nhận thức của cộng đồng", nhưng đồng thời cũng "bộc lộ những vấn đề sai phạm liên quan đến pháp luật và đạo đức nghề nghiệp".

1.3. Hậu quả của vi phạm đạo đức báo mạng điện tử

Vi phạm đạo đức nghề báo trên báo mạng điện tử gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho xã hội. Thông tin sai lệch, tin giả có thể lan truyền nhanh chóng, gây hoang mang, lo sợ và thậm chí là bạo lực trong cộng đồng. Các hành vi xâm phạm quyền riêng tư, bôi nhọ danh dự cá nhân có thể gây tổn thương tâm lý và ảnh hưởng đến cuộc sống của nạn nhân. Mất niềm tin vào báo chí sẽ làm suy yếu vai trò của báo chí trong việc giám sát xã hội, bảo vệ quyền lợi của công dân và thúc đẩy sự phát triển bền vững. Tài liệu gốc cho thấy: "1 cơ quan báo chí có thể thu lợi vài trăm triệu đồng, thậm chí hàng tỷ đồng, nhưng xã hội sẽ rất khó để khắc phục được hậu quả, vì sản phẩm báo chí tác động vào tư tưởng, tình cảm, ảnh hưởng đến đời sống tinh thần của dân cư."

II. Các Hình Thức Vi Phạm Đạo Đức Báo Chí Điện Tử Phổ Biến

Thực trạng vi phạm đạo đức nghề báo trên báo mạng điện tử Việt Nam từ năm 2016 đến 2021 cho thấy nhiều biểu hiện đáng lo ngại. Đưa tin sai sự thật là một trong những vi phạm phổ biến nhất, gây ảnh hưởng tiêu cực đến dư luận. Giật tít câu view, định hướng sai lệch thông tin cũng là một hình thức vi phạm khác, tạo ra những thông tin sai lệch và gây hiểu lầm cho độc giả. Việc khai thác quá mức các vụ án mạng, mặt trái của xã hội, xâm phạm tính riêng tư và danh dự của nhân vật cũng là những vấn đề đáng quan tâm. Nhiều tờ báo lợi dụng các đề tài nhạy cảm để thu hút độc giả, tạo ra những nội dung phản cảm và thiếu nhân văn. Tình trạng "nhà báo salon" trên xa lộ mạng, đưa tin sai không đính chính cũng làm suy giảm uy tín của báo chí. Theo tài liệu gốc, "không ít nhà báo đã tận dụng những đặc trưng ưu việt của báo mạng điện tử để khai thác thông tin giật gân, thiếu thẩm mĩ, thiếu khách quan".

2.1. Đưa tin sai sự thật và hậu quả khôn lường

Đưa tin sai sự thật là hành vi vi phạm nghiêm trọng đạo đức nghề báo, gây ảnh hưởng lớn đến uy tín của báo chí và niềm tin của công chúng. Thông tin sai lệch có thể lan truyền nhanh chóng trên mạng xã hội, gây hoang mang, lo sợ và thậm chí là bạo lực trong cộng đồng. Việc xác minh thông tin trước khi đăng tải là trách nhiệm của mỗi nhà báo, nhằm đảm bảo tính chính xác và khách quan của thông tin. Theo tài liệu gốc, đưa tin sai sự thật là một trong những biểu hiện vi phạm đạo đức nghề báo trên báo mạng điện tử hiện nay.

2.2. Giật tít câu view Mồi nhử rẻ tiền và tác hại lâu dài

Giật tít câu view là một hình thức vi phạm đạo đức phổ biến trên báo mạng điện tử. Các nhà báo sử dụng những tiêu đề gây sốc, giật gân hoặc đánh lừa để thu hút sự chú ý của độc giả, nhưng nội dung bên trong lại không tương xứng hoặc thậm chí là sai lệch. Hành vi này không chỉ làm giảm uy tín của báo chí mà còn gây ra những hậu quả tiêu cực cho xã hội, tạo ra những thông tin sai lệch, gây hiểu lầm và kích động dư luận. Theo tài liệu gốc, việc giật tít câu view là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự mất niềm tin của công chúng vào báo chí.

2.3. Xâm phạm quyền riêng tư và khai thác đời tư

Việc xâm phạm quyền riêng tư và khai thác đời tư của người khác là hành vi vi phạm nghiêm trọng đạo đức nghề báo. Các nhà báo có trách nhiệm tôn trọng quyền riêng tư của cá nhân và không được phép thu thập, sử dụng hoặc công bố thông tin cá nhân mà không có sự đồng ý của họ. Việc khai thác đời tư, đặc biệt là những thông tin nhạy cảm, có thể gây tổn thương tâm lý và ảnh hưởng đến cuộc sống của nạn nhân. Theo tài liệu gốc, việc khai thác sâu các vụ án mạng, mặt trái của xã hội là một trong những biểu hiện của hành vi này.

III. Nguyên Nhân Gốc Rễ Vi Phạm Đạo Đức Báo Mạng Điện Tử

Những vi phạm đạo đức trên báo mạng điện tử có nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan. Về chủ quan, có thể do thiếu bản lĩnh chính trị, kiến thức nghiệp vụ về báo chí, và lạm dụng mạng xã hội. Về khách quan, sự cạnh tranh thông tin trong môi trường truyền thông hiện đại và xu hướng thương mại hóa báo chí cũng là những yếu tố tác động. Sự cạnh tranh khốc liệt để thu hút độc giả, tăng doanh thu quảng cáo đã khiến nhiều tờ báo bỏ qua các nguyên tắc đạo đức để đạt được mục tiêu kinh tế. Theo tài liệu gốc, "xu hướng thương mại hóa báo chí" là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự gia tăng các hành vi vi phạm đạo đức.

3.1. Thiếu bản lĩnh chính trị và kiến thức nghiệp vụ

Bản lĩnh chính trị và kiến thức nghiệp vụ vững vàng là nền tảng để một nhà báo hành nghề đúng đắn và có trách nhiệm. Thiếu bản lĩnh chính trị có thể khiến nhà báo dễ bị lợi dụng, thao túng bởi các thế lực bên ngoài, dẫn đến việc đưa tin sai lệch, thiên vị. Thiếu kiến thức nghiệp vụ có thể khiến nhà báo không đủ khả năng phân tích, đánh giá thông tin, dẫn đến việc đưa tin thiếu chính xác, khách quan. Theo tài liệu gốc, "thiếu bản lĩnh chính trị" và "thiếu kiến thức nghiệp vụ về báo chí" là những nguyên nhân chủ quan dẫn đến vi phạm đạo đức nghề báo.

3.2. Ảnh hưởng tiêu cực từ mạng xã hội đến đạo đức báo chí

Mạng xã hội mang lại nhiều tiện ích cho việc thu thập và lan truyền thông tin, nhưng cũng tạo ra những thách thức lớn về mặt đạo đức. Các nhà báo có thể dễ dàng tiếp cận thông tin trên mạng xã hội mà không cần kiểm chứng, dẫn đến việc đưa tin sai lệch, tin giả. Mạng xã hội cũng tạo ra áp lực về tốc độ và sự lan tỏa của thông tin, khiến các nhà báo bỏ qua các nguyên tắc đạo đức để đạt được mục tiêu cá nhân hoặc của tổ chức. Theo tài liệu gốc, "lạm dụng mạng xã hội" là một trong những nguyên nhân chủ quan dẫn đến vi phạm đạo đức nghề báo.

3.3. Áp lực thương mại hóa và cạnh tranh thông tin gay gắt

Áp lực thương mại hóa và cạnh tranh thông tin gay gắt là những nguyên nhân khách quan dẫn đến vi phạm đạo đức nghề báo. Các tờ báo phải đối mặt với áp lực về doanh thu quảng cáo, lượt xem, và sự cạnh tranh từ các trang mạng xã hội khác. Điều này có thể khiến các nhà báo bỏ qua các nguyên tắc đạo đức để thu hút độc giả, tăng doanh thu. Theo tài liệu gốc, "sự cạnh tranh thông tin trong môi trường truyền thông hiện đại" và "xu hướng thương mại hóa báo chí" là những nguyên nhân chính dẫn đến sự gia tăng các hành vi vi phạm đạo đức.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Đạo Đức Nghề Báo Mạng Điện Tử

Để hạn chế tình trạng vi phạm đạo đức nghề báo trên báo mạng điện tử, cần có sự phối hợp đồng bộ từ các nhà quản lý, cơ quan báo chí, nhà báo - phóng viên và công chúng. Các nhà quản lý cần tạo ra môi trường thuận lợi cho đạo đức nghề báo phát triển, đồng thời đề xuất các hình thức khen thưởng, kỷ luật nghiêm minh. Các cơ quan báo chí cần nâng cao trình độ đội ngũ lãnh đạo, quản lý báo chí và đề xuất sửa đổi, bổ sung Luật Báo chí. Nhà báo - phóng viên cần nâng cao chất lượng đào tạo báo chí và ý thức trách nhiệm. Công chúng cần nâng cao nhận thức và phản ứng tích cực trước những thông tin vi phạm đạo đức.

4.1. Vai trò của cơ quan quản lý nhà nước và báo chí

Cơ quan quản lý nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng và thực thi các quy định, quy tắc về đạo đức nghề báo. Việc tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động báo chí, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm đạo đức là cần thiết để răn đe và ngăn chặn các hành vi tương tự. Đồng thời, cần tạo ra môi trường thuận lợi cho báo chí hoạt động, khuyến khích các nhà báo tuân thủ các nguyên tắc đạo đức. Theo tài liệu gốc, cần "đề xuất sửa đổi, bổ sung Luật Báo chí" và "tạo môi trường thuận lợi cho đạo đức nghề báo phát triển".

4.2. Nâng cao chất lượng đào tạo và ý thức của nhà báo

Nâng cao chất lượng đào tạo báo chí là yếu tố then chốt để xây dựng đội ngũ nhà báo có đạo đức và trình độ chuyên môn cao. Các trường đào tạo báo chí cần cập nhật chương trình giảng dạy, trang bị cho sinh viên những kiến thức, kỹ năng cần thiết để hành nghề đúng đắn và có trách nhiệm. Đồng thời, cần tăng cường giáo dục về đạo đức nghề nghiệp, giúp sinh viên hiểu rõ tầm quan trọng của đạo đức trong hoạt động báo chí. Theo tài liệu gốc, cần "nâng cao chất lượng đào tạo báo chí" và nhấn mạnh "yêu cầu và trách nhiệm của nhà báo – phóng viên báo mạng điện tử".

4.3. Sự tham gia tích cực của công chúng trong bảo vệ đạo đức báo chí

Công chúng đóng vai trò quan trọng trong việc giám sát và bảo vệ đạo đức báo chí. Việc nâng cao nhận thức của công chúng về các nguyên tắc đạo đức nghề báo, khuyến khích họ phản ứng tích cực trước những thông tin vi phạm đạo đức là cần thiết để tạo ra một môi trường báo chí lành mạnh và có trách nhiệm. Công chúng có thể tham gia bằng cách chia sẻ thông tin, bình luận, phản biện và tố cáo các hành vi vi phạm đạo đức trên các phương tiện truyền thông. Theo tài liệu gốc, cần chú trọng đến vai trò của công chúng trong việc hạn chế tình trạng vi phạm đạo đức nghề báo.

V. Ứng Dụng Kết Quả Khảo Sát Vi Phạm Đạo Đức 2016 2021

Khảo sát thực tế từ 2016-2021 trên các báo mạng điện tử lớn như Thanh Niên, Tuổi Trẻ, Dân Trí, Vnexpress, Vietnamnet cho thấy sự vi phạm đạo đức nghề báo vẫn còn tồn tại, với nhiều mức độ khác nhau. Phân tích các trường hợp cụ thể giúp nhận diện rõ hơn các hình thức vi phạm, nguyên nhân và hậu quả. Các kết quả này là cơ sở để đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm hạn chế tình trạng vi phạm đạo đức, góp phần xây dựng một nền báo chí Việt Nam lành mạnh, trung thực và có trách nhiệm. "Qua những phân tích, đánh giá về thực trạng thông qua việc khảo sát những sai phạm được dư luận quan tâm từ các trang báo mạng điện tử: Thanh Niên, Tuổi Trẻ, Dân Trí, Vnexpress, Vietnamnet từ năm 2016-2021, khóa luận sẽ có những nhận định, đề xuất một số khuyến nghị nhằm hạn chế những vấn đề còn tồn tại," trích dẫn từ tài liệu gốc.

5.1. Phân tích các trường hợp vi phạm điển hình trên báo mạng

Việc phân tích các trường hợp vi phạm điển hình giúp chúng ta hiểu rõ hơn về các hình thức vi phạm đạo đức nghề báo, nguyên nhân và hậu quả của chúng. Các trường hợp này có thể bao gồm việc đưa tin sai sự thật, giật tít câu view, xâm phạm quyền riêng tư, khai thác đời tư, đăng tải thông tin thiếu kiểm chứng, quảng cáo trá hình, v.v. Phân tích kỹ lưỡng các trường hợp này sẽ giúp chúng ta rút ra những bài học kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp phòng ngừa hiệu quả. Theo tài liệu gốc, việc khảo sát những sai phạm được dư luận quan tâm là một phương pháp quan trọng để đánh giá thực trạng vi phạm đạo đức nghề báo.

5.2. Đánh giá tác động của vi phạm đạo đức đến dư luận xã hội

Vi phạm đạo đức nghề báo có thể gây ra những tác động tiêu cực đến dư luận xã hội, làm suy giảm niềm tin của công chúng vào báo chí, gây hoang mang, lo sợ, kích động bạo lực, hoặc thậm chí là làm sai lệch nhận thức của công chúng về các vấn đề xã hội. Đánh giá tác động của vi phạm đạo đức đến dư luận xã hội là cần thiết để hiểu rõ hơn về mức độ nghiêm trọng của vấn đề và đề xuất các giải pháp khắc phục phù hợp. Theo tài liệu gốc, sản phẩm báo chí tác động vào tư tưởng, tình cảm, ảnh hưởng đến đời sống tinh thần của dân cư.

5.3. Bài học kinh nghiệm từ các sai phạm đã được chỉ ra

Từ những sai phạm đã được chỉ ra, chúng ta có thể rút ra những bài học kinh nghiệm quý giá để phòng ngừa các hành vi vi phạm đạo đức trong tương lai. Các bài học này có thể liên quan đến việc kiểm chứng thông tin, tôn trọng quyền riêng tư, tránh giật tít câu view, không khai thác đời tư, tuân thủ quy định về quảng cáo, v.v. Rút ra bài học kinh nghiệm và áp dụng chúng vào thực tế là một bước quan trọng để xây dựng một nền báo chí Việt Nam lành mạnh, trung thực và có trách nhiệm. Tài liệu gốc nhấn mạnh sự cần thiết của việc "giải quyết những băn khoăn, trăn trở về đạo đức nghề nghiệp trong hoạt động báo chí".

VI. Kết Luận và Hướng Phát Triển Vấn Đề Đạo Đức Nghề Báo Mạng

Vấn đề vi phạm đạo đức nghề báo trên báo mạng điện tử Việt Nam vẫn còn nhiều thách thức. Việc tiếp tục nghiên cứu, đánh giá và đề xuất các giải pháp phù hợp là cần thiết để xây dựng một nền báo chí Việt Nam phát triển bền vững. Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào các khía cạnh mới của đạo đức báo chí trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ, sự ảnh hưởng của trí tuệ nhân tạo đến hoạt động báo chí, và vai trò của báo chí trong việc phòng chống tin giả. "Đây là vấn đề cấp bách trong tình hình hiện nay và là vấn đề rất được mọi người quan tâm," trích từ tài liệu gốc, cho thấy tầm quan trọng của việc tiếp tục nghiên cứu và giải quyết vấn đề này.

6.1. Tóm lược các kết quả nghiên cứu chính và hạn chế

Tóm lược các kết quả nghiên cứu chính giúp chúng ta nhìn lại những vấn đề đã được làm rõ, những thành công đã đạt được, và những hạn chế còn tồn tại. Việc chỉ ra những hạn chế giúp định hướng cho các nghiên cứu tiếp theo, tập trung vào những khía cạnh chưa được khám phá hoặc chưa được làm rõ. Đồng thời, cần đánh giá tính khả thi và hiệu quả của các giải pháp đã được đề xuất, tìm ra những giải pháp tối ưu hơn. Theo tài liệu gốc, cần "tập trung nghiên cứu thực trạng vi phạm đạo đức nhà báo trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay".

6.2. Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo về đạo đức báo mạng

Trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ, các nghiên cứu tiếp theo về đạo đức báo mạng cần tập trung vào các khía cạnh mới, như ảnh hưởng của trí tuệ nhân tạo đến hoạt động báo chí, vai trò của báo chí trong việc phòng chống tin giả, bảo vệ quyền riêng tư trên mạng, và xây dựng mô hình đạo đức báo chí phù hợp với môi trường số. Đồng thời, cần nghiên cứu về các giải pháp công nghệ để phát hiện và ngăn chặn các hành vi vi phạm đạo đức trên báo mạng. Theo tài liệu gốc, cần "cập nhật thêm những tri thức mới về mạng xã hội, truyền thông hội tụ, phân tích những sai phạm điển hình".

6.3. Tầm quan trọng của việc duy trì đạo đức báo chí trong kỷ nguyên số

Trong kỷ nguyên số, đạo đức báo chí càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Báo chí không chỉ là một kênh thông tin mà còn là một công cụ định hướng dư luận, bảo vệ quyền lợi của công dân và thúc đẩy sự phát triển bền vững của xã hội. Việc duy trì đạo đức báo chí là trách nhiệm của tất cả các bên liên quan, từ nhà quản lý, cơ quan báo chí, nhà báo - phóng viên đến công chúng. Chỉ khi có sự phối hợp đồng bộ và ý thức trách nhiệm cao, chúng ta mới có thể xây dựng một nền báo chí Việt Nam lành mạnh, trung thực và có trách nhiệm trong kỷ nguyên số. Tài liệu gốc nhấn mạnh tầm quan trọng của việc "nâng cao đạo đức nghề nghiệp của nhà báo nói chung và báo mạng điện tử nói riêng".

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp đại học ngành Cử nhân Báo chí của tác giả Trần Thị Ánh, được thực hiện tại Khoa Ngữ văn thuộc Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng vào tháng 5 năm 2022 dưới sự hướng dẫn khoa học của ThS. Đặng Hồng Cam Vũ. Đề tài tập trung vào chủ đề: “Vấn đề vi phạm đạo đức nghề báo trên báo mạng điện tử Việt Nam (Khảo sát những sai phạm được dư luận quan tâm qua các trang báo mạng điện tử: Thanh Niên, Tuổi Trẻ, Dân Trí, Vnexpress, Vietnamnet từ năm 2016-2021)”.

Về bối cảnh thực tiễn và lý do chọn đề tài, tác giả phân tích rằng báo chí đóng vai trò thiết yếu trong đời sống tinh thần, định hướng dư luận xã hội và nâng cao dân trí. Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin và mạng Internet đã đưa báo mạng điện tử trở thành kênh truyền thông có tốc độ tiếp cận nhanh và tầm ảnh hưởng sâu rộng. Tuy nhiên, trước sức ép cạnh tranh thông tin khốc liệt từ các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Twitter, Instagram, TikTok, nhiều cơ quan báo chí và người làm báo đã bộc lộ những sai phạm nghiêm trọng về pháp luật lẫn đạo đức nghề nghiệp. Những biểu hiện tiêu cực như nhũng nhiễu doanh nghiệp, vi phạm bản quyền tác giả, đưa tin sai sự thật, khai thác quá đà các yếu tố giật gân, soi mói đời tư, đăng tải vụ án bạo lực nhằm mục đích "câu view" đã gây ảnh hưởng tiêu cực đến tư tưởng, tình cảm của cộng đồng và làm suy giảm lòng tin của công chúng vào báo chí chính thống.

Văn bản xác định mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể như sau:

• Mục tiêu nghiên cứu (gồm 02 mục tiêu):
  1. Nghiên cứu thực trạng vi phạm đạo đức nhà báo trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay.
  2. Từ những phân tích, đánh giá về thực trạng, đưa ra những nhận định và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao đạo đức nghề nghiệp của nhà báo nói chung và báo mạng điện tử nói riêng.
• Nhiệm vụ nghiên cứu (gồm 03 nhiệm vụ):
  1. Tìm kiếm, phân tích và thẩm thấu các tài liệu liên quan đến nghiệp vụ báo chí và đạo đức nghề báo, cũng như các vấn đề liên quan đến báo mạng điện tử để có kiến thức nền tảng thuận lợi trong việc đánh giá, làm rõ các vấn đề về cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài.
  2. Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng vi phạm đạo đức nghề nghiệp của nhà báo trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay và tiếp nhận của người đọc để làm nguyên liệu cho quá trình nghiên cứu.
  3. Khái quát và chỉ ra nguyên nhân, đưa ra các nhận định; đồng thời đề xuất những giải pháp nhằm hạn chế những biểu hiện vi phạm đạo đức nhà báo, nâng cao đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ làm báo nói chung và báo mạng điện tử nói riêng.

Về đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các vấn đề cơ sở lý luận về vi phạm đạo đức nghề báo nói chung và các sai phạm đáng lưu ý trên báo mạng điện tử Việt Nam nói riêng.
• Phạm vi nghiên cứu: Khảo sát các tin bài vi phạm đạo đức nghề báo trên 03 trang báo mạng điện tử độc lập (VnExpress.net, VietNamNet, Dân Trí) và 02 phiên bản điện tử của cơ quan báo in gồm Báo Thanh Niên (thanhnien.vn) và Báo Tuổi Trẻ (tuoitre.vn) trong quãng thời gian 06 năm, từ năm 2016 đến năm 2021.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các khái niệm chuyên ngành, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và các bộ quy tắc đạo đức báo chí:

• Khung lý thuyết và khái niệm: Tác giả dẫn dụng định nghĩa báo mạng điện tử theo chuyên khảo của TS. Nguyễn Thị Trường Giang (2011), xác định báo mạng điện tử là loại hình báo chí được xây dựng dưới hình thức trang web và phát hành trên mạng Internet. Tác phẩm phân biệt các cách gọi tiền thân như Online Newspaper, Cyber Newspaper, Internet Newspaper, Electronic Journal. Về phạm trù đạo đức và đạo đức nghề báo, khóa luận kế thừa quan điểm từ giáo trình của Dương Xuân Sơn – Đinh Văn Hường – Trần Quang (2011), PGS. Nguyễn Văn Dững (2013) và PGS. Hoàng Đình Cúc (2013).
• Văn bản quy chuẩn pháp lý và nghề nghiệp: Căn cứ pháp lý cốt lõi là Luật Báo chí năm 2016 (Luật số 103/2016/QH13), trọng tâm là Điều 25, Khoản 3, Điểm e quy định nghĩa vụ của người làm báo phải tuân thủ đạo đức nghề nghiệp. Về quy chuẩn nghề nghiệp, khóa luận sử dụng 10 điều Quy định đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam (được Hội Nhà báo Việt Nam thông qua ngày 15/12/2016, có hiệu lực từ ngày 01/01/2017) và Quy tắc sử dụng mạng xã hội của người làm báo Việt Nam (gồm 3 chương, 7 điều). Ngoài ra, tác giả đối chiếu với công trình khảo sát 100 bản quy tắc đạo đức nghề báo trên thế giới của TS. Nguyễn Thị Trường Giang (2014) để so sánh các nguyên tắc phổ quát và tính đặc thù của báo chí cách mạng Việt Nam.
• Phương pháp nghiên cứu:
  • Phương pháp điều tra dữ liệu sơ cấp: Tác giả tiến hành khảo sát bảng hỏi đối với nhóm công chúng tiếp nhận thông tin báo mạng điện tử bằng kỹ thuật chọn mẫu thuận tiện (mẫu phi xác suất) với quy mô mẫu là 150 người. Bên cạnh đó, tác giả sử dụng phương pháp phỏng vấn sâu các đối tượng gồm phóng viên, biên tập viên, nhà quản lý báo chí, chuyên gia nghiên cứu và công chúng để ghi nhận các đánh giá chuyên môn về thực trạng vi phạm đạo đức.
  • Phương pháp điều tra dữ liệu thứ cấp: Đọc và tổng hợp tài liệu lý luận; phương pháp phân tích nội dung (Content Analysis) áp dụng cho các sản phẩm báo chí vi phạm (tin bài, hình ảnh, video, âm thanh) và bình luận tương tác của độc giả; phương pháp thống kê, tổng hợp dữ liệu các bài báo vi phạm trên 5 trang báo mạng điện tử từ năm 2016 đến năm 2021.
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu sơ cấp trích xuất từ 150 phiếu điều tra công chúng và các biên bản phỏng vấn sâu; dữ liệu thứ cấp thu thập từ Báo cáo đánh giá công tác báo chí năm 2021 của Bộ Thông tin và Truyền thông, các ấn phẩm báo chí lưu trữ trên mạng Internet và các tài liệu chuyên khảo chuyên ngành báo chí.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Lý luận chung về báo mạng điện tử và đạo đức nghề báo

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các tiền đề lý thuyết về lịch sử hình thành, đặc trưng loại hình và các chuẩn mực đạo đức báo chí:

1. Lịch sử phát triển báo mạng điện tử Việt Nam: Khóa luận ghi nhận mốc nối mạng Internet quốc gia ngày 19/11/1997 (sau mạng thử nghiệm VARINET năm 1993) và chia tiến trình phát triển thành 3 giai đoạn:
   • Giai đoạn 1997 - 2001: Tạp chí Quê hương điện tử (quehuongonline.vn) ra đời ngày 31/12/1997 là tờ báo mạng đầu tiên; tiếp đó là Báo Nhân Dân điện tử (21/6/1998), VOVNews (03/2/1999) và VTV (01/9/2000). Giai đoạn này tốc độ mạng chậm, giao diện đơn giản, nội dung lệ thuộc báo in.
   • Giai đoạn 2001 - 2005: Báo in mở phiên bản điện tử và đầu tư mạnh (báo Thanh Niên chi 5 - 6 tỷ đồng/năm và đặt máy chủ phiên bản tiếng Anh tại New York; báo Công an Nhân dân, Tuổi Trẻ TP.HCM). Các báo mạng độc lập chính thức xuất hiện: VnExpress (ra mắt 26/2/2002, cấp phép 25/11/2002), VietNamNet (cấp phép 23/1/2003), VnMedia (06/8/2003), Dân Trí (thành lập 15/7/2005).
   • Giai đoạn 2005 đến nay: Báo mạng điện tử thoát ly báo in, tự sản xuất nội dung, giao diện hiện đại. Ngày 20/10/2007 ghi nhận thỏa thuận bản quyền giữa 5 báo (Lao Động, Thanh Niên, Tuổi Trẻ, Sài Gòn Giải Phóng, Tiền Phong). Số liệu thống kê của Bộ Thông tin và Truyền thông tính đến ngày 30/11/2021 cho thấy cả nước có 816 cơ quan báo chí (114 báo và 116 tạp chí thực hiện hai loại hình, 557 báo/tạp chí in, 29 báo/tạp chí điện tử).
2. Đặc trưng ưu việt của báo mạng điện tử: Tác giả chỉ rõ 3 đặc trưng cốt lõi: Khả năng đa phương tiện (Multimedia tích hợp văn bản, hình ảnh tĩnh, hình ảnh động, âm thanh, đồ họa); Tính tức thời và phi định kỳ (tạo nên khái niệm "báo giờ", "bài báo mở"); Tính tương tác đa chiều (bình luận, email, diễn đàn, chia sẻ mạng xã hội).
3. Chuẩn mực đạo đức nghề báo: Khóa luận trình bày toàn văn 10 điều Quy định đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam (2016); so sánh với khảo sát 100 bộ quy tắc đạo đức trên thế giới (98/100 bản quy định tôn trọng sự thật; 87/100 quy định đính chính công khai; 95/100 quy định tính khách quan; 98/100 tôn trọng quyền riêng tư; 89/100 bảo vệ nguồn tin; 76/100 bảo vệ trẻ em). Tác giả chỉ ra điểm khác biệt: Báo chí Việt Nam đặt điều 1 là trung thành với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, và điều 9 nhấn mạnh giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt.
4. Đạo đức nghề báo trong kỷ nguyên số: Tác giả trích dẫn Điều 3 (những điều cần làm) và Điều 4 (những điều không được làm) trong Quy tắc sử dụng mạng xã hội của người làm báo Việt Nam; xác định 5 tiêu chuẩn nghề nghiệp gồm: tính chính xác, tính độc lập, công bằng, tính bảo mật và tính nhân văn.
5. Mối liên hệ giữa công nghệ và vi phạm đạo đức: Tác giả nhận định môi trường số hóa và ưu thế cập nhật nhanh tạo điều kiện thuận lợi cho tác nghiệp nhưng cũng dung dưỡng tính lười biếng, làm nảy sinh trào lưu "nhà báo salon", tình trạng "sáng đăng, chiều gỡ", giật tít sai lệch và hiện tượng đưa tin sai sự thật không thực hiện đính chính.

Chương 2: Thực trạng vi phạm đạo đức nghề báo trên báo mạng điện tử Việt Nam

Chương 2 tập trung phân tích các biểu hiện và vụ việc sai phạm cụ thể được dư luận quan tâm từ năm 2016 đến 2021 qua các trang báo khảo sát:

1. Các biểu hiện vi phạm đạo đức nghề báo:
   • Đưa tin sai sự thật: Chia làm hai dạng là nội dung hoàn toàn sai sự thật và giật tít câu view định hướng sai lệch bản chất vấn đề.
   • Tiêu cực hóa thông tin: Đăng tải tràn lan và mô tả chi tiết các vụ án mạng, khai thác mặt trái xã hội; xâm phạm tính riêng tư và danh dự của nhân vật; lợi dụng các đề tài nhạy cảm về tình dục, đời tư để lôi kéo lượt truy cập.
   • Hiện tượng “Nhà báo salon” trên xa lộ mạng: Phóng viên không đi thực tế hiện trường mà chỉ ngồi phòng làm việc tổng hợp, sao chép tin tức chưa kiểm chứng từ mạng xã hội.
   • Đưa tin sai không đính chính: Khi phát hiện sai sót, tòa soạn âm thầm gỡ bỏ bài viết mà không công khai xin lỗi hoặc đính chính theo quy định.
2. Dữ liệu thực nghiệm và các trường hợp sai phạm điển hình: Khóa luận phản ánh thái độ công chúng qua Biểu đồ 1 (trang 42 trong văn bản) về đánh giá thông tin trên báo mạng điện tử, đồng thời đưa ra các hình ảnh minh chứng cho những vụ việc sai phạm nổi cộm:

STT	Cơ quan báo chí	Nội dung sai phạm được khảo sát	Vị trí minh chứng trong văn bản
1	Báo điện tử Dân Trí	Đưa thông tin sai sự thật về vụ việc "Nam sinh 22 tuổi tử vong khi mắc covid-19"	Hình 1 (Trang 51)
2	Báo Tuổi Trẻ Online	Thông tin sai sự thật về việc Chủ tịch nước đồng ý ban hành Luật biểu tình	Hình 2 (Trang 53)
3	Báo Tuổi Trẻ Online	Đăng tải thông tin không chính xác về việc họa sĩ khuyết tật Lê Minh Châu được khắc tên trên đại lộ danh vọng	Hình 3 (Trang 72)
4	Báo mạng điện tử	Sử dụng hình ảnh giả mạo về dàn siêu xe gắn biển xanh giả để minh họa bài viết	Hình 4 (Trang 73)

Chương 3: Một số khuyến nghị hạn chế tình trạng vi phạm đạo đức nghề báo trên báo mạng điện tử Việt Nam

Chương 3 tổng hợp các nguyên nhân dẫn đến vi phạm từ kết quả khảo sát và đề xuất hệ thống giải pháp:

1. Hệ thống nguyên nhân của sai phạm:
   • Nguyên nhân chủ quan: Bản lĩnh chính trị của một bộ phận người làm báo chưa vững vàng; thiếu hụt kiến thức nghiệp vụ báo chí chuyên nghiệp; sự lạm dụng mạng xã hội và tư duy tác nghiệp nóng vội.
   • Nguyên nhân khách quan: Sức ép cạnh tranh thông tin khốc liệt giữa báo điện tử và mạng xã hội; xu hướng thương mại hóa báo chí, áp lực doanh thu quảng cáo phụ thuộc trực tiếp vào lượt xem (view).
   • Dữ liệu điều tra xã hội học hỗ trợ phân tích nguyên nhân: Khóa luận thể hiện các kết quả điều tra qua Biểu đồ 2 (Xu hướng theo dõi tin tức của công chúng trên các nền tảng, trang 78), Biểu đồ 3 (Tỉ lệ các nguyên nhân của sai phạm, trang 80), Biểu đồ 4 (Nguyên nhân ảnh hưởng đến uy tín của các tờ báo, trang 88), Biểu đồ 5 (Thái độ, nhận thức của công chúng trước những thông tin vi phạm, trang 89), và Biểu đồ 6 (Nguyện vọng của công chúng đối với việc tiếp cận thông tin trên báo mạng điện tử, trang 106).
2. Hệ thống khuyến nghị:
   • Nhóm giải pháp đối với nhà quản lý và cơ quan báo chí: Áp dụng xu hướng "làm báo chậm" (Slow Journalism) để ưu tiên chất lượng, tính xác thực và chiều sâu phân tích; nâng cao năng lực đội ngũ lãnh đạo, ban biên tập; hoàn thiện quy chế khen thưởng và kỷ luật nghiêm minh; đề xuất sửa đổi, bổ sung Luật Báo chí; thiết lập môi trường tác nghiệp an toàn, minh bạch.
   • Nhóm giải pháp đối với nhà báo – phóng viên: Đổi mới và nâng cao chất lượng đào tạo báo chí tại các trường đại học; đề cao ý thức tự giác, trách nhiệm xã hội và chuẩn mực ứng xử trên không gian mạng.
   • Nhóm giải pháp đối với công chúng: Nâng cao nhận thức truyền thông, trang bị kỹ năng chọn lọc thông tin, chủ động phản ánh và tẩy chay các nội dung vi phạm chuẩn mực.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả nghiên cứu cụ thể gắn liền với dữ liệu thực tế:

• Số liệu thực chứng: Khóa luận ghi nhận bức tranh toàn cảnh ngành báo chí tính đến ngày 30/11/2021 với 816 cơ quan báo chí cả nước; thu thập và phân tích dữ liệu khảo sát từ 150 độc giả tiếp nhận thông tin báo mạng; tiến hành các phỏng vấn sâu với đội ngũ biên tập viên, nhà báo và chuyên gia; xây dựng 6 biểu đồ định lượng về xu hướng, nguyên nhân sai phạm, mức độ sụt giảm uy tín và nguyện vọng của công chúng; ghi nhận 4 trường hợp minh họa vi phạm thực tế từ các báo lớn (Dân Trí, Tuổi Trẻ Online).
• Đề xuất giải pháp: Tác giả đưa ra các kiến nghị mang tính hệ thống cho 3 nhóm chủ thể (cơ quan quản lý/tòa soạn, phóng viên và công chúng). Đáng chú ý là việc khuyến nghị chuyển dịch phương thức tác nghiệp sang xu hướng "làm báo chậm" (Slow Journalism) nhằm giảm thiểu rủi ro sai phạm do chạy theo tốc độ.
• Đóng góp mới của đề tài: Tác giả chỉ ra rằng so với các công trình nghiên cứu trước đây (tiêu biểu là nghiên cứu năm 2015 của Hoàng Minh Hạnh chỉ dựa trên 9 điều quy định năm 2005 và các số liệu cũ), khóa luận này đã cập nhật khung pháp lý và quy chuẩn mới nhất gồm Luật Báo chí 2016, 10 điều Quy định đạo đức nghề nghiệp năm 2016 và Quy tắc sử dụng mạng xã hội của Hội Nhà báo Việt Nam. Đồng thời, đề tài bao quát giai đoạn biến động mạnh mẽ của truyền thông số từ năm 2016 đến 2021.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài: Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện phi xác suất với cỡ mẫu điều tra xã hội học còn khiêm tốn (n = 150 người), chưa phản ánh toàn diện cơ cấu nhân khẩu học của công chúng trên quy mô toàn quốc. Khách thể khảo sát thực tế tập trung vào 5 tờ báo mạng điện tử lớn (VnExpress, VietNamNet, Dân Trí, Thanh Niên, Tuổi Trẻ), chưa mở rộng sang hệ thống các tạp chí điện tử chuyên ngành và các trang tin điện tử tổng hợp.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi và quy mô điều tra xã hội học bằng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên xác suất; khảo sát thêm các dạng thức vi phạm đạo đức trên các trang thông tin điện tử tổng hợp và tạp chí điện tử; nghiên cứu sâu tác động của các thuật toán phân phối nội dung tự động đối với hành vi tác nghiệp của nhà báo số.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho sinh viên, học viên cao học và giảng viên chuyên ngành Báo chí học, Truyền thông đại chúng trong việc nghiên cứu các học phần như Đạo đức báo chí, Pháp luật báo chí và Tác nghiệp báo mạng điện tử. Nội dung khóa luận cũng cung cấp tư liệu thực tế cho các phóng viên, biên tập viên tại các tòa soạn báo điện tử nhằm nhận diện các ranh giới vi phạm trong quá trình xử lý tin tức nhanh.

Phần nội dung có giá trị tham khảo nổi bật là Chương 1 với hệ thống so sánh chi tiết giữa 100 bộ quy tắc đạo đức báo chí thế giới và quy định của Việt Nam, cùng với Chương 2 phân tích các ca sai phạm cụ thể được dư luận quan tâm trong giai đoạn 2016 - 2021.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận khảo sát thực trạng vi phạm đạo đức nghề báo trên những trang báo mạng nào và trong giai đoạn nào?
Khóa luận khảo sát các tin bài vi phạm trên 03 trang báo mạng điện tử độc lập (VnExpress.net, VietNamNet, Dân Trí) và 02 phiên bản điện tử của báo in là Báo Thanh Niên (thanhnien.vn) và Báo Tuổi Trẻ (tuoitre.vn) trong giai đoạn 06 năm, từ năm 2016 đến năm 2021.

2. Quy mô mẫu điều tra xã hội học của tác giả là bao nhiêu và được thực hiện bằng phương pháp nào?
Khóa luận sử dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện (mẫu phi xác suất) để tiến hành điều tra bảng hỏi với quy mô cỡ mẫu là 150 người đọc báo mạng điện tử, kết hợp với phương pháp phỏng vấn sâu một số phóng viên, biên tập viên, nhà quản lý báo chí và nhà nghiên cứu.

3. Văn bản đã đưa ra những hình ảnh minh chứng cho các trường hợp vi phạm thực tế cụ thể nào?
Khóa luận đưa ra 4 hình ảnh minh chứng cụ thể gồm: Báo điện tử Dân Trí đưa tin sai về nam sinh 22 tuổi tử vong khi mắc Covid-19 (Hình 1, trang 51); Báo Tuổi Trẻ Online thông tin sai về việc Chủ tịch nước đồng ý ban hành Luật biểu tình (Hình 2, trang 53); Báo Tuổi Trẻ Online đăng tin không chính xác về họa sĩ khuyết tật Lê Minh Châu được khắc tên trên đại lộ danh vọng (Hình 3, trang 72); và hình ảnh giả mạo dàn siêu xe gắn biển xanh giả (Hình 4, trang 73).

4. Đề tài kế thừa và cập nhật khung văn bản quy phạm đạo đức nghề báo nào?
Khóa luận căn cứ trên Luật Báo chí năm 2016 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2017), 10 điều Quy định đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam (được Hội Nhà báo Việt Nam ban hành ngày 15/12/2016) và Quy tắc sử dụng mạng xã hội của người làm báo Việt Nam, thay thế cho bản quy định 9 điều cũ năm 2005.

5. Khóa luận đề xuất mô hình làm báo nào để hạn chế tình trạng chạy đua thông tin thiếu kiểm chứng?
Tác giả đề xuất các cơ quan báo chí và người làm báo áp dụng xu hướng "làm báo chậm" (Slow Journalism), chuyển hướng ưu tiên vào tính kiểm chứng, tính chính xác và chất lượng chiều sâu của sản phẩm báo chí thay vì chạy theo số lượng và tốc độ đưa tin thuần túy.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Trần Thị Ánh đã khái quát hóa một cách có hệ thống cơ sở lý luận về báo mạng điện tử và chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp của người làm báo trong bối cảnh truyền thông số. Thông qua việc kết hợp giữa phân tích nội dung các vụ việc sai phạm nổi cộm từ năm 2016 đến 2021 và số liệu điều tra xã hội học trên 150 công chúng, tác giả đã chỉ rõ các biểu hiện vi phạm đạo đức phổ biến cùng hệ thống nguyên nhân chủ quan và khách quan. Trên cơ sở đó, công trình đề xuất các giải pháp đồng bộ cho cơ quan quản lý, tòa soạn, phóng viên và công chúng nhằm hạn chế sai phạm và củng cố uy tín cho báo mạng điện tử Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ VÀ ĐẠO ĐỨC NGHỀ BÁO 1. Báo mạng điện tử 1. Khái niệm báo mạng điện tử Trước khi thống nhất với tên gọi “Báo mạng điện tử”, loại hình báo chí này có nhiều cách gọi khác nhau: báo trực tuyến (Online Newspaper), báo điện tử (Electronic Journal), báo mạng (Cyber Newspaper) và báo chí Internet (Internet Newspaper). Báo trực tuyến (Online Newspaper) là khái niệm được sử dụng đầu tiên ở Mỹ và trở thành tên gọi quốc tế.

Tuy nhiên, cách gọi này chưa được việt hóa và liên quan đến lĩnh vực tin học nhiều hơn. Báo mạng (Cyber Newspaper) là tên gọi tắt của báo mạng Internet, cách gọi này không đầy đủ, chưa rõ nghĩa, dễ hiểu sai bản chất về ranh giới giữa “mạng” và “mạng Internet”. Báo Internet (Internet Newspaper) là cách gọi được sử dụng khá rộng rãi, nó thể hiện được hai vấn đề: Internet cung cấp không gian đa phương tiện cho tờ báo hoạt động và tờ báo tận dụng những khả năng ưu việt của Internet để hoạt động. Tuy nhiên, khái niệm này cũng còn một khuyết điểm đó là dễ gây hiểu nhầm, bởi một tờ báo hoạt động trên mạng đúng là một trang web nhưng không phải trang web nào cũng là một tờ báo.1 Báo điện tử (Electronic Journal) là tên gọi thông dụng và được nhiều tờ báo mạng điện tử của các cơ quan báo in sử dụng.

Nhưng cách gọi này vẫn chưa chuẩn xác bởi nó có thể chỉ chung cho các loại hình báo chí gồm báo điện tử quảng bá trên internet, phát thanh và truyền hình. “Báo mạng điện tử” là khái niệm được sử dụng sau khi Học viện Báo chí và Tuyên truyền tuyển sinh một chuyên ngành đào tạo mới – Báo mạng điện tử và thành lập Tổ 1 Báo mạng điện tử - Những vấn đề cơ bản, TS. Nguyễn Thị Trường Giang, NXB Chính trị - Hành chính, Hà Nội, 2011. 12 bộ môn Báo mạng điện tử.

Trong khi chờ một tên gọi thống nhất thì ở chuyên khảo “Báo mạng điện tử - Những vấn đề cơ bản” của TS. Nguyễn Thị Trường Giang cũng chọn sử dụng thuật ngữ này. Bởi nó thỏa mãn được các yếu tố về nghĩa, Việt hóa, đặc trưng khu biệt của loại hình báo chí mới.2 Trong khóa luận này, vấn đề vi phạm đạo đức nghề báo trên báo mạng điện tử Việt Nam sẽ sử dụng tên gọi “báo mạng điện tử”. Theo đó, “Báo mạng điện tử là một loại hình báo chí được xây dựng dưới hình thức của một trang web và phát hành trên mạng Internet.

Sự ra đời và phát triển của báo mạng điện tử ở Việt Nam Mạng VARINET là mạng duy nhất được thành lập tại Việt Nam vào năm 1993, có kết nối internet ngoại tuyến. Ngày 19/11/1997, nước ta chính thức nối mạng internet. Sau gần 25 năm, internet đã nhanh chóng phát triển và đem đến nhiều thuận lợi cho cuộc sống con người. Sự hình thành và phát triển của internet là tiền đề cho sự ra đời và phát triển của báo mạng điện tử trải qua 3 giai đoạn chính: Giai đoạn từ năm 1997 - 2001 Chỉ sau một tháng hòa mạng internet, ngày 31/12/1997, tạp chí Quê hương (tạp chí của Uỷ ban về người Việt Nam ở nước ngoài trực thuộc Bộ Ngoại giao Việt Nam) có địa chỉ (http://quehuongonline.vn) đã trở thành tờ báo mạng điện tử đầu tiên ở nước ta.4 Tạp chí chủ yếu phục vụ cho những đối tượng Việt kiều, thân nhân của họ ở trong nước hay những người quan tâm đến vấn đề liên quan đến người Việt Nam ở nước ngoài.

Tạp chí Quê hương ra đời là một sự kiện ý nghĩa, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong lịch sử báo chí nước nhà.